Cô Kim vào thành đi học vào hai ngày sau khi xem hội đèn. Theo lệ thường, nếu không phải kỳ nghỉ dài ngày theo quy định thì cô không về nhà. Một là ở nhà không có sự âu yếm của người mẹ để khiến cô lưu luyến; hai là việc tốt nghiệp đã ở ngay cuối năm, bài vở lại càng thấy quan trọng hơn, để chuẩn bị đi thực tập ở tiểu học trực thuộc vào học kỳ sau, cô lại phải mượn từ phòng sách một số sách về giáo dục trẻ em để đọc, thời gian ở trường cứ thế được lấp đầy rất phong phú, không hề nghĩ đến ý niệm về nhà nữa. Vì lý do sau, ngay cả kỳ nghỉ xuân kéo dài một tuần cô cũng không về nhà.
Thế nhưng nói cô hoàn toàn không nghĩ đến ý niệm về nhà thì cũng không hẳn chính xác. Người thanh niên có tính tình chân chất dịu dàng, phong thái lại xuất chúng hiên ngang ấy, chẳng biết từ lúc nào đã xâm chiếm trái tim cô và chiếm một vị trí không hề nhỏ ở trong đó. Mấy lần gặp gỡ, từng câu nói, từng cử chỉ của anh, cô đều thu nhận trọn vẹn vào trong lòng, thường xuyên nghiền ngẫm tỉ mỉ, nếm trải lại hương vị ngọt ngào ấy. Nhất là lần cùng đường đi xem hội đèn trò chuyện, anh bộc lộ trực tiếp quá trình tư tưởng của mình, anh cổ vũ cô hiên ngang hướng tới cảnh giới lý tưởng, khiến cô vừa cảm kích vừa phấn khích, thể hiện được niềm vui tuổi trẻ mà lẽ ra cô nên tận hưởng nhưng trước đây chưa từng được hưởng. Đêm hôm đó, thời tiết ôn hòa biết bao, ánh sao mờ ảo chiếu rọi đồng ruộng thành cảnh giới như trong giấc mơ, tiếng trống chiêng, tiếng tơ lục và tiếng ồn ào của đám đông đều chứa đựng sức mạnh làm rung động cảm xúc, mà anh thì sóng vai bước đi cùng cô. —— Sau này hễ nhớ lại lần sóng vai bước đi ấy, cô lại thấy tim mình xao động, như thể không dám tin mà nghĩ rằng, "Thực sự có chuyện đó sao?" —— Cô thỉnh thoảng liếc nhìn bóng lưng mờ ảo của anh, cảm thấy từ mái tóc, vầng trán, chiếc mũi, đôi môi cho đến cái cổ, lồng ngực, không có đường cong nào là không vừa vặn, ẩn chứa hình tượng của cái đẹp. Đồng thời hơi thở của anh đều đặn mà mang theo chút gấp gáp phát ra, cô nghe thấy và ngửi thấy; một cảm giác tê dại nhẹ nhàng lan tỏa khắp toàn bộ cơ thể, khứu giác vô cùng dễ chịu, thế nhưng không thể diễn tả được đó là mùi hương giống với loài hoa nào hay thứ hương thơm nào. Cô say đắm, thế rồi càng tham lam ngắm nhìn anh thêm một cái; nếu không phải dưới ánh sao mờ ảo, anh nhất định sẽ nhận ra ngọn lửa nhiệt tình đang bùng cháy trong đôi tròng mắt đen láy lấp lánh ấy của cô. ...... Cô hồi tưởng lại những điều đó, đầu tiên là cảm giác vui mừng thầm kín, giống như cảm giác của một kẻ có vẻ ngoài nghèo túng lén lút kiểm điểm lại khoản tiết kiệm sung túc của mình vậy. Thế nhưng sau khi nghiền ngẫm xong, dư vị dẫu có ngọt ngào thì cũng không thể vì thế mà thỏa mãn ngay được; một sức mạnh vô hình đang thúc bách cô hy vọng được nếm trải hương vị mới mẻ hơn, ngọt ngào hơn. Lúc này đây, lóe lên trong tâm trí như ánh chớp, chính là ý định thuê thuyền về quê.
