Gần đến trưa, cả ngôi làng bỗng chốc rúng động bởi một tin dữ kinh hoàng. Chẳng cần đến chiếc điện tín vốn hãy còn là điều viển vông lúc bấy giờ, câu chuyện cứ thế bay từ người này sang người khác, từ nhóm này sang nhóm khác, từ nhà này sang nhà khác với tốc độ chẳng kém gì điện tín. Dĩ nhiên là thầy giáo cho học sinh nghỉ học buổi chiều hôm đó; nếu không thì cả thị trấn đã phải lấy làm lạ lắm.

Người ta đồn rằng người ta đã tìm thấy một con dao đẫm máu ngay gần chỗ nạn nhân bị sát hại, và có ai đó đã nhận ra đó là dao của Muff Potter. Lại có lời kể rằng một người dân về muộn đã bắt gặp Potter đang kỳ cọ rửa ráy ở con lạch nhỏ vào khoảng một hoặc hai giờ sáng, và gã liền lủi mất ngay khi thấy động — đó là những tình tiết đầy khả nghi, nhất là việc tắm táp vốn chẳng phải thói quen của Potter. Người ta cũng bảo rằng cả thị trấn đã lùng sục khắp nơi để tìm gã “kẻ sát nhân” này (dư luận chẳng bao giờ chậm chạp trong việc sàng lọc chứng cứ và đưa ra phán quyết), nhưng tài nào tìm nổi. Những kẻ kỵ mã đã tỏa đi trên tất cả các ngả đường theo mọi hướng, và viên Biện lý “tin chắc” rằng hắn sẽ sa lưới trước khi trời tối.

Toàn bộ thị trấn đang đổ dồn về nghĩa trang. Nỗi đau đớn xé lòng của Tom bỗng chốc bay biến và chú cũng nhập vào đoàn người, không phải vì chú thích thú gì, mà vì một sức hút kỳ lạ, đáng sợ cứ thôi thúc chú bước đi. Khi đến được chốn kinh hoàng ấy, chú lách cơ thể nhỏ bé của mình qua đám đông và mục kích cảnh tượng ảm đạm trước mắt. Chú cảm thấy quãng thời gian kể từ lần cuối mình đặt chân đến đây đã dài đằng đẵng như cả một thế kỷ. Ai đó béo tay chú một cái. Tom quay lại và bắt gặp ánh mắt của Huckleberry. Cả hai liền lập tức đảo mắt nhìn đi chỗ khác, thầm tự hỏi liệu có ai nhận ra điều gì trong cái liếc nhìn vừa rồi hay không. Nhưng ai nấy đều đang bận rộn bàn tán và dán chặt tâm trí vào cảnh tượng rợn tóc gáy trước mặt.

“Tội nghiệp anh chàng!” “Tội nghiệp thanh niên!” “Đây phải là bài học cho đám kẻ trộm mồ mả!” “Muff Potter phen này thể nào cũng treo cổ nếu chúng bắt được hắn!” Đó là ý chính của những lời bàn tán; và vị mục sư thì phán rằng: “Đó là sự trừng phạt; bàn tay của Chúa đang giáng xuống đây.”

Lúc này Tom run lẩy bẩy từ đầu đến chân; bởi ánh mắt chú vừa chạm phải gương mặt dửng dưng của Injun Joe. Ngay khoảnh khắc đó, đám đông bắt đầu chao đảo và xô đẩy, những tiếng hô vang lên: “Hắn kìa! hắn kìa! hắn tự thò mặt đến kìa!”

“Ai? Ai thế?” từ mấy chục cái miệng cất lên.

“Muff Potter!”

“Kìa, hắn dừng lại rồi! — Cẩn thận, hắn quay đầu kìa! Đừng để hắn tẩu thoát!”

Những người ngồi trên cành cây ngay trên đầu Tom bảo rằng hắn chẳng hề có ý định trẩu thoát — trông hắn chỉ có vẻ hồ nghi và lúng túng.

“Thật là trơ trẽn hết chỗ nói!” một kẻ đứng xem lên tiếng; “chắc tao đoán hắn muốn đến để ngắm lại “tác phẩm” của mình một cách yên tĩnh đây — có ngờ đâu lại đụng phải đông người thế này.”

Đám đông lúc này dạt ra, và viên Biện lý bước tới, ra điều ta đây dắt tay Potter đi. Gờ mặt của kẻ khốn khổ phờ phạc, và đôi mắt lộ rõ vẻ hoảng sợ tột cùng. Khi đứng trước thi thể người bị sát hại, hắn run rẩy như kẻ bị liệt nửa người, rồi hai tay ôm mặt òa khóc nức nở.

