Nhất Bách Cá Nhân Đích Thập Niên

Lượt đọc: 262 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ba Nghìn Sáu Trăm Năm Mươi Ngày Của Một Đôi Vợ Chồng

❊ ❊ ❊

Chồng: Năm 1966, 26 tuổi, công nhân một nhà máy cơ khí ở thành phố T.

Vợ: Năm 1966, 20 tuổi, công nhân một nhà máy cơ khí ở thành phố T.

Đây là một đoạn chuyện cũ của một đôi vợ chồng chung sống:

Kết hôn vào ngày Tết Dương lịch năm 1968 — Sáu mươi ngày sống chung họa từ miệng mà ra — Sau khi bị lục nhà, cô ấy dùng mười bảy đồng nuôi sống ba thế hệ già trẻ — Đại diện quân sự có dụng ý xấu ép cô ly hôn — Mấy bức thư liên lạc trong tù và ngoài tù — Cô ấy nếm đủ mọi cay đắng chờ anh suốt ba nghìn sáu trăm năm mươi ngày — Màn trả thù kỳ lạ của anh.

Chồng: Tôi thật sự không muốn nhắc đến chuyện đó nữa, vợ chồng chúng tôi bây giờ cũng tránh nhắc đến. Chỉ cần nhắc tới là dăm đêm không tài nào chợp mắt nổi. Dù không phải cô ấy, mà là tôi thì cũng vậy. Hơn nữa, cứ nhắc lại thì có ích gì chứ? Chẳng phải là bảo chúng ta nhìn về phía trước, tính sổ tất cả lên đầu "Bè lũ bốn tên" sao? Đoạn chuyện cũ ấy đều gác lại tính sổ cả rồi. Người chịu khổ thì quá nhiều, bây giờ chẳng ai muốn nhắc lại nữa. Nhưng tôi lại nghĩ, những nỗi khổ chúng ta từng chịu, chẳng lẽ cứ thế mà xóa sạch một cách vô ích hay sao, thế chẳng phải là chịu khổ hoài công sao, phải không? Tôi kể cho anh nghe, anh ghi lại, sau này in thành sách, nỗi thống khổ này của chúng tôi sẽ được lưu giữ lại, để đến lúc nào đó, cho người đời sau cũng nhìn thấy, à, à.

Nói thật chứ, tôi vô duyen vô cớ ngồi tù oan mười năm trời, đúng là chuyện không đâu vào đâu. Vợ tôi đợi tôi tròn đúng mười năm, tội lỗi chịu đựng không ít; còn oan ức và xui xẻo hơn cả tôi. Cô ấy chịu đựng những gì, một người phụ nữ cơ mà.

Nỗi khổ của tôi có khổ đến mấy cũng chẳng sao, dẫu sao tôi cũng là đàn ông, nhưng cô ấy mới thực sự khổ. Anh thử nói xem, lúc đó cô ấy mới ngoài hai mươi tuổi, người lại xinh đẹp; anh xem, tôi còn mang theo một bức ảnh của cô ấy hồi đó đấy. Một mình cô ấy mang theo người cha già bị liệt nửa người và một đứa con mới sinh, bản thân bị coi là gia thuộc phản cách mạng, cha là nhà tư bản, vượt qua mười năm đó có dễ dàng gì đâu, vậy mà cắn răng đợi tôi trọn vẹn mười năm. Những tù nhân như chúng tôi, tỷ lệ ly hôn vượt quá chín mươi phần trăm; hầu như có thể nói, vào tù là không ai không ly hôn; lại có người vì chuyện ly hôn mà tự sát, giết người, phát điên, quá nhiều rồi. Khi cô ấy đến thăm nuôi, những người chung phòng ai nấy đều ngưỡng mộ tôi, ban đầu tôi chẳng dám nói với ai cô ấy là vợ mình, chỉ dám nói là em gái; tôi cũng sợ chẳng mấy chốc mà ly hôn, chẳng phải sẽ tiêu đời sao? Lúc cô ấy chờ đợi tôi, nào đâu biết có ngày "Bè lũ bốn tên" sụp đổ, tôi được minh oan, chờ đợi mười năm chẳng phải chỉ chờ một kẻ phản cách mạng hay sao? Lại chẳng phải là "gia thuộc phần tử phản cách mạng" nữa chứ, có chút lợi ích nào đâu? Chưa kể đến việc cô ấy phải gánh chịu biết bao áp lực chính trị và sự khốn khó về kinh tế. Cô ấy trẻ trung xinh đẹp nhường ấy, nếu không đợi tôi, hoàn toàn có con đường khác để đi. Cho nên tôi cho rằng cô ấy là điển hình cho người phụ nữ Trung Quốc kiên cường, tôi rất tự hào, nói với ai tôi cũng nói vậy.

Kinh nghiệm của tôi chẳng có gì đáng kể, người khổ hơn tôi còn khối, người oan ức hơn tôi cũng nhiều, tôi thấy nhiều rồi. Thời đó người ngồi tù vì một câu nói nhiều vô kể, riêng chỗ chúng tôi thì phần lớn là tội phản cách mạng hiện hành. Trong phòng chúng tôi có một tù nhân, trước kia là chủ tịch hội nông dân nghèo, tội danh chỉ vì lên núi ra chợ mua pho tượng thạch cao Chủ tịch Mao, thời đó không gọi là mua, gọi là "thỉnh bảo tượng", không phải người có xuất thân tốt như anh ta thì còn chẳng có tư cách để "thỉnh". Thứ đó khá nặng, đường núi lại khó đi, anh ta liền dùng dây thừng buộc vào cổ tượng thạch cao, đằng trước hai bức, đằng sau hai bức, cứ thế cõng mà đi đường. Nào ngờ chưa ra khỏi chợ đã bị người ta bắt lại, hay chưa, "phản cách mạng hiện hành", tóm ngay tại trận, nhà cũng không cho về, vào đại lao, năm năm. Anh thử nói xem có oan hay không? Lại có một chàng trai trẻ, vì trèo lên đỉnh Tòa nhà Bách hóa chụp hai bức ảnh, muốn có bức ảnh về diện mạo thành phố, bây giờ nhìn lại thì đây là chuyện quái gì chứ! Thế nhưng hồi đó thì không được, nghi ngờ anh ta làm "hoạt động đặc vụ", thế là cũng bị tống vào trong. Sau này, chiếc khăn tay của tôi, chính là do cậu ta mang ra ngoài gửi cho vợ tôi, mới được giữ lại như vậy.

Vợ: Chứ sao nữa, chiếc khăn tay đó là thứ anh ấy dùng để quấn đầu vào cái ngày xảy ra chuyện, lúc người ta đánh anh ấy, dùng đầu nhọn của sắt góc để đánh, đầu người đấy chứ có phải chỗ khác đâu, trên khăn toàn là máu. Anh xem, tôi mang theo đây này, ác độc làm sao, ngay cả khăn tay mà cũng bị đánh thủng ngần này lỗ, người bình thường nào ra tay độc ác thế được?

Chồng: Anh chưa thấy những chuyện ác độc hơn thế này còn nhiều ấy chứ. Không nói gì khác, chuyện ở chốn này nói không hết, cục công an chẳng phải không cho phép đánh người sao? Thế nhưng tôi tận mắt nhìn thấy họ đánh người. Chà chà, dùng còng tay còng lại vẫn chưa hả giận, còn khăng khăng dùng dây sắt thô trói giật cánh thủy, rồi dùng kìm chết vặn. Anh thử nghĩ xem, da thịt ở cổ tay liệu có rách bươm hết cả không, sao chịu thấu kiểu vặn vẹo thế này, sau đó toàn bộ đều mọc dòi non, trắng hếu. Thôi, những chuyện đó đừng nhắc nữa, nhiều lắm. Tôi bảo chúng ta tập trung nói về cô ấy đi. Cô ấy khổ hơn tôi, lại càng điển hình hơn. Những kẻ phản cách mạng như tôi thì quá nhiều, nhưng người như cô ấy thì không có mấy. Những chuyện cô ấy trải qua, sau khi qua đời, nói một câu thật lòng nhé, bất kể người triều đại nào đọc được cũng sẽ cảm thấy rất đáng để viết lại, bởi vì đó là sự thật. Những cuộc bức hại mà cô ấy gánh chịu đều có chứng cứ xác thực, có tên tuổi, có họ hàng, có địa điểm, chúng ta viết lên báo Nhân Dân cũng chẳng sợ, đồ thật để được lâu dài, không giống như mấy thứ của "Bè lũ bốn tên", cách mấy năm xới lên là đổ sụp. Dẫu sao thì tôi cũng đã đoàn tụ được với vợ con, coi như là kết quả tốt nhất rồi. Đúng không? Có người vợ ly hôn, con cái bị người ta mang đi, nhà cửa bị người ta chiếm đoạt, cô ấy lại cứ ở ngay đối diện nhà anh; ngày nào chẳng đụng mặt nhau, anh thấy tư vị vị thế nào? Tôi bảo anh viết thì viết vợ tôi ấy, đừng viết tôi; làm nổi bật cô ấy, thì đem những con người, những sự việc mà cô ấy từng chạm trán, theo cách nói lúc bấy giờ, là mổ xẻ những thứ thuộc về tâm hồn. Bất kể hắn ta là thủ trưởng, hay đại diện quân sự, thì vẫn có những kẻ khốn nạn, bề ngoài ra vẻ con người, kỳ thực trong tâm can nghĩ cái gì, người ngoài không biết, nhưng chúng tôi biết.

