Đã lâu tôi mới gặp lại mẹCó lẽ cũng phải đến hai tháng rồi.

"Ngày mai đi ăn trưa với mẹ không?" Đột nhiên mẹ gọi cho tôi qua điện thoại. Ngoài hai chị em chúng tôi, mẹ không sinh thêm đứa nào nữa. Chồng của mẹ (tôi phải gọi như thế vì chưa sống cùng ông ấy bao giờ) là tổng biên tập của một tờ tạp chí. Ông ấy mới lập gia đình lần đầu, nên tất nhiên cũng không có con riêng. Tôi đã không đồng ý việc ba người sống chung với nhau. Đôi khi tôi cảm thấy hối hận và có lỗi. Thấy hối hận vì khi nghĩ rằng đáng lẽ việc ra ở riêng muộn hơn thì sẽ tốt hơn. Thấy có lỗi khi những cú điện thoại như thế gọi đến và nghe giọng mẹ buồn buồn.

Giờ ăn trưa, nhà hàng đông kín. Tôi bị muộn mười phút nên thốc tháo chạy tới. Mẹ đã ngồi ở đó một mình và đang uống trà đen. Mẹ mặc một chiếc áo vét màu nước biển, trang điểm cẩn thận và đang nhìn ra ngoài cửa ổ. Không hiểu sao, nhìn chẳng thấy giống một quả phụ chút nào Từ ngày xưa, mẹ lúc nào trông cũng như vậy.

- Mẹ!

Tôi gọi. Mẹ quay ra phía tôi cười.

- Mẹ gầy đi một chút, đúng không? - Tôi vừa ăn vừa hỏi.

- Ừ. Hè nóng quá, chẳng ăn được mấy.

- Mẹ bận không?

- Lát nữa mẹ có một cuộc hẹn gặp với khách hàng để bàn về công việc sắp tới.

Mẹ cười. Quả là đã có nhiều nếp nhăn hơn khi tôi còn sống cùng mẹ. Tôi lúc nào cũng sống như thể thời gian không tồn tại, nên mỗi khi gặp mẹ, tôi lại thấy mình đột nhiên được đưa đến một tương lai thật rõ ràng, tựa như bằng cỗ máy thời gian vậy. Nhờ mẹ, tôi mới nhận thấy sự trôi chảy của thời gian.

- Dạo này mẹ không làm công việc phiên dịch nữa à?

- Đôi lúc người ta nhờ thì mẹ làm thôi, chứ vào cái tuổi này rồi, ngại ghê lắm. Không phải người mình rất nể tình thì mẹ từ chối ngay.

- Thế còn biên dịch?

- Ừ. Việc của mẹ bây giờ chủ yếu là biên dịch.

- Mẹ làm việc đó cũng lâu rồi nhỉ.

- Sao con lại hỏi như thế?

- Vì dạo này những công việc làm thêm như thế của con cũng nhiều. Con chỉ muốn hỏi, không biết mẹ nghĩ sao về công việc đó thôi.

Thấy tôi nói vậy mẹ nói.

- Mẹ nghĩ con không hợp với việc biên dịch đâu.

- Con cũng biết vậy...nhưng...tại sao ạ? Chắc tại con không tỉ mỉ à?

- Nói như thế nào nhỉ, vì con hơi yếu đuối, à không phải, mà là quá tận tình. Khi dịch, con sẽ đem hết lòng mình giao hòa với những dòng văn chương ấy. Mẹ nói thế có đúng không?

Đó chính là điểm khiến tôi luôn phải bận lòng, nên trong thâm tâm, tôi thực không muốn bị mẹ nói ra.

- Cái tình trong bản dịch thế nào rồi nó cũng thấm vào mình, dù có lãnh đạm với nó đến đâu đi nữa. Những người như con, thần kinh không chịu nổi đâu.

- Thế cơ ạ?

- Mẹ nghĩ vậy. Cái anh Shoji ấy, cũng không hợp với công việc đó.

