Chứng hoang tưởng quỷ ám, tội lỗi và EDM theo chủ đề Kitô

Khi nghe về những vụ giết người ghê tởm, mọi người gần như tự động nhảy dựng lên và nói rằng kẻ sát nhân hẳn đã mất trí rồi. Thật dễ hiểu lý do phía sau phản ứng này. Nhưng điều đó thực sự có nghĩa gì?

Mọi người nghĩ rằng tất cả những kẻ sát nhân hẳn đều bị mắc một chứng bệnh tâm thần khiến chúng giết người? Thế nhưng số liệu thống kê lại không cho thấy điều đó. Nhiều nghiên cứu về tội phạm bạo lực cho thấy phần lớn những kẻ giết người không xuất hiện dấu hiệu rối loạn tâm thần nghiêm trọng. Tiến sĩ Michael Stone, một nhà tầm thần học pháp y tại Đại học Columbia, đã đối chiếu một cơ sở dữ liệu chi tiết về những kẻ giết người hàng loạt trong khoảng 100 năm qua. Vào nám 2017, ông kết luân rằng khoảng 65% trong số họ không mắc những chứng rối loạn tâm thần có thể chẩn đoán. Theo Tiến sĩ Stone, phần lớn những kẻ giết người đều rất nóng nảy, và chúng hành động dựa trên cảm giác bất công sâu sắc tích tụ dần qua thời gian. Chúng không bị bệnh tâm thần.

Tuy nhiên, người ta lại thường cho rằng bệnh tâm thần và tội phạm, đặc biệt là tội giết người, có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Chúng ta thậm chí đã chấp nhận sử dụng một cách thông tục rất nhiều thuật ngữ lâm sàng, nhưng không có gì ngạc nhiên khi những thuật ngữ này được dùng hoàn toàn sai cách. Bạn có thường xuyên nghe thấy một người gọi ai đó là kẻ tâm thần không? Hoặc nghe thấy thuật ngữ schitzo (tâm thần phân liệt) ở khắp mọi nơi? Người dùng những từ ngữ miệt thị như vậy có lẽ muốn ám chỉ một người thường xuyên thay đổi hành vi hoặc tính khí hay tâm trạng.

Theo DSM-5, hiện là công cụ chẩn đoán quan trọng được các chuyên gia sức khỏe tâm thần sử dụng, những biểu hiện đó không được cho là các triệu chứng ở người mắc tâm thần phân liệt. Họ có thể có ý chỉ rối loạn nhận dạng phân ly - trước đây được gọi là rối loạn đa nhân cách - nhưng dù sao thì về mặt triệu chứng, các từ này đang bị sử dụng sai cách.

Việc sử dụng sai thuật ngữ lâm sàng này cho thấy người ta vẫn kỳ thị bệnh tâm thần, vì vậy thẳng thắn mà nói những người mắc bệnh tâm thần có nhiều khả năng trở thành nạn nhân hơn là thủ phạm. Và những người bị rối loạn tâm thần nặng không được điều trị sẽ có nhiều khả năng trở thành mối nguy hiểm đối với chính họ chứ không phải người khác. Người ta miệt thị căn bệnh tâm thần này khi nó bị coi là lý do duy nhất khiến những kẻ sát nhân thực hiện hành vi giết người là lối suy nghĩ đơn giản thái quá, và tệ nhất còn thể hiện thiếu hiểu biết và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Theo quan điểm của chúng tôi, rất nhiều thành kiến và hiểu lầm xung quanh các vấn đề tâm thần chủ yểu là do chúng ta bị nhấn chìm trong các chương trình truyền hình, phim ảnh và sách vở bị ám ảnh bởi khái niệm “mất năng lực hành vi”, hoặc “vô tội do mất năng lực hành vi.” Trên thực tế, lời bào chữa gây nhiêu tranh cãi này được sử dụng ở Mỹ trong chưa đến 1% các vụ án! Và nó chỉ thành công với tỷ lệ 1/4 trong số 1% các vụ án đó. Đó là một biện pháp bào chữa cực kỳ hiếm xảy ra và khả năng thành công càng hiếm hơn do luật sư bào chữa cần phải đáp ứng một tiêu chuẩn vô cùng cao trong quá trình xét xử.

Vì vậy, bởi người ta vẫn còn có cái nhìn sai lệch về định nghĩa thực sự của mất năng lực hành vi dân sự (ví dụ, đây không phải là một thuật ngữ lâm sàng, mà là một thuật ngữ pháp lý và văn hóa) - trong chương này, chúng ta sẽ phải nỗ lực hết sức để có thể hiểu được mạng lưới rối rắm các định nghĩa và tiêu chuẩn pháp lý - vì vậy, chúng ta hãy xem qua các khái niệm cơ bản. Thứ nhất, nếu một kẻ giết người thực sự mắc rối loạn tâm thần, điều đó không có nghĩa là hắn mất năng lực hành vi. Bệnh tâm thần là điều kiện tiên quyết để đưa ra lời bào chữa về mất năng lực hành vi, song giống như các kích cỡ quần áo tại Zara, điều đó là chưa đủ.

Như nhà tâm lý học lâm sàng Laurence Mïller đã trình bày trong cuốn sách năm 2012 Criminal Psychology: Nature, Nurture, Culture (tạm dịch: Tâm lý học tội phạm: Bẩm sinh, Nuôi dưỡng, Văn hóa) của mình: Sự hiện diện đơn thuần, sự thiếu vắng hoặc mức độ nghiêm trọng của bất kỳ chứng rối loạn tâm thần nào không tự nó đưa ra xác nhận pháp lý về mất năng lực hành vi dân sự. Chỉ vì bạn ‘nổi điên’ không có nghĩa là bạn không biết mình đang làm gì. Các quy tắc cụ thể xung quanh lời bào chữa mất năng lực hành vi dân sự phức tạp đến mức loạn trí và ngày một phát triển theo thời gian. Vì vậy, để giải mã những quy tắc này, chúng tôi sẽ so sánh đối chiếu hai trường hợp rất giống nhau xét từ bên ngoài: trường hợp của Andrea Yates và Susan Smith. Cả hai đều liên quan đến vụ việc giết con; cả hai đều dìm chết con mình; họ đều mắc bệnh tâm thần và trước đó đã cố gắng tự sát. Và, luật sư của cả hai đều cố gắng sử dụng phương thức bào chữa vô tội do mất năng lực hành vi dân sự. Tuy nhiên, kết quả pháp lý của hai vụ việc này lại hoàn toàn đối lập.

Để so sánh hai vụ án này, trước tiên chúng ta hãy xem xét từng vụ, sau đó là hoàn cảnh xuất thân khiến họ gây án và cuối cùng, đi sâu phần tích lời bão chữa dành cho họ.