Hãy bắt đầu từ đầu nhé. Tôi xuất thân là công nhân, bản thân cũng là công nhân, thợ nguội. Trước "Cách mạng Văn hóa" tôi là người phụ trách sản xuất trong phân xưởng. Con người tôi sinh ra đã tính tình thẳng thắn, anh nhìn cách tôi nói chuyện là biết tính cách của tôi, cũng chẳng cần miêu tả nhiều. Dù ở thời điểm nào tôi cũng không thích nịnh bợ lãnh đạo, thích đứng về phía công nhân trong phân xưởng; thay mặt mọi người nói lên tiếng nói chung. Thỉnh thoảng hay góp ý với lãnh đạo, đây gọi là "phạm thượng", cho nên có chút mâu thuẫn với mấy tên chóp bu. Bọn chúng nói tôi không gần gũi tổ chức, từ khi "Cách mạng Văn hóa" bắt đầu, chúng liền tìm cách kiếm cớ để chỉnh đốn tôi.

Tôi cảm thấy bọn chúng chỉnh đốn tôi đều có mưu đồ từ trước, giống như đã lên kế hoạch sẵn sàng, ập đến một cái là tới luôn. Cái cớ của tôi là đã nói một câu sai lầm, đây hoàn toàn là một câu nói đùa, là lúc uống rượu nói với một người anh em chí thiết, người anh em này bình thường không phân biệt mày tao, nói câu gì cũng được. Lúc đó chỉ nói vài câu tỏ ý bất mãn với "Cách mạng Văn hóa", nói đại loại như Chu Nguyên Chương khi làm hoàng đế đã tàn sát hết công thần bên dưới, nào ngờ anh ta lại đem lời nói của tôi đi báo cáo cấp trên. Thời gian đó người ta ho loạn cả lên, chẳng ai biết biến thành cái gì. Thế nhưng anh ta ở trong tối, tôi ở ngoài sáng, tôi nào đâu hay biết. Đây là chuyện xảy ra vào tối ngày 1 tháng 3 năm 1968, hôm sau bỗng dưng mở đại hội tuyên bố bất ngờ, nói tôi là kẻ phản cách mạng cuồng sát giai cấp, đại tự báo dán kín mít lên, chà chà cái khí thế đó lúc bấy giờ, mở hội một cái là lôi tôi ra ngay, gạt bỏ xuất thân công nhân của tôi đi mà khăng khăng nói thành xuất thân tư bản. Xuất thân thì làm sao thay đổi được, nhưng có vậy mới dễ nói tôi "trả thù giai cấp". Xuất thân này là do đại tự báo định đoạt, cũng chẳng biết ai viết, dù sao thì nước chảy bèo trôi, giậu đổ bìm leo thôi, cậu cũng chẳng có cơ hội mà mở miệng thanh minh. Tội "trả thù giai cấp" tất nhiên nặng hơn tội phản cách mạng đơn thuần rồi. Thế là, ban đầu chưa làm gì ghê gớm, vẫn là văn đấu; sau đó đại diện quân sự chỉ huy trên đài hô lên một tiếng: "Muốn văn đấu, không muốn võ đấu", chát chúa lổm ngổm xông lên hết cả, đây là ám hiệu chúng đã bàn bạc từ trước, hiểu không? Hô lên một cái là bắt đầu ra đòn. Thế nhưng đều là động thủ thật sự, đây là đánh thật chứ không phải đánh giả, vớ lấy những thứ bằng sắt ấy, đánh không nương tay đâu. Tôi cũng không nhìn rõ là những ai, dù sao thì đập đầu trùm mặt ập xuống. Tôi thấy tình hình không ổn, vội vàng rút khăn tay che đầu lên, bọn chúng cầm sắt tam giác, cục sắt các thứ, vớ được cái gì là giã cái đó, đập phá loạn xạ. Bề ngoài thấy không chảy nhiều máu lắm, nhưng đây gọi là nội thương, nguy hiểm nhất, nhắm thẳng vào đầu mà đánh, thiếu chút nữa là đánh chết tôi. Tôi liều mạng che đầu lại, chiếc khăn tay cứ thế mà rách bươm. Cái tai này của tôi đến tận hôm nay vẫn điếc đấy, cũng là do trận đòn đêm đó gây ra, cho đến bây giờ vẫn cứ vo ve mãi, cứ vo ve. Sau đó thì bị đánh ngất đi, chẳng biết gì nữa, bọn chúng lấy dây sắt lớn trói tôi lại, rồi tôi chẳng còn biết gì nữa; ngay sau đó có lẽ bị tống vào trại giam.

Vợ: Hôm mở đại hội đó tôi có đi, tôi cùng nhà tôi ở một xưởng, tôi có mặt, hình như là đại hội bầu ủy ban cách mạng gì đó, hình như vậy. Lúc bọn chúng đánh anh ấy tôi không dám nhìn, cũng không nhìn thấy. Lúc ấy tim tôi đập thình thịch, thế là tôi đi ra ngoài, bước ra khỏi hội trường, muốn về nhà, muốn đi đâu cũng được, không muốn ở lại, cũng không thể ở lại được nữa. Thế nhưng tôi vừa bước ra cửa thì nhìn thấy một người, chính là người phụ nữ trong ủy ban cách mạng, chủ nhiệm ấy, cô ta trừng mắt nhìn tôi, không cho tôi ra ngoài, cho nên tôi biết, liên kết với những chuyện về sau, tôi biết bọn chúng đã cấu kết với nhau từ trước, có mưu đồ hẳn hoi. Lúc tôi về đến nhà thì có một hàng xóm nói với tôi, lúc nãy xưởng các anh áp giải người yêu cô về một chuyến, anh ta bị tai nạn xe cộ phải không? Tôi vào nhà xem, cũng toàn là máu, những vũng máu đó…

Kỳ thực sau này tôi nghĩ, nếu lần đó anh ấy không bị bắt đi, mà vẫn còn ở trong xưởng, thì trong phong trào thanh tẩy đội ngũ giai cấp sau đó cũng sẽ bị lôi ra thôi; tôi nghĩ rồi, nếu thế thì e rằng còn xui xẻo hơn, sợ là không đánh chết cũng đánh tàn phế. Những kẻ này nếu không đạt được mục đích thì sẽ không buông tha đâu.

Chồng: Chuyện của tôi đến năm 1970 thì đã làm sáng tỏ hoàn toàn. Xuất thân của tôi là công nhân, chẳng phải tư bản gì sất, cũng không cấu thành tội phản cách mạng hiện hành. Thế nhưng lực lượng đồn trú và cái lũ chuyên chỉnh người trong ủy ban cách mạng kia, bọn chúng không chịu nhận sai! Để bảo vệ uy tín của ủy ban cách mạng, nên không chịu minh oan. Hơn nữa cái tên họ X... thuộc lực lượng đồn trú kia, mục đích cá nhân của y vẫn chưa đạt được, y muốn cưới vợ tôi. Trong tù tất nhiên cũng chẳng quan tâm. Thời đó nhà tù giống như nhà kho, không coi chúng tôi ra gì, cứ như lấy hàng xuất kho vậy. Kẻ quản lý nhà tù chúng tôi nói thế này, tôi mặc kệ các anh ra vào thế nào, chỉ cần cầm phiếu xuất kho đến, là tôi thả người; không có phiếu, thì các anh cứ ở đây mà ngồi. Y nói đúng như thế đấy. Tôi sống sờ sờ ở trong đó tròn mười năm trời. Lúc tôi được phóng thích, em gái tôi nhìn hai tờ "Phán quyết thư" rồi nói, y chỉ dựa vào hai tờ giấy này, mà hành hạ người ta suýt chết nửa người. Chỉ với hai tờ giấy như thế này thôi đấy! Tôi mang theo đây này, anh xem phán quyết thư này viết cẩu thả biết bao, chữ nghĩa này, anh xem, quẹt bừa một cái, đúng là còn không nghiêm túc bằng phiếu xuất kho của nhà kho ấy chứ. Người quản lý nhà tù nói: "Chúng tôi chẳng quản gì sất, chỉ quản ra vào, các anh bớt gây phiền phức đi, ai mà không muốn sống nữa, thì cứ tự sát. Tôi thậm chí còn chẳng cần viết một bản kiểm điểm nào, các anh ai thích chết thì chết, tôi mặc kệ."

Tôi đã khiếu nại hơn hai mươi lần, nhưng chẳng ai thèm đếm xỉa. Sau khi ra tù, muốn trở lại xưởng làm việc, chủ nhiệm ủy ban cách mạng nói thế này, nó mà quay về, thì hãy đánh gãy chân nó trước rồi tính. Cứ khăng khăng không chịu nhận, tôi đi vay tiền cũng không cho. Không việc làm không lương bão, lại gặp động đất không có nhà, nhà cửa của chúng tôi sớm đã bị bọn chúng chiếm đoạt rồi, thời gian đó gọi là "ép chỗ ở". Những chuyện thế này đều do mấy bà tổ trưởng tổ dân phố tích cực làm. Người có vấn đề thì nhà cửa đều phải bị "ép chỗ ở". Tránh nhà ra, bọn chúng dọn vào ở. Lúc tôi kết hôn là được hai gian, vậy mà ép vợ tôi phải dọn ra ngoài, cấp cho một gian nhà tồi tàn nhỏ khác. Lúc động đất lại bị hư hỏng. Tôi được phóng thích coi như được chiếu cốlạc thực (thực hiện chính sách), tâm khí vẫn còn cao ngút, đúng trưa ba mươi Tết tôi tìm đến trạm quản lý nhà cửa để hỏi, cái bọn quản lý nhà cửa ở đó, đúng là khôn ranh quỷ quái. Tôi vừa nói xong, y liền bảo tôi không phải người quản lý diện thực hiện chính sách, người phụ trách hôm nay nghỉ không đến. Cách mấy ngày sau đến lại, vẫn là bộ bài ấy. Sau đó mới biết, chính y là người quản lý việc thực hiện chính sách đó chứ ai. Cho đến tận hôm nay vẫn chưa được giải quyết, vậy thì khỏi cần nói nữa. Chính sách có thể thực hiện lên đầu mấy tiểu bách tính chúng ta sao? Cùng lắm thì thực hiện lên đầu người nổi tiếng, cán bộ lãnh đạo thôi. Bọn họ mới là bộ mặt đại diện, đúng không!

