Chúng ta không thể bỏ qua Romania khi tìm kiếm một ví dụ đau đớn khủng khiếp về tác động tàn phá của việc thiếu sợi dây liên kết tình cảm lành mạnh trong thời thơ ấu. Năm 1966, nhà lãnh đạo đất nước Romania lúc bấy giờ là Nicolae Ceausescu đã ra lệnh cấm phá thai và cấm sử bất kỳ hình thức tránh thai nào để giữ cho dân số của đất nước không giảm mạnh sau Thế chiến II. Tuy nhiên, như dự đoán, việc ép buộc mọi người sinh con không theo ý muốn hoặc không thể chăm sóc đã dẫn đến hàng nghìn trẻ em phải sống trong các trại trẻ mồ côi trên khắp Romania.
Người ta ước tính rằng có khoảng 170.000 trẻ em Romania đã bị bỏ rơi trong các cơ sở như vậy, được gọi là “trại trẻ” hay “lò mổ linh hồn”. Đến cuối năm 1989, chế độ cộng sản tan rã, Romania phải chứng kiến một trong những sự kiện kinh hoàng đến mức được mệnh danh là “nỗi ô nhục quốc gia”.
Đó là vào năm 1990, thế giới bên ngoài Romania đã khám phá ra sự thật kinh hoàng về những gì đang thực sự diễn ra bên trong. Câu chuyện đã bị khui ra đầy trực quan và tàn bạo: Chương trình 20/20 của ABC đã tiết lộ một sự thật đau đớn cho thấy hàng trăm trẻ em da bọc xương phải sống trong những điều kiện không thể diễn tả bằng lời. Các tòa nhà tối tăm, lạnh lẽo và quá chật chội; những đứa trẻ nhỏ xíu, bẩn thỉu ngồi hoặc nằm yên lặng trong cũi và lồng. Sàn nhà đầy phân và nước tiểu, và rõ ràng là hầu hết trẻ đều mắc các bệnh lý chưa được điều trị. Một số “trẻ” sau đó được phát hiện đã quá 20 tuổi nhưng cao không quá 90cm.
Năm 2000, nhà khoa học thần kinh trẻ em thuộc Đại học Harvard Charles Nelson đã dẫn dắt dự án Can thiệp sớm Bucharest. Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu 136 trẻ em, từ sáu tháng đến hai tuổi rưỡi, từ các trại trẻ mổ côi Romania này để đánh giá chất lượng các mối quan hệ gắn bó giữa trẻ với người chăm sóc hoặc cha mẹ. Trong nhóm đối chứng (bao gồm trẻ em từ cộng đồng địa phương), 100% trẻ em có mối quan hệ gắn bó đầy đủ với mẹ. Chỉ 3% trẻ được nuôi dạy trong các cơ sở có được mối quan hệ này. Tệ hơn nữa, 13% trẻ em trong các cơ sở được coi là “chưa được phân loại”, nghĩa là chúng không có biêu hiện gì về hành vi gắn bó. Đối với các nhà nghiên cứu, đây là kết quả khó tin vì giả thuyết trước thí nghiệm này là trẻ sẽ gắn bó ngay cả với người có hành vi ngược đãi khủng khiếp nhất, giống như chú khỉ con bám vào khỉ mẹ giả vốn không thể hiện tình yêu thương với nó. Không ai ngờ lại có những đứa trẻ không hề hình thành tình cảm gắn bó.
Điều này cho thấy rằng tìm kiếm sự an ủi khi gặp khó khăn là một hành vi tập nhiễm (một điểm khác đối với việc “nuôi dưỡng” nhóm). Những đứa trẻ này đã lớn lên mà không biết rằng người lớn là nơi chúng có thể nương tựa. Khám phá này, cùng với các thí nghiệm của Harlow, cho thấy mối quan hệ tình cảm bền chặt với cha mẹ hoặc người chăm sóc - hay điều mà các nhà tâm lý học gọi là “sự gắn kết an toàn” – là yếu tố quan trọng để trẻ có được sức khỏe ổn định và phát triển sau này. Không hình thành mối quan hệ tình cảm lành mạnh cũng đã được cho là có thể gây ra một loạt vấn đề; những đứa trẻ này đã phát triển các hành vi giống như tự kỷ, chẳng hạn như đung đưa đầu hoặc đập đầu liên tục. Chúng cũng bị ảnh hưởng về mặt thể chất: vòng đầu nhỏ hơn đáng kể so với mức trung bình, hệ thống miễn dịch suy yếu nghiêm trọng và gặp nhiều vấn đề về cân nặng.