Thế nhưng tự ý xin phép về nhà là điều nội quy nhà trường không cho phép, bắt buộc phải có giấy xin phép có chữ ký và đóng dấu của phụ huynh mới được. Làm sao có thể bảo anh trai viết giấy xin phép cho được? Cho dù việc xin phép không thành vấn đề, nhưng đã bỏ bê bài vở, thay đổi lề thói cũ, thì bản thân cô lấy gì để ăn nói đây? Đồng thời một âm thanh nghiêm khắc vang lên trong tâm đó: "Đó là hành vi mất liêm sỉ, người con gái trong sạch không nên có suy nghĩ như vậy. Quên nó đi, quên nó đi, bằng không ngươi sẽ sa ngã, sa ngã xuống đáy biển vô đạo đức không dò được đáy!" Lắng nghe âm thanh ấy, cô vừa thẹn thùng vừa sợ hãi, ý định thuê thuyền về quê liền bị kìm hãm lại.
Nói là bị kìm hãm, nghĩa là không thể triệt để xóa bỏ; cô thực sự muốn tìm Ni Hoán Chi để trò chuyện, nghe anh nói về lý tưởng, nói về giáo dục và những chuyện khác. Bởi vì âm thanh nghiêm khắc trong lòng ấy thường xuyên vang lên ở đó, nên sự hồi tưởng và mong mỏi của cô càng trở nên thầm kín hơn; ví dụ như, trước mặt các bạn học, cô không dám nghĩ đến những điều đó, dường như các cô ấy chính là người phát ra âm thanh nghiêm khắc kia. Cô nghĩ đến những điều đó phần lớn là vào lúc đã lên giường và kéo rèm lại, bằng không thì trước mắt cũng phải bày ra một cuốn sách, tựa hồ như rèm cửa và sách vở có thể cách ly cô với âm thanh nghiêm khắc kia vậy. Giả sử các bạn học quan sát tỉ mỉ, nhất định có thể phát hiện ra sự chuyển biến gần đây của cô, mặc dù chỉ là sự chuyển biến vi tế. Cô vẫn trầm ngâm, nhưng lúc trầm ngâm thường ngửa một nửa mí mắt lên, ánh mắt vô định liếc qua; đó là biểu hiện của sự sốt ruột, trước đây chưa từng có. Cô lại thích ở một mình một chỗ, trong phòng học, trong phòng tự học, trên sân vận động, có thể không ở cùng người khác thì càng tốt, mặc dù không hề cự tuyệt rõ ràng việc người khác bầu bạn và trò chuyện; bởi vì như vậy thuận tiện cho việc kiểm điểm lại những món đồ trân quý được cất giấu trong lòng, mà không để lộ mảy may bí mật nào. Các bạn học quá tin tưởng cô, quá tôn kính cô, dường như cái trò chơi tư niệm và phiền muộn mà những người con gái khác dễ vướng phải thì chỉ riêng cô là tuyệt đối không duyên nợ; cho nên đối với sự chuyển biến vi tế của cô hoàn toàn bỏ qua, vẫn cứ bàn bạc với cô mọi chuyện, nhờ cô giúp đỡ giải quyết những nghi ngờ và sơ hở trong bài vở, lại còn làm nũng mà không suồng sã gọi cô là "Chị Kim xinh đẹp thông minh của chúng ta".
"Tại sao lại bảo anh ấy đừng viết thư đến chứ? Bàn luận chuyện giáo dục và những chuyện quang minh khác, thì bị giám thị nhìn thấy thì có gì là quan trọng chứ? Còn đối với mình, nhận được bức thư như thế thì sẽ vui sướng say đắm biết nhường nào! ...... Tại sao lại bảo anh ấy đừng viết thư đến chứ, đồ ngốc này!"