Vợ: Tôi vẫn nhớ đó là ngày thứ năm mươi ba sau khi sinh con, bởi vì thời gian nghỉ đẻ chỉ có năm mươi sáu ngày, sắp phải đi làm rồi, con lại bị ốm, là mùa đông, vì trong nhà thực sự quá lạnh, nên bị viêm phổi. Tôi mới hai tuổi, à không, mới hai mươi tuổi, chưa từng nuôi con nhỏ bao giờ, nào biết gì đâu, đêm hôm đó thằng bé không hề quấy khóc lần nào, tôi còn tưởng nó ngoan lắm cơ; kỳ thực đêm hôm đó nó đã chẳng còn chút sức lực nào để quấy khóc nữa rồi. Hôm sau tôi nhìn lại thì miệng đã tím ngắt rồi, phải đi khám bệnh chứ! Thế nhưng tôi không có tiền, không có tiền khám bệnh, lại ngại không muốn vay mượn người khác, hàng xóm cũng không dám qua lại với những gia đình có thành phần như chúng tôi. Lúc ấy tôi thực sự cảm thấy đứa bé không cứu được nữa, không sống nổi nữa, lo lắng đến mức chẳng biết làm sao, đành gọi điện cho mẹ chồng. Đúng lúc "chỉ thị mới" được đưa ra, toàn thành phố nghỉ làm, diễu hành lớn, thời gian đó chẳng phải đều thế sao, cứ diễu hành là xếp thành đội ngũ lớn ngh nghếch ngoài phố, xe cộ đều bị cấm lưu thông. Mẹ chồng tôi nhận được điện thoại xong mới đến, đi mất trọn buổi chiều, mấy tiếng đồng hồ liền, thế là bị lỡ mất; bà đến nơi mới đưa đi bệnh viện nhi cấp cứu kịp thời. Thời gian đó thực sự trong người không có nổi một hào. Vẫn nhớ là lúc còn đang mang bầu bụng chửa vượt mặt, tôi đến nhà mẹ chồng, đường đi lối lại lúc nào cũng phải đi bộ, con đường xa ngút ngàn, đi liền mấy tiếng đồng hồ, thế nhưng không có tiền, không có tiền đi xe buýt; dù có tiền cũng chẳng nỡ tiêu.

Chồng tôi sau khi bị tống vào tù, đầu tiên là ở trại giam, tôi suốt ngày nơm nớp lo sợ, chỉ sợ anh ấy tính tình bộc trực, lại đi mạo phạm ai đó, sợ đại hội công tuyên sẽ phán tội nặng, rồi đày anh ấy đi nơi quái quỷ nào đó xa xôi. Anh ấy mà ngồi tù ở trong thành phố, chẳng phải tôi vẫn có thể thường xuyên thăm nom anh ấy sao? Ít nhất một tháng vẫn có thể gặp nhau một lần chứ? Có thể nhìn thấy nhau cũng là một loại an ủi lẫn nhau, lúc ấy tôi nghĩ vậy. Chỉ sợ đưa anh ấy đến Thanh Hải hay Tây Tạng nào đó, thì tôi thật sự không thể chịu nổi. Thời gian đó ấy mà, tôi có cảm giác những kẻ phạm tội này giống như diễn viên vậy, cứ mỗi lần mở phiên tòa tuyên án công khai là cả một khu vực có mấy chục con người, lần nào cũng thế, đúng là giống như diễn viên chạy sô vậy, từ sân vận động này chạy sang rạp chiếu phim nọ, rồi lại chạy đến trường học hay nhà máy nào đó, cứ chạy đi chạy lại. Mở đại hội, áp giải lên đài, tuyên đọc tội trạng, rồi lại tuyên đọc phán quyết. Đến một nơi là diễn một màn. Xử án công khai cũng là để dọa người ta mà thôi, trấn áp bọn chúng, đồng thời cũng dọa những kẻ nhát gan, thật thà như chúng tôi.

Chồng: Thời đó ở trong tù chúng tôi chuyên sửa còng tay cho người ta, từng sọt từng sọt; người bị bắt thì quá nhiều, một mẻ là kéo theo cả trăm người. Cái thứ ngôn luận ấy mới là thứ lợi hại nhất, sơ sẩy một chút nói sai một nửa câu là bị tống vào trong, những kẻ bị tống vào tù như tôi nhiều lắm. Cô ấy muốn tôi đừng gây chuyện nữa, tôi đương nhiên hiểu chứ, chuyện mà lớn chuyện, thì lại càng có lỗi với cô ấy hơn. Thế là tôi cùng với mấy tên tù nhân bị giam chung một chỗ... những người này đều quen biết cả, có thể chăm sóc lẫn nhau, cũng có một thế giới nhỏ của riêng mình; bởi vì đều là bị giam vì những vấn đề kiểu này, phẩm chất các thứ cũng không tệ lắm. Sau này chúng tôi đều là bạn bè cả, cho đến tận bây giờ vẫn thường xuyên qua lại.

Vợ: Chúng tôi kết hôn vào dịp Tết Dương lịch năm 1968, ngày 2 tháng 3 năm đó anh ấy đi. Thời gian chúng tôi ở bên nhau tính ra chưa tròn sáu mươi ngày. Mười năm anh ấy thụ án, tôi hoàn toàn dựa vào ký ức về tuần trăng mật, cùng với sự tin tưởng đối với anh ấy mà cắn răng vượt qua. Ba nghìn sáu trăm năm mươi ngày này, tôi thực sự đếm từng ngày một để sống. Tôi hai tuổi, à không, hai mươi tuổi, vừa bước từ ghế nhà trường ra ngoài xã hội, vừa bắt đầu cuộc đời thì đã gặp phải số phận phũ phàng nhường ấy, chỉ sau một đêm mà chồng biến thành phần tử phản cách mạng hiện hành, về mặt tình cảm tôi thật sự không tài nào chấp nhận nổi. Cái tên đại diện quân sự họ X... kia, cấu kết với mụ chủ nhiệm ủy ban cách mạng của chúng tôi, chính là mụ đàn bà đó, đã lên kế hoạch từ trước, hành hạ chồng tôi, ép tôi ly hôn với anh ấy, dùng đủ mọi thủ đoạn. Bây giờ nghĩ lại, thật không hiểu nổi lúc đó sao mình lại có thể chống cự nổi. Có lẽ con người tôi vốn dĩ khá quật cường, mặc dù bề ngoài nhìn không rõ lắm.

Chồng tôi vừa đi, nhà tôi liền bị lục soát sáu lần liền, những món quà người ta tặng lúc chúng tôi vừa kết hôn, chăn đệm này, chăn lông này, rồi cả vải may quần áo nữa, đều bị tịch thu sạch; tịch thu đến cuối cùng, trong nhà chỉ còn lại mỗi tấm ván giường trần trụi, trống hoác, chẳng còn thứ gì sất. Bọn chúng còn đem những thứ tịch thu được đi bày triển lãm gì nữa chứ. Mấy lần lục soát nhà về sau, tôi đã trở nên tê liệt rồi, mấy thứ này các người muốn lục thì cứ lục đi, đều chẳng còn liên quan gì đến tôi nữa. Tôi cũng chẳng tài nào căm hận nổi bọn chúng, xuất thân của bọn chúng tốt, vì bảo vệ chính quyền đỏ mà tính mạng cũng không màng. Cứ để bọn chúng thể hiện đi, cứ đi cách mạng đi. Điều duy nhất khiến tôi cảm thấy may mắn là chồng đã để lại cho tôi một món quà vô cùng trân quý, chính là đứa con sau này của chúng tôi - Tiểu Đông. Lúc đứa bé sinh ra, bà nội nói, bố nó tên Trụ Tử, dưới trụ phải có đá, vậy thì đặt tên nó là Thạch đi; đúng lúc cái tên phụ trách chuyên án họ X... đó dán đại tự báo, nói đặt tên con là Thạch là để ghi lại đoạn chuyện cũ của vụ án, ghi hận người họ X..., cái tên này không được dùng nữa. Sau đó lại nói đặt tên là Đông Đông, lại không cho, nói mày ghi nhớ "Xưởng ×× Phương Đông", không được, vẫn phải đổi. Tôi thấy phiền phức, tính khí quật cường cũng nổi lên. Sau đó người ta bảo đổi thì đổi, tên của đứa trẻ chỉ là một cái ký hiệu, cớ gì cứ phải để bọn chúng dây dưa không dứt cơ chứ? Cũng để đỡ chuốc phiền phức cho chúng nó. Tôi liền nói gọi là Đông Đông đi, sinh vào mùa đông, lúc đó mới được yên thân. Thời gian đó anh làm bất cứ chuyện gì bọn chúng cũng đều tìm cách gây sự. Dù sao thì làm thế nào cũng không đúng, chỗ nào cũng có thể bới ra lỗi lầm. Tôi biết cắt tóc, biết may vá, vì không có tiền, toàn bộ đều dùng tay khâu quần áo cho con, đồng chí làm việc cùng tôi liền bảo tôi tiện thể may giúp, may không đẹp thì làm mặt khó chịu, may đẹp thì bảo là kỳ trang dị phục, lại lôi ra phê phán. Tôi cắt tóc cũng vậy, cắt không đẹp thì bảo không chịu dốc sức, cắt đẹp rồi lại bị phê phán là "tu sửa". Tôi dùng chiếc hộp đựng cơm cũ của chồng, trên đó còn khắc tên anh ấy, vậy mà cũng bị nói là không vạch rõ ranh giới. Thời gian đó đồ đạc trong nhà bị tịch thu sạch, ngay cả cái phích nước cũng bị cộp mác tịch thu, lại không có tiền mua mới, chẳng lẽ những chiếc hộp cơm cũ này vứt đi không dùng nữa chắc?

