ANDREA YATES

Andrea Yates bị xét xử ở Texas, nơi sử dụng Quy tắc M’Naghten cùng Bài kiểm tra Xung lực bất khả kháng, và trách nhiệm chứng minh sự mất trí được đặt lên vai bị cáo.

Ngay từ đầu Yates đã đưa ra lập trường rằng cô ta phải chịu trừng phạt. Cô ta muốn nhận tội vì nghĩ mình là một người mẹ tồi tệ. Cô ta cũng nghĩ khi luật pháp trừng phạt cô ta vì tội giết người, bản thân con quỷ Satan cũng bị tiêu diệt. Tất nhiên, khi nghe kế hoạch của cô ta, luật sư bào chữa của Yates, Wendell Odom, đã thuyết phục cô ta về trường hợp vô tội do mất trí.

Trong các cuộc thẩm vấn với cảnh sát, Yates nói với các sĩ quan rằng cô yêu các con, nhưng cô liên tục nghe thấy những giọng nói thì thầm rằng cô là ma quỷ. Và vì sự xấu xa của cô, các con cô sẽ phải chịu số phận xuống địa ngục và sự đày đọa vĩnh viễn. Yates cảm thấy rằng đây là định mệnh - và cô sẽ không thể làm gì để thay đổi con đường tội lỗi mà các con cô nhất định phải tuân theo. Trong tâm trí cô, cách duy nhất để cô có thể cứu rỗi linh hồn của các con là gửi chúng lên thiên đàng khi chúng vẫn còn trong trắng.

Bác sĩ tâm thần của bên bào chữa đã chẩn đoán Yates mắc chứng hoang tưởng quỷ ám – hay niềm tin rằng một người bị quỷ ám. Nhưng Yates nói với anh ta rằng cô ta không chỉ bị ám bởi bất kỳ con quỷ điển hình cổ xưa nào mà bị ám bởi “một và duy nhất quỷ Satan”.

Vào ngày 18 tháng 2 năm 2002, Andrea Yates cuối cùng cũng được cho là đủ sức khỏe để hầu tòa; đội ngũ bào chữa của cô ta đã chuẩn bị cho một cuộc bào chữa vô tội dựa trên rối loạn tâm thần trong khi cơ quan công tố bang đã sẵn sàng cho một bản án tử hình dành cho Yates. Chính quyền bang cho rằng cách tốt nhất để thắng kiện là cố gắng và giữ cho bồi thẩm đoàn tập trung hoàn toàn vào việc liệu Yates có nhận biết được đúng sai khi cô ta ra tay sát hại lần lượt 5 đứa con của mình hay không. Họ không muốn bồi thẩm đoàn bị “phân tâm” bởi tiền sử bệnh tâm thần lâu năm của Yates. Bang tuyên bố rằng Yates biết những gì cô ta đang làm, bởi cô ta đã chuẩn bị sẵn sàng, và họ tập trung vào các bằng chứng vật lý.

Một trong số những trọng điểm là họ có thể chứng minh rằng Noah, đứa con cả, đã bị giết sau cùng. Bởi theo họ Yates biết thằng bé sẽ chống cự nhiều nhất và có thể đã cảnh báo các em về những gì sắp xảy ra. Bên công tố đang cố chứng tỏ rằng Yates nhận thức được việc cô ta làm và đưa ra quyết định hợp lý. (Nhưng bạn cũng có thể lập luận rằng nếu bạn định phạm tội giết người hàng loạt vì Chúa cần bạn làm vậy, trước tiên bạn phải loại bỏ mối đe dọa lớn nhất.)

Bên biện hộ cũng đưa ra một vấn đề về bề ngoài của bị cáo; khi Yates bị bắt, Odom, luật sư bào chữa của cô ta, nói rằng cô ta là “người phụ nữ gày gò nhất mà anh từng thấy”, nhưng sau nhiều tháng dùng thuốc và chăm sóc, cô ta đã trông khá hơn nhiều. Tất nhiên, bồi thẩm đoàn có ý định tập trung vào trạng thái tâm trí của bị cáo vào thời điểm hành vi phạm tội thực sự được thực hiện – nhưng giờ Yates trông gần như “bình thường”, họ sẽ phải trình bày vấn đề này như thế nào tại phiên tòa. Do đó, người bào chữa đã cho bồi thẩm đoàn xem tất cả video của Yates thể hiện tình trạng hoàn toàn mất trí ngay sau khi cô ta bị bắt. Cô ta cho thấy các nhân vật hoạt hình đang nói chuyện với mình qua TV, bảo cô ta giết các con mình để cứu chúng khỏi địa ngục.