- Mẹ vẫn nhớ nhỉ.

Tôi nói thì mẹ gật đầu như bảo tôi rằng mẹ nhớ chứ.

- Mẹ nghĩ, dịch một cuốn sách mà mình tâm đắc sang một ngôn ngữ là việc khó đấy. Nhưng nói vậy thôi, chứ gặp phải cuốn sách mình không thích thì còn khổ sở hơn nhiều. - Mẹ cười. - Mẹ rất hiểu những cảm xúc của cậu Shoji ấy. Mẹ cũng đã làm công việc này hơn mười mấy năm rồi mà còn có khi thấy mệt mỏi. Dịch, nó có cái mệt riêng của nó con ạ.

Đúng lúc đó, món tráng miệng và hai tách cà phê espresso được mang tới, khiến câu chuyện của chúng tôi bị gián đoạn. Mấy dạo gần đây, tôi ít được nghe mẹ kể về những suy nghĩ của mình nên rất thấy làm lạ. Cả công việc của mẹ cũng rất lạ.

- Mình cứ phải đuổi theo những trang viết của người khác, tựa như nó là những suy nghĩ của mình. Một ngày bao nhiêu giờ đồng hồ, như chính mình đang phải viết. Phải làm sao để mình đồng điệu với mạch tư duy của người khác. Nó kỳ lạ lắm. Mình phải đạt tới điểm hòa hợp nhất. Thế rồi đôi lúc, mình không còn hiểu đâu là những suy nghĩ của chính mình, và đôi lúc, suy nghĩ của người khác đã xâm nhập vào cuộc sống thường ngày của mình. Nhất là khi dịch tác phẩm của một người nào đó có ảnh hưởng quá mạnh, mình sẽ hớp hồn gấp nhiều lần khi chỉ thưởng thức nó một cách thông thường.

- ... Kể cả một cựu chiến binh như mẹ ư?

- Gần đây mẹ mới hiểu ra điều đó. Hồi mới đầu, vào cái dạo mẹ mới chia tay với bố con xong thì phải, những bản dịch của mẹ không được tốt lắm. Có lẽ vì khi đó, công việc không giúp mẹ thoát ra khỏi những ưu phiền. Cũng có lẽ tại những đêm mất ngủ vì trằn trọc không biết một mình mình có thể nuôi dạy các con và duy trì được công việc hay không... Ờ, nó là cảm giác cô độc con ạ. Mẹ cảm thấy như mình sắp bị đè bẹp. Nhưng chỉ cần mình biết cách thay đổi tâm trạng, cách gì cũng được miễn lam sao để có thời gian tạm dừng tất cả những dòng suy tư của mình lại.

- Ví dụ như chăm sóc con cái phải không ạ?

- Nuôi con thực ra là một chuỗi dài những thử nghiệm và thất bại. - Mẹ cười. - Còn với mẹ, kendama[1] mới đem lại sự giải tỏa.

- Cái gì cơ ạ? - Tôi hỏi lại.

- Kendama. Bây giờ nghĩ lại, cứ thấy buồn cười, ha ha. Nhưng vào thời điểm đó, mẹ thực sự nghiêm túc đấy. Con con nhớ không, mẹ rất hay chơi kendama còn gì.

Bây giờ thì tôi nhớ ra rồi. Hồi xưa, cứ mỗi lần tỉnh dậy đi vệ sinh, tôi lại nghe tiếng cạch cạch rờn rợn đằng sau cánh cửa căn phòng đang đóng kín của mẹ.

- Thế mà con cứ tưởng, lúc ấy mẹ đang đóng đinh vào những hình nhân thế mạng bằng rơm cơ đấy. - Tôi cười trêu chọc.