Sinh Tiểu Đông thời gian đó, đến một tấm chăn đệm cũng không cho. Tôi và sinh linh bé bỏng vừa chào đời cứ thế nằm ngủ trên chiếc giường ván trần trụi. Niềm an ủi duy nhất là nhét bức thư của chồng xuống dưới gối, để anh ấy ở gần mình hơn một chút, đồng thời cũng để anh ấy được tận hưởng một chút hạnh phúc khi có con. Tôi tin rằng, chỉ cần lòng thành, anh ấy sẽ cảm nhận được.

Chồng: Tôi nhận được thư của cô ấy, nói tháng sau lâm bồn, không thể đến thăm tôi được, lúc đó trong lòng tôi thực sự giống như bị đổ năm vị hương liệu vào, thực sự không biết nói là mùi vị gì nữa. Tin tức này đối với tôi quá đột ngột, không có chút chuẩn bị tâm lý nào cả, sắp được làm bố rồi. Thế nhưng tôi có thể mang lại cho vợ và đứa con mới chào đời cái gì đây, chỉ khiến nó vừa sinh ra đã thành con cháu phản cách mạng. Đây đều là lỗi lầm của tôi cả, tôi hận bản thân mình quá, cảm thấy có lỗi với hai mẹ con họ vô cùng, tôi nhìn lá thư của cô ấy cứ như được viết bằng máu, hoàn toàn không biết nhà cửa bị lục soát thành ra nông nỗi thế, họ hàng thân thích đều quay lưng không nhận người; bố cô ấy thì bị liệt nửa người, cũng chẳng thể giúp gì nhiều, một tháng toàn bộ dựa vào đồng lương học việc mười bảy đồng của cô ấy, những ngày tháng đó đã trải qua thế nào chứ! Anh thử nghĩ xem, mười bảy đồng, mấy miệng ăn, lại còn tiện thể mua giúp tôi chút thuốc lá các thứ nữa chứ!

Vợ: Đứa con chính là chỗ dựa tinh thần của chúng tôi, mỗi lần nó ngủ say, tôi đều rất thích ngắm kỹ nó, dáng vẻ nó cười, tư thế khi ngủ y hệt như bố nó vậy. Tôi thường trải qua những đêm dài đằng đẵng trong nước mắt, nhìn con trai, nghĩ đến những chuyện trước kia. Anh ấy cũng thường xuyên viết thư nói rằng bản thân luôn mơ thấy Tiểu Đông. Chẳng hiểu vì sao, hai bố con họ chưa từng sống chung với nhau ngày nào, thế nhưng Tiểu Đông từ nhỏ, lúc còn chưa hiểu biết mấy, cùng tôi vào tù thăm bố nó, tình cảm giữa hai bố con vô cùng thắm thiết, có lẽ đây chính là mối liên kết huyết thống đi. Cứ có món gì ngon là đứa trẻ luôn nhớ đến bố. Có một năm quảng trường bắn pháo hoa ngày Quốc khánh, Tiểu Đông hỏi tôi pháo hoa này bố có nhìn thấy không? Bà nội nói nhìn thấy, nó mừng rỡ khôn tả. Nhà nghèo xác xơ là thế, nhưng bố nó vẫn luôn nhớ hỏi con trai mấy tháng rồi chưa chụp ảnh, anh ấy muốn có ảnh, kẹp trong cuốn ngữ lục, anh ấy nói ngày nào mình cũng lén lút ngắm nhìn. Thế là tôi lại dẫn con đi chụp ảnh, để anh ấy lúc nào cũng được ngắm nhìn diện mạo mới của con.

Chồng: Có lần ở trong tù xem bộ phim "Ngôi sao đỏ lấp lánh", trong phim chẳng phải cũng có một cậu bé tên Đông tử hay sao, lúc đó tôi đặc biệt nhớ đến Tiểu Đông nhà mình. Có một lần để lại cho tôi ấn tượng sâu sắc nhất, lần đó là do tôi phạm lỗi, cho nên bị trừng phạt không cho gặp người cái. Kỳ thực cái gọi là phạm lỗi, chính là nói hai câu thật lòng với bạn tù cùng phòng, chẳng phải là trong lòng có oán khí không phục hay sao, cũng chỉ dám lén lút nói với nhau. Thế là bị quy chụp là không nhận thức rõ tội lỗi của bản thân, thế nên không cho gặp người nhà nữa. Nào ngờ đúng vào dịp Tiểu Đông nhà tôi cùng mẹ đến thăm tôi, đứa trẻ lại mang bệnh mà đến. Bởi vì bình thường không dám mơ tưởng đến táo, bệnh rồi mới được ăn, thế nhưng đứa trẻ cứ nằng nặc đòi mang táo đến, cho bố ăn. Nó không gặp được tôi, đành để lại quả táo đó. Tôi nhìn quả táo ấy, trong lòng vô cùng cay đắng. Thầm nghĩ, người làm bố như mình cũng thật kém cỏi. Bọn họ đối xử với tôi càng tốt, tôi lại càng cảm thấy đau khổ, tôi thực sự có lỗi với hai mẹ con họ vô cùng! Thế nhưng cũng nhờ tình cảm bền bỉ năm này qua tháng khác ấy, mới giúp tôi vượt qua được những năm tháng đó. Đó là những năm tháng nào cơ chứ! Bọn họ một tháng mới được gặp tôi một lần, chỉ vỏn vẹn 15 phút, có đôi khi chúng tôi chẳng nói được câu nào, lúc gặp mặt thì nháo nhào hỗn độn, chẳng nghe rõ tiếng nói, tôi chỉ biết cười, kỳ thực tôi có rất nhiều rất nhiều điều muốn nói, thế nhưng hễ gặp mặt lại chẳng biết nên nói gì nữa, tôi lúc nào cũng cảm thấy nụ cười này của mình chứa đựng rất nhiều thứ, có sự cắn rứt, tôi nghĩ bản thân chỉ có cải tạo thật tốt, đến lúc đó sớm ngày trở về bên cạnh bọn họ, điều này còn hơn vạn lần những lời nói hay ý đẹp.

Mỗi lần nhìn thấy con trai cao lên một chút, trong lòng tôi lại vô cùng vui mừng. Diện mạo mỗi lần của nó, từng động tác nhỏ, từng câu nói tôi đều cố gắng ghi nhớ thật kỹ, những lúc nhàn rỗi không có việc gì làm một mình tôi chỉ toàn nghĩ ngợi, hồi tưởng lại những điều này, đây chính là niềm vui lớn nhất đời tôi. Nó cứ luôn hỏi tôi, "Bố ơi sao bố mãi vẫn chưa về nhà?" "Bố ơi bố đưa con đi công viên được không?" Tôi hoàn thế không biết nên trả lời nó thế nào. Thế nhưng đối với một người bố "tồi tệ" như tôi, nó lại dành nhiều tình cảm đến thế. Có lần tôi bị ốm phải nhập viện, con trai cùng vợ và mẹ đến thăm tôi, đây là lần duy nhất được đặc cách gặp mặt, có thể tự do trò chuyện, lần đầu tiên tôi được ôm con trai vào lòng, nó mừng quýnh lên. Lúc rời đi người lớn thì quay mặt bước đi đằng trước, thế nhưng đứa trẻ lại đi giật lùi, cứ thế nhìn tôi, mỉm cười với tôi, vẫy tay chào tôi, cho đến khi bước ra khỏi cổng lớn không còn nhìn thấy nữa. Anh thử nói xem điều này có khác nào khoét thịt róc xương tôi không!

Vợ: Trẻ con bây giờ hạnh phúc quá, chúng được chơi đồ chơi điện tử, đủ loại trò chơi mới lạ, thế nhưng Tiểu Đông nhà chúng tôi hồi nhỏ nào đã từng được chạm vào mấy thứ này cơ chứ. Người ta không dám dã dưa với gia đình phản cách mạng như chúng tôi, không tìm được nhà gửi trẻ, tiền gửi trẻ cũng không trả nổi. Tôi đành nhốt nó trong căn phòng nhỏ rồi đi làm. Có một lần bà hàng xóm nói với tôi, con trai chị khát nước quá nên cứ liếm những cột băng đóng trên cây lau nhà ấy. Đứa trẻ chẳng có một món đồ chơi nào cả. Tết đến nhà nhà người ta mặc quần áo mới, anh họ em họ chị họ em họ của nó ai nấy đều có quần áo mới mặc, thế nhưng chẳng ai nghĩ đến việc mua cho Đông Đông một bộ cả. Tôi may cho nó một đôi giày vải mới, nó thích chí không thôi. Hôm đó tôi đi làm về, nhìn thấy bố thắp đầy một phòng những ngọn nến nhỏ, cùng Tiểu Đông ngồi ngắm nến cháy, bởi vì đứa trẻ không có đồ chơi mà lị, trong lòng tôi đau đớn vô cùng.

Những dịp Tết đến xuân về, người ta đều vui mừng hớn hở. Tôi lúc nào cũng để dành một phần cơm tất niên cho chồng, con trai cũng gắp những món ngon vào bát của bố, cho bố ăn. Chúng tôi nào phải đón Tết, rõ ràng là đang chịu đựng sự hành hạ!

Có một lần có người mang tặng con tôi một con chim nhỏ, đứa trẻ hỏi tôi "Chim nhỏ có bố mẹ không?" Tôi nói "Đương nhiên là có chứ." Tôi bỗng phát hiện con trai đang khóc, tôi vội vã hỏi bị làm sao vậy, nó nói cho tôi biết "Chúng ta mang chim nhỏ về nhà, nó cũng sẽ giống như con, chẳng thể gặp được bố", cuối cùng nó thậm chí còn xòe bàn tay nhỏ xíu ra, thả cho con chim bay đi mất. Đứa trẻ này, anh nói xem có kỳ lạ không?