Cô hối hận như vậy, liền nghĩ sao không gửi cho anh một bức thư trước. Thế nhưng điều này chỉ khiến cô tự cảm thấy mặt nóng bừng lên, biết là đã đỏ bừng lên rồi; nhưng bức thư rốt cuộc vẫn không được viết. Cô lại mang theo niềm vui do tưởng tượng tạo ra mà giả thiết thế này: Thư của anh đến rồi, nằm trong tay bà giám thị, ánh mắt giống như thám tử của người đàn bà lớn tuổi ấy nhìn cô, hỏi cô người viết thư là ai, lúc đó cô sẽ trả lời thế nào. "Là biểu huynh, là anh em con cô con cậu với anh ấy," cô đáp lại người giám thị trong tưởng tượng một cách ấm áp, đồng thời lại giả thiết dùng một dáng vẻ kiêu ngạo "cô không quản được tôi đâu" để nhận lấy bức thư đáng yêu ấy. Nhưng hiện thực lập tức nhắc nhở cô, chẳng có bức thư nào nằm trong tay bà giám thị cả, câu trả lời lừa dối và dáng vẻ kiêu ngạo đều không dùng đến được; cô tiu nghỉu. Liền hận bản thân sao lại không có lấy một người anh em họ bằng thật. Nếu thực sự có anh em họ, thư từ qua lại vốn là chuyện bình thường; từ trong tay bà giám thị hay soi mói ấy, không chút kiêng dè mà nhận lấy bức thư do tay nam giới viết, tức là không cần hỏi trong thư viết những gì, thì cảm xúc và niềm vui ấy có nói hết nghĩ hết được không?
Nói tóm lại, cô đã vướng vào lưới tình ái rồi. Dẫu có vướng vào lưới tình ái, cũng không đến mức vứt bỏ tất cả, chỉ chuyên tâm vò đầu bứt tai vì một phương diện; đó là vì ý nguyện độc lập sinh tồn đã níu giữ cô mấy năm trời, đến tận bây giờ vẫn có sức mạnh rất lớn, mà mấy lần giao tiếp giữa cô với Hoán Chi, khiến cô sau đó hồi tưởng mãi khôn nguôi, rốt cuộc thành phần mô phỏng thì nhiều, mà thành phần cảm xúc thực tế lại ít. Chuyện rơi lệ vì tương tư hay ngậm ngùi trước bóng mình thì không có, cô hãy còn chưa đến mức độ đó.
Kỳ nghỉ hè đang đến gần, niềm khát khao về quê ngày càng sục sôi, gần như không kịp đợi chờ nữa; đây cũng là điểm khác biệt so với trước đây. Cuối cùng ngày nghỉ cũng đến. Cô dậy sớm đặc biệt, chuyển hành lý đã thu dọn từ hôm trước lên con thuyền mà nhà thuê để đón cô, rồi giục A Thổ người chèo thuyền mau chóng cho thuyền chạy. Dọc đường ngắm hoa sen hai bên, lúa xanh trên đồng, cũng như những hàng cây cao bóng rợp, những ngôi nhà tranh yên bình, đều cảm thấy vô cùng mới mẻ đáng yêu, tựa như mở ra một thế giới chưa từng được trải nghiệm bao giờ. Thế nhưng, từ từ lại có một cảm giác gần như ưu thương quấy rầy tâm trí cô, lại cảm thấy tựa vào mạn thuyền thế này thế khác đều có vẻ không thỏa đáng. Thế là nửa mình nằm dài, cầm lấy cuốn tạp chí mới mua về để đọc, đó là tờ "Tân Thanh Niên" đang rất thịnh hành. Thế nhưng thứ nhìn rõ là từng chữ cái in bằng con chữ chì, thứ không nhìn rõ là ý nghĩa được kết nối bởi các chữ cái ấy. Tại sao lòng lại không thể yên định? Cô đặt cuốn tạp chí xuống, vừa rõ ràng lại như hoàn toàn không biết mà tự hỏi bản thân. Nửa năm xa cách, những cơ sở vật chất mới ở trường học đó tiến triển thế nào rồi? Người dịu dàng xuất sắc ấy có thay đổi gì không? Anh lại có lý tưởng mới mẻ nào tựa như trân bảo mà khoe khoang trước mắt người khác không? Lại có nghị luận đáng yêu nào tựa như âm nhạc mà làm vui lòng người khác không? Về những điều này, cô đều không thể hình thành nên một đáp án có khung phác thảo đại khái. Lại có vẻ như ấn tượng về mấy lần gặp gỡ vốn dĩ thấy không hề mơ hồ, những cuộc trò chuyện ấy, những cử chỉ ấy, giờ đây cũng phai nhạt đi, mờ ảo đi. Cảm giác trống rỗng dao động trong lòng cô, thậm chí đến mức nảy sinh ý niệm "Bây giờ đi đâu đây?", hoàn toàn trái ngược với niềm khát khao thiết tha về quê. Là đợi anh đến nhà thăm mình đây, hay là đến trường tìm anh? Anh liệu đã về chưa? Gặp mặt rồi thì lại trò chuyện với anh những gì? Làm thế nào để thỏa mãn mong ước rất muốn tìm anh trong suốt mấy tháng nay? ...... Đối với chuỗi câu hỏi khác này, cô cũng chỉ đành chần chừ, không biết cách nào để quyết định; thế là sự nhút nhát rón rén bước vào lòng cô.