- Hồi còn nhỏ, đã có lần mẹ giành chức vô địch giải kendama của trường đấy. Thế nên, ngay cả bây gờ, mẹ vẫn thường chơi nó để thay đổi không khí. Đôi lúc thôi, chứ ngày xưa thì miết con ạ. Giờ nghĩ lại mẹ cũng thấy là lạ tại sao mình lại chết mê chết mệt cái món ấy đến thế cơ chứ... Cái đó còn tốt , chức trò chơi điện tử không ổn. Cả tivi, đọc sách và uống rượu nữa, tất cả đều không ổn.

- Đâu có gì khác nhau hả mẹ? Miễn người ta thấy say mê à được rồi.

- Ừm, chẳng hạn như làm các động tác trồng cây chuối, hoặc cắt móng chân móng tay, hoặc tắm xông hơi hay bơi lội sẽ rất tốt... nghĩa là, cần phải làm cho cơ thể mình vận động một chút. Có lẽ thế... Nhưng tất nhiên, điều đó có thể chỉ đúng với mẹ mà thôi. Lúc này đây, mẹ muốn có một thế giới khác, không phải thế giới của những bản dịch cũng không phải hiện thực. Một thế giới không có những thiên truyện.

Thiên truyện... gần đây mình đã nghe thấy cái từ này ở đâu rồi nhỉ. À, phải rồi, mình đã nghe thấy từ Sui.

- Nghĩa là trạng thái không suy nghĩ... giống như là tụng kinh hay ngồi thiền ấy phải không mẹ?

- Cũng có thể, nhưng mẹ chưa bao giờ nghĩ sâu xa đến như vậy.

- Có lẽ cả con và anh Shoji đều quá say mê cái thế giới trong tiểu thuyết nên không thích hợp với công việc này mẹ nhỉ... - Tôi nói.

Tôi  không đủ tự tin để có thể toàn tâm toàn ý vào chơi kendama hay cắt móng chân móng tay một cách vô tư như thế được.

- Con ấy à, cái gì cũng hấp thụ cả vào mình. Cả bầu không khí xung quanh. Đã có lúc con không nói được thanh tiếng phải không nào? Con không thích những chuyện đời dữ dội, nhưng lại luôn cảm nhận được bầu không khí áy. Có thể nhờ vậy mà con đã trở nên mạnh mẽ hơn, song mẹ không muốn thấy con lại khóc một lần nữa, giống như khi Shoji mất đâu. Con là một đứa khác người. Hơi giống bố con đấy.

- Hôm trước bố gọi cho con.

- Ông ấy ra sao?

- Bố rất suy sụp.

- Thế à?

- Nhưng bố chẳng thay đổi gì. Mẹ cũng chẳng thay đổi, vẫn còn trẻ lắm.

- Vậy sao? - Mẹ cười.

Nhìn bề ngoài, mẹ mỗi ngày một già đi, vậy nhưng khi trò chuyện, cái cốt cách ấy của mẹ, có lẽ là từ thời con gái, lại được bộc lộ ra. Và tôi cảm thấy mình như đang nói chuyên với mẹ của thời con gái ấy, chứ không phải với người mẹ đã về già.

- Con dạo này thế nào? Vẫn vui vẻ chứ?

- Vâng, vui lắm mẹ ạ.

Câu nói đó của tôi là thật lòng. Tôi cảm thấy yêu sâu sắc, tận xương tủy mình, cái thời khắc đang trôi đi kia.

"Con bắt đầu hiểu cuộc đời, và những cảm xúc trong mỗi thời điểm khác nhau của mẹ, chỉ là chút ít thôi. Nghĩa là con không còn nhỏ nữa, phải vậy không mẹ. Nhưng con thấy lo lắng vô cùng. Con thấy mình cô quạnh khủng khiếp."

❀ ❀ ❀

[1] Kendama là một trò chơi truyền thống ở Nhật Bản, ken nghĩa là kiếm, dama biến âm từ từ tama nghĩa là bi, được làm từ gỗ. Người ta chơi nó bằng cách tung hứng một quả cầu buột với một thanh gỗ, sao cho quả cầu rơi vào các mặt đĩa trên thanh gỗ, hoặc cắm vào thanh gỗ đó.