Thời gian đó vì bố là tư bản, nên dù bị liệt nửa người vẫn phải đi lao động cải tạo. Có lần bắt ông lột hành, dao thái rau tìm không thấy, hóa ra bị vùi trong một đống vỏ hành; thế nhưng người ta khăng khăng nói ông cố ý giấu đi để mưu sát, trả thù giai cấp, anh thử nói xem một ông già đi đứng còn chẳng vững nổi, sao có thể giết người được cơ chứ? Ông tìm mãi tìm mãi, tìm không thấy, lo lắng đến mức nước mắt tuôn rơi; cuối cùng tôi giúp ông tìm thấy ở dưới đống vỏ hành. Ông đem tất cả những đồng xu còm cõi bọc lại bằng giấy, từng xu từng xu tính toán xem tiền nào mua thứ gì, chỉ trông chờ vào đồng lương mười bảy đồng của tôi; sau đó đến cả tay nắm cửa bằng đồng trên đồ đạc cũng gỡ ra đem bán, đổi lấy chút bột mì cho con ăn. Tôi không sợ sống cuộc sống khổ cực, cũng không sợ công việc vất vả, đầu tắt mặt tối lo toan trong nhà; tôi chỉ cầu mong cuộc sống bình yên thanh tịnh, nào ngờ yêu cầu thế này cũng không thể thực hiện được —

Chủ nhiệm ủy ban cách mạng nhà máy chúng tôi cấu kết với đại diện quân sự, ép tôi ly hôn, ban đầu ngày nào cũng kéo tôi đi, lúc đó tôi thực sự không thể ngờ bọn chúng lại nhắm vào tôi. Bọn chúng đã tốn không ít tâm tư, ngay cả người mẹ sinh ra tôi mà tôi cũng không biết, vậy mà bọn chúng lại tìm ra được. Mẹ đẻ tôi là nông dân nghèo, ở nông thôn rất nghèo khó, trước kia từng bán tôi cho người cha tư bản hiện tại này. Bọn chúng nói tôi là hậu duệ của bần hạ nông, không thể thấy chết mà không cứu, bắt tôi phải ly hôn với chồng, vạch rõ ranh giới với người cha tư bản (ông ấy đối xử với tôi như con đẻ, bởi vì không có con). Mụ đàn bà chủ nhiệm ủy ban cách mạng nói, nếu cô ly hôn, có thể giải quyết cho cô vấn đề nhà cửa, vấn đề vào Đảng, vấn đề hôn nhân, tất cả cứ để tôi bao tất. Tên quân sự họ X... kia, hoàn toàn là một tên lính nông thôn được cất nhắc lên làm cán bộ, ngày nào cũng bám theo tôi, đeo bám chết sống, suốt ngày trò chuyện với tôi, trò chuyện suốt cả ngày, cũng không cho tôi đến phân xưởng làm việc. Hễ mở hội là gọi tôi đi, một số phần tử tích cực cũng gọi tôi đi nghe cùng, mọi người đều cảm thấy lạ lùng không biết hắn ta và tôi có chuyện gì mà mờ ám thế, hắn ta cũng chẳng màng đến ảnh hưởng, cứ đứng trước mặt bao nhiêu người mà tìm tôi suốt. Chủ nhiệm ủy ban cách mạng nói, nhà cửa đã tìm xong cho cô rồi, chỉ còn chờ hành động cách mạng của cô nữa thôi, nói là Đảng chịu trách nhiệm với tôi. Mẹ và anh ruột tôi đều là do hắn ta tốn bao nhiêu công sức đưa từ nông thôn lên đây, mở đại hội, bắt mẹ tôi kể khổ, lại còn mở lớp học tập để tẩy não tôi, nói chỉ có tôi ly hôn mới có thể chứng minh bản thân đã quay về với nhân dân, đã vạch rõ ranh giới, hắn ta nói cô là chị em giai cấp của chúng tôi, sao có thể thấy chết mà không cứu được chứ. Những lời nói ra chẳng có chút trình độ nào, nói là hắn ta đêm đi vệ sinh, lúc quay về cứ nghĩ đến tôi là cả đêm không ngủ được, nói tôi vẫn còn trẻ, con đường phía trước còn dài lắm, tôi vừa thấy tức cười lại vừa bực mình.

Người mẹ ở dưới quê lên của tôi cũng khuyên tôi ly hôn, anh trai cũng nói, thà cứ ly hôn trước rồi tính sau, sợ tôi chịu khổ quá nhiều, có lần, bắt mẹ tôi đến hội nghị kể khổ, bà liền lén lút trốn đi, bà không nỡ nhìn tôi chịu khổ thêm nữa. Bà cũng căm hận thấu xương mụ chủ nhiệm ủy ban cách mạng đó. Mụ chủ nhiệm ủy ban cách mạng này nói sẽ bao trọn gói chuyện hôn nhân cho tôi, ngầm ám chỉ là gã đại diện quân sự kia. Bọn chúng giúp đỡ lẫn nhau, ai nấy đều vớt vát được mối lợi. Tên quân sự này nếu kết hôn với cô gái thành phố lớn, sau này phục viên không phải về lại nông thôn nữa, chủ nhiệm ủy ban cách mạng giúp hắn ta việc này, cũng có thể giữ ghế không bị đổ, lại còn được thăng chức. Sau này "tam kết hợp", hai kẻ bọn chúng đều lọt vào hàng ngũ đó, đều trở thành chóp bu trong nhà máy.

Có dạo bọn chúng ép tôi quá gắt gao. Mỗi ngày về nhà rất muộn, bố bị liệt nửa người ở nhà chờ tôi, sợ tôi xảy ra chuyện, có lần ông đã khóc, đòi đến Bắc Kinh kiện cáo. Tôi cũng thực sự không thể chịu nổi nữa. Liền viết thư cho chồng nói tạm thời ly hôn trước. Ly hôn xong rồi đợi anh ấy, áp lực chẳng phải sẽ nhỏ đi sao? Anh ấy nhận được thư liền viết thư hồi âm cho tôi ngay. Bức thư này tôi vẫn còn giữ đây. Anh xem —

Ngữ lục Chủ tịch Mao: Tình hình đang không ngừng thay đổi, để tư tưởng của bản thân thích ứng với tình hình mới, thì buộc phải học tập.

×× (tên vợ) thân mến: Anh đã chính thức được biết em chuẩn bị cắt đứt quan hệ với anh, điều này rất tốt. Quyết định của em là điều có thể hiểu được. Anh kiên quyết ủng hộ hành động này của em. Bản thân anh đối với vấn đề ly hôn này không định làm rùm beng gì cả, bởi vì quyền chủ động nằm trong tay em. Anh là một tù nhân, anh chỉ có nguyện vọng có được đứa con. Con trai đối với anh mà nói, chính là điểm tựa và hy vọng cho nửa đời sau của anh. Anh cũng không thể không nghĩ cho tuổi già của mình. Bây giờ anh không có ý định tìm mẹ kế cho con. Cho dù sau này cũng kiên quyết không có những suy nghĩ đó. Anh không phải là kẻ nuốt lời, điểm này em là người thấu hiểu nhất. Hơn nữa mười năm sau khi ra ngoài anh sẽ rơi vào kết cục gì, em ắt hẳn có thể lường trước được. Em nếu dự tính sinh con, sau này sẽ có nhiều điều kiện ưu việt hơn để cân nhắc, em vẫn có thể sinh nở, nhưng anh thì khác rồi. Cho nên anh có yêu cầu này. Tóm lại anh sẽ đối xử đúng mực với những vấn đề này. Chúc em đi thật tốt trên con đường đã chọn. ××× (tên chồng) Ngày 28 tháng 4 năm 1971

Tôi nhìn bức thư này trong lòng vô cùng đau đớn, mặc dù tình cảm chúng tôi rất tốt, suy cho cùng thời gian ở bên nhau thì ít, thời gian xa cách thì nhiều, tình cảm không có cơ hội giao lưu. Sao tôi có thể tái giá với người khác chứ? Tôi tìm đến tòa án để nói chuyện. Nào ngờ tòa án lại nói: "Đơn vị của các anh chị đã có người đến rồi, yêu cầu cô ly hôn." Tôi sững sờ. Bọn chúng vẫn đi trước tôi một bước. Thế nhưng tôi cảm thấy vẫn có người tốt, người ở tòa án nói với tôi thế này: "Ly hôn bắt buộc phải có mặt cả hai bên, người ngoài không thể làm thay được." Anh ta còn nói: "Cô mà ly hôn với anh ta, cuộc sống của anh ta ở trong tù sẽ càng khốn đốn hơn, hiểu không?" Trong lòng tôi bừng lên một luồng ấm áp, quyết định không ly hôn nữa. Tôi nghĩ mình đã tìm được sự bảo vệ của pháp luật, lại càng trở nên kiên quyết hơn. Thế là trong xưởng bắt đầu căm hận tôi. Chủ nhiệm ủy ban cách mạng nói thẳng với tôi: "Chúng tôi đấu không lại cô, chúng tôi thất bại rồi." Bọn chúng điều tôi đến đội công trình phòng không nhân dân để đào hầm, dùng sức lao động khổ sai để trừng phạt tôi. Tôi thầm nghĩ, ông trời đối với tôi quá ư bất công, một người phụ nữ xưa nay chưa từng đắc tội dù chỉ là con mèo con chó tại sao lại bắt tôi chịu đựng nỗi khổ lớn nhường này? Chẳng phải tôi vẫn rất kiên cường đó sao, thế là tôi liều mạng làm việc. Lúc này có người dán đại tự báo, nói tôi là vợ bé của bố tôi, thời gian đó đại tự báo thích viết thế nào thì viết, cố tình bôi nhọ phỉ báng tôi. Có những lúc thực sự không tài nào chịu nổi, cũng từng nghĩ đến cái chết. Nghĩ đến con và chồng, không thể bước bước này được! Tôi đành cắn răng chịu đựng. Chỉ thầm nghĩ miễn là tôi và con vẫn còn sống, thì anh ấy vẫn còn có hy vọng, sẽ không có những suy nghĩ lệch lạc nào khác. Cứ cắn răng sống qua ngày quái gở này đi!

