
Điều đầu tiên Tom nghe thấy vào sáng thứ Sáu là một tin vui: gia đình Thẩm phán Thatcher đã trở về thị trấn vào tối hôm trước. Cả Injun Joe lẫn kho báu đều lu mờ trong chốc lát, và Becky chiếm vị trí hàng đầu trong tâm trí cậu bé. Cậu đã nhìn thấy cô bé và họ có những khoảng thời gian vui chơi thỏa thích khi chơi trò "hispy" và "gully-keeper" cùng đông đảo bạn học. Ngày hôm đó kết thúc và được trọn vẹn theo một cách vô cùng mãn nguyện: Becky nài nỉ mẹ cho phép ngày mai được đi buổi dã ngoãn đã hứa hẹn và trì hoãn từ lâu, và bà đã đồng ý. Niềm vui của đứa trẻ là vô bờ bến; và Tom cũng chẳng kém phần phấn khích.
Những lời mời được gửi đi trước khi mặt trời lặn, và ngay lập tức đám trẻ trong làng rơi vào trạng thái sốt sắng chuẩn bị cùng sự mong chờ háo hức. Sự hào hứng khiến Tom thức đến tận khuộn, và cậu tràn trề hy vọng nghe thấy tiếng "meo meo" của Huck, rồi có trong tay kho báu để gây ngạc nhiên cho Becky cùng nhóm bạn đi dã ngoại vào ngày hôm hôm sau; thế nhưng cậu đã phải thất vọng. Đêm đó chẳng có tín hiệu nào.
Cuối cùng thì buổi sáng cũng đến, và độ tầm mười hay mười một giờ, một nhóm đông vui vẻ và náo nhiệt đã tụ tập tại nhà Thẩm phán Thatcher, mọi thứ đã sẵn sàng để lên đường. Theo lệ thường, người lớn tuổi không tham gia dã ngoại để tránh làm mất vui. Bọn trẻ được xem là đủ an toàn dưới sự dẫn dắt của một vài thiếu nữ mười tám tuổi cùng vài thanh niên tầm hai mươi ba tuổi. Chiếc phà hơi nước cũ kỹ được thuê riêng cho dịp này; chẳng mấy chốc, đoàn người vui vẻ nối đuôi nhau bước lên con đường chính trên tay lỉnh kỉnh những giỏ thức ăn. Sid bị ốm nên đành lỡ mất cuộc vui; Mary ở nhà để chăm sóc cậu. Điều cuối cùng bà Thatcher dặn dò Becky là:
– Con sẽ không về kịp trước tối muộn đâu. Có lẽ con nên ở lại qua đêm với một trong mấy đứa bạn gái nhà ở gần bến phà đấy, con yêu ạ.
– Dạ vậy con sẽ ở lại với Susy Harper, thưa mẹ.
– Rất tốt. Và nhớ là phải ngoan ngoãn, đừng gây phiền phức gì nhé.
Chẳng mấy chốc, khi cả bọn đang ríu rít bước đi, Tom liền nói nhỏ với Becky:
– Này – anh bảo chúng ta sẽ làm thế này nhé. Thay vì đến nhà Joe Harper, chúng ta sẽ leo thẳng lên đồi và ghé nhà Góa phụ Douglas. Bà ấy có kem đấy! Hầu như ngày nào bà ấy cũng có – nhiều không kể xiết. Và bà ấy sẽ cực kỳ vui mừng khi có chúng ta ghé thăm cho mà xem.
– Ồ, thế thì vui phải biết!
Rồi Becky ngẫm nghĩ một lát và nói:
– Nhưng mẹ em sẽ nói gì nào?
– Làm sao bà ấy biết được chứ?
Cô bé đắn đo suy nghĩ, rồi miễn cưỡng đáp:
– Em cho là làm thế là sai – nhưng...
– Nhưng mà xá gì! Mẹ em có biết đâu mà sợ, thế thì có hại gì nào? Tất cả những gì bà muốn là em được an toàn; và anh cá là nếu nghĩ đến điều đó, thể nào bà cũng bảo em cứ đến đấy. Anh chắc chắn luôn!
