Học sinh trung học năm thứ hai, 17 tuổi, nam, tại một trường trung học ở thành phố T năm 1966.
Căn nhà bị tịch biên sớm nhất ở thành phố T — vạch rõ ranh giới với gia đình — chạy trốn đến vùng biên ải vẫn mang theo gánh nặng xuất thân — để trả thù nên kết hôn với con gái của "năm loại đỏ" — mọi thứ thay đổi: điều động công việc, vào Đảng, học đại học — nỗi phiền muộn ngày nay.
Điều tôi muốn nói với bạn, là những chuyện không thể nói ở nhà, không thể nói với bạn bè, cho dù là bạn thân đến đâu cũng không thể nói, đây chính là nỗi đau đớn trong lòng phải không? Không phải là nỗi đau đớn dữ dội trước mắt, mà là một loại đau đớn sâu thẳm, sâu đến mức không tài nào thoát ra được. Nhưng tôi vẫn muốn nói với bạn, vì sao chính tôi cũng không hiểu rõ. Chỉ có một điều tôi rõ ràng, chính là vì bạn nói sẽ che giấu toàn bộ địa danh và tên tuổi, tôi mới chịu nói ra.
Điểm chí mạng của tôi chính là xuất thân không tốt. Ngay từ khi học trung học, tôi đã bắt đầu mơ hồ cảm nhận được sự tồn tại của thứ này, đó là khoảng thời gian năm 64, 65, khi tôi học năm nhất, năm hai trung học. Tôi vẫn là một học sinh chăm chỉ học tập, có tư tưởng tiến bộ, luôn muốn xích lại gần tổ chức! Thế nhưng không hiểu trên người mình phát ra thứ mùi gì mà những bạn học có xuất thân tốt trong lớp lại tránh xa tôi, không phải như chuột tránh mèo, mà giống như người ta né tránh bệnh dịch vậy. Thậm chí còn kỳ thị tôi. Tôi không hiểu đây là chuyện gì, đương nhiên chỉ có thể đến gần hai ba người có xuất thân không tốt trong lớp, từng cùng nhau trút bỏ nỗi bất mãn. Cứ như vậy, đến năm 66, mấy đứa học sinh chúng tôi bị quy là "bè lũ phản động". Điều tôi muốn nói không phải là cái đám "bè lũ phản động" này, không phải là kể khổ, tôi không thích kể khổ, tôi đang nói về hoàn cảnh của mình.
Còn một chuyện nữa, căn nhà gia đình tôi ở rất đẹp, bỗng nhiên chính phủ thông báo yêu cầu chúng tôi dọn nhà. Ông bà, bố mẹ tôi đều nhát gan, nghe nói sau khi dọn đi, người chuyển vào căn nhà đó là một cán bộ cao cấp. Điều này cũng gây áp lực cho tôi, là một dạng áp lực chính trị, áp lực tâm lý, cho thấy tôi đang sống ở tầng lớp chính trị nào.
"Cách mạng Văn hóa" vừa tới, mọi thứ đều rõ mồn một. Nhà của chúng tôi ở thành phố này là nơi bị tịch biên sớm nhất. Ông nội và bố tôi đều làm việc ở ngân hàng, được tính là tư bản có tiếng tăm. Lên cấp ba tôi mới biết, vụ tịch biên sớm nhất này là do mẹ tôi châm ngòi. Lúc bấy giờ ngân hàng phong tỏa tiền gửi của tư bản, không cho phép rút, nói đó là tiền bóc lột, cửa ngân hàng còn niêm yết tên tuổi của các nhà tư bản. Mẹ tôi đi rút tiền, ngân hàng liền thông báo cho Hồng vệ binh, Hồng vệ binh lập tức kéo đến, thế là nhà cửa bị tịch biên. Tôi nhận được tin không dám về nhà, chạy đi tìm một người bạn thân, bảo cậu ấy đi cùng tôi về xem thế nào. Cậu ấy cũng không dám đi, xuất thân của cậu ấy hình như là nhân viên công chức, nhưng lúc đó thái độ đối với xuất thân như vậy cũng chưa rõ ràng. Cậu ấy nói: "Hàng xóm nhà các cậu đều quen tôi, lỡ tôi đến mà xảy ra chuyện gì, nhà chúng tôi cũng tiêu đời." Tôi đành một mình quay về, từ xa nhìn những tấm đại tự báo đã dán kín mít, mẹ tôi bị lôi ra cửa để đấu tố, một đám đông hỗn tạp đủ kiểu người, chỗ thì đập phá, chỗ thì đốt cháy, khói bay nghi ngút. Tôi mới mười bảy tuổi, nào đã từng thấy qua cảnh tượng này, không dám đến gần, cứ thẩn thơ đi lang thang bên ngoài suốt cả một đêm. Cũng không biết mẹ cùng ông bà đã vượt qua như thế nào. Em trai tôi bị tàn tật, điều tôi lo lắng nhất chính là em ấy. Suốt cả đêm lang thang trên đường lớn, tôi cũng không biết bản thân đã vượt qua cách nào.
