Tình thế diễn biến rất nhanh, khiến một nhóm người phải ứng phó với nó trở tay không kịp. Mỗi người mỗi ngày có đến mấy buổi họp, chạy từ chỗ này sang chỗ khác, kết quả của việc bàn bạc là phải chia nhau ra lập kế hoạch, đi thi hành; tâm tư và thể lực bị mài mòn thỏa thích mà ai nấy đều không coi là chuyện gì to tát. Lẽ ra nên cảm thấy mệt mỏi rồi chứ? Không, tuyệt đối không. Mọi người tựa như những nghệ sĩ, bức tượng vĩ đại đang được dốc sức đục đẽo qua từng nhát búa nhát dũi sắp hoàn thành rồi, trong nỗ lực cuối cùng, búa và dũi không ngừng vung vẩy, đục đẽo, cổ tay nào biết mệt mỏi là gì; nghĩ đến lúc vén bức màn ra, bức tượng vĩ đại do chính tay mình tạo ra sắp sửa hiện ra trước mắt muôn người, liền khơi dậy sự hưng phấn cao độ, càng tiếp thêm không ít tinh lực.
Hạng mục giáo dục đương nhiên không thể xem nhẹ một cách dễ dàng. Để mưu cầu sau khi biến đổi có thể thong thả ứng phó với hạng mục này, trước tiên người ta đã tổ chức một hội nghị. Ni Hoán Chi là giáo viên đương nhiệm, mặc dù quan điểm của anh đã thay đổi, không còn nói "mọi hy vọng đều đặt vào giáo dục" nữa, nhưng đối với nền giáo dục tương lai, anh vẫn ôm ấp những ao ước nhiệt thành; ai cũng biết trong hội này không thể thiếu anh.
Các cuộc họp đã diễn ra mấy bận rồi, đối với mỗi quyết nghị, Hoán Chi đều cảm thấy vô cùng hài lòng. Bất luận là về chế độ hay phương pháp, các hội viên đều căn cứ vào một lý luận khác (chính là loại lý luận không giống với loại lý luận mà hiện trạng sắp chết đến nơi đang dựa vào) để bàn luận lập thuyết; những điểm vốn dĩ không hài lòng với hiện trạng tự nhiên sẽ không còn được dung nạp trong các quyết nghị mới nữa. Khi những quyết nghị mới này được thi hành, Hoán Chi nghĩ, giáo dục hẳn là sẽ thể hiện được công năng thực sự của nó.
Hôm nay cuộc họp tan, anh đi cùng đường với Vương Nhạc Sơn, trời sắp tối, gió xuân se lạnh mang theo cái rét đậm, anh mang theo một bầu nhiệt huyết hướng về ánh sáng, kéo cánh tay Nhạc Sơn để bàn về đề tài vừa nãy chưa dứt. Anh nói: "Vấn đề giáo dục nông thôn này, tôi nghĩ là vô cùng sâu rộng vô cùng thiết yếu. Nông dân không khó để nhận thức rõ địa vị và sứ mệnh của mình, nhưng bắt buộc phải nhận được một chút khải thị, còn có việc cải tiến kỹ thuật nông nghiệp, càng cần phải có sự chỉ dẫn chi tiết: những trách nhiệm này đều quy về giáo dục nông thôn. Công phu này mà làm tốt, thì giống như công trình lớn, đã đặt được nền móng rất sâu, dù thế nào đi nữa cũng tuyệt đối không sụp đổ."
Vương Nhạc Sơn trầm tĩnh gật đầu. Dạo gần đây anh ta ngày càng lạnh lùng sắc bén, dường như không hề biết rằng một màn rực rỡ sắp sửa bắt đầu vậy, khiến Hoán Chi cảm thấy kỳ lạ, nhưng lại không dám hỏi. Anh chép miệng nói: "Chỉ là không có nhiều nhân tài tương xứng như vậy. Tình thế phát triển nhanh như thế, cho nên thấy rõ bất luận là phương diện nào cũng thiếu người; phần lớn mọi người lại thích đến làm việc ở những nơi náo nhiệt; chuyện giáo dục nông thôn lạnh lẽo vắng vẻ, chỉ có người đã ngộ đạo triệt để mới sẵn lòng làm. Đương nhiên, cục diện mới vừa mở ra, thả một tiếng gió ra, nói hiện tại muốn tuyển người đảm nhận giáo dục nông thôn, người ứng tuyển nhất định sẽ tụ lại như ruồi; thế nhưng, những kẻ tụ lại đó dùng được hay không, lại là một vấn đề."