“Tôi không làm thế, thưa bà con,” hắn nức nở; “tôi xin lấy danh dự và lời hứa mà thề là tôi chưa hề làm điều đó.”

“Có ai buộc tội mày đâu?” một giọng nói vang lên.

Câu nói trúng phóc ấy dường như đã xoáy sâu vào thực tại. Potter ngẩng mặt lên, đưa mắt nhìn quanh với vẻ tuyệt vọng đến đáng thương. Hắn trông thấy Injun Joe, liền kêu lên:

“Ôi, Injun Joe, mày đã hứa với tao là mày sẽ không bao giờ...”

“Đây có phải con dao của mày không?” — và nó được viên Biện lý chìa thẳng ra trước mặt hắn.

Potter suýt ngụy xuống nếu không có mấy người kịp đỡ lấy hắn và hạ thân hình mềm nhũn xuống đất. Đoạn hắn thốt lên:

“Có cái gì đó bảo tao rằng nếu tao không quay lại lấy...” Hắn rùng mình; rồi buông thõng bàn tay không còn chút sức lực với một cử động buông xuôi và nói, “Kể đi, Joe, kể đi tao — chẳng còn ích gì nữa đâu.”

Lúc đó Huckleberry và Tom đứng chết trân, mắt chữ O mồm chữ A, lắng nghe lời khai dõng dạc đầy ráo hoảnh của kẻ nói dối trơ trẽn ấy. Trong lòng hai đứa cứ đinh ninh từng giây từng phút rằng bầu trời quang đãng kia sẽ giáng những tia sét của Chúa xuống đầu hắn, và vô cùng kinh ngạc khi thấy sự trừng phạt lại bị trì hoãn lâu đến vậy. Và khi hắn dứt lời mà vẫn sống sót, đứng nguyên vẹn đó, thì cái ý định mong manh dám phá vỡ lời thề để cứu mạng kẻ tù nhân khốn khổ bị phản bội ấy cũng phai nhạt rồi biến mất hẳn. Rõ ràng là tên vô lại này đã bán linh hồn cho quỷ dữ, và thật dại dột nếu dây dưa với thế lực cỡ đó.

“Sao mày không chuồn đi? Mày còn bén mảng đến đây làm gì nữa?” ai đó lên tiếng hỏi.

“Tôi không sao kìm lại được — tôi không sao kìm lại được,” Potter rên rỉ. “Tôi muốn bỏ chạy lắm chứ, nhưng chẳng hiểu sao cứ quay về đúng chỗ này.” Và hắn lại ngục mặt xuống khóc nức nở.

Vài phút sau, tại buổi điều trần, Injun Joe vẫn điềm tĩnh lặp lại lời khai y như vậy dưới sự tuyên thệ; và hai đứa trẻ, thấy những tia sét vẫn bặt tăm, càng thêm vững tin rằng Joe đã bán mình cho quỷ. Giờ đây, trong mắt chúng, hắn đã trở thành kẻ có sức hấp dẫn gớm ghiếc nhất mà chúng từng thấy, khiến chúng không thể nào rời mắt khỏi gương mặt hắn.

“Trong thâm tâm, chúng tự nhủ sẽ rình mò hắn vào ban đêm hễ có cơ hội, với hy vọng được thoáng thấy bóng dáng của người chủ nhân đáng sợ kia.”

Injun Joe phụ giúp khiêng thi thể người bị hại đặt lên xe ngựa để chở đi; và giữa đám đông đang run lợn cợn, người ta thì thầm với nhau rằng vết thương bỗng rỉ ra một ít máu! Hai đứa trẻ nghĩ rằng tình tiết may mắn này sẽ hướng sự nghi ngờ về đúng kẻ thủ ác; nhưng chúng đã phải thất vọng, bởi có tới vài người dân làng nhận xét rằng:

“Nó nằm cách Muff Potter chưa đầy ba thước khi chuyện đó xảy ra mà.”

Bí mật kinh hoàng cùng lương tâm cắn rứt đã khiến giấc ngủ của Tom bị ám ảnh suốt cả tuần lễ sau đó; rồi vào một buổi sáng nọ khi đang ăn sáng, Sid liền bảo:

“Tom, anh trằn trọc và nói mớ trong giấc ngủ nhiều đến nỗi làm em thức giấc mất nửa đêm.”

Tom tái mặt đi và cúi gằm xuống.