Thuyền xuất phát sớm, gió tuy không lớn, nhưng lại là gió thuận, chưa đến mười hai giờ đã đến nơi. Tiếng ve kêu ran ở chỗ này chỗ nọ, con mèo lông hoa vừa lười biếng lại sợ nóng đang ngủ gật dưới giàn mây, hương thơm thoang thoảng ẩn hiện của hoa kiến lan được chiếc rèm xanh mềm mại che chở, cô Kim trong môi trường như thế đã gặp được anh chị. Trong lúc trò chuyện mới biết ở trường tiểu học cao cấp còn một tuần nữa mới nghỉ hè; Hoán Chi đương nhiên chưa về, tối hôm qua sau bữa cơm chiều anh từng đến đây trò chuyện hóng mát, ăn dưa hấu mới hái ở nông trại của trường. Điều này khiến cô Kim lại cảm thấy lòng mình tràn đầy trở lại, đầu mối rối rắm nhưng tóm lại là những ý niệm an ủi đang nảy mầm như cỏ xuân. Cô liền tùy ý trò chuyện vài mẩu chuyện vặt buồn cười mà thú vị ở trường sư phạm nữ, để che giấu sự phấn khích có nguyên nhân khác của mình.
Thư Bá bảo cô ở trường tiểu học cao cấp từng gặp phải phong trào bạo động, nói là trong thư không viết hết những chuyện đó nên dứt khoát không viết. Cô Kim nói từ trên báo trong thành cũng đại khái nhìn thấy một chút, nhưng không chi tiết, đầu không ra đầu đuôi không ra đuôi, rốt cuộc là chuyện thế nào?
"Họ làm việc quá bất chấp tất cả. Tỉ như người đánh xe, nhắm nghiền mắt lại chỉ chăm chăm giật lấy dây cương trong tay, sớm muộn gì cũng sẽ làm chiếc xe lật nhúc." Thư Bá mở đầu như thế, bèn kể tỉ mỉ nguyên do và quá trình của phong trào bạo động. Lúc kết luận, ông ta khoe khoang nói: "Còn may là tôi tìm Tưởng Hổ, nói thẳng thừng với hắn rằng, trường học không phải là miếng mỡ béo bở gì, những việc bọn họ làm cũng chẳng phải là việc xấu xa gì hết, đừng có đứng giữa ngáng đường nữa. Hắn rốt cuộc cũng có chút tình nghĩa với tôi, thật thà nói với tôi rằng, có phải miếng mỡ béo bở hay không bây giờ không cần bàn đến, bởi vì hắn vốn không thực sự muốn ăn. Chỉ là Tưởng Băng Như cứ làm như thật, một vẻ mặt quân tử chính trực, hắn ngứa mắt, cho nên muốn cho đối phương một vố màu mè để xem. Hơn nữa, phàm là chuyện Tưởng Băng Như làm, hắn cũng thật tâm phản đối. Tôi liền giải thích thay cho Băng Như, tôi nói con người Băng Như chẳng có gì là xấu cả, chỉ là có chút ngốc nghếch của kẻ sĩ, không hiểu chuyện đời là có. Tôi lại nói Băng Như hoàn toàn không có hiềm khích gì với hắn, một số việc hắn làm ở địa phương, Băng Như đều khâm phục, thường xuyên nói có nhiều người nhiệt tình với việc công ích xã hội như thế thì tốt biết mấy; chỉ vì đôi bên từ trước đến nay xa cách, cho nên hắn chưa từng tận tai nghe thấy Băng Như nói. Tôi còn nói rất nhiều chuyện khác nữa; giống như ông mai bà mối vậy, tóm lại là kéo hai bên lại với nhau hết mức, cho đến khi dính chặt vào nhau mới thôi. Lúc này hắn mới chuyển ý, hào phóng nói, đã là như thế, hắn sẽ hiến mảnh đất hoang truyền đời của tổ tiên cho trường học, chuyện kiện tụng không nhắc đến nữa. Đương nhiên, không cần phải nói, hắn còn đạt được chút lợi ích thực tế, —— chuyện tay không đi về là việc từ trước đến nay hắn không bao giờ làm. Sau đó, làn sóng phản đối chung quanh trấn dần dần lắng xuống, nông trại trong trường học rốt cuộc cũng làm thành công rồi."