"Cái này đương nhiên không thể để bất kỳ ai lạm ngu충수 (sung số cho đủ chỗ) được. Trong hiện trạng mà chúng ta không hài lòng, không phải là tuyệt đối không có giáo dục nông thôn. Bọn họ dạy nông dân biết dăm ba chữ, hiểu được một chút giáo điều xã hội kiểu mê tín; thực tế là dạy họ trở thành những nô lệ hữu dụng hơn, thuần lương hơn! Giáo dục nông thôn kiểu đó, chúng ta đã tuyệt đối bài xích, thì làm sao có thể để một kẻ bất tài lạm dụng vào vị trí đó chứ?"
"Xem ra học sinh trường sư phạm cũng chưa chắc đã được hết thảy sao?"
"Đây là tội ác đáng chết của một lũ người nắm giữ giáo dục sư phạm. Bọn họ đặt trường sư phạm ở thành thị, mọi cơ sở vật chất đều lấy thành thị làm gốc; mặc dù một phần học sinh sư phạm xuất thân từ nông thôn, nhưng kết quả cũng quên luôn nông thôn. Những trường sư phạm khá hơn một chút, trường tiểu học phụ thuộc của họ thường là những trường tiên tiến nhất trong các trường tiểu học thông thường, phương pháp mới, lý luận mới trong giáo dục, họ đều sẵn sàng bỏ công sức ra thử nghiệm, ra thực tiễn. Thế nhưng họ vẫn không tránh khỏi vướng vào một thứ bệnh rất nặng, chính là xem học sinh của mình thuộc về thành thị, hơn nữa lại là tầng lớp khá giả hơn ở thành thị. Học sinh sư phạm trong thời kỳ thực tập, tiếp xúc với những học sinh được đối xử như vậy, đợi khi trở về nông thôn, giáo dục những đứa trẻ thuần túy nông thôn, ngoài việc lạc lõng ra thì còn có thể có gì khác nữa? Còn về giáo dục người lớn ở nông thôn, những kẻ nắm giữ giáo dục sư phạm đó đến nằm mơ cũng chưa từng nghĩ tới; nếu trách mắng họ, họ nhất định sẽ kêu oan uổng."
"Nói như vậy, việc mở ra đa số các trường sư phạm nông thôn, cũng là việc cấp bách trước mắt."
"Đương nhiên rồi, chí ít thì cũng cấp bách ngang với sở huấn luyện nhân viên chính trị."
"Cậu hãy lên một kế hoạch chi tiết đi!" Nhạc Sơn nói, ánh mắt liếc về phía hàng rào thép gai mới dựng ở ven đường. Một dãy nhà cửa hàng bị chặn lại ở bên ngoài hàng rào thép gai, chỉ chừa lại một khoảng trống vô cùng hẹp để người qua lại. Trời đã chập choạng tối, ánh đèn điện mờ ảo chiếu lên những bóng người thấp thoáng qua lại giữa khoảng trống, hỗn loạn, vội vã, mang đậm vẻ ma quái.
"Thật là quỷ quái! Bọn họ tưởng làm như thế này là đã bảo vệ được tất cả những gì cướp đoạt được rồi sao!" Hoán Chi không thể giống như Nhạc Sơn mà bình thản vô sự được, anh căm ghét người nước ngoài bày tỏ thái độ thù địch, lại cười bọn họ thấy cục diện mới ập đến với khí thế lở núi cuồng triều, cuối cùng cũng có lúc chột dạ sợ hãi; mỗi khi gặp hàng rào thép gai chắn ngang đường phố cùng những tên lính mặc quân phục đủ màu do chiến hạm chở đến, anh luôn không kìm được mà phải thốt lên như vậy.