“Đó là điềm gở đấy,” dì Polly nghiêm trọng nói. “Tom, con đang vướng bận điều gì trong lòng phải không?”

“Có gì đâu. Con có biết gì đâu ạ.” Nhưng bàn tay thằng bé run bần bật đến nỗi làm đổ cả cà phê.

“Mà anh toàn nói mấy chuyện đâu đâu ấy,” Sid tiếp lời. “Đêm qua anh cứ lẩm bẩm: ‘Máu kìa, máu kìa, chính là nó đấy!’ Anh cứ lặp đi lặp lại câu đó mãi. Rồi anh còn nói: ‘Đừng hành hạ tôi thế — tôi sẽ khai tất!’ Khai cái gì cơ chứ? Cái gì mà anh sẽ khai?”

Mọi thứ trước mắt Tom như đang quay cuồng. Chẳng ai biết điều gì có thể xảy ra tiếp theo, nhưng may mắn thay, sự lo lắng trên nét mặt dì Polly đã biến mất và dì vô tình cứu Tom một bàn thua trông thấy. Dì bảo:

“Ây dà! Chắc là cái vụ án mạng khủng khiếp đó rồi. Chính dì đêm nào chẳng mơ thấy nó. Có những đêm dì còn mơ chính mình là kẻ gây ra án mạng cơ đấy.”

Mary cũng bảo con bé thường xuyên bị ám ảnh y hệt như vậy. Sid tỏ ra đã thỏa mãn. Tom chuồn khỏi căn phòng nhanh nhất có thể trong vẻ bình thường nhất, và kể từ hôm đó, cậu kêu đau răng suốt cả tuần liền, tối nào cũng lấy băng vải quấn chặt lấy hàm. Tom nào có hay biết rằng đêm nào Sid cũng nằm thức rình mò, thường xuyên lén gỡ dải băng ra rồi chống khuỷu tay nằm lắng nghe một hồi lâu, đoạn lại quấn băng về chỗ cũ. Nỗi dằn vặt trong tâm trí Tom cứ thế vơi dần theo năm tháng, còn cái đau răng thì trở nên phiền toái nên cũng được vứt xó. Nếu Sid thực sự moi được gì từ những lời lẩm bẩm đứt quãng của Tom, thì nó đã giữ kín tất cả cho riêng mình.

Tom có cảm giác như lũ bạn cùng lớp sẽ chẳng bao giờ chịu thôi buôn chuyện về những cái xác mèo để rồi cứ nhắc đi nhắc lại nỗi khổ tâm trong đầu cậu. Sid nhận ra Tom chẳng bao giờ chịu làm quan nghiệm xác trong mấy vụ đó nữa, dẫu rằng trước kia cậu luôn là kẻ xông pha dẫn đầu trong mọi trò mới; nó cũng nhận ra Tom chẳng bao giờ đóng vai nhân chứng — thật là kỳ lạ; và Sid cũng không bỏ qua chi tiết Tom thậm chí còn tỏ ra rõ ràng né tránh những cuộc điều tra ấy, luôn tìm cách lánh mặt hễ có thể. Sid lấy làm lạ lắm nhưng chẳng nói năng gì. Dù sao thì cuối cùng những vụ điều tra kiểu đó cũng lỗi mốt và chấm dứt việc đày đọa lương tâm Tom.

Cứ cách một hai ngày, trong khoảng thời gian buồn tủi này, Tom lại chớp thời cơ lẻn đến cái cửa sổ nhà giam có chấn song nhỏ để lén đưa những món quà vặt nho nhỏ có thể kiếm được cho “kẻ sát nhân”. Nhà giam chỉ là một cái chòi gạch lèo tèo nằm giữa chòm lầy bên rìa làng, chẳng có lính canh gác gì sất; thực ra thì nó cũng hiếm khi có ai bị giam. Những món quà nhỏ mọn ấy đã phần nào giúp dịu bớt tâm trạng dằn vặt của Tom.

Dân làng từng rất muốn trét hắc ín, gắn lông vũ lên người Injun Joe rồi bêu bếu trên một thanh gỗ vì tội đào mộ, nhưng ngặt nỗi tiếng tăm dữ dằn của hắn khiến chẳng ai dám đứng ra làm đầu tàu, thế là ý định đành bỏ dở. Hắn đã rất cẩn thận mở đầu cả hai bản khai tại buổi điều trần bằng vụ ẩu đả, hoàn toàn lờ đi tội đào trộm mộ trước đó; thế nên người ta cho rằng khôn ngoan nhất là tạm thời chưa đem vụ án ra tòa xét xử vào lúc này.