Hôm sau, tôi cắn răng đến trường trung học nơi nhà tôi bị tịch biên để tìm Hồng vệ binh, lúc ấy tôi chỉ nghĩ, có đấu tố tôi một trận, mắng mỏi tôi một trận tôi cũng nhận hết. Tôi phải cầu xin họ cho tôi về nhà xem thử, trong nhà ngoại trừ ông bà và bố mẹ, các anh em khác đều ở ngoại tỉnh, đứa em trai tật nguyền không có ai chăm sóc, nó lớn lên cùng tôi từ bé, tôi dạy nó cách viết chữ vẽ tranh, cách sinh sống, tình cảm với nó là sâu đậm nhất. Có một tên Hồng vệ binh khá tốt bụng, dẫn tôi về nhà. Từ dưới lầu lên trên lầu hỗn độn một đống. Tôi chỉ đi dọc theo hành lang lầu để nhìn vào mấy căn phòng, trong phòng toàn là Hồng vệ binh, lục tung lật nát không biết tìm cái gì, cũng chẳng thấy mẹ hay ông bà đâu. Rất nhiều đồ đạc đã rách rưới nát bét, hoặc bị đập hoặc bị xé. Thử hỏi món đồ tôi yêu quý nhất là tem thư, cùng với thư từ liên lạc với một số bạn bè Liên Xô. Đầu những năm sáu mươi chẳng phải khuyến khích liên lạc với Liên Xô đó sao. Những vật phẩm trân quý này vứt đầy trên mặt đất, thế mà cũng không mảy may khiến tôi xót xa, lúc này trong đầu chỉ còn sót lại một thứ dục vọng sinh tồn, chuyện nên ăn hay không nên ăn cũng quên sạch. Tôi yêu cầu Hồng vệ binh cho phép dẫn em trai đi. Tôi bày tỏ việc rời khỏi cái nhà này là được Hồng vệ binh tán thành, đây là hành động vạch rõ ranh giới với gia đình, là "hành động cách mạng". Nhìn lại em trai tôi vừa nhỏ vừa què quặt, cuối cùng họ cũng cho phép tôi mang nó đi. Tôi lấy hai chiếc chăn, đưa em trai đến trường sinh sống. Lúc đi họ còn cho tôi năm đồng, cùng một ít phiếu lương thực, là do tôi chủ động đòi. Thế nhưng họ chịu đưa cho tôi, trong lòng tôi vẫn vô cùng cảm động. Tôi không biết năm đồng này có thể tiêu trong bao lâu, trước kia gia đình rất giàu có, chưa từng biết giá trị cụ thể của đồng tiền là gì.