Khó khăn nhất vẫn là đợt động đất hồi đó, nhà cửa bị rung chấn hư hỏng nặng, chẳng ai thèm quan tâm đến gia đình thành phần phản cách mạng như chúng tôi, trong nhà lại không có đàn ông, đúng là cái gì cũng không xong, đơn vị không thèm ngó ngàng. Không ai nhặt gạch xây nhà tạm, đành dùng lưới sắt rách bên trên phủ một lớp nhựa đường, bên dưới trát bùn, chỉ sợ trời mưa, hễ trời mưa là một nửa bên dưới ngập úng tơi bời, lại phải trát bùn vào; không có điện, không ai quản việc nối điện, đành phải thắp đèn dầu hỏa, đêm đến gió thổi lùa vào, ngọn đèn chao đảo chập chờn, thê lương làm sao. Ba người chúng tôi già trẻ chen chúc một góc, tạm bợ ngủ qua ngày, cứ ngủ như thế ròng rã mấy năm trời.

Chồng: Chúng tôi thời đó viết thư, thuần túy là để cho đội trưởng xem, đều phải kiểm tra, không dám viết bậy; sau này dần dần mới khá hơn một chút. Anh xem mấy bức thư được giữ lại này, sợ anh không hiểu.

Kính chúc Chủ tịch Mao muôn năm! Muôn năm! Muôn vạn năm!

Bố mẹ thân mến!

Con đã không nghe lời Chủ tịch Mao lão nhân gia, không làm theo chỉ thị của Chủ tịch Mao, phạm phải tội lỗi nghiêm trọng. Quần chúng cách mạng để cứu vớt con, đã đưa con đến cục công an để học tập, hiện đang học tập tại lớp học tư tưởng Mao Trạch Đông do giải phóng quân lãnh đạo, tiến hành cải tạo tư tưởng. Xin bố mẹ cứ yên tâm, con có quyết tâm sửa chữa tội lỗi của mình, làm lại cuộc đời. Con học tập ở đây mọi thứ đều rất tốt, xin chớ lo lắng. Mỗi ngày đều học tập trong lớp học tư tưởng Mao Trạch Đông do chính giải phóng quân lãnh đạo. Bố mẹ nhận được thư thì gửi những thứ sau tới đây: Xà phòng, kem đánh răng, thuốc chống nắng nóng, quần đùi, chăn kẹp, ca men tráng men cỡ trung.

Con ×× Ngày 7 tháng 8 năm 1968

Ngữ lục Chủ tịch Mao: Sự chuyển biến của thế giới quan là một sự chuyển biến căn bản.

×× (tên vợ) thân mến! Tháng này nhận được hai bức thư của em, toàn vì việc cải tạo không tốt của anh mà lo lắng, trong lòng cảm thấy vô cùng có lỗi với em và con. Anh qua sự giáo dục của đội trưởng đã nhận thức được sai lầm của bản thân, đồng thời cũng hạ quyết tâm trên cơ sở học tập lý luận chuyên chính vô sản để đào sâu việc nhận tội, nhìn rõ tổn tổn thất và ảnh hưởng gây ra cho Đảng và nhân dân, vứt bỏ ảo tưởng, cải tạo thiết thực, xin em yên tâm, từ nay về sau anh sẽ không bao giờ làm ra những chuyện khiến em đau lòng nữa.

(Chỗ nói ôm ảo tưởng này, là nói tôi từ năm 1970 đến nay vẫn không phục, cứ khiếu nại lên trên, trước sau tổng cộng có hơn hai mươi lần, lần nào bọn chúng cũng đáp lại thế này: "Bản án của anh sai lệch không nhỏ, tội trả thù giai cấp có thể xem xét lược bỏ, xuất thân có thể sửa lại thành công nhân. Nhưng hiện tại vì để bảo vệ thành quả thắng lợi của Cách mạng Văn hóa vô sản, những vấn đề này để sau hãy tính." Thế là hết. Bảo vệ cái gọi là "Cách mạng Văn hóa" gì chứ, đều là viện cớ cả thôi, thực tế bọn chúng cấu kết với một số cá nhân trong đội tuyên truyền quân đội, không chịu lật lại án sai cho tôi, nếu không, chẳng phải hóa ra bọn chúng là kẻ chỉnh sai người rồi sao?)

Mỗi lần nhìn thấy phong thư lúc nào cũng đẫm nước mắt, trên giấy viết thư cũng mang theo hình bóng của em, anh cũng từng hạ quyết tâm cải tạo cho tốt, vì ảo tưởng anh ôm ấp quá lớn, tâm trạng thất vọng đã đâm sâu vào trái tim anh. Anh không dùng sự quan tâm của em làm động lực cải tạo mà lại coi là áp lực, sai lầm ở chỗ không nhận thức được tội lỗi của bản thân, có suy nghĩ không chịu nói với chính phủ, lại đi nói nhăng nói cuội với một vài cá nhân, qua sự kiên nhẫn giáo dục của đội trưởng mà không nghe, ngược lại còn căm hận đội trưởng. Cứ thế đấy mà đội trưởng vẫn thiện ý kiên nhẫn giáo dục anh. Anh có lỗi với sự giáo dục của đội trưởng chính phủ, có lỗi với tấm lòng lúc nào cũng nhung nhớ của em, lại càng có lỗi với đứa con ngây thơ chỉ biết tìm bố chơi đùa... Anh vâng lời giáo dục của đội trưởng chính phủ, bọn họ mới là người thân thực sự của anh, bọn họ sẽ giáo dục anh bước đi trên con đường lớn quang minh do Chủ tịch Mao vạch ra "chỉ cần cải tà quy chính, đều có tương lai của chính mình". Anh sẽ không bao giờ hồ đồ như trước khi phạm tội nữa. Anh tin rằng mình sẽ nhanh chóng đảo ngược sai lầm. Đội trưởng kiên nhẫn giáo dục như vậy, nhìn thấy thư của em, anh ấy lập tức giáo dục anh, bảo anh nghĩ cho gia đình nhiều hơn. Đội trưởng đã vắt óc suy nghĩ để giáo dục anh, dùng đủ mọi phương pháp, mục đích là để chúng ta sớm ngày đoàn tụ. Một vấn đề lớn của tôi chính là thiếu nhận thức rõ ràng về tội lỗi, sau này tôi nhất định sẽ dưới sự giáo dục của đội trưởng mà học tập thật tốt các bài viết có liên quan; kết hợp với bài viết "Bàn về cơ sở xã hội của tập đoàn phản đảng Lâm Bão" của Diêu Văn Nguyên, tìm ra cội nguồn giai cấp, cội nguồn xã hội lúc tôi phạm tội ban đầu. Bàn về tác hại, nhìn nhận ảnh hưởng. Đương nhiên trình độ của tôi có hạn, nhất là thế giới quan vẫn là của giai cấp tư bản, cho nên hy vọng em giúp đỡ nhiều hơn. ... Anh sẽ không làm em thất vọng, em cũng đừng vì anh mà đau lòng, anh phạm sai lầm rồi, nhưng anh có quyết tâm sửa chữa nó. Đội trưởng giáo dục anh như vậy, em quan tâm anh như thế, anh sẽ chuyển biến nhanh hơn và tốt hơn những người khác, xin em hãy nhìn vào hành động thực tế của anh đi! Nhớ đến bệnh tình của đứa con, đã đỡ chưa? Bệnh của bố thế nào rồi? Bệnh của mẹ thế nào rồi? ××× (tên chồng) 8.3.75

(Anh nhìn bức thư này chẳng phải thuần túy là bản quyết tâm viết cho đội trưởng xem hay sao? Bắt tôi tìm cội nguồn giai cấp, tôi vốn dĩ là công nhân, xuất thân cũng là công nhân, lấy đâu ra cội nguồn giai cấp tư bản? Tôi không phạm tội mà khăng khăng bắt tôi nhận tội, tự mình kiểm điểm, với cái trình độ văn hóa ấy của tôi, việc nâng cao quan điểm cũng phải có trình độ chứ. Bây giờ nghĩ lại lúc đó cũng chẳng còn cách nào khác, không làm cho đội trưởng vui vẻ một chút, thì hắn sẽ không cho anh gặp mặt người nhà, chiêu này là tôi sợ nhất. Thế nhưng nếu anh tỉ mỉ quan sát, có những lời vẫn được kẹp ở trong đó đấy, nhìn ra chưa?)

×× (tên vợ) thân mến: Đại hội đại biểu lần thứ mười của Đảng đã được triệu tập, tất cả chúng ta đều đang nhiệt liệt thảo luận học tập, tăng cường lòng tin cải tạo. Anh thông qua học tập, hừng hực khí thế hơn, kiên quyết tin tưởng chính sách của Đảng. Xin người nhà cứ yên tâm, anh mọi mặt đều tốt, cơ thể cực kỳ tráng kiện, chỉ là trông có vẻ già đi, 136 cân, ăn rất ngon mà lại ăn nhiều.