Rõ ràng cả hai bên đều có các nhân chứng là chuyên gia tâm thần riêng; bên bào chữa có tiến sĩ Phillip Resnick và bên công tố đã có tiến sĩ Park Dietz. (Dietz được cho là một trong những bác sĩ tâm thần pháp y cấp cao nhất trên thế giới; ông đã làm việc trong các vụ án như vụ Joel Ri£kin, Jeffrey Dahmer và Unabomber, và thậm chí còn làm cố vấn cho các chương trình truyền hình như Law &Order.)

Trong quá trình đánh giá, cả Resnick và Dietz đều nhất trí rằng Yates thực sự bị bệnh. Hãy kiểm tra một đánh giá! Điều kiện cần thiết đầu tiên đã được đáp ứng. Cả hai bác sĩ đều đồng ý rằng Yates biết những gì cô làm là vi phạm pháp luật. Suy cho cùng, Yates đã gọi ngay cho 911, tự giao nộp mình và ngay lập tức thú nhận. Nhưng tiến sĩ Resnick lập luận rằng dù Yates biết việc cô ta làm là sai nhưng phản ứng sau đó lại đúng (không chống cự). Dẫu có khái niệm hóa về đúng và sai, song Yates đã bị mắc kẹt bởi những ảo tưởng tôn giáo, niềm tin của cô ta quá rõ ràng, mà về cơ bản cả hai đều đảo ngược.

Tiến sĩ Dietz không đồng ý. Ông nói với tòa rằng Yates biết những gì cô ta làm là vi phạm pháp luật - và quan trọng là sai trái trong mắt Chúa. Tiến sĩ Dietz cũng đưa ra ý kiến trước tòa về việc Yates đã âm mưu và chuẩn bị kế hoạch cho hành vi thủ ác của mình. Ông khẳng định rằng trong cùng tuần ra tay sát hại các con, một tập của Law &Order được phát sóng có nội dung kể về một người phụ nữ dìm chết đứa con của mình để trốn tránh trách nhiệm. Ông nói rằng Yates chắc hẳn đã xem chương trình này và được truyền cảm hứng, và ông biết đó là một cốt truyện tuyệt vời và thú vị vì ông là người đã cố vấn tâm lý cho tập phim đó.

Sau khoảng ba tuần lấy lời khai và quay video Yates nói về ma quỷ, bồi thẩm đoàn đã cân nhắc chỉ trong ba giờ rưỡi và đưa ra phán quyết có tội – nhưng khi tuyên án, họ quyết định thả tự do cho cô ta.

Theo Quy tắc M’Naghten cứng nhắc mà Texas áp dụng, không có chỗ cho các cuộc thảo luận về điểm khác biệt giữa lý và tình. Nhưng nếu Yates bị xét xử ở một bang áp dụng Bộ luật Hình sự Mẫu, thì rất có thể cô ta sẽ được xử trắng án vì lý do mất trí hay rối loạn tâm thần. Theo quy tắc này, đội bào chữa của cô ta có thể thành công khi đưa ra luận điểm rằng dù Yates biết hành vi của minh là vi phạm pháp luật, và xã hội sẽ lên án hành vi của cô ta là sai trái, nhưng xã hội sẽ không nghĩ cô ta là một tội phạm nếu họ biết cô ta “nhận thức” được gì (tức là Chúa đã bảo cô ta phải giết con để cứu chúng khỏi bị thiêu cháy trong hỏa ngục.)

Chúng ta không được quên những nạn nhân: Noah, John, Luke, Mary và Paul - năm đứa trẻ nhà Yates. Nhưng chúng ta cũng tin rằng Yates thực sự là một nạn nhân. Cô ta đã cần sự giúp đỡ suốt nhiều năm, và thật bi thảm, tình trạng tâm thần của cô ta đã trực tiếp cản trở cô ta tìm kiếm sự chăm sóc y tế cần thiết. Chúng tôi tin rằng Andrea Yates lẽ ra không có tội vì lý do mất trí hay loạn thần. Nếu bạn đồng ý, hãy bình tĩnh đọc tiếp bởi câu chuyện vẫn chưa kết thúc...

Sau phiên xét xử, lời làm chứng của tiến sĩ Dietz - không phải đánh giá của ông về tình trạng tâm thần của Yates, mà về tập Law & Order mà ông đã trích dẫn đã làm dấy lên nhiều câu hỏi. Đội bào chữa của Yates đã miệt mài xem xét từng kịch bản của chương trình và họ không thể tìm thấy bất kỳ tập nào giống tập mà Dietz đã mô tả. Luật sư bào chữa cũng phát hiện ra 19 điểm sai sót từ phiên tòa đầu tiên, và cuối cùng vào ngày 26 tháng 6 năm 2006, vụ Andrea Yates được tái thẩm. Sau một tháng lấy lời khai, bồi thẩm đoàn đã dành 13 giờ để cân nhắc trước khi đưa ra phán quyết của họ.