Lòng hiếu khách tuyệt vời của Góa phụ Douglas quả là một thứ mồi nhử hấp dẫn. Chính nó cùng những lời thuyết phục của Tom đã nhanh chóng xoay chuyển tình thế. Thế là họ quyết định chẳng nói với ai về kế hoạch cho buổi tối hôm đó nữa. Chợt Tom nảy ra ý nghĩ nhỡ đâu đêm nay Huck lại đến phát tín hiệu thì sao. Ý nghĩ ấy làm giảm đi phần lớn sự hào hứng trong lòng cậu. Dẫu vậy, cậu vẫn không sao nỡ từ bỏ cuộc vui nhà Góa phụ Douglas. Và tại sao phải từ bỏ chứ, cậu tự biện minh – tối hôm qua tín hiệu còn chẳng đến, cớ sao tối nay nó lại dễ xuất hiện hơn cơ chứ? Niềm vui chắc chắn vào buổi tối vẫn nặng ký hơn kho báu mập mờ; và đúng với bản tính trẻ con, cậu quyết định chiều theo khao khát mạnh mẽ hơn và tự nhủ sẽ không thèm nghĩ đến chiếc hộp đựng tiền thêm lần nào nữa trong ngày hôm đó.
Cách thị trấn ba dặm về phía hạ nguồn, chiếc phà dừng lại ở cửa một thung lũng đầy cây cối rồi cột dây neo đậu. Đám đông ùa lên bờ và chẳng mấy chốc, những khoảng rừng thẳm cùng các sườn núi đá vang dội tiếng hò reo và cười đùa gần xa. Mọi cách để làm bản thân mệt nhoài và nhễ nhại mồ hôi đều được đem ra thử sức, rồi dần dà nhóm người lang thang cũng quay trở lại trại với cái bụng đói meo, và công cuộc tàn phá những món ngon bắt đầu. Sau bữa tiệc là khoảng thời gian thư thả nghỉ ngơi và trò chuyện dưới bóng rác của những tán sồi xum xuê. Chợt có tiếng ai đó hô lên:
– Ai sẵn sàng đi hang động chưa nào?

Tất cả đều sẵn sàng. Những bó nến được chuẩn bị sẵn, và ngay lập tức cả bọn ùa lên đồi. Lối vào hang nằm trên sườn đồi – một cái miệng hang có hình chữ A. Cánh cửa gỗ sồi dày cộp mở toang không cài then. Bên trong là một căn phòng nhỏ, lạnh ngắt như cái hòm đá, với những bức tường hoàn toàn bằng đá vôi tự nhiên lấm tấm mồ hôi lạnh. Thật lãng mạn và huyền bí làm sao khi đứng ở đây trong chốn u minh sâu thẳm và phóng tầm mắt nhìn ra thung lũng xanh tươi ngập tràn ánh nắng. Nhưng cảm giác choáng ngợp ấy nhanh chóng phai nhạt, và trò đùa giỡn lại bắt đầu. Ngay khi một ngọn nến vừa được thắp lên là có cả đám lao vào chủ nhân của nó; một cuộc giằng co và màn phòng thủ dũng cảm diễn ra, nhưng ngọn nến chẳng mấy chốc đã bị đánh gạt hoặc thổi tắt, để rồi vang lên những tiếng cười giòn giã cùng một cuộc rượt đuổi mới. Nhưng rồi vui mấy cũng có hồi kết. Chẳng mấy chốc, đoàn người nối đuôi nhau bước xuống con dốc đứng của lối đi chính, hàng ánh nến chập chờn lờ mờ soi rọi những bức vách đá cao ngất tưởng chừng chạm nhau ở độ cao sáu mươi thước phía trên. Lối đi chính này rộng chưa tới tám mươi phân hay một thước. Cứ cách vài bước lại có những kẽ nứt cao và hẹp hơn rẽ nhánh từ đó về hai phía – bởi hang của McDougal thực chất chỉ là một mê cung khổng lồ với những hành lối ngoằn ngoèo đâm vào nhau rồi tách ra và chẳng dẫn đến đâu cả. Người ta đồn rằng ai đó có thể lang thang suốt mấy ngày đêm liền giữa chằng chịt những khe nứt và vực sâu của nó mà chẳng bao giờ tìm thấy điểm tận cùng của hang; rằng người ta có thể đi mãi, đi mãi xuống lòng đất, và cảnh tượng vẫn y như thế – mê cung chồng chất mê cung, không có hồi kết. Chẳng ai “tường tận” cái hang này cả. Điều đó là bất khả thi. Hầu hết thanh niên chỉ biết một phần của nó, và người ta thường không mạo hiểm đi quá xa phần quen thuộc ấy. Tom Sawyer là kẻ rành hang động này chẳng kém bất kỳ ai.
