Trong chương này chúng ta đã giải đáp được rất nhiều câu hỏi, nhưng hãy quay lại với câu hỏi quan trọng thường xuất hiện nổi bật trong diễn ngôn xoay quanh các giáo phái. Tại sao mọi người vẫn bám trụ ngay cả khi mọi thứ rơi vào vòng xoáy điên cuồng như vậy?
Tất nhiên, có một loạt các rào cản rất thực tế và rất lớn ngăn họ rời khỏi Peoples Temple. Hẳn bạn còn nhớ Jonestown nằm giữa rừng rậm ở Guyana! Vì vậy, ngay cả khi bạn đến được bãi đáp máy bay nào đó đi nữa - không có điện thoại, không có tiền và không có hộ chiêu - làm sao bạn có thể lên được một chuyến bay cứu hộ đến đón bạn, hoặc trả tiền cho ai đó để được lên con thuyền lênh đênh trên biển suốt 19 giờ để trở về với văn minh? Ngoài trở ngại vô cùng lớn này, còn có những trở ngại vô hình khác.
Jim Jones đã sử dụng mọi thủ đoạn mà chúng ta đã thảo luận trong phần trước và hắn được cho là rất thông thạo những thủ đoạn này. Người dân ở Jonestown bị suy dinh dưỡng nghiêm trọng và thiếu ngủ trầm trọng, khiến họ gặp vô vàn khó khăn khi ra quyết định và tư duy phản biện, nếu không muốn nói là không thể. Và bằng cách cô lập các tín đồ cả về mặt địa lý và ý thức hệ, Jones đã kiểm soát việc giao tiếp chỉ trong nội bộ giáo phái; không chỉ giữa các môn đồ với nhau mà còn bên trong chính tâm trí các môn đồ này.
Thông qua việc sử dụng Lữ đoàn Đỏ, các Diễn đàn Nhân dân và các vụ trừng phạt công khai, Jones cũng đã gieo rắc một nền văn hóa sợ hãi tột độ. Các thành viên của giáo phái đã rất sợ hãi về việc bị báo cáo về hành vi bất đồng quan điểm nên không ai dám chia sẻ với người khác bất kỳ điều gì. Bị mắc kẹt, sợ hãi, và không thể giao tiếp tất nhiên là một công thức gây ra vấn đề lo lắng và trầm cảm nghiêm trọng. Những người lo lắng và chán nản – tâm trí họ tràn ngập sợ hãi - ít có khả năng chuẩn bị một kế hoạch trốn thoát phức tạp. Thay vào đó, nhiều khả năng là họ thay đổi đáng kể hành vi của minh, thậm chí là tự sát - dẫu cho đó có phải là hành động mang tính cách mạng hay không.
Con người là sinh vật cảm xúc và thường cư xử phi lý trí. Mọi người vẫn tiếp tục chơi xổ số dẫu biết cơ hội chiến thắng luôn gần như bằng 0. Hannah sẽ tiếp tục quẹt qua quẹt lại trên ứng dụng hẹn hò Hinge dẫu biết cô sẽ chết một mình. Hy vọng là chìa khóa và chúng ta cần nó đế tồn tại. Hy vọng là những thứ cực kỳ mạnh mẽ, và người dân Jonestown có vô vàn hy vọng; Họ thực sự tin rằng họ đang xây đắp một thế giới tốt đẹp hơn. Và điều này đưa chúng ta trở lại lý do tại sao các giáo phái luôn tìm kiếm những người thông minh, có ý thức xã hội, chăm chỉ – những người này luôn tràn ngập hy vọng và ước mơ. Và các môn đồ của Peoples Temple đã gắn bó những hy vọng và cảm xúc ấy với Jonestown – và sự hòa nhập chủng tộc và bình đẳng mà nó đại diện - và bám chặt vào điều đó dù điều gì xảy ra đi nữa.
Vậy cớ làm sao tất cả những người bình thường ấy, những người chiến đấu vì một thế giới tốt đẹp hơn, lại tự sát và tàn sát lẫn nhau? Jim Jones không lừa họ uống hỗn dịch bí mật; họ biết rõ mình đang đầu độc bạn bè và gia đinh mình một cách có chủ đích. Họ đã làm theo những gì được chỉ bảo bởi họ đã mục ruỗng rồi. Jim Jones đã tàn phá con người họ. Nhưng nguyên nhân nào dẫn đến sự xoay chuyển tinh thần ở cấp độ tâm lý sâu sắc hơn như thế?