"Đứng ở địa vị của họ, không làm như thế thì biết làm thế nào? Lẽ nào lại vâng vâng dạ dạ, đem tất cả những thứ cướp được trả lại cho chúng ta sao? Nếu như vậy, trên đời này còn có chuyện xung đột đấu tranh nữa không? Chính vì một mặt muốn cướp bóc, một mặt muốn kháng cự, ai cũng không chịu nhường ai, cho nên xung đột đấu tranh mới xảy ra. Lực lượng của ai sung túc, hùng mạnh, thì chiến thắng thuộc về kẻ đó." Đang nói về chuyện xung đột đấu tranh, thế nhưng Nhạc Sơn lại giống như đang bàn chuyện vặt trong nhà, hoàn toàn không biến sắc mặt.
"Nhìn từ tình thế hiện nay, phần thắng đa số sẽ thuộc về phe chúng ta; câu chuyện ngoại giao mới ở thượng nguồn sông Trường Giang, chính là khúc dạo đầu của chiến thắng." Hoán Chi vẫn cứ đơn thuần như vậy, lúc này để cho sự lạc khải chiếm cứ tâm can, tin rằng cảnh tượng tươi sáng sắp sửa hiện ra chẳng khác nào tin vào tờ tiền giấy đổi được tiền mặt trăm phần trăm. Anh lại đắc ý nói: "Bọn người nước ngoài đó sau lưng nhất định đang hoảng hốt sợ hãi; phái binh lính, chặn hàng rào thép gai, chẳng qua là vì không chịu nổi sự khủng bố, dùng để tự cổ vũ cho bản thân mà thôi. Cậu thử nghĩ xem, bọn họ ai mà không biết người dân Thượng Hải lúc này, mỗi người đều ôm ấp hoài bão vươn lên, mỗi người đều tích trữ năng lượng tươi mới như dao vừa mài sắc, chỉ chờ tiếng chuông mở màn của vở kịch vĩ đại vang lên, là sẽ đồng loạt xông lên sân khấu, dùng tinh thần khai phá kỷ lục mới để hành động. Điều này trong kinh nghiệm của bọn họ là không tìm thấy tiền lệ, có tưởng tượng cũng không có năng lực đó; chỉ có cảm giác khủng bố một cách thần bí là những gì họ làm được."
"Cậu đã từng xem thủy triều sông Tiền Đường chưa?"
"Chưa. Tận mười năm trước từng đến Hàng Châu một chuyến, đứng dưới tháp Lục Hoà nhìn sông Tiền Đường, dòng sông chảy lững lờ, không phải lúc nước triều lên."
"Mùa thu năm ngoái, tôi đã đến Hải Ninh để xem thủy triều. Ban đầu dòng sông cũng chảy lững lờ, hơn nữa lại rất nông, có lẽ có thể nhìn thấy cả đáy. Không biết tại sao, bỗng nhiên nghe thấy một thứ âm thanh nhỏ trầm đục, giống như ở một nơi rất xa có nhà máy nào đó đang khởi động máy móc. Người ta nói đó chính là tiếng nước triều, khoảng cách vẫn còn xa, đại khái khoảng trăm dặm đường. Chưa đầy mười phút, âm thanh đó liền trở nên vô cùng to lớn, tựa như bao trùm cả vũ trụ, nuốt thở càn khôn, đến để phá tan bầu không khí tĩnh mịch của cục diện bình yên thăng thãng này, làm tiên phong cho cơn cuồng triều bôn ba cuồn cuộn. Thế nhưng, đầu sóng vẫn chưa thấy bóng dáng đâu. Người xem triều đều im lặng; âm thanh lớn tựa sấm sét vừa kích động màng nhĩ vừa chấn động tâm can vang lên có nhịp điệu, mọi người cảm nhận được sự vĩ đại của tự nhiên và sự nhỏ bé của cá nhân; âm thanh đó dẫn dắt một thế giới hoàn toàn khác biệt, nó mặc kệ tất cả, nó muốn làm chấn động tất cả, nghĩ đến đây, thứ cảm giác thần bí căng thẳng tột độ liền lấp đầy lồng ngực mỗi người. Điều này giống hệt như tâm trạng của người Thượng Hải lúc này. Bất luận là ai, chỉ cần lúc này ở Thượng Hải, đều nghe thấy âm thanh tựa sấm sét đó, cho nên mang trong mình tâm trạng thần bí căng thẳng tột độ. Kẻ chuẩn bị xông lên sân khấu, kẻ mang tâm sự bất chính, kẻ đang tìm cách tự cổ vũ cho mình, ở điểm này, đại khái đều giống nhau cả."