Tôi và em trai chỉ dùng năm đồng đó để sống qua hơn một tháng. Khoảng thời gian này nhà trường không cho phép chúng tôi ở lại. Thế nhưng nhà tôi đã bị "quét sạch ra khỏi cửa". Bố mẹ chuyển đến nhà ông ngoại, thực ra nhà ông ngoại cũng đã bị niêm phong, mẹ chỉ ở một góc nhỏ ngoài hành lang nhà ông ngoại, giăng một tấm vải che, bắc vài tấm ván gỗ để ngủ. Lúc tôi đến thăm bà, đầu bà bị cạo trọc một nửa theo kiểu âm dương, hình ảnh đó để lại cho tôi ấn tượng sâu sắc hơn bất kỳ lúc nào khác. Ông bà nội tôi bị đuổi đến ở trong một căn phòng nhỏ ở con phố khác. Hồng vệ binh bắt chúng tôi chuyển đến đó ở; chỉ vì năm đồng tiền này, gia đình lại còn hiểu lầm tôi. Vì tôi lấy tiền mua bánh rán hoa quả cho em trai ăn, mà không đưa cho ông bà, họ đứng bên cạnh nhìn thấy, sau đó đem chuyện này kể lại cho các cô các chú nghe. Lúc bấy giờ tiền là do Hồng vệ binh cho, tôi thực sự không dám lấy số tiền ấy đưa cho họ. Mẹ tôi lúc đó cũng không có nguồn kinh tế, tôi không biết bà đã sống sót qua ngày thế nào. Tôi thừa nhận tôi không dám dây dưa với cái nhà này, tôi chẳng thể lo nổi cho họ nữa. Bạn thử nghĩ xem, tôi mới mười bảy tuổi, bỗng nhiên rơi vào hoàn cảnh này, lần đầu tiên nhìn thấy cảnh tượng đó, ai mà biết phải làm thế nào, tôi chỉ muốn giữ lấy mạng sống của em trai và chính mình. Sự hiểu lầm này hình như cho đến tận bây giờ vẫn chưa được xóa bỏ hoàn toàn. Tiêu hết năm đồng, tôi lại đành cắn răng tìm gặp Hồng vệ binh, may ra còn xin lại được một ít, số tiền này chỉ đủ cho tôi và em trai dùng, bắt buộc phải phân định rõ ràng với họ, chỉ có thể làm thế.
Rơi vào hoàn cảnh như thế, tôi không cam tâm. Tôi nghĩ ít ra mình cũng phải duy trì sự sống, duy trì sinh tồn, duy trì cho bản thân một địa vị trong xã hội. Bản thân tôi phải được hưởng thụ những điều giống như người khác. Nhìn thấy đám bạn học đó hất hàm sai khiến, tại sao tôi lại không được, tôi thiếu thể lực, thiếu năng lực hay thiếu trí tuệ hơn họ? Tất cả chỉ vì cái xuất thân thiếu thốn từ trong trứng nước này. Tôi hận cái xuất thân ấy, thậm chí hận cả bố mẹ, hận tổ tiên của chính mình. Thế nhưng tôi không cam chịu việc xuất thân đè bẹp mình, tôi không phục, luôn muốn giành lại khí thế này. Đến năm 68, đợt lên núi xuống làng đầu tiên, tôi nói gia đình tôi thực sự không có khả năng kinh tế để chu cấp, bèn đăng ký tham gia.
Tôi đi đến vùng biên cương, cách đường biên giới quốc gia còn hai mươi dặm, thật là hoang vu. Vừa đến đó, tôi liền cảm thấy cuối cùng cũng vứt bỏ được cái xuất thân xui xẻo kia đi rồi. Nào ngờ người phụ trách nhóm cùng đi lại đem xuất thân của tôi đi rao giảng khắp nơi, còn báo cáo với chi bộ đảng Đại đội, thế là mọi người đều biết hết. Phải làm sao đây? Bán mạng mà làm việc thôi, chỉ còn con đường duy nhất này. Nông thôn không giống những nơi khác, suy cho cùng vẫn phải làm việc, làm việc thì mới có cơm ăn, có làm việc thì người ta mới nể trọng. Người ta nhìn nhận mọi thứ trên lằn ranh sinh tử. Được, các người làm được thì tôi cũng làm được, các người làm được bốn phần thì tôi làm tám phần, các người làm năm phần thì tôi làm mười phần. Mang trên lưng cái xuất thân ấy, nghiến răng nghiến lợi mà làm, tôi muốn đặt chân vững chắc ở nông thôn. Cuối năm mọi người đều về quê thăm người thân, cũng gọi tôi về, tôi không về, tôi nói tôi không có nhà. Người được chia điểm thưởng nhiều nhất chính là tôi, tôi nhận được hai mươi bảy đồng. Tôi giữ lại mười đồng, còn mười bảy đồng gửi về gia đình. Bất cứ việc gì đại đội bảo làm, dù có khổ đến đâu tôi cũng làm. Mùa đông giá rét, họ bảo tôi đi vẽ khẩu hiệu lớn, viết chữ mĩ thuật trên tường, gió tây bắc thổi lồng lộng, gió tây bắc ở Nội Mông còn dữ dội hơn ở đây nhiều, tôi chỉ mặc mỗi chiếc áo khoác quân đội, đôi tay cầm chổi sơn cóng đến mức không duỗi ra nổi, vừa viết "Vạn tuế tư tưởng Mao Trạch Đông", "Chủ nghĩa xã hội tốt", trong lòng thực sự vô cùng chua chát. Thậm chí đến một chiếc áo bông để giữ ấm cơ thể cũng chẳng có ai cho mượn. Muốn đứng vững trên mảnh đất hoang vu Nội Mông này lại khó khăn đến thế sao? Tôi đây không phải đang kể khổ, mà là đang nói về hoàn cảnh của mình.