Một lần nữa, đây là những ví dụ cực đoan và hầu hết những người có mối quan hệ không tốt với cha mẹ hoặc mắc các chứng rối loạn gắn kết không trở nên bạo lực theo bất kỳ cách nào, chứ chưa nói đến là sẽ trở thành những kẻ giết người. Nhưng như bác sĩ tâm lý người Anh - cha đẻ của thuyết gắn kết John Bowlby cho hay, không thể phủ nhận rằng sự gắn kết là sợi dây tình cảm ảnh hưởng đến hành vi “từ khi lọt lòng đến khi xuống mồ”. Một số nhà xã hội học và nhà tâm lý học hiện nay thực sự coi hành vi thái nhân cách hoặc rối loạn nhân cách chống đối xã hội là cơ chế bảo vệ của não khi người đó có một tuổi thơ bị lạm dụng, bỏ rơi hoặc khủng hoảng đầu đời.
Vì vậy, khi chúng ta biết rằng gắn kết sơ sinh ban đầu đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển nhân cách của một người, chúng ta cũng sẽ không ngạc nhiên khi một số kẻ giết người hàng loạt, chẳng hạn như David Berkowitz, Joel Rifkin và Kenneth Bianchi, có chung một trải nghiệm được nhận nuôi trong giai đoạn quan trọng này. Nhưng chúng ta cũng cần nhớ rằng đó chỉ là một trong nhiều yếu tố khác nhau. Rõ ràng, không phải tất cả những trẻ được nhận nuôi đều có vấn đề nghiêm trọng về nhân cách khi trưởng thành; thay vào đó, rất nhiều người được nhận vào các mái ấm tình thương và vẫn có cuộc sống lành mạnh đến cuối cuộc đời. Chúng ta chỉ có thể nói rằng nếu những người này được nuôi dạy bằng tình yên thương và chăm sóc ngay từ khi mới lọt lòng và trong suốt thời thơ ấu, thì có thể hành vi bạo lực sẽ không bao giờ bộc lộ.
Giờ chúng ta hãy quay trở lại Đức để gặp cậu bé Karl. Khi sắp tròn một tuổi, Karl được một cặp vợ chồng – một người bán thịt tên là Gerhard Bartsch và vợ Gertrud nhận nuôi. Họ đổi tên cậu bé thành Jurgen và đưa cậu về nhà. Như đã thảo luận, 12 tháng đầu đời của trẻ đóng vai trò rất quan trọng. Dẫu được nhận nuôi tương đối sớm, nhưng rõ là Jurgen đã không nhận được tình yêu, tình cảm hoặc sự quan tâm đúng mức ở tuổi lên 1. Và nếu ai đó nghĩ rằng việc được nhận nuôi là khởi đầu cho một cuộc sống mới tuyệt vời đối với Jurgen, thì họ thực sự đã lầm. Cuộc sống sau khi được nhận nuôi hóa ra không dễ dàng gì đối với cậu bé. Người cha mới của Jurgen chẳng để mắt gì đến cậu – ngoại trừ những lúc ông ta đánh đập Jurgen trên sàn lò mổ. Ông ta cũng thường nhốt Jurgen qua đêm trong tầng hầm của gia đình chỉ vì những vi phạm nhỏ nhất.
Trong khi đó, mẹ của Jurgen có vẻ kiểm soát quá mức. Paul Moor, tác giả của cuốn sách Jürgen Bartsch: Selbstbildnis eines Kindermörders (tạm dịch: Jurgen Bartch: Chân dung kẻ sát nhân trẻ em), đã mô tả mẹ của Jurgen là người “bao bọc quá mức và thu mình về mặt tình cảm”, điều đó cũng đủ tồi tệ, nhưng trên hết, có vẻ như Gertrud cũng đã quá can thiệp vào cuộc sống của con trai. Bà ta bị ám ảnh sạch sẽ và cho rằng nếu Jurgen chơi với những đứa trẻ khác thì cậu ta sẽ trở nên “bẩn thỉu”. Để khắc phục điều đó, bà đã tự tắm cho Jurgen, ngay cả khi cậu ta không còn nhỏ. Bà ta đã làm điều này cho đến khi cậu ta bị bắt vì một loạt vụ giết người kinh hoàng vào năm 19 tuổi.