(Tôi cũng chỉ có thể nói vậy, nếu không thì bọn họ lại càng thêm lo lắng. Ở chỗ chúng tôi ấy mà, có một câu nói đùa, gọi là "Lâu ngày ăn rau chân vịt, ăn rau hẹ già, một năm đến cùng mới được ăn sủi bão." Hiểu không? Rau chân vịt lúc già, rau hẹ lúc già úa, không ai thèm ăn nữa, bán không ai mua, lúc đó mới đến lượt chúng tôi ăn; từ năm đến ba mươi Tết mới được ăn một bữa sủi cảo, làm lụng cả năm, làm đến tận cùng mới được ăn một bữa, ha... Ngày nào cũng ăn bánh ngô, nhưng chuyện này sao có thể để gia đình biết được chứ? Có một lần ngày 1 tháng 10, chỗ chúng tôi được xả trại, ăn một bữa thịt hầm, mỗi người chỉ được một miếng nhỏ thế này. Thời gian dài như thế không được ăn thịt, theo lý thì phải thèm thuồng phát cuồng lên mới phải, nào ngờ vừa nhìn thấy thịt liền buồn nôn, nôn thốc nôn tháo. Thời gian đó ngốc nghếch thật đấy, vẫn chưa biết đây là bị viêm gan rồi.)

Tinh thần của anh cởi mở hơn trước rất nhiều, những suy nghĩ lung tung cũng ít đi, xin gia đình hãy yên tâm. Dạo gần đây sức khỏe, tinh thần, công việc của em thế nào? Anh vô cùng quan tâm đến tình hình sinh hoạt của em, bây giờ biết được ngày càng ít đi, mấy tháng trời không nhận được thư của em, có một số thứ trong đầu đến cả khái niệm cũng không còn nữa, nhà của anh bây giờ rốt cuộc trông ra sao, có ai có thể nói cho anh biết không? Anh tính toán thời gian (thời gian ra tù) cũng sắp đến rồi. ××× (tên chồng) 9.10.1974

Vợ: Nhớ lại lúc anh ấy mới bước chân về nhà, tôi cứ ngỡ như mình đang mơ, bởi vì tôi vẫn luôn mơ thấy cảnh tượng anh ấy về nhà. Đến lúc thật sự trở về, ngẫm lại ngược lại giống như đang mơ vậy. Chúng tôi vẫn ở trong cái túp lều tạm bợ rách nát đó, cái lều nhỏ đứng không thẳng lưng nổi, thế nhưng trong lòng tôi ấm áp vô cùng, bởi vì nơi đây thực sự đã có một gia đình chung sống.

Đêm đầu tiên sau khi đoàn tụ với chồng, chúng tôi hầu như chẳng nói câu gì, cứ đối mặt nhìn nhau. Tôi bỗng cảm thấy bản thân mình trẻ lại, lại quay về như diện mạo của mười năm trước. Tôi không dám dễ dàng hỏi anh ấy về cuộc sống trong tù, sợ anh ấy đau lòng, cũng sợ bản thân không chịu đựng nổi, tinh thần của chúng tôi đều quá mỏng manh, không chịu nổi bất kỳ sự tra tấn nào nữa. Tôi nhìn anh ấy ngủ thiếp đi, tôi lại nghĩ đến ba nghìn sáu trăm đêm sinh hoạt ấy, chỉ có các vì sao và ánh trăng làm bạn với tôi, không nơi nương tựa, nước mắt cứ thế tuôn trào.

Cứ ngỡ chồng ra tù là tôi có điểm tựa, nào ngờ anh ấy còn kém cỏi hơn cả tôi, không chịu nổi gió thổi cỏ lay. Ngày nào anh ấy cũng dùng chiếc chăn bông lớn quấn kín người, ngồi trên chiếc kang, bất động, ngồi liền mấy ngày trời mà tinh thần vẫn chưa hồi phục nổi. Cũng không nói chuyện với tôi, ánh mắt đờ đẫn; trước kia là một người rất thích nói cười pha trò, có lẽ bị hành hạ trong tù thành ra thế này. Chiếc lều động đất của chúng tôi vốn dĩ chẳng có cái cửa sổ nào ra hồn, vậy mà anh ấy vẫn chê rộng, dùng báo dán che kín hơn nửa, chỉ chừa lại một chút ánh sáng le lói, như thế anh ấy mới thấy dễ chịu; anh ấy sợ ánh sáng, sợ âm thanh, sợ một chút tiếng động nhỏ bên ngoài; người cũng gầy trơ xương như que củi, có cảm giác gió thổi một cái là có thể bay đi mất.

Lại nói những bức thư anh ấy gửi, lần nào tôi cũng lật đi lật lại đọc rất nhiều lần, dù thừa biết là viết cho đội trưởng xem, nhưng đó là bút tích của chính tay anh ấy viết. Lúc đó tôi hoàn toàn không có ai để trò chuyện, nhìn thư của anh ấy giống như đang trò chuyện với người thân vậy. Tôi cũng viết cho anh ấy rất nhiều thư, tiếc là lúc ra tù đã tiêu hủy toàn bộ, không cho mang ra dù chỉ một mảnh giấy, đốt sạch sành sanh.

Chồng: Những lá thư cô ấy viết hay hơn thư của tôi nhiều. Cô ấy thích đọc sách, không giống tôi. Những bức thư đó mà bây giờ giữ lại được hết thì tốt biết mấy. Thế nhưng những bức thư này của tôi, chưa từng cho con trai xem lần nào, chẳng có tác dụng gì hay ho cả. Tôi cũng không thích nghĩ đến mớ chuyện này, chịu không thấu, không muốn khơi gợi lại tâm sự. Mặt khác, con biết rồi trong lòng sẽ có áp lực. Tôi muốn nó tiến bộ, gần gũi với tổ chức, lại sợ nó biết rồi sẽ chôn vung hạt giống thù hận, nảy sinh những suy nghĩ vớ vẩn không lành mạnh, hại đời nó. Dù sao thì mười năm nay chúng tôi rất ít khi nhắc lại nữa, coi như chưa từng có chuyện đó xảy ra là được.

Vợ: Kỳ thực làm sao mà quên được chứ! Anh ấy mười năm nay thay đổi nhiều lắm, bây giờ thay đổi lại được một chút, vẫn là không nói nhiều lắm, tổng thể vẫn không hòa đồng với mọi người, thích sự cô độc. Nếu không phải nói chuyện với anh, thì với người khác tuyệt đối không nói thế này, chưa từng nói thế này bao giờ. Lần này ngược lại có vẻ giống như trước "Cách mạng Văn hóa" rồi. Mười năm đó chúng tôi rất ít khi giao lưu, thăm nuôi một tháng chỉ có 15 phút; đông người như thế, có người canh gác, chẳng nói được gì, thư từ lại không được viết bậy, chỉ có hai tháng sống chung đó; anh ấy vừa đến tôi đã cảm thấy xa lạ rồi, không chỉ bề ngoài con người thay đổi, mà toàn bộ tinh thần đều thay đổi, thay đổi quá lớn, người ngốc nghếch cả đi, như kẻ đần độn vậy. Cảm giác lúc mới về cứ sai sai thế nào ấy, đặc biệt đờ đẫn, cảm giác hoàn toàn sai lệch.

Anh bảo Tiểu Đông nhà tôi ấy, bây giờ lớn rồi, học cấp ba rồi, thế nhưng tính cách có phần cô độc, thói quen không thích chơi cùng những đứa trẻ khác, hoàn toàn khác biệt với những đứa trẻ khác. Mấy bà trong xóm chúng tôi lúc nào cũng nói, Tiểu Đông nhà các chị hồi nhỏ đáng thương biết bao, tôi vẫn nhớ nó khát nước nên ăn những cột băng trên cây lau nhà đấy; thời gian đó phát lương ăn một bữa mì kéo, mua hai hào thịt, thế mà đã khiến đứa trẻ vui mừng đến phát dại. Nó thì nghe lời, hiểu chuyện. Thế nhưng từ nhỏ đã không muốn chơi cùng người ta, sợ người ta hỏi bố làm việc ở đâu, lại sợ những đứa trẻ biết chuyện đến cãi nhau với nó, bới móc điểm yếu này của nó. Trẻ con bây giờ sống trong những ngày tháng tốt đẹp biết bao. Sức khỏe của nó cũng không tốt đâu, suy dinh dưỡng, mười tuổi rồi mà vẫn dầm dề đái dầm, cơ thể suy kiệt, không đủ hơi sức, cho nên đợi sau khi bố nó về trả lại tiền, anh ấy luôn dẫn con đi ăn những món ngon, muốn bù đắp lại mười năm đó cho con.

Chồng: Đến giai đoạn cuối cùng giải quyết thực sách, phát bù cho tôi bốn ngàn đồng tiền lương, cho bốn ngàn, kết án tôi mười năm tù, mẹ kiếp anh có cho tôi bốn triệu tôi cũng không làm, ai đời lại đi vô duyên vô cớ ngồi tù ở trong đó mười năm chứ? Lúc vào tù nói thật là một thanh niên trai tráng đang độ tuổi xuân xanh, lúc ra tù tôi đã biến thành một ông lão nửa mùa, mang một đống bệnh tật trên người chưa nói, tinh thần chịu ảnh hưởng lớn biết nhường nào. Bây giờ có một số hộ cá thể, một ngày có thể kiếm được một nghìn đồng, chẳng lẽ mười năm của tôi chỉ đáng giá bốn ngày của bọn chúng thôi sao? Hơn nữa, những kẻ hãm hại chúng tôi bây giờ vẫn sống rất ngon lành, từng tên từng tên ra vẻ con người. Tôi lỡ mất mười năm, cấp bậc lương thấp hơn bọn chúng ba bậc, mãi cũng không bắt kịp được, anh bảo tôi sao có thể không tức giận, không oan ức cho được? Cơn giận trong lòng tôi ấy hả, miễn bàn đi. Có những lúc tức giận đến mức chỉ muốn điên lồng lộn lên giữa phố. Bọn chúng lúc bắt nạt chúng tôi thì không màng pháp luật, bây giờ lại mang pháp luật ra nói lý, bọn chúng ngược lại biến thành người vô sự. Tôi nói cho anh biết, nỗi khổ của tôi chịu đủ rồi, cũng đến lúc phải trả thù cho ra ngô ra khoai chứ. Để bọn chúng cũng nếm thử mùi vị khổ sở là gì. Thời gian ở trong tù tôi đã từng nghĩ đến chuyện trả thù. Chà chà, dùng danh nghĩa phản cách mạng tống cổ tôi vào trong, muốn ép vợ tôi ly hôn với tôi; cô ấy không chịu, thế nên cứ khăng khăng không cho tôi ra ngoài. Tôi ở trong tù đã nghĩ ra đủ mọi phương pháp, chúng ta cũng không việc gì phải vội, cổ nhân có câu "Quân tử báo thù, mười năm chưa muộn." Tôi cứ cắn răng chịu đựng vượt qua mười năm này cái đã!