Cô Kim nghe rất chăm chú; ý niệm phẫn nộ xôn xao trong lòng, ánh mắt bất bình bắn thẳng vào khuôn mặt Thư Bá, tựa như người bị tên cường hào ác báức hiếp ấy chính là bản thân cô. Cho đến cuối cùng, nghe nói nông trại cuối cùng cũng làm thành công, giữa mày mới hiện lên vẻ ngẩn ngơ trầm mặc; cô muốn phác họa trong tâm trí nông trại tràn đầy sức sống ấy, một chốn vui chơi mang ý nghĩa giáo dục phong phú. Tay trái cô chống cằm, hứng thú hỏi: "Làm rất ổn chứ?"
"Cũng khá ổn. Tương tự đại khái như điền viên bình thường, chỉ là ngăn nắp hơn, lại có thêm chút hoa mọc để ngắm cảnh. Cháu còn chưa biết đấy thôi, vị thầy giáo Lý dạy môn khoa học tự nhiên đó vì có việc tốt hơn nên đã xin nghỉ việc rồi đi mất. Hoán Chi tiếp quản công việc của thầy ấy. Cho nên chuyện nông trại cũng là do Hoán Chi quản lý ở đó."
“Anh ấy!” Cô Kim cảm thấy vô cùng kinh ngạc và vui mừng, "Anh ấy thích bàn về giáo dục đổi mới, sự nghiệp mới này giao cho anh ấy quản lý thì không còn gì tốt hơn nữa."
Đôi mắt cận thị của Thư Bá mở to hơn một chút, nhìn chăm chăm cô Kim một cái. Lúc này cô mới biết ngữ điệu của mình gần như phấn khích; trên mặt hơi cảm thấy nóng bừng.
"Lúc đầu cậu ta rất vui," Thư Bá cười một tiếng, mang theo ý vị chế nhạo, "gặp tôi là cứ nói cái gì đã gieo hạt giống này, cái gì đã nảy mầm nọ, giống như cậu ta là một địa chủ lớn, thu hoạch tương lai sẽ gia tăng cho cậu ta tài sản vô tận vậy, nhưng dạo gần đây, tôi thấy cậu ta có vẻ chán nản rồi."
"Tại sao thế?" Cô Kim dẫu có cố gắng kìm nén, cũng không giấu nổi vẻ mặt quan tâm.
"Tôi cũng không rõ nguyên do nữa. Tối hôm qua cậu ta từng nói một câu thế này: Lý tưởng thì vô cùng mỹ mãn, lúc hiện thực hóa sẽ bị chiết khấu; có lẽ là có chuyện như thế thật. Nếu không phải là ý chí chán nản, thì cậu ta, người thích lý tưởng ấy, lại có thể nói ra câu nói như vậy sao? Hơn nữa, đã rất lâu rồi cậu ta không nhắc đến chuyện nông trại thế này thế nọ nữa."