"Cậu thật rảnh rỗi, miêu tả việc xem thủy triều, lại giống như mấy nhà văn viết tản văn tùy hứng không quan trọng vậy."
"Lúc đó một người bạn đi cùng hỏi tôi, thủy triều này chưa đến, cảnh tượng âm thanh lớn bao trùm trời đất có cái gì để ví von không? Tôi nói, 'Quan triều ký' của người xưa toàn là lời vô nghĩa, chỉ có trước thềm đại cách mạng mới đủ để ví von mang tính biểu tượng. Vừa rồi vô tình nhớ lại câu nói này, liền nói cho cậu nghe một chút."
Sau đó cả hai đều trầm mặc, mỗi người bước đi với cái bóng nhạt nhòa của chính mình in trên mặt đường. Bỗng nhiên Nhạc Sơn tự lẩm bẩm: "Cái đầu lâu này của tôi, không biết ngày nào sẽ bị người ta chém mất."
Quả là một câu nói đột ngột làm sao! Chẳng hề ăn khớp gì với những lời nói trước đó. Hơn nữa lại nói vào lúc tối muộn thế này, trong suy nghĩ của Hoán Chi, hoàn toàn chẳng có ý nghĩa gì cả. Anh ngờ vực mang theo nụ cười hỏi: "Cậu nói đùa đấy chứ?"
"Không, tôi xưa nay không thích nói đùa." Nhạc Sơn đáp, vẫn là cái giọng điệu mang theo chút ít ý vị lạnh lùng ấy.
"Vậy thì, vào ngày hôm nay, cậu lại suy nghĩ như thế, chẳng phải là lo xa quá rồi sao?"
"Cậu tưởng hôm nay sắp đến lúc hạ bút hoàn thành rồi sao? Nếu nghĩ như vậy, cậu đã lầm."
"Lúc hạ bút hoàn thành đương nhiên vẫn chưa tới, nhưng chí ít thì cũng đã viết được hơn một nửa rồi. Nếu xét riêng về một nơi như Thượng Hải, thì không thể không nói là ngay lập tức có thể kết thúc ở một đoạn tương xứng."
"Hơn một nửa với chả đoạn tương xứng, đều không nói trúng thực tế của sự việc đâu. Nói cho cậu biết, màn kịch sắp sửa mở ra tới đây, mới chính là sự khởi đầu thực sự! Muốn viết bài văn này cần phải có vật thế chấp, vật thế chấp chính là cái đầu lâu."
"Đến mức này cơ à?" Hoán Chi thẫn thờ nói. Anh giống như vừa có được một báu vật, thế nhưng lại có người nói báu vật này e rằng đã vỡ nát, dơ bẩn, từ đó khơi dậy nỗi sầu muộn nửa tin nửa ngờ.
"Không đến mức ấy? Hãy chờ xem sự thực trong tương lai đi! —— Tạm biệt, tôi rẽ đây."
Bóng lưng dẫu mắc bệnh lao nhưng vẫn ngắn gọn tinh anh, chốc lát đã biến mất giữa dòng người và xe cộ đông đúc hỗn tạp.