Năm năm sau vụ giết người, Andrea Yates cuối cùng cũng được tuyên vô tội vì lý do mất trí. Trong quãng thời gian giữa bản án ban đầu và phiên tái thẩm, đã có sự thay đổi lớn trong hiểu biết của mọi người về chứng rối loạn tâm thần sau sinh và điều này chắc chắn đóng một phần quan trọng giúp cô ta nhận được phán quyết mới – điều mà chúng tôi tin là phán quyết đúng - lần thứ hai.

Yates được chuyển đến bệnh viện bang Kerrville để điều trị; đến giờ cô ta vẫn ở đó và chưa biết chừng nào có thể xuất viện. Nếu muốn làm vậy, cô ta phải vượt qua một bài kiểm tra tâm thần để đánh giá xem cô ta có khả năng gây nguy hiểm cho bản thân hoặc bất kỳ ai khác hay không, nhưng Yates đã từ chối mọi cơ hội làm vậy vì cô ta vẫn nghĩ mình đáng bị trừng phạt.

Bây giờ, xin bạn đừng rơi nước mắt, hãy chuẩn bị khăn giấy, lau mặt và chuyển tiếp sang vụ xét xử Susan Smith.

SUSAN SMITH

Cũng như với Andrea Yates, cả nước sôi sục giận dữ sau khi biết các con của Susan Smith bị cô ta sát hại, vì vậy bên truy tố ở Nam Carolina đã đề xuất án tử hình.

Phiên tòa bắt đầu vào ngày 17 tháng 7 năm 1995, và Smith đã để xuất NGRI. Lẽ ra, đây là một vụ tương đối dễ dàng cho việc truy tố; sau cùng, giống như Texas, Nam Carolina cũng sử dụng Quy tắc M’Naghten và trách nhiệm chứng minh cho sự mất trí thuộc về bị cáo. Smith cũng thú nhận bằng văn bản về việc giết Alex và Michael.

Nhưng phía công tố cũng sốt sắng bằng cách cố chỉ ra lý do tại sao Smith lại giết con mình. Họ không cần phải đưa ra động cơ; họ chỉ cần chứng minh cô ta đã làm điều đó. Có lẽ quyết định này là do phía công tố muốn làm suy yếu lời biện hộ vô tội do mất trí của Smith bằng cách chỉ ra một động cơ bẩn thỉu và rất thực tế. Dù lý do là gì, họ vẫn bám vào giả thuyết rằng Smith đã giết các con trai của cô ta để có thể quay lại với Tom Findlay. Rốt cuộc, Findlay đã vứt bỏ cô ta vì các con cô - lá thư được tìm thấy trong xe đã chứng minh điều đó.

Nỗ lực trình bày động cơ trao cho bên bào chữa cơ hội đưa ra lập luận mạnh mẽ hơn nhiều những gì họ có thể có. David Bruck, luật sư bào chữa của Smith, muốn cho bồi thẩm đoàn thấy Smith không xấu xa. Cô ta không giết con của mình để ở bên Tom Findlay; cô ta là một người mẹ yêu thương con cái. Cô ta chỉ bị ốm yếu, trầm cảm và muốn tự tử.

Luật sư cho rằng Smith đã lên xe, lái nó xuống nửa đoạn đường dốc xuống hồ trước khi dừng lại và ra ngoài. Sau đó, một điều khủng khiếp đã xảy ra, chiếc xe lăn xuống hồ và khiến hai đứa trẻ bỏ mạng. Smith đã mất trí vào thời điểm xảy ra vụ tai nạn và không thể suy nghĩ minh mẫn. Bruck sau đó nói với bồi thẩm đoàn về việc cha của Smith đã tự sát khi cô ta lên sáu tuổi và cha dượng đã bắt đầu lạm dụng tình dục cô từ năm 15 tuổi, và lần gần nhất xảy ra chỉ ba tháng trước khi các cậu bé bị chết đuối. Smith đang phải chật vật cai nghiện rượu do hậu quả của những chấn thương tâm lý nặng nề và việc Findlaỵ chia tay cô đã đẩy cô vào một đợt trầm cảm nghiêm trọng khác.

Câu chuyện này đã khiến vụ án không còn là một tình huống cố ý giết người, máu lạnh của một kẻ bỉ ổi có tính toán. Susan Smith lúc này là một người đáng được cảm thông, và vụ án trở nên phức tạp hơn cả việc hoàn thành trò chơi ô chữ của New York Times với tâm trạng khó chịu. Tuy nhiên, như chúng tôi đã nói, Nam Carolina sử dụng Quy tắc M’Naghten và cơ quan công tố có thể dễ dàng chỉ ra Smith nhận thức rõ được các hành vi của cô ta là sai trái. Ngay từ đầu, trong vòng vài phút sau vụ giết người, Smith đã nói dối mọi người, kể cả cảnh sát.