Nói về nông dân thì họ vẫn công nhận những thứ thực tế. Ba năm trôi qua, tôi được điều đi dạy học. Tiếp theo là bắt đầu đợt xét tuyển. Tôi thừa biết bản thân thế nào, không tranh giành, tranh cũng vô ích, tôi không có tư cách. Hai đợt đầu những người có xuất thân tốt đều được tuyển chọn đi hết, đến đợt thứ ba, tổ chúng tôi ngoại trừ nữ ra, thì toàn là những kẻ tàn tật một chút. Còn tổ trưởng của chúng tôi ấy à, chính là cái người phụ trách dẫn đoàn nói xuất thân của tôi không tốt hồi mới đến ấy, ngạc nhiên thay lại không được chọn, nghe nói bố cậu ta là tiểu tư sản, lại thêm chuyện gì đó rắc rối không rõ nguyên nhân, thế mà tôi lại đường hoàng được chọn điều đi vào đợt thứ ba.
Đến đây, vào làm công nhân bốc vác tại một cục đường sắt của thành phố lớn. Ở đây đỡ hơn nhiều rồi, tuy mệt mỏi nhưng không có người quen, chẳng ai biết xuất thân của tôi, cứ hòa mình vào giữa đám đông, mọi người cùng làm việc, cùng ăn uống ngủ nghỉ, cảm giác thật ấm áp làm sao, cuối cùng cũng được hưởng thụ cái cảm giác giữa người với người không có khoảng cách ấy.
Thế nhưng có một hôm, nghe nói phải đào hầm tránh bom. Bảo mọi người xếp hàng ngay ngắn trên sân ga, rồi thông báo, một bộ phận xuất thân không tốt lên núi khai thác đá, một bộ phận xuất thân tốt ở lại đào hầm tránh bom. Tiếp theo là điểm danh, ai xuất thân không tốt thì bước ra. Tôi nghĩ, tiêu rồi, sắp lộ tẩy rồi, mặt "vụt" một cái nóng bừng lên, đầu cũng chẳng ngẩng lên nổi. Kết quả người đầu tiên chính là tôi, gọi đến tên tôi, tôi vừa bước ra, xuất thân cũng theo đó mà phơi bày ra ánh sáng, lại tiêu đời rồi. Cái bóng của xuất thân đi theo tôi đến bất cứ nơi nào, xem ra đời này đừng có mơ tưởng hão huyền gì nữa. Lên núi khai thác đá là dùng thuốc nổ đánh mìn trước, sau đó dùng lưới sắt lớn bọc đá lại, dùng cây đòn gánh to bằng cổ tay để khiêng, khiêng xuống núi, đi qua ván nhảy, đổ vào trong toa tàu. Tôi đã từng rèn luyện ở nông thôn, những công việc này tôi đều làm được. Chỉ có điều xuất thân thực sự còn nặng hơn cả đống đá này, tôi cảm thấy có chút khiêng không nổi.
Sau đó, tôi được điều đến trường trung học đường sắt để dạy học. Tôi dẫu sao cũng là học sinh cấp ba khóa cũ cơ mà, dạy học thì thừa sức. Đến trường trung học, bảo tôi làm gì thì tôi làm nấy, lúc họp hành rất ít khi lên tiếng, tôi không có quyền phát biểu, chỗ nào không có người ngồi thì tôi ngồi, ngồi ở xó xỉnh, bởi vì tôi biết xuất thân của mình thấp kém, thế giới này cho tôi sống sót đã là may lắm rồi. Nhưng ở những nơi có thể phát huy năng lực của bản thân, tôi vẫn không kìm được tính khí, cố gắng tranh thủ làm cho thật tốt. Tâm trạng tôi vô cùng mâu thuẫn, lúc thì chán nản thất vọng, lúc thì không phục số phận, luôn muốn khiến người khác coi trọng giá trị của mình, luôn muốn xây dựng lòng tự tôn của bản thân, mặc dù làm được những điều này khi đang ở địa vị chịu đựng muôn vàn nhục nhã là việc khó khăn vô cùng. Cảm giác giống như muốn dựng một cột bùn ở giữa dòng nước xiết.