Đêm ấy Hoán Chi nằm trên giường, mãi vẫn không gạt bỏ được câu nói đột ngột ấy của Nhạc Sơn. Câu nói đó hóa thành vô số cảnh tượng mơ hồ hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng, khiến Hoán Chi ngửi thấy thứ khí vị tựa như sự mục rữa của thất vọng và bi thương. Từ trong những cảnh tượng đó, anh nhìn thấy muôn hình vạn trạng của trái tim, lại nhìn thấy muôn hình vạn trạng của máu; tim với tim va đập lẫn nhau, giống như đá ném được dùng trong chiến tranh thời cổ đại, máu với máu kích động lẫn nhau, giống như hai dòng chảy cuồn cuộn đâm sầm vào nhau. Sau đó, trái tim mục rữa thì quả nhiên đã mục rữa, trái tim sinh động cũng mệt mỏi vì xung đột, mềm oặt ra như một đống thịt thối; máu dơ bẩn thì quả nhiên đã dơ bẩn, máu tươi mới cũng dần trở nên cũ kỹ, đỏ au như một vũng nước chết. Thế rồi, chẳng còn gì cả, sự trống rỗng thống trị tất cả.
Anh mơ hồ nghĩ, bản thân đã bị giấc mộng làm cho mê muội rồi, dậy bật đèn điện lên để tỉnh táo một lát đi. Thế nhưng thân thể dường như bị trói chặt lại, mãi không sao ngồi dậy nổi. Muốn lật người quay ra ngoài cũng không làm được, chỉ đành đem cái chân phải vốn áp vào trong giường gác lên chân trái, rồi lại mơ màng nghĩ ngợi như trong mây sương:
"Chuyện này, chính mắt tôi nhìn thấy... Chuyện kia, tôi cũng chính mắt nhìn thấy... Thành lập! Sản sinh! Muôn năm! Quyết định! Cứ làm thế đi! Một lũ! Những âm thanh đó cho đến tận bây giờ vẫn vắng vọng bên tai, lẽ nào lại là hư ảo hay sao? Không, không, tuyệt đối không hư ảo, chân chính trăm phần trăm."
Thế nhưng trong lòng anh tựa như vừa lật qua một trang sách khác:
"Sự biến đổi thế này, căn cứ vào một số manh mối lộ diện để phỏng đoán, cũng rất có khả năng... Thứ bị ném qua là gì? Xí! Là trái tim mục rữa!... Ớ! Máu dơ bẩn dính lên áo tôi rồi!... Kia chẳng phải là đầu lâu của Nhạc Sơn thì là gì?"
Anh nhìn thấy đầu lâu của Nhạc Sơn giống như quả bóng da trên sân bóng, nhảy chỗ này rồi vọt chỗ nọ; tròng mắt lồi ra, lông mày xéo đi, chỗ bị cắt lìa một vệt đỏ, là chiếc đệm ngồi bằng nhung đỏ. Chợt nhận ra mình nhìn không rõ lắm. Nhạc Sơn chẳng phải đang mắc bệnh lao thời kỳ thứ hai sao? Đây là máu từ phổi mục rữa của Nhạc Sơn trào lên. Nhưng ngay sau đó lại bỗng nhiên đại ngộ mà nghĩ, làm gì có chuyện này, chắc chắn mình đang mơ rồi; dừng lại đi, đừng mơ nữa đi. Ý nghĩ ấy tan biến đi chớp nhoáng, anh lại nhìn thấy thứ giống như bong bóng trong tay người bán rong ở chợ năm mới, cụm này một đám, cụm kia một đám, trôi nổi giữa không trung. Nhìn kỹ lại, mắt lồi ra, lông mày xéo đi, hóa ra đều là đầu lâu của Nhạc Sơn...
"Quân đội đã đến Long Hoa rồi! A, Long Hoa! Các anh dậy đi thôi, đây đâu phải là lúc chìm đắm trong giấc ngủ xuân say nồng!" Giọng Ân tiểu thư vang lên lanh lảnh như hạc kêu giữa chín từng mây, vang lên từ trong ký túc xá bị ánh ban mai trắng nhợt bao bọc. Cô ấy ngủ không ngon giấc, khi nhìn thấy trên cửa sổ có chút ánh sáng ban mai, liền lẻn ra bên ngoài, đón chờ người bán báo đi qua đường Vọng Bình.
Một tràng tiếng hô tràn ngập niềm vui, nhiệt thành cùng sinh lực của sự sống lập tức dâng trào hưởng ứng: "Đến rồi sao? A, quân đội của chúng ta cuối cùng cũng đến rồi!"