Bên công tố đã cho bồi thẩm đoàn xem một cuộc thử nghiệm thể hiện khoảng thời gian có thể khiến một chiếc ô tô như của Smith ngập hoàn toàn - cô ta có sáu phút để cứu các con nhưng hoàn toàn không làm điều đó. Smith đã có thể chỉ cho các nhà điều tra biết chính xác vị trí của chiếc xe, có nghĩa là cô ta hẳn đã đứng đó và nhìn nó chìm xuống. Vì vậy, thật khó để lập luận rằng đó là một tai nạn hay cô ta không biết bản thân đang làm gì, đặc biệt là khi cô ta đợi đến khi chiếc xe ngập nước hoàn toàn mới chạy đến một ngôi nhà gần đó, khóc lóc kể lại câu chuyện bị cướp xe.

Vì vậy, phiên tòa đưa ra những ý quan trọng sau:

1. Susan Smith có bị rối loạn tâm thần không? Tôi nghĩ chúng ta có thể đưa ra câu trả lời chắc chắn là có.

2. Cô ta có bị rối loạn tâm thần vào thời điểm gây án không? Có khả năng. Thậm chí chắc chắn, dựa trên tiền sử bệnh án của cô ta.

3. Bệnh rối loạn tâm thần của cô ta có ảnh hưởng đến khả năng cô ta biết những việc mình làm là trái pháp luật? Chúng tôi không nghĩ vậy. Susan Smith đã nói dối cảnh sát suốt chín ngày; cô ta dựng lên một câu chuyện hoàn toàn sai sự thật về việc bị cướp xe và bọn trẻ bị bắt cóc; cô ta dắt mũi cảnh sát hệt như dắt mũi một con lừa.

Bồi thẩm đoàn cũng nhận thấy điều đó. Vào ngày 27 tháng 7 năm 1995, Susan Smith bị kết án tù chung thân vì tội giết hai con trai, Michael và Alexander, với khả năng được ân xá sau 30 năm. Smith cho biết bản thân cảm thấy hối hận và nói rằng cô ta không nói dối để bảo vệ bản thân mà để bảo vệ bố mẹ chồng cũ của mình. Cô ta khăng khăng rằng mình không giết bọn trẻ vì Tom Findlay, đồng thời khẳng định đã có ý định tự sát, nhưng không cho biết tại sao người chết là các con cô ta chứ không phải bản thân cô ta. Smith đã cố kháng cáo vào năm 2010 nhưng không thành công.

Nếu có bất cứ điều gì chúng tôi học được trong suốt những năm thực hiện podcast của mình, thì đó chính là ngã tư đại diện cho sự giao nhau giữa luật pháp và sức khỏe tâm thần là một nơi vô cùng nguy hiểm. Đó là một mớ hỗn độn đẫm máu và nếu bạn ở đó quá lâu, một thứ gì đó to lớn, nặng nề và khủng hoảng hiện sinh sẽ ập vào bạn. Với chương này, chúng tôi muốn làm rõ nhiều sắc thái của bệnh tâm thần và đưa ra điểm khác biệt rất lớn giữa các chẩn đoán được thực hiện để điều trị cho người bệnh và các chẩn đoán được đưa ra trước tòa.

Và cuối cùng, chúng tôi muốn làm rõ một lời chỉ trích mà người ta vẫn nhắm vào lời bào chữa NGRI - rằng nó được sử dụng như một chiến thuật hoặc một tấm thẻ miễn án tù. Như bạn đã thấy, nó không chỉ là một biện pháp bào chữa khó thành công mà còn không thực sự mang lại lợi ích cho bất kỳ ai ngoại trừ những người thực sự “mất trí”. Susan Smith có cơ hội được ân xá vào năm 2024, nhưng không chắc sẽ có cơ hội vì không hẳn là tù nhân kiểu mẫu. Andrea Yates sẽ phải ở bệnh viện tâm thần trong một khoảng thời gian không xác định và dẫu cho đó là nơi tốt nhất cho cô ta vì cô ta đang thực sự được điều trị cần thiết, cồ ta sẽ phải gắn bó với nó về lâu dài. Susan Smith có thể được thả nhưng Andrea Yates có lẽ sẽ không bao giờ.

Hãy nhớ rằng, vô tội vì mất năng lực hành vi dân sự không có nghĩa là được tự do. Và như mọi người trong giới luật vẫn nói: “Bạn phải mất trí để có được lời bào chữa vô tội vì mất năng lực hành vi.”