Đúng lúc này, có hai cô gái đối xử rất tốt với tôi. Một người tính cách cởi mở hướng ngoại, một người sống nội tâm kín đáo, quan hệ của hai cô ấy cũng rất tốt, tốt đến mức có phần hình bóng với nhau.
Cô gái cởi mở kia rất tháo vát, ăn nói lưu loát, có đầu óc, tôi nói chuyện hợp cạ với cô ấy, càng trò chuyện quan hệ hai chúng tôi càng xích lại gần nhau. Hóa ra chúng tôi lại cùng chung một thành phố. Có một lần tôi hỏi nhà cô ấy ở đâu, cô ấy vừa đáp một câu liền khiến tôi giật mình thon thót, nằm mơ tôi cũng không ngờ cô ấy lại sống chính trong căn nhà mà chúng tôi từng bị đuổi ra hồi đầu tiên, gia đình cô ấy chính là vị cán bộ cao cấp đó, cô ấy chính là con gái của vị cán bộ cao cấp ấy, bạn nói xem có khéo thế chứ, quả thực mang màu sắc kịch tính luôn rồi. Hỏi sâu hơn, cô ấy còn là con nhà cán bộ cao cấp "kép", bố mẹ đều là cán bộ ở cấp bậc tương đối cao, hơn nữa cô ấy lại là một Hồng vệ binh thời kỳ đầu của cuộc "Cách mạng Văn hóa", Hồng vệ binh tham gia tịch biên nhà cửa, thậm chí còn là một cán bộ cốt cán của Hồng vệ binh nữa chứ. Có chết tôi cũng không thể ngờ mình lại đi kết bạn với một thành phần "năm loại đỏ" như thế, lại đi yêu đương với một nữ Hồng vệ binh, nghĩ lại thấy cũng thật kích thích. Tôi động tâm rồi, tôi nghĩ dù sao đời này mình cũng chẳng ngóc đầu lên nổi. Ai ai cũng bảo tôi là đồ con hoang, nhưng lần này tôi cứ thử xem rốt cuộc mình có thể kết hợp với thành phần "năm loại đỏ" này hay không. Nếu như kết hợp rồi, để xem rốt cuộc sẽ cho ra kết quả gì. Tôi đoán chắc chắn chuyện này sẽ bị gia đình cô ấy phản đối, nhưng càng phản đối, tôi lại càng muốn làm thế. Nói thật lòng, trong tôi tồn tại một tâm lý báo thù. Tôi cứ ôm lấy mục đích này để kết giao bạn gái với cô ấy. Tôi còn muốn xem chuyện này thành công rồi, những kẻ thuộc thành phần "năm loại đỏ" các người sẽ đối xử với tôi thế nào. Lúc đó cảm giác chèn ép trong tôi vô cùng mạnh mẽ, chính là muốn bùng nổ, nếu tôi bùng nổ trong xã hội thì chắc chắn sẽ thành phản cách mạng, tôi đành phải dùng cách này, một cách có phần tổn hại. Tôi tuyên bố muốn kết hôn nhận thân với các người, cưới con gái các người, chẳng phải các người bảo không được sao, các người cứ chờ mà xem, thế quái nào mà chẳng được, cứ đợi đấy xem rốt cuộc có được hay không, để rồi chống mắt lên mà nhìn tôi đây.
Đây chính là tác phẩm "Đỏ và Đen" ngoài đời thực. Sự kết hợp giữa màu đỏ và màu đen.
