Vậy khoa học đằng sau loại gen chiến binh gầy tranh cãi này thực hư như thế nào? Một nghiên cứu năm 2006 – "Elevated Monoamine Oxidase A Levels in the Brain: An Explanation íbr the Monoamine Imbalance of Major Depression" (tạm dịch: Mức độ Monoamine Oxidase A tăng cao trong não: Lời giải thích cho sự mất cân bằng Monoamine trong trầm cảm nặng) - phát hiện ra rằng nam giới mang biến thể MAOA-L có những điểm khác biệt về cấu trúc và chức năng não, khiến họ trở nên nóng nảy, đặc biệt là đột ngột nổi giận khi gặp áp lực.
Nghiên cứu này tập trung vào cấu trúc não ở những người không có tiền sử phạm tội, bạo lực hoặc lạm dụng thời thơ ấu. Kết quả quét não cho thấy những người trong nhóm sở hữu biến thể gen MAOA-L có khả năng sở hữu hệ viền nhỏ hơn những đối tượng nghiên cứu không sở hữu gen MAOA-L. (Hệ viền là một phần của não, hỗ trợ nhiều chức năng khác nhau, bao gồm cảm xúc, hành vi và trí nhớ dài hạn.) Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng có một số khác biệt trong hoạt động của não bộ; khi những người sở hữu biến thể MAOA-L được xem những hình ảnh đáng sợ hoặc đe dọa, hạch hạnh nhân của họ (trung tâm cảm xúc của não mà chúng ta sẽ xem xét chi tiết ở phần sau của chương này) dường như đã phản ứng quá mức. Đặc biệt, nam giới mang gen chiến binh ít có khả năng ức chề phản ứng của bản thân hơn (tức là họ sẽ biểu hiện ra bên ngoài).
Như vậy, nghiên cứu này đã có thể chỉ ra những điểm khác biệt về não bộ ở hầu hết những người mang biến thể MAOA-L, nhưng những khác biệt đó thực sự biểu hiện như thế nào? Đặc biệt hiếu chiến như các chàng trai của giáo sư Brunner? Không hẳn vậy.
Đầu tiên, khoảng 40% dân số nói chung sở hữu biến thể MAOA-L! Theo chúng tôi, có thể khẳng định 40% dân số không đi đây đó để tấn công người khác, hay không thể kiểm soát được bản thân. (Bắn vợ hoặc bạn của vợ...)
Trên thực tế, trong nghiên cứu này, người ta nhận thấy 38% số thành viên trong nhóm sở hữu gen chiến binh, nhưng không ai trong số đó có tiền sử phạm tội hoặc bạo lực. Hãy nhớ rằng, các nhà nghiên cứu đã đặc biệt lựa chọn một nhóm đối tượng hoàn toàn chưa từng phạm tội.
Điều đáng nói là các nhà khoa học thực hiện nghiên cứu này thực sự tuyên bố rằng chỉ riêng sự hiện diện của gen MAOA-L là không đủ để dự đoán tính cách bạo lực mà cần có một yếu tố kích hoạt khác. Tất nhiên, yếu tố kích hoạt điển hình là có một tuổi thơ bị ngược đãi. Vì vậy, ta có thể cho rằng vì nghiên cứu cũng đã chọn các đối tượng không có tiên sử lạm dụng trẻ em, nên đó là lý do tại sao không có đối tượng nào sở hữu biến thể MAOA-L thể hiện xu hướng phạm tội hoặc hung hăng.
Bạn vẫn tiếp tục hành trình với chúng tôi đấy chứ? Điều này đưa chúng ta đến một nghiên cứu khác. Một nghiên cứu năm 2002 đã xem xét một nhóm nam giới từng bị ngược đãi khi còn nhỏ để tìm hiểu lý do tại sao một số người lại phát triển hành vi chống đối xã hội, trong khi số khác thì không. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những người đàn ông mang gen MAOA-L từng bị ngược đãi có nhiều khả năng biểu hiện hành vi chống đối xã hội hơn những người có hoàn cảnh tương tự nhưng sở hữu gen MAOA bình thường.