Vừa nãy chẳng phải đang nói đến chuyện trả thù sao? Tôi dùng chiêu này đấy, không đấu cứng với họ, tôi muốn hành hạ tinh thần bọn họ. Những kẻ từng chỉnh đốn tôi, đánh đập tôi, chơi khăm tôi lúc trước, trong lòng tôi đều nắm rõ một mẩu, rốt cuộc cũng mười năm rồi mà. Ngay khi tôi được truy lĩnh tiền lương, tôi bèn bày hai bàn ở nhà hàng Hòa Bình, mời từng người một. Tôi cũng biết ăn nói, tôi bảo: "Chúng ta đem thù hận trút lên đầu "Bè lũ bốn tên", nhìn về phía trước; các anh hại tôi, nhưng cũng là người bị hại, tôi họ X nào đó lòng dạ rộng rãi, coi như không có chuyện gì xảy ra, bỏ qua hết đi nhé. Chúng ta ngẩng đầu không thấy cúi đầu thấy, cứ mãi trắc trở thế sao được, vẫn là bạn bè tốt mà, đúng không? Cần làm gì thì cứ làm, từ nay về sau cùng nhau làm việc cho tốt." Kết quả, các anh đoán thế nào? Bọn họ thực sự chẳng có ai đến cả, không dám đến, càng không đến thì anh càng biết trong lòng chúng ta có quỷ. Tôi đây đường đường chính chính, có gì mà sợ chứ? Lúc đó tôi nghĩ, nếu bọn họ thực sự đến, tôi kiểu gì cũng phải nói mấy lời xấc xược, kết quả là chẳng một ai đến cả.

Sau đó, bí thư của chúng tôi cứ đến nhà tìm tôi, cũng sợ tôi trả thù, cứ dỗ dành tôi. Nào là bảo giúp tôi giải quyết nhà ở, bảo tôi có chuyện gì cứ tìm ông ta giải quyết; mặt khác, còn ám chỉ tôi, lời lẽ đã nói đến mức này rồi: "Từ nay về sau chỉ cần anh không tìm rắc rối của chúng tôi, chúng tôi đảm bảo không tìm rắc rối của anh." Tôi nghĩ anh muốn chơi bài này phải không, tôi liền bảo, hãy mang cái bàn viết đã bị tịch thu nhà tôi đến đây, cái bàn này xưởng trưởng đang dùng đấy; tôi không cần biết ông có chức vụ lớn đến đâu đang dùng, lập tức bảo ông ta nhường lại cho tôi. Tôi nhất định phải chọc tức anh cho bằng được, lúc tịch thu đồ đạc nhà tôi có báo trước đâu cơ chứ; còn cái bàn trà ở phòng y tế cũng là đồ nhà tôi, mang ra đây. Bọn họ muốn mua cái mới cho tôi, tôi không chịu, cứ đòi chính cái của mình cơ. Tôi không cần bồi thường cái mới, chỉ cần cái của chính mình. Tôi bảo, vác ra giữa sân, đập nát cho tôi, thế là bọn họ ngoan ngoãn khiêng ra, tôi đập cho tan tành mây khói. Còn cả chăn mông nhà chúng tôi nữa, cũng đòi lại hết để xé ngay trước mặt mọi người. Tôi làm thế cũng là để xả giận, xả giận cho bọn chúng xem. Vợ tôi nuôi con trên tấm ván trần trụi, đến một chiếc chăn cũng không có, bây giờ lấy những chiếc chăn này về, tôi nhìn vào cũng thấy bực mình, vốn dĩ chẳng định mang về nhà. Lại còn rất nhiều đồ đạc khác, bọn chúng sớm đã chia chác rẻ mạt hết rồi, thế thì đành chịu thôi.

Có những kẻ đối đầu không dám ở lại xưởng này, tôi vừa về xưởng là đám người từng chỉnh đốn tôi ngày trước lần lượt xin chuyển đi sạch. Có một lần tôi chạm trán mụ chủ nhiệm ủy ban cách mạng, ngay ở cổng cái đơn vị mới mẻ của mụ, tôi liền "phỉ" một bãi nước bọt, "mắng" mụ vài câu, chửi mụ là "đồ chó đẻ", mụ không dám đáp lời, mụ không dám, giả vờ như không nghe thấy, chột dạ rồi chứ gì. Tôi muốn cố tình kích thích mụ ta, để mụ ta nhảy dựng lên ở cổng đơn vị, cho mụ ta muối mặt chơi, ai bảo mụ ta làm mấy chuyện thất đức ấy làm gì. Còn cái gã từng tố giác tôi ấy à, tôi dùng cách gì để trả thù đây? Hễ rảnh rỗi là tôi lại sang nhà hắn chơi, khiến cho hắn lúc nào cũng thấp tha thấp thỏm. Tôi cứ đến là cả nhà hắn lại căng thẳng, rảnh ra tôi lại đến, cùng hắn xem tivi, trò chuyện phiếm, hắn khách sáo với tôi lắm; trong lòng hổ thẹn, hắn chắc sợ tôi bỏ chút độc gì vào nước trà hay sao ấy, ngồi không yên nổi. Có một lần tôi sang tìm hắn mượn dụng cụ, hắn kéo ngăn kéo ra bảo tôi cứ tự nhiên lấy, các anh biết làm thợ có loại dao cạo hình tam giác không? Tôi cầm một con dao, lại hỏi hắn có đá mài dầu không, chính là hòn đá để mài con dao ấy, tôi cố ý đấy. Lúc ấy hắn căng thẳng cực độ, lông mày giật liên hồi, cứ như thể chỉ cần tôi quay người lại là tôi sẽ đâm cho hắn một nhát dao vậy. Cứ bị treo lơ lửng trong sự căng thẳng thế mãi, nếu tinh thần mà yếu đuối một chút, chắc chắn sẽ phát bệnh tâm thần cho mà xem. Thế mà kéo dài liền hai ba năm trời, hắn liền đổ bệnh ra mặt, sắc mặt kém đi, người cũng gầy rộc xuống, rõ mười mươi là bị hành hạ mà ra. Lại còn mấy tên từng đánh tôi, hễ thấy mặt tôi là tìm cách né tránh, chột dạ mà, chà chà! Hại người ta suốt mười năm trời, sao mà không chột dạ cho được? Tuy nhiên, vẫn có một số anh em đối xử với tôi rất tốt, sau khi tôi bị tống vào tù, dịp Tết họ vẫn lén lút mang cho nhà tôi ít cải thảo này nọ, vợ con tôi ốm đau cũng sang thăm nom, chăm sóc. Những người này thì chúng ta đời đời kiếp kiếp không thể quên được, hoạn nạn mới thấy chân tình mà.

Vợ: Những năm anh ấy không có nhà, cũng chỉ đành dựa vào mấy người bạn này thôi. Dù sao bọn họ cũng chẳng dám công khai, lúc nào cũng lén lút sợ người ta biết, thế này cũng coi như chưa rạch ròi giới hạn. Những kẻ kia cũng sẽ bắt bẻ đấy. Hồi đó tôi chỉ cảm thấy mình chẳng có họ hàng gì, tất cả họ hàng đều biến mất tăm, muốn hất ra cũng không hất bỏ được cái họ hàng xui xẻo là nhà chúng tôi, lại còn nghèo đói nữa. Đợi đến sau khi đập tan "Bè lũ bốn tên", nhà chúng tôi yên ổn rồi, được trả lại tiền, bỗng nhiên có vẻ như họ hàng thân thích đều chui rúc ở đâu ra hết, chẳng biết từ xó xỉnh nào chui ra nữa, tôi đối xử với họ cũng khách sáo lắm, nhưng tình cảm thì chẳng còn chút nào. Tuy nhiên tôi nghĩ đây cũng là thói thường tình ở đời, lúc ấy ai mà chẳng sợ vạ lây chứ, cũng khó trách họ, tôi không thù hận gì bọn họ cả.

Tôi muốn nói rằng, mặc dù hồi đó tôi chịu nhiều khổ cực như vậy, nhưng tôi không oán trách ai cả, oán trách cũng chẳng ích gì. Chỉ mong những người dân lao động chất phác như chúng tôi đừng gặp phải xui xẻo nữa. Người dân bình thường không quyền không thế, gặp phải vận hạn thì chẳng có cách nào khác, chỉ đành cắn răng chịu đựng thôi. Bản thân tôi bây giờ vô cùng mãn nguyện, người không chết, người nhà lại đoàn tụ với nhau, lại có thêm một đứa nhỏ, rất đáng yêu, tôi thấy đủ rồi. Đối xử với "Cách mạng Văn hóa" như thế này có được không?

***Những gì không thể bị mười năm này hủy diệt, đều sẽ trở thành vĩnh hằng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.