Tiếp theo đó là một tràng tiếng động vội vã mang ý nghĩa tung bay; các nữ sinh đứng dậy mặc quần áo, mở hòm rương, miệng ngân nga bài hát "Đứng lên", từng chữ từng chữ giống như đang nhảy nhót tưng tưng. Có mấy người kéo rèm cửa sổ, đẩy cửa sổ ngẩng đầu nhìn lên; A! Thời tiết thật trong lành, mặt trời mới mọc tỏa ra ánh đỏ tươi mới.
Hoán Chi bị tràng tiếng động này làm cho tỉnh giấc, cảm thấy đầu óc hơi choáng váng. Đến khi nghe rõ tiếng hô hoán của các nữ sinh, một luồng chấn động giống như dòng điện chạy qua toàn thân, anh liền cảm thấy chưa từng hưng phấn như thế bao giờ, cũng chưa từng tỉnh táo như thế bao giờ; mức độ hưng phấn và tỉnh táo đó không thể dùng ngôn ngữ chữ viết để diễn tả, ngoại trừ bản thân trải nghiệm ra, không còn cách nào khác có thể lĩnh hội được nông sâu của nó. Giấc mộng hoang đường buồn cười tối qua, suy cho cùng cũng chỉ là giấc mộng mà thôi; vứt bỏ mãi không được suốt một thời gian dài, cũng chỉ khi mê man mới thế này thôi; vào khoảnh khắc tỉnh táo này, chỉ cần trí óc có một chút tinh lực, liền sẽ nghĩ đến những đề tài thiết thực quan trọng khác, nào dám vô cớ đi tìm những giấc mộng vô vị ấy chứ! Nghĩ như vậy, anh phắt đứng dậy, khoác vội chiếc áo bông ngắn, tựa như chiến sĩ ra trận khoác lên mình bộ giáp sắt.
Nếu nói lúc này mà vẫn có thể tâm định thần nhàn, thì đó chỉ có thể là thứ phế vật giống như cây khô tro tàn; nếu không thì phải là bậc đại dũng anh hùng. Hoán Chi không phải cả hai loại người đó, lúc này chỉ muốn chạy ra ngoài; anh biết vở kịch lớn vĩ đại hùng vĩ giống như thủy triều sông Tiền Đường sắp sửa mở màn, anh muốn làm một người biểu diễn đồng thời làm một người thưởng ngoạn; tâm trạng khi vừa biểu diễn vừa thưởng ngoạn sẽ kích động ra sao, có mùi vị sảng khoái thế nào, anh không cách nào đoán trước được, chỉ nóng lòng muốn được tận thân trải nghiệm. Thế nhưng một ý niệm khác lại kéo anh lại: Tình thế đã phát triển đến mức này, quy hoạch chi tiết về sư phạm nông thôn chẳng phải rất cấp bách sao? Tiêu tốn nửa ngày trời, viết nó cho thật tốt, rồi mới ra bên ngoài, mới là việc chính đáng chứ.
Thế nhưng, anh lại làm sao có thể ngồi yên xuống để viết kế hoạch sư phạm nông thôn đây? Các nữ sinh lấy ra bánh quy, kẹo, cùng với khăn mặt, bàn chải đánh răng... đã mua từ mấy ngày trước, từng phần từng phần phân phát, dùng sự tỉ mỉ đặc trưng của phái nữ gói thế này, buộc thế ấy, chuẩn bị đi úy lạo thứ mà họ gọi là "quân đội của chúng ta"; những tiếng cười nói gần như quên mình vang lên lừng chừng, khiến lòng anh ngứa ngáy, hình như muốn cười lớn, lại hình như muốn khóc, kết quả đành phải bước ra khỏi phòng, tham gia vào công việc của họ.
Một nữ sinh nói: "Một tiếng cũng không kêu, cầm một món đồ đưa cho một người lính, thế này thì có ý nghĩa gì chứ? Chúng ta nên nói vài câu chứ."