Vì vậy, người ta tin rằng nếu một người sở hữu biến thể MAOA-L và từng bị ngược đãi hồi nhỏ, họ sẽ có nhiều nguy cơ trở nên hung hăng và phát triển hành vi chống đối xã hội.
Những nghiên cứu như vậy đã tạo ra một lựa chọn bổ sung mới cho lời bào chữa của Bradley Waldroup. Waldroup đã có một thời thơ ấu bị ngược đãi và tại phiên tòa xét xử, luật sư bào chữa của hắn chắc chắn đã móc nối tình tiết bị ngược đãi, gen chiến binh của Waldroup và cách Waldroup bùng nổ với nhau trước mặt các bồi thẩm viên. Trong cuộc phỏng vấn với NPR năm 2010, một trong những bồi thẩm viên đã tóm tắt lập luận của luật sư bào chữa trong một tuyên bố lạnh lùng: “Một số người không sở hữu [biến thể MAOA-L] sẽ phản ứng hoàn toàn khác với hắn. Chẩn đoán chỉ là chẩn đoán mà thôi.”
Chúng tôi đã ngạc nhiên tột độ khi đọc được thông tin này. Việc kẻ giết người có một tuổi thơ bị ngược đãi không phải là điều gì đó bất thường - như chúng ta sẽ thấy trong chương tiếp theo - và nó hiếm khi được coi là một yếu tố giảm nhẹ đáng kể trong các phiên tòa xét xử hành vi giết người như thế này. Chắc chắn nó không đủ để giảm bản án của ai đó từ tội giết người cấp độ một thành ngộ sát. Các cuộc phỏng vấn sau phiên tòa cho thây rõ ràng rằng quan điểm “gen chiến binh cộng với vấn đề ngược đãi” là yếu tố đã làm lung lay những bồi thẩm đoàn này.
Vào năm 2014, nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay về loại gen này đã được thực hiện -“MAOA Genotype, Childhood Maltreatment, and Their Interaction in the Etiology of Adult Antisocial Behaviors” (tạm dịch: Kiểu gen MAOA, ngược đãi thời thơ ấu và sự tương tác của chúng trong căn nguyên của hành vi chống đối xã hội ở người lớn) - và kết quả cho thấy, trong khi ngược đãi thời thơ ấu là một nguy cơ đáng kể dẫn đến hành vi chống đối xã hội khi trưởng thành, thì biến thể MAOA-L lại không có bất kỳ tác động nào!
Thành thật mà nói, chúng tôi có thể tiếp tục tìm hiểu về loại gen gây tranh cãi này cũng như thực hiện các nghiên cứu khác nhau, nhưng chúng tôi chỉ tập trung vào mức độ phổ biến của biến thể gen này trong dân số nói chung mà thôi. Và trên thực tế, bản thân Giáo sư Brunner cũng đã nhanh chóng tách biệt công việc của bản thân khỏi những quan điểm cho rằng ông đã tìm thấy “gen gây hấn”.
Tại hội nghị chuyên đề của Quỹ Ciba năm 1995, Brunner nêu rõ: “Khái niệm về gen gây hấn không có ý nghĩa, và việc cho rằng bất kỳ gen nào hoặc tập hợp gen nào đó có thể giải thích cho điều gì đó phức tạp như hành vi hung hăng của con người thật sai lầm.” Ông nhấn mạnh rằng nghiên cứu của ông chỉ cho thấy một khiếm khuyết di truyền cụ thể có thể dẫn đến sự bất thường về hành vi tương đối nào đó trong một gia đình chứ không phải xã hội nói chung.
Và nếu bạn vẫn còn bất kỳ nghi ngờ nào, hãy xem xét thực tế này: các loại thuốc thực sự ức chế được monoamine oxidase A (enzym trung tâm của toàn bộ hoạt động của gen chiến binh này) đã được sử dụng rộng rãi để điều trị trầm cảm và không cho thấy xu hướng bạo lực gia tăng rỗ rệt ở những bệnh nhân đó.