Người ta cho rằng việc tham gia một giáo phái có thể khiến mọi người bộc lộ xung động nhân cách ranh giới, một trong những triệu chứng của rối loạn nhân cách ranh giới hay BPD.
RỐI LOẠN NHÂN CÁCH RANH GIỚI LÀ GÌ?
Rối loạn nhân cách ranh giới (hay rối loạn nhân cách bất ổn về càm xúc) có thể xảy ra vì nhiều lý do khác nhau, một số liên quan đến di truyền và một số liên quan đến môi trường. Thông thường những người mắc chứng BPD từng có một tuổi thơ đau thương. Theo Cơ quan Y tế Quốc gia của Vương quốc Anh và tổ chức từ thiện MIND, những người mắc BPD thường thể hiện cảm xúc mạnh mẽ và mất kiểm soát hơn những người khác, đi kèm với đó là mô hình tư duy rối loạn. Một số triệu chứng trong đó gồm:
* Nỗi sợ hãi bị bỏ rơi mãnh liệt, nhưng cũng bị thuyết phục rằng mọi người sẽ bỏ rơi bạn ngay cả khi bạn làm đúng mọi thứ
* Cảm xúc cực kỳ mãnh liệt có thể thay đổi đột ngột
* Không ý thức mạnh mẽ về bản thân, nghĩa là bạn có thể trở nên rất khác biệt với những nhóm người khác nhau và rất dễ bị ảnh hưởng
* Cảm giác trống rỗng
* Hành vi bốc đồng khiến bạn và những người xung quanh gặp nguy hiểm
* Tự hại mình
* Có suy nghĩ tự sát
* Không kiểm soát được cơn tức giận
* Cực kỳ khó duy trì các mối quan hệ cân bằng
* Hoang tưởng
* Phân ly
Không phải ai bị chẩn đoán mắc chứng BPD đều có đủ số triệu chứng này, tuy nhiên như diễn giải trong DSM-5, nhìn chung việc sở hữu hơn bảy triệu chứng trong số này được coi là đủ điều kiện để đưa ra chẩn đoán.
Cuộc sống của những người BPD đầy cực đoan và những suy nghĩ bị xáo trộn. Những tưởng tượng tự sát là kết quả của suy nghĩ rối loạn, và các dạng tự sát khác nhau liên quan đến chứng bệnh này được David Lester đề cập đến trong bài báo của ông “The Role of Irrational Thinking in Suicidal Behavior” (tạm dịch: Vai trò của suy nghĩ phi lý trí trong hành vi tự sát). Nói một cách hình tượng, chúng ta luôn suy nghĩ và cư xử với mong muốn được tồn tại, và vì vậy, kết liễu đời mình không phải là hành vi hợp lý.
Vậy tại sao chúng tôi lại gợi ra tất cả những điều này? Trong bài báo “An Object Relations Approach to Cult Membership” (tạm dịch: Một cách tiếp cận về quan hệ đối tượng với hội viên giáo phái), Joseph D. Salande và David R. Perkins đã lập luận rằng hoạt động lặp đi lặp lại, thiếu ngủ và áp lực phục tùng liên tục mà các thành viên giáo phái thường phải chịu đựng có thể thực sự gây ra rối loạn nhân cách, phá vỡ suy nghĩ của họ đến mức giống với những người bị rối loạn nhân cách ranh giới, rối loạn nhân cách tự ái hoặc rối loạn nhân cách chống đối xã hội.
Và điều này thực sự hợp lý – bị thu phục vào một giáo phái là một trải nghiệm đau thương và mọi thứ liên quan một giáo phái được dựng lên nhằm triệt hạ cái tôi hoạt động bình thường của chúng ta, gây ra sự phân ly và ảnh hưởng đến tư duy phản biện. Giờ đây, các học giả này không cho rằng các thành viên giáo phái tự phát mẩm bệnh rối loạn nhân cách. Thay vào đó, chính những trải nghiệm sùng bái đã làm suy yếu một người khỏe mạnh đến mức gây ra hành vi tự hủy hoại mà người ta có thể quan sát thấy ở một người mắc chứng rối loạn nhân cách nghiêm trọng.
Vì vậy, có vẻ khó tin như biển hiện cả về sinh lý và tâm lý của các môn đồ của Jim Jones, rất nhiều người sẽ hành động theo cùng cách như vậy nếu họ trải qua những gì đã xảy ra ở Jonestown.