Một nữ sinh khác không cần nghĩ ngợi tiếp lời luôn: "Lời có thể nói thì nhiều lắm, xe chở hàng cũng chở không hết đâu. Các anh là bậc tiên phong của cách mạng! Các anh là thần giải phóng! Thành tựu hơn một năm của các anh, vĩnh viễn khắc sâu trong tim nhân dân toàn quốc! Tinh thần hy sinh của các anh, mở ra trang đầu của lịch sử mới Trung Quốc!..."
"Tôi muốn nói với họ thế này: Binh lính, Trung Quốc đã có từ mấy ngàn năm; thế nhưng binh lính vì nhân dân thuộc về nhân dân, các anh là chuyện chưa từng có từ trước tới nay! Binh lính không vì nhân dân không thuộc về nhân dân, không phải nô lệ thì là giặc cỏ; chỉ có các anh, không phải cả hai! Vì điều này, chúng tôi kính các anh, yêu các anh, tặng các anh một món quà bày tỏ chút thành ý."
"Được! Nói thế hay không thể tả; cậu làm đại diện cho tất cả chúng ta nhé!" Mọi người đồng thanh hô lên, công việc trong tay lại càng thêm phần chăm chỉ hăng hái.
"Tôi thì một câu cũng không muốn nói."
Mọi người quay đầu lại nhìn Ân tiểu thư vừa thốt ra câu nói ấy; biểu cảm ngây thơ mà kiên cường ngập tràn giữa lông mày khóe miệng của cô, đủ thấy lời cô nói hàm chứa ý nghĩa sâu sắc hơn việc nói thế này thế nọ. Mấy người liền hỏi: "Tại sao một câu cũng không muốn nói?"
"Không nói mà nói, sẽ gần gũi thân thiết hơn nhiều chứ. Tôi chỉ muốn hôn môi bọn họ mỗi người một cái!"
"Ha ha!" Mọi người bật cười. Thế nhưng tiếng cười giống như giọt mưa mùa hè lập tức thu lại ngay; họ lĩnh hội được toàn bộ tâm trạng của cô từ ánh mắt rực rỡ hơn cả lúc yêu đương, từ giọng nói run rẩy kích động hơn cả tiếng hô to hét lớn, cho nên giống như bị lây nhiễm, đôi môi của chính họ cũng nảy sinh khao khát mạnh mẽ muốn được hôn môi với những người lính.
"Hầy! Thật nên hôn môi bọn họ mỗi người một cái," Hoán Chi cảm thán nói, phá vỡ sự yên lặng tạm thời; sự xúc động của anh, đã đạt đến độ nếu là ở mấy năm trước thì sẽ tuôn rơi nước mắt lã chã rồi.
Viết xong một tờ giấy, đã là mười hai giờ rồi, vội vã ăn cơm trưa xong, đôi chân nhất quyết không chịu bước về phòng nữa, anh liền chạy vụt ra khỏi trường. Xe điện đã ngừng chạy, bởi vì công nhân xe điện có cuộc họp của họ. Mấy người đưa thư phóng nhanh qua trên những chiếc xe đạp, không còn mang theo túi da hay bao bố đựng thư từ nữa, trong tay ai cũng xách một gói giấy được gói bọc rất vuông vức, là quà úy lạo chuẩn bị đem tặng tận tay.
Anh cảm thấy bầu không khí giữa đường cái có điểm gì đó kỳ lạ. Rất tĩnh lặng, thế nhưng lại là sự tĩnh lặng ngay khoảnh khắc trước khi cơn giông bão sắp sửa ập đến; rất bình yên, thế nhưng lại là sự bình yên ngay khoảnh khắc trước khi trận động đất lớn sắp sửa bùng nổ. Trong mắt mỗi người đều lóe lên ánh sáng giống như người điên, trên mặt mỗi người đều hiện lên vẻ thần sắc đầu mút thần kinh bị kích thích; dẫu rằng có người vui mừng, có người sầu muộn, có người hưng phấn, có người hoảng hốt, cảm xúc của họ không hề thống nhất. Ví von về thủy triều sông Tiền Đường mà Nhạc Sơn nói hôm qua bỗng vụt hiện lên trong tâm trí, anh lẩm bẩm: "Bọn họ lắng nghe âm thanh lớn bao trùm vũ trụ nuốt thở càn khôn đó, trong chốc lát đều ngẩn ngơ trong sự kinh ngạc thần bí. A! Âm thanh vĩ đại! Âm thanh của sức mạnh biểu đạt!"