Vậy gen chiến binh có khả năng là yếu tố dự báo bạo lực hay không? Có vẻ là không. Nhiều nhất, một số nghiên cứu này cho thấy những người sở hữu biến thể MAOA-L có nhiều khả năng phản ứng hơn trước đe dọa, nhưng chỉ thế thôi. Thực tế là, hãy nhớ rằng trung bình có khoảng 40% dân số mang biến thể này, nhưng chỉ một phần nhỏ trong đó có hành vi phạm tội bạo lực. Hầu hết những người mang gen chiến binh đều trải qua mỗi ngày mà không hoàn toàn mất kiểm soát, dẫn đến hành vi sát nhân. Vì vậy, gọi những gen đẳng vị này là “gen gây bạo lực” không chỉ là hành vi phóng đại quá mức mà còn hoàn toàn sai lầm. Di truyền học là một ngành khoa học xác suất, và nói rằng một biến thể gen phải chịu trách nhiệm cho hành vi gây hấn và bạo lực cực kỳ phức tạp của con người có vẻ không đúng đắn cho lắm.
Tốt nhất chúng ta chỉ có thể nói rằng khi kết hợp với các yếu tố di truyền và môi trường khác, gen chiến binh có thể ảnh hưởng đến khả năng kiêm soát bất kỳ thôi thúc bạo lực nào ở một người. Nhưng những yếu tố này chắc chắn không thể định trước một cuộc đời phạm tội. Và chúng hoàn toàn không thể là cái cớ để ta vin vào nhằm loại bỏ trách nhiệm hình sự. Điểm mấu chốt là không có gen đơn lẻ nào có thể xác định tội ác, bạo lực hoặc ham muốn giết người. Và như nhiều nhà khoa học đã chỉ ra sau phiên tòa xét xử Bradley Waldroup, quan điểm cho rằng các phán quyết của tòa nên được đưa ra dựa trên nền tảng bấp bênh như vậy là vô cùng nguy hiểm.
Theo quan điểm của chúng tôi, Waldroup biết rõ hành vi của bản thân. Như chúng tôi đã chia sẻ, biến thể MAOA-L có liên quan nhiều nhất đến việc gia tăng khả năng ai đó đột ngột nổi điên, nhưng Waldroup đã thực hiện các hành vi tấn công liên tiếp khiến một phụ nữ tử vong, một phụ nữ bị hành hung và bốn đứa trẻ bị tổn thương nghiêm trọng về mặt tinh thần.
Năm 2010, một thẩm phán ở Ý đã giảm án cho một tù nhân đang thi hành án vì tội danh giết người sau khi phát hiện gã có gen MAOA-L. Một lần nữa, cộng đồng khoa học cảm thấy kinh hoàng, nhưng nếu những lập luận bào chữa kiểu này tiếp tục phát huy tác dụng, chắc chắn chúng sẽ ngày càng trở nên phổ biến trong các phòng xử án của chúng ta - càng có nhiều lý do để bạn phải cẩn thận trước khi quy những hành vi phức tạp cho một loại gen duy nhất.
Chúng tôi vừa cho bạn thấy gen chiến binh không thực sự có liên quan chặt chẽ đến việc khiến một kẻ sát nhân ra tay thủ ác, và giờ hãy xem xét vấn đề vượt ra khỏi sự hung hăng cá nhân. Vì thành thật mà nói, có nhiều đặc điểm khác tạo nên một kẻ giết người “hoàn hảo” nếu không muốn nói là “thực sự hoàn hảo”: vô cảm, thao túng, nhẫn tâm, quyến rũ, tàn nhẫn - bạn có thấy quen không?
Đã đền lúc xem xét một chứng rối loạn nhân cách mà tất cả chúng ta đều dễ dàng gắn với tội phạm và hành vi giết người – chứng thái nhân cách.