Đoàn người tiến dọc theo lối đi chính chừng ba phần tư dặm, rồi các nhóm và cặp đôi bắt đầu rẽ sang những ngả ngách phụ, lao vút qua những hành lang u ám và hù dọa nhau bất ngờ ở những điểm giao nhau. Các nhóm có thể lẩn tránh nhau suốt nửa giờ đồng hồ mà không hề bước ra khỏi vùng “quen thuộc”.

Dần dà, từng nhóm một lũ lượt quay trở lại cửa hang, thở hồng hộc, vui cười hớn hở, mặt mày chân tay lem luốc mỡ nến, bôi đầy đất sét và vô cùng thỏa mãn với thành quả của ngày hôm đó. Lúc này họ mới ngạc nhiên nhận ra bấy lâu nay mình chẳng hề để ý đến thời gian và trời đã tối mịt. Chiếc chuông kêu vang đã gióng lên suốt nửa dẫu qua rồi. Dẫu vậy, cái kết này cho chuyến phiêu lưu trong ngày lại vô cùng lãng mạn và vì thế mà rất đáng mãn nguyện. Khi chiếc phà chở đầy hành khách ngỗ ngược đè sóng lao ra giữa dòng, chẳng ai thèm bận tâm đến thời gian đã lãng phí ngoại trừ viên thuyền trưởng.
Huck đã túc trực từ trước khi những ngọn đèn trên phà lướt qua bến tàu. Cậu chẳng nghe thấy tiếng động nào trên tàu, bởi đám trẻ đều mệt lả người nên ngoan ngoãn và im lặng như thường lệ. Cậu tự hỏi đó là con tàu nào, và tại sao nó không ghé bến – rồi cậu gạt phắt nó khỏi tâm trí để tập trung vào công việc của mình. Đêm dần trở nên âm u và tối mịt. Mười giờ đêm đến, tiếng xe cộ ngớt hẳn, những ánh đèn lác đác bắt đầu tắt ngúm, mọi người đi đường thưa thớt dần, ngôi làng chìm vào giấc ngủ và để lại cậu bé canh gác bơ vơ cùng sự tĩnh lặng và những bóng ma. Mười một giờ đêm đến, đèn quán trọ cũng vụt tắt; giờ đây bóng tối bao trùm khắp nơi. Huck chờ đợi suốt khoảng thời gian tưởng chừng dài dằng dặc, nhưng chẳng có chuyện gì xảy ra. Niềm tin trong cậu đang dần lung lay. Liệu còn ích gì nữa không? Liệu có thực sự còn ích gì không? Sao không bỏ cuộc và đi ngủ quách cho rồi?
Một tiếng động lọt vào tai cậu. Cậu lập tức tập trung cao độ. Cửa ngách khẽ khép lại. Cậu lao vút đến góc cửa hàng gạch. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, hai kẻ nào đó lướt sượt qua người cậu, và hình như một tên đang cất thứ gì dưới nách. Chắc chắn là chiếc hộp đó rồi! Hóa ra chúng định mang kho báu đi. Sao lại gọi Tom lúc này cơ chứ? Thật ngớ ngẩn – bọn chúng sẽ cao chạy xa bay với chiếc hộp và chẳng bao giờ bị tìm thấy nữa. Không, cậu sẽ bám sát theo đuôi chúng; cậu sẽ đặt niềm tin vào bóng tối để che giấu tung tích. Vừa thầm nhủ như vậy, Huck vừa bước ra và lững thững bám theo sau hai kẻ đó, dáng đi nhẹ nhàng như mèo với đôi chân trần, giữ khoảng cách vừa đủ để không bị phát hiện.