Đột nhiên, một tràng tiếng pháo nổ liên hồi phá tan bầu không khí tĩnh lặng bình yên; người hai bên đường đều ngẩng phắt đầu lên. Hoán Chi hướng mắt nhìn về nơi ánh nhìn của đông đảo mọi người đang đổ dồn vào, hóa ra là một nhà hàng món Quảng Đông, đang treo lên lá cờ hoàn toàn mới đó; dải cờ tung bay, màu xanh, màu trắng, đặc biệt là phần lớn chiếm diện tích là màu đỏ, in đậm một cách sống động mạnh mẽ vào mắt đại chúng, hai tay của mỗi người không kìm được mà vỗ tay tựa như đang bay nhảy.
"Trung Quốc muôn năm a! Cách mạng muôn năm a!" Giống hệt như đầu sóng sông Tiền Đường một khi đã chớp nhoáng ập tới, tức khắc biến thành một vùng trời đất không một chỗ nào không nhảy nhót không chỗ nào không kích động; tĩnh lặng và bình yên từ đó nhường bước, không nhận được dù chỉ một chút thương hại hay lưu luyến của người ta. Không gian lấp đầy con đường cái này, chính là tiếng vỗ tay và hoan hô.
Tên "Tam Đạo Đầu" một tay ấn khẩu súng lục bên hông cùng với tên "Ấn bộ" vai vác thẳng khẩu súng ngắn trừng trừng nhìn đám người dân cuồng nhiệt gần như điên dại này, tựa như muốn can thiệp, bày tỏ uy nghiêm của bọn chúng; thế nhưng bọn chúng cũng khôn ngoan, biết rằng nếu can thiệp thì chẳng khác nào tự chuốc lấy sự mất mặt, cho nên đành làm như không thấy, không nghe, vẫn cứ đứng như tượng gỗ ở giữa đường.
Hoán Chi cảm thấy thân thể mình dường như được một thứ sức mạnh nâng bổng lên, bay vút lên không trung; đồng thời trái tim hóa thành không biết bao nhiêu trái tim, nằm ẩn trong lồng ngực của những người đang vỗ tay hoan hô kia toàn bộ là thế. Bởi vì bay lên không trung, anh nghĩ, từ nay về sau phải bay lượn rồi! Bởi vì trái tim của chính mình chính là trái tim của mọi người, anh nghĩ, từ nay về sau sẽ trở nên rộng lớn rồi! Anh không muốn rơi lệ, anh không đi tìm hiểu cảm xúc lúc này nên miêu tả thế nào; anh chỉ giống như đang hành lễ tôn nghiêm, lại một lần nữa thành kính ngước nhìn lá cờ mới toanh có màu xanh, màu trắng và đặc biệt là chiếm phần lớn diện tích là màu đỏ ấy.
Anh cảm thấy đôi chân được tiếp thêm không ít sức sống, liền bước nhanh về phía bắc. Tòa nhà này đến tòa nhà khác lần lượt vươn ra lá cờ lay động lòng người ấy, mỗi một lá cờ vươn ra, lại khơi dậy một tràng tiếng vỗ tay và hoan hô nhiệt liệt.
"Bằng!... Bằng!... Bằng!..."
"Nghe kìa! Tiếng súng ở nhà ga xe lửa!"
Người qua đường nghiêng tai lắng nghe, lộ ra vẻ mặt hiếu kỳ mà lại chẳng coi là chuyện to tát, giống như nghe tiếng pháo nổ vang như pháo đại bác ở công viên Pháp vào ngày 14 tháng 7 vậy.
"Những người bạn lao động! Các anh bắt đầu sử dụng vũ khí của mình rồi! Một phần lực lượng quân địch ở nhà ga xe lửa, chỉ dùng để cho các anh thử nghiệm lưỡi dao vừa mài sắc mà thôi. Các anh còn phải..." Hoán Chi nghĩ vậy, bước chân càng lớn càng gấp gáp, lao thẳng tới nhà ga xe lửa.