Tựa như nghe người ta truyền tai nhau rằng người mình hằng vung vẩy nhớ nhung đang mắc bệnh, cô Kim vừa ưu thương lại vừa lo âu. Cậu ấy phát hiện ra cơ sở vật chất mới này có tệ hại mà không có hiệu quả sao? Cậu ấy gặp phải sự cản trở từ bên ngoài trong quá trình tiến hành sao? Từ những lần gặp gỡ trước đây mà suy đoán, anh giống như một người luôn luôn tiến lên, ý chí chán nản là thứ tuyệt đối không thể liên kết với anh được. Thế nhưng, anh quả thực đã thổ lộ tâm sự chán nản rồi. —— Cô nghĩ vậy, mong muốn đi gặp anh lại càng trở nên mạnh mẽ hơn; cô dường như có rất nhiều điều muốn hỏi anh, lại có rất nhiều lời an ủi muốn nói với anh, mặc dù ngẫm lại lần nữa, những lời đó đều vô cùng mơ hồ, ngay cả đại ý cũng khó mà nắm bắt.
"Mới mẻ của bọn họ không chỉ có một nông trại đâu," Thư Bá thấy anh em không mở miệng, tiếp tục nói như để hùa theo sở thích của cô, "Sân khấu cũng xây rồi, phòng âm nhạc cũng bố trí xong rồi, cửa hàng cũng mở rồi. Nghe nói nửa năm sau còn muốn tăng thêm xưởng công nghiệp nữa cơ."
“Điều đó rất đáng để xem đấy, trường học làm ăn kiểu ấy từ trước đến nay chưa từng thấy,” cô Kim sợ anh chị trách mình nôn nóng chạy ra trường học.
"Cháu có thể đến xem mà."
"Vâng, cháu muốn đi ngay hôm nay," cô ưỡn thẳng người, hai tay giơ lên vuốt mái tóc trán, tư thái đó giống như sắp sửa lên đường ngay lập tức vậy.
"Ngồi thuyền cả buổi rồi, không mệt mỏi sao? Cho dù là muốn đi, đi vào lúc bốn năm giờ chiều là phải phép; bây giờ mặt trời chiếu gắt như thế, lại là con đường giữa đồng không mông quạnh không có gì che phủ, đơn giản là không thể đi được."
Cô Kim không có lý do gì để nói là nhất định phải đi ngay lập tức, đành quay về phòng của mình trên lầu. Muốn thu dọn sách vở đồ đạc mang về, nhưng vừa chuyển ý niệm liền cảm thấy nôn nóng, rụt tay lại, mặc cho chiếc giỏ mây căng phồng nằm trơ trọi một bên. Cô đi qua đi lại, trong lòng dâng trào đủ loại cảm xúc, vui mừng, nhút nhát, đồng tình, phiền não, giống như những bọt nước trong dòng suối, bọt này vừa nổi lên lập tức tan vỡ, thì bọt thứ hai lại đến. Ngay trong hai ba tiếng đồng hồ nữa thôi, sắp đi gặp một người tuy không phải là yêu nhưng đã làm rung động trái tim mình, thực hiện niềm mong mỏi kéo dài gần nửa năm trời: điều này đối với cô là chưa từng có kinh nghiệm bao giờ. Cô chốc thì chê thời gian dài dằng dặc; chốc lại cảm thấy nó trôi qua quá nhanh, ánh nắng chiếu qua đường vân rèm tại sao ngày càng lệch đi thế! Cô mở cửa sổ tròn nhỏ trên tường, thấy đồng ruộng, cụm cây, nhà tranh tựa như đều được phủ lên một lớp hơi nóng đang nhấp nhô nhẹ nhàng, phản chiếu ánh sáng chói mắt. Phắt một cái đóng cửa sổ lại, lại đi chải lại hàng tóc trán vừa mới tỉa tót cắt bằng. Có hàng tóc trán ấy, lại càng làm tăng thêm phong thái tao nhã; đặc biệt là nhìn từ góc độ nghiêng, mái tóc trán ấy phối hợp với hàng lông mi dài cùng hai búi tóc hình ốc xoắn xanh biếc áp sát vào sau gáy, vô cùng vừa vặn cấu thành nên bóng dáng cắt nghiêng của một mỹ nhân. Bỗng nhiên, cô từ trong gương chú ý thấy sắc mặt mình đỏ rực, trong mắt lóe lên ánh sáng kỳ lạ giống như người say rượu; một tia thẹn thùng thoáng hiện lên trong tâm, đôi mắt lập tức tránh né chiếc gương.