Chúng đi ngược lên con đường ven sông ba dãy nhà, rồi rẽ trái vào một con phố ngang. Sau đó chúng cứ thế đi thẳng cho đến khi đến con đường mòn dẫn lên đồi Cardiff; chúng rẽ vào đó. Chúng đi ngang qua ngôi nhà của ông lão người xứ Wales giữa sườn đồi mà không hề do dự, rồi tiếp tục leo lên cao hơn. Tốt lắm, Huck nghĩ bụng, chúng sẽ chôn nó ở mỏ đá cũ. Thế nhưng chúng chẳng dừng lại ở mỏ đá. Chúng tiếp tục đi lên đỉnh đồi. Chúng lao vào con đường mòn hẹp giữa những bụi sumac cao lút đầu và ngay lập tức khuất dạng trong bóng tối. Huck bèn rảo bước rút ngắn khoảng cách, bởi lúc này chúng chẳng tài nào nhìn thấy cậu được nữa. Cậu rảo chân một lát rồi lại giảm tốc độ vì sợ bám quá sát; đi một đoạn rồi lại đứng khựng lại; lắng tai nghe; chẳng có âm thanh nào; không một tiếng động, ngoại trừ tiếng đập thình thịch của trái tim chính mình. Tiếng chim cú kêu vang vọng qua sườn đồi – một âm thanh thật gở miệng! Nhưng chẳng có tiếng bước chân nào cả. Trời ơi, chẳng lẽ mọi công sức đều tiêu tùng hết rồi sao? Cậu toan lao đi với đôi chân nhanh như chớp thì bỗng có tiếng ai đó hắng giọng cách chỗ cậu chưa đầy bốn thước! Tim Huck suýt nhảy lên cổ nhưng cậu rụt cổ nuốt ngược vào trong; rồi cậu đứng như trồng cây chuối, run lẩy bẩy như thể đang mắc cơn rét rừng, người mềm nhũn đến mức tưởng chừng ngã quỵ xuống đất. Cậu biết mình đang ở đâu. Cậu biết mình chỉ cách bậc cửa dẫn vào khu vườn của Góa phụ Douglas đúng năm bước chân. Thôi được, cậu nghĩ, cứ để chúng chôn ở đó; tìm lại cũng chẳng khó khăn gì.
Lúc này có một tiếng nói vang lên – một giọng nói rất khẽ – của Injun Joe:
– Khỉ thật, biết đâu mụ ta có khách – muộn thế này mà vẫn còn đèn sáng kìa.
– Tao chẳng thấy đèn nào cả.
Đó là giọng của kẻ lạ mặt – kẻ lạ mặt ở ngôi nhà ma ám. Một luồng lạnh buốt thấu xương thấu vào tim Huck – hóa ra đây chính là vụ "trả thù"! Ý nghĩ đầu tiên của cậu là chuồn lẹ. Nhưng rồi cậu nhớ ra Góa phụ Douglas đã từng tử tế với cậu không chỉ một lần, và biết đâu những kẻ này định sát hại bà ấy. Cậu ước gì mình dám mạo hiểm lên tiếng cảnh báo; nhưng cậu biết thừa là mình không dám – nhỡ chúng quay lại tóm được thì sao. Cậu nghĩ ngợi chừng ấy thứ và nhiều hơn thế trong khoảng thời gian ngắn ngủi giữa câu nói của kẻ lạ mặt và câu tiếp theo của Injun Joe – rằng:
– Tại mày bị cái bụi cây che khuất đấy thôi. Lại đây – lối này – giờ thì thấy rồi chứ gì?
– Ừ. Mà tao đoán ở đó có khách thật đấy. Thôi bỏ đi.
– Bỏ đi á, trong khi tao sắp rời khỏi cái xứ này vĩnh viễn thế này ư! Bỏ đi để rồi có khi chẳng bao giờ còn cơ hội khác nữa. Tao nhắc lại cho mày nhớ, giống như tao đã nói với mày trước đây, tao không thèm mượn đám chiến lợi phẩm của mụ ta đâu – mày cứ việc lấy nó. Nhưng chồng mụ ta đã từng đối xử tàn nhẫn với tao – nhiều lần hắn ta tệ bạc với tao – và quan trọng nhất là hắn chính là tên thẩm phán đã tống giam tao vì tội lang thang. Và chưa hết đâu. Đó chưa bằng một phần triệu nữa! Hắn đã cho người quất roi tao! – quất roi ngay trước cửa nhà giam, nhục nhã như một tên nô lệ da đen! – dưới sự chứng kiến của cả cái thị trấn này! Quất roi! – mày hiểu chưa? Hắn đã lợi dụng lúc tao sơ hở rồi chết quách đi mất. Nhưng tao sẽ trút hết cục tức này lên đầu mụ ta.
– Ồ, đừng giết bà ấy! Đừng làm thế!
– Giết á? Ai nói gì đến chuyện giết chóc hả? Tao sẵn sàng giết hắn nếu hắn còn sống ở đây; nhưng còn mụ ta thì không. Khi muốn trả thù một người phụ nữ, người ta không giết cô ta – nhảm nhí! Mày phải xử lý nhan sắc của cô ta. Mày rạch nát mũi cô ta ra – bấm rách tai cô ta trông như tai lợn ấy!
– Có Chúa mới biết, thế thì...