Còn xét về phương diện tình cảm cá nhân giữa chúng tôi, tôi cũng có tình cảm với cô ấy, con người cô ấy phóng khoáng, rất thông minh, đặc biệt là cô ấy dám kết bạn với một người có xuất thân như tôi, trong hoàn cảnh khi ấy, đó là một sự an ủi vô cùng thiết thực. Tôi rất biết ơn cô ấy. Đương nhiên chuyện này cũng liên quan đến hoàn cảnh đặc biệt mà cô ấy đang trải qua. Lúc bấy giờ bố mẹ cô ấy đều đang bị kiểm điểm phê phán, hoàn cảnh của cô ấy rơi vào giai đoạn thấp điểm nhất, một mình cô ấy ở nơi xa xôi thế này, không nơi nương tựa, rất cô đơn, mà chúng tôi lại hợp tính nhau. Thêm nữa, lúc đó còn có một cô gái sống nội tâm khác cũng đang theo đuổi tôi, điều đó càng thúc đẩy cô ấy tiến đến với tôi nhanh hơn. Tôi không thích cô gái hướng nội kia lắm, nhưng đôi lúc vẫn cố tình tỏ ra có thiện cảm, nhờ thế mà kích thích cô ấy xác định quan hệ với tôi, tôi làm vậy là hoàn toàn có chủ đích. Bởi vì tôi cần điều đó. Tôi vừa muốn trả thù, lại vừa muốn vươn lên.
Gia đình chúng tôi cho rằng cuộc hôn nhân này không đáng tin cậy. Bởi vì môn đăng hộ đối không tương xứng, một đỏ một đen, khoảng cách quá lớn. Thói quen sinh hoạt khác nhau, tương lai chắc chắn sẽ xuất hiện vấn đề. Gia đình cô ấy dĩ nhiên lại càng kiên quyết phản đối, tôi bảo không đồng ý thì tôi vẫn cứ đến nhà các người cho bằng được. Xuất thân của tôi không tốt, nhưng tôi là con rể của nhà các người đấy. Dù bề ngoài thái độ đối với sự ngang bướng này của tôi trong lòng người ta vẫn thấy khó chịu. Chẳng lẽ tôi không phải là một con người hay sao, tại sao lại không có quyền kết hôn chính đáng, sự phản kháng trong tôi vì thế lại càng sục sôi hơn.
Lần đầu tiên gặp mẹ cô ấy, tôi liền gọi một tiếng mẹ. Bà ấy phớt lờ tôi, tôi nghĩ bà không thèm đếm xỉa đến tôi, thì tôi cứ gọi.
Sau khi tôi kết hôn với cô ấy, quả thực ngay sau đó tôi cảm thấy rất nhiều thứ đã thay đổi, thay đổi một cách kỳ diệu. Ở trường học hay ở đơn vị, dường như người ta nhìn tôi với một ánh mắt khác. Thực chất tôi vẫn là tôi, nghĩ lại vừa thấy buồn cười. Nhưng trong mắt họ, tôi thực sự không còn là đồ con hoang nữa. Thế nhưng, tôi kết hôn với cô ấy, không phải nhắm vào chuyện ăn uống, không phải muốn sống cuộc đời của một cán bộ cao cấp, tôi muốn thay đổi hoàn cảnh của chính mình, thay đổi công việc, đi học, hoàn thành con đường mà bản thân đã định sẵn. Trước kia chẳng phải tôi làm gì cũng hỏng đó sao, không được đi học, không được vào Đảng, không được nhập ngũ, trong các buổi họp không có quyền phát biểu, về mặt chính trị không được tin tưởng. Chẳng phải kết hôn xong liền thay đổi rồi sao? Rất nhanh chóng, tôi theo cô ấy được điều động chuyển về lại thành phố, đây là lần thay đổi thứ hai diễn ra. Chà, công việc được điều chuyển về rồi, địa vị lập tức thay đổi, nhà chúng tôi làm gì có bản lĩnh lớn nhường ấy. Mấy đứa bạn học từng chế giễu tôi trước kia, giờ đây phải đối xử với tôi ra sao đây? Tôi vẫn luôn âm thầm quan sát, những người xuất thân không tốt cho đến tận ngày nay địa vị trong xã hội vẫn kém xa. Còn tôi thì khác, tôi lợi dụng địa vị của gia đình này, ngay sau đó được đi học đại học, lại còn được vào Đảng nữa. Còn về xuất thân của tôi, hoàn toàn chẳng còn ai nhắc tới nữa. Tôi không phải xuất thân tốt, cũng chẳng phải xuất thân xấu, mà là một loại xuất thân được ưu ái một cách khó hiểu. Bạn thử nghĩ xem, một người có xuất thân như tôi mà đòi vào Đảng, nếu ở trước kia, mọi người chẳng lôi ra làm trò cười hay sao? Nghĩ lại con đường tôi từng đi qua, chịu đựng ngần ấy cay đắng, bán mạng làm việc biết bao, thì phải đến bao giờ mới với tới được bước này. Mặc dù quan hệ giữa tôi với gia đình cô ấy từ đầu đến cuối vẫn không tốt, quan hệ giữa cô ấy với gia đình tôi lại càng tệ hơn, cô ấy cực kỳ coi thường bố mẹ tôi, cái mùi vị "năm loại đỏ" của cô ấy chẳng có chút tiếng nói chung nào với mẹ tôi cả. Nhưng đối với cá nhân tôi mà nói, tôi đã vô cùng mãn nguyện rồi.
