Chúng tôi nắm rõ về những giây phút cuối cùng của Jonestown hơn bất kỳ giáo phái nào khác, bởi Jones, từng là người ái kỷ, bị ám ảnh bởi việc ghi chép lại mọi thứ. Từ những ngày đầu trong các cuộc họp mặt giáo phái ở Indiana cho đến những buổi gặp mặt của Diễn đàn Nhân dân ở Guyana, Jones đã ghi lại tất cả. Kinh hoàng thay, chúng ta biết chính xác điều gì đã xảy ra đối với cả nghìn người ở đó. Cuộn băng ghi lại những khoảnh khắc cuối cùng của họ sau này được gọi là “cuộn băng tử thần”.

Chúng ta cần lưu ý rằng trong khi Jones khởi động kế hoạch cuối cùng như một phản ứng trước sự cố thảm họa (ý tôi là, họ vừa sát hại một nghị sĩ Mỹ!), không gì trong vở kịch hỗn loạn sắp hạ màn này bị ảnh hưởng bởi ngoại lực. Việc có đủ xyanua để giết chết cả nghìn người tại Jonestown cho chúng ta thấy đây là chiến lược giải thoát mà Jones đã chuẩn bị trong một thời gian dài. Cũng cần nhắc lại rằng dẫu cho Jones đang gặp rắc rối lớn, song rất có thể hắn không bao giờ nghĩ đến việc quay đầu để giải quyết hậu quả, hay thậm chí là bỏ chạy. Jones không thể chịu nổi cảm giác khi mọi người phát hiện ra Jonestown đã thất bại thảm hại như thế nào.

Giống như tâm lý thường thấy ở một kẻ sát nhân ái kỷ tàn sát gia đình được Elizabeth Yardley, David Wilson và Adam Lynes mô tả trong bài báo năm 2013 “A Taxonomy of Male British Family Annihilators” (tạm dịch: Phân loại những kẻ hủy diệt gia đình ở Anh), Jones có thể đã hợp lý hóa bản thân rằng thà giết “gia đình” mình còn hơn là để họ phải sống và chịu đựng mọi đau khổ mà không có hắn bên cạnh.

Vì vậy, xyanua đã được hòa vào nước Flavor-Aid, và Jones đã nói với các thành viên của mình rằng cái chết của họ sẽ không đau đớn và chẳng có lý do gì khiến họ phải sợ hãi cả. Sau đó, bọn trẻ bị giết trước, một phần vì chúng cần được bón nước có độc và một phần vì khi chúng đã chết, cha mẹ chúng ít muốn sống hơn. Hàng trăm chiếc cốc chứa Flavor-Aid pha xyanua đã được phát cho trẻ, và đứa nào chưa thể tự cầm cốc uống sẽ được bơm vào miệng.

Xyanua nổi tiếng là chất kịch độc, có thể khiến người dùng chết ngay lập tức mà không gây đau đớn từ hồi Thế chiến II khi được sử dụng làm thuốc tự sát, nhưng giờ đây chúng ta biết chắc rằng không phải vậy. Cần từ hai đến năm phút để xyanua có thể khiến bạn tử vong, và trong thời gian đó, bạn hoàn toàn tỉnh táo và không thể thở nổi cho đến khi tim ngừng đập. Hàng trăm bậc cha mẹ đã phải chứng kiến các con hộc máu mồm, nôn mửa trong khi qua hệ thống phát thanh, Jones đang nói với họ rằng chúng cần được chết trong sự tôn trọng.

Sau khi những đứa trẻ cuối cùng ra đi, người lớn là đối tượng tiếp theo. Một số người háo hức muốn kết thúc mọi thứ, nhưng chúng ta cũng biết rằng không phải ai cũng sẵn sàng uống xyanua. Một số thi thể sau đó được tìm thấy với những vết tụ mủ cục bộ do bị ép tiêm chất độc vào cơ thể. Khi các môn đồ gục xuống đất, quằn quại và co giật vì đau đớn, Jones vẫn tập trung nói trước hệ thống âm thanh trong khu rừng: “Tôi đã cố gắng hết sức để mang đến cho các vị một cuộc sống tốt đẹp... nhưng bất chấp những nỗ lực ấy, một số ít những kẻ dối trá trong chúng ta đã khiến cuộc sống của mọi người trở nên bất khả thi. Không ai có thể tước đi mạng sống của tôi, tôi sẽ tự kết liễu cuộc đời mình. Nếu không thể sống trong bình yên, chúng ta hãy chết trong thanh thản.”

Cuối cùng, sau khi nhận ra có gì đó hoàn toàn không ổn, quân đội Guyan đã điều động một phái đoàn trực thăng đến Jonestown. Mùi xác người phân hủy bốc lên tận những chiếc trực thăng lơ lửng phía trên hàng trăm mét. Trên mặt đất, quân đội tìm thấy 909 thi thể nằm rải rác khắp khu vực này; một số xác chết còn được xếp thành hàng, giống như ai đó đã làm nhiệm vụ thu dọn ngay giữa vụ thảm sát. Trong số gần nghìn thi thể được tìm thấy, ba trăm thi thể không bao giờ được xác định danh tính; hầu hết đều là trẻ em.

Bản thân Jones được phát hiện với một vết thương do súng bắn vào đầu - hắn không uống xyanua. Có thể sau khi nhìn thấy mức độ “không đau đớn” của nó, hắn đã không muốn sử dụng nó cho mình, nhưng hắn biết rõ hắn không thể sống sót rời khỏi Jonestown. Giống như những gì hắn đã nói nhiều lần với các môn đồ của mình, cách duy nhất để rời Jonestown là trong một chiếc quan tài.

Tin tức về những gì được tìm thấy sâu trong rừng rậm Guyan đã gây rúng động toàn thế giới. Cho đến trước các sự kiện ngày 11 tháng 9 năm 2001, vụ thảm sát tại Jonestown là sự vụ sát hại dân thường có quy mô lớn nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ. Nhưng giữa tất cả những sự chết chóc và tàn sát ấy, chúng tôi cũng nhìn thấy tia hy vọng khi vẫn có một số người sống sót; họ đã trốn vào sâu trong rừng, tìm cách trốn thoát khi Jones yêu cầu họ xách vali chứa 7,3 triệu đô-la đến đại sứ quán Liên Xô gần nhất.

MỘT NẠN NHÂN KHÔNG NGỜ...

Trong khi ai cũng tường tận về sự khủng khiếp liên quan đến hàng nghìn người phải bỏ mạng ở Jonestown, họ lại hiếm khi nói đến cái chết của một con tinh tinh. Bạn còn nhớ Jones từng là một nhân viên bán tinh tinh tại nhà chứ?

Có một con tinh tinh trưởng thành tên là Mr. Muggs đã sống với Jim Jones ở Jonestown. Jones nói với mọi người rằng hắn đã một tay cứu Mr. Muggs khỏi một thí nghiệm khoa học, nhưng nhiều khả năng hắn đã mua nó từ một cửa hàng thú cưng. Người ta cũng tìm thấy xác của Mr. Muggs trong khu rừng rậm, nhưng nó không bị ép uống Kyanua; thay vào đó, nó bị bắn vào đầu như Jones.