– Giữ cái ý kiến đấy lại trong đầu mày đi! Thế là an toàn nhất cho mày đấy. Tao sẽ trói mụ ta vào giường. Nếu mụ ta có chảy máu đến chết thì đó có phải lỗi của tao không? Tao sẽ chẳng thèm khóc thương đâu, dù mụ ta có chết đi chăng nữa. Bạn hiền ạ, mày sẽ giúp tao một tay trong chuyện này – vì ơn nghĩa của tao – đó là lý do mày có mặt ở đây – một mình tao có lẽ không kham nổi. Nếu mày dám chùng bước, tao sẽ giết mày đấy. Mày hiểu chưa? Và nếu tao buộc phải giết mày, tao sẽ giết luôn mụ ta – và khi đó tao chắc chẳng ai mảy may biết được ai là kẻ nhúng tay vào vụ này đâu.
– Thôi được, nếu đã đâm lao thì phải theo lao vậy, làm nhanh đi. Càng nhanh càng tốt – người tao đang run lẩy bẩy cả lên rồi đây.
– Làm ngay bây giờ á? Mà ở đó lại đang có khách ư? Nghe đây – tao sẽ nghi ngờ mày đầu tiên đấy nếu mày còn giở trò. Không – chúng ta sẽ đợi đến khi đèn tắt hẳn – việc gì phải vội.

Huck cảm thấy sự im lặng sắp bao trùm – một thứ còn khủng khiếp hơn cả tá những lời bàn chuyện giết người; thế nên cậu nín thở và rón rén lùi lại; đặt chân xuống thật cẩn thận và vững chãi sau khi đã kiễng một chân đứng chênh vênh, suýt ngả nghiêng sang cả hai bên. Cậu lùi lại bước nữa cũng với vẻ thận trọng và đầy rủi ro tương tự; rồi bước nữa, bước nữa, và – một nhành cây khô gãy rắc dưới chân cậu! Cậu nghẹn thở lắng tai nghe. Chẳng có tiếng động nào cả – sự tĩnh lặng hoàn toàn tuyệt đối. Lòng biết ơn của cậu là không bút nào tả xiết. Lúc này cậu quay ngoắt người lại giữa hàng rào bụi sumac – xoay người cẩn trọng hệt như một con tàu – rồi bước đi thật nhanh nhưng vô cùng dè dặt. Khi ra đến khu mỏ đá, cậu cảm thấy an toàn thực sự, thế là cậu nhấc bẫng đôi chân thoăn thoắt và phóng như bay. Cậu chạy thục mạng xuống dốc cho đến khi tới nhà người xứ Wales. Cậu đập cửa thình thình, chẳng mấy chốc đầu của ông lão và hai người con trai lực lưỡng ló ra từ ô cửa sổ.
– Có chuyện gì thế hả? Đứa nào đập cửa thế? Mở cửa làm gì?
– Cho cháu vào – nhanh lên! Cháu sẽ kể hết mọi chuyện.
– Ơ kìa, mày là ai thế?
– Huckleberry Finn đây – mau cho cháu vào!
– Huckleberry Finn ư! Chắc cái tên này chẳng mở được mấy cánh cửa đâu nhỉ! Dẫu vậy cứ cho nó vào đi bay, để xem có rắc rối gì nào.
– Xin các chú đừng bao giờ nói là cháu đã mách nước nhé, – đó là những lời đầu tiên của Huck khi bước được vào trong. – Xin các chú đừng nói – cháu sẽ bị giết mất, chắc chắn là thế – nhưng bà góa đã từng đối xử tốt với cháu vài lần, và cháu muốn kể – cháu sẽ kể nếu các chú hứa tuyệt đối không hé lộ là do cháu.
– Có trời mới biết, thằng bé chắc chắn có điều quan trọng muốn bẩm báo, bằng không nó đã chẳng hoảng hốt thế này! – ông lão thốt lên; – cứ nói ra đi, ở đây không ai hé mủi nửa lời đâu cháu ạ.
Ba phút sau, ông lão và các con trai tay lăm lăm vũ khí, đã lên tới sườn đồi và rón rén bước vào con đường mòn sumac, tay cầm sẵn hung khí. Huck không đi theo họ nữa. Cậu nấp sau một tảng đá lớn và vểnh tai nghe ngóng. Một sự im lặng kéo dài đầy lo âu trôi qua, rồi bỗng nhiên một tiếng súng nổ vang trời kèm theo một tiếng thét.

Huck chẳng đợi để nghe thêm chi tiết nào nữa. Cậu vùng chạy thục mạng xuống đồi nhanh nhất có thể bằng đôi chân của mình.