Sau đó tình hình vẫn có chút thay đổi. Đặc biệt là sau khi "Cách mạng Văn hóa" kết thúc, hoàn cảnh gia đình cô ấy khá lên, tâm trạng của cô ấy bắt đầu trở nên phức tạp, từng có khoảng thời gian cảm thấy hối hận, bởi vì những người bạn cũ bạn học cũ thuộc tầng lớp cán bộ cao cấp của cô ấy cũng đều được khôi phục chức vị, tiếp xúc qua lại, so sánh lẫn nhau, người chồng này của cô ấy liền trở nên kém phần rạng rỡ. Bọn họ kẻ xuất ngoại, người thăng quan tiến chức, tôi chẳng tài nào sánh bằng, nhưng điểm duy nhất tôi có thể an ủi cô ấy chỉ có hai điều: một là địa vị hiện tại của tôi, tôi bây giờ là người phụ trách của một đơn vị, nói ra cũng nở mày nở mặt; hai là tấm bằng đại học. Đối phó với các mối quan hệ giao thiệp xã hội thông thường thì vẫn tạm ổn, nhưng ở tầng lớp cao hơn, đặc biệt là giữa những người bạn thuộc tầng lớp của cô ấy, thì vẫn còn kém một chút. May là chúng tôi đã có con cái. Con cái chính là sợi dây liên kết bền chặt nhất giữa vợ chồng trong gia đình. Chỉ có điều cho đến tận bây giờ trong thói quen sinh hoạt chúng tôi vẫn có những sự cọ xát, đặc biệt là khi sự kiêu ngạo về địa vị của cô ấy bộc lộ ra ngoài, thì những rào cản trong mối quan hệ lại càng trở nên rõ rệt hơn.
Tôi hình như chỉ dừng lại ở mức độ này mà thôi. Khoảng thời gian đẹp đẽ nhất của tôi đều bị hủy hoại trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa". Không có khả năng làm nên sự nghiệp lớn trong công việc chuyên môn, chỉ có thể đi theo con đường làm chính trị, thế nhưng trên con đường này, những kẻ xuất thân tốt vẫn chiếm trọn ưu đãi trời cho. Tôi hoàn toàn tự mình vùng vẫy leo lên, đến khi thực sự muốn vươn tới một mục tiêu nào đó, nếu không có hậu thuẫn gia đình vững chắc thì chẳng tài nào làm được. Tôi lại không muốn nhận sự hỗ trợ từ gia đình họ, hậu thuẫn của tôi không phải là hậu thuẫn trực tiếp, thế nên không thể phát huy tác dụng thực chất. Mặc dù thuở ban đầu tôi đã được nhờ vả chút ánh hào quang từ xuất thân của cô ấy, nhưng khi địa vị của gia đình họ một lần nữa phát huy tác dụng, thì tôi lại trở nên lu mờ nhạt nhòa. Suy cho cùng tôi không phải là loại hồng từ trong trứng nước. Tôi quen biết một người, bố cậu ấy là đồn trưởng đồn công an, cậu ta vậy mà có thể leo lên làm đến chức lãnh đạo khá lớn. Không có hậu thuẫn, không có người nâng đỡ, thì dẫu ôm ấp hoài bão lớn đến đâu cũng khó lòng hiện thực hóa. Nhìn bề ngoài thì tôi có vẻ sống rất tốt trong gia đình này, nhưng hễ đợi đến khi biết được ngọn nguồn gốc gác của tôi là bọn họ liền tụt hết cả hứng.
Nói đến đây, trong lòng tôi không biết là vị gì nữa, chúng ta trò chuyện sang chuyện khác đi được không?
***Bóp méo tình yêu, chính là bóp méo cả một đời người.