Có một ngày đắm chìm trong suy tư và đang rất mệt mỏi, tôi đi trên con đường đó. Tôi không tìm kiếm điều gì cụ thể, trong đầu không định đến nơi nào, tôi chỉ muốn đi đến cuối mỗi con đường mà tôi đặt chân vào - như một người nôn nóng muốn trở về nhà. Miên man bước đi, trí óc vẩn vơ, đột nhiên ngẩng đầu lên tôi thấy con đường trải dài trước mặt, và kìa giữa những tán cây tôi thấy một mái nhà; tôi thấy con đường mềm mại uốn cong, thấy những bụi cây ven đường và những chiếc lá mùa thu đầu tiên rơi.
Lòng tôi choáng váng vì những gì trông thấy đến nỗi tôi đứng lại ngay giữa đường. Tôi nhìn những lối dành cho xe đạp trải ra trước mặt, nhìn ngọn cây bách sẫm tối trên lối đi. Những hàng cây bên trái, con đường cong dịu dàng, bầu trời trong veo, cách mọi thứ sắp bày - nơi này mới đẹp làm sao!
Với con đường này tôi cảm thấy gần gũi ấm áp như là tôi đã sống ở đây từ lâu lắm rồi, bất chấp thực tế tôi chỉ mới viếng thăm nó lần đầu. Sao với tôi trông nó đẹp đến thế? Cảnh quan nơi đây giống nơi mà tôi luôn cố tìm đến. Tôi nghĩ về điều này thường xuyên như thế nào, khúc cong mềm mại của con đường trước mắt tôi đó, cái vòm cây kia, niềm vui thú đứng đây và ngắm nhìn cảnh tượng này. Tôi nghĩ về cảnh quan trước mắt thường xuyên đến nỗi dường như nó thành ký ức của tôi, nặng trĩu cùng ký ức về tất cả sự việc khác tôi nhìn thấy từ rất lâu mà không mảy may chú ý.
Nhưng trong một góc trí óc tôi, tôi biết tôi đi trên con đường này chỉ mới lần đầu tiên. Tôi chẳng có khao khát nào quay lại chốn này, tôi cũng chẳng mong mỏi hoặc kể cả ham muốn nấn ná quá lâu. Mục tiêu của tôi là quên chuyện này đi, theo cách mà chúng ta thảy đã quên những con đường ta đã đi. Trí óc tôi sẽ không yên ổn. Tôi có những việc khác phải làm.
Nên ngay cả khi sững sờ trước vẻ đẹp của cảnh quan này, tôi vẫn tiếp tục bước đi. Tôi muốn quên những gì đã thấy. Nhưng tôi không bao giờ quên được, không bao giờ.
Sau khi trở về với tiếng ồn ào của thành phố, lại cắm đầu vào sự hỗn độn của đời sống hằng ngày, con đường đó, nơi chốn đó - vốn đã quá thu hút tôi ngay cả khi tôi cố quên - hiện về với tôi như ký ức. Lần này là ký ức đích thực. Tôi đã đi qua con đường đó, vẻ đẹp đó đã làm tôi rung động, thế nhưng - xấu hổ thay - tôi đã cứ vội vã bước đi. Giờ đây cái nơi chốn mà tôi quay lưng lại trở về với tôi. Giờ nó đã thuộc về ký ức của tôi, dĩ vãng của riêng tôi.
Cái gì đã ràng buộc tôi với nó? Chính là vẻ đẹp rợn ngợp của nó; sự thể là tình cờ phát hiện ra nó mà thậm chí không biết một nơi đẹp đẽ tuyệt diệu như thế có ở đó, và rồi khi nhìn thấy nó, đã mở mắt, mở lòng ra; về chuyện này tôi không nghi ngờ gì. Có lẽ là bởi vì không nghi ngờ gì nên tôi hoảng sợ cái vẻ đẹp mà tôi nhìn thấy trước mắt kia và đã cứ đi tiếp con đường của tôi. Nhưng thứ mà tôi quay lưng lại đã hiện về với tôi vào những thời điểm sau và trong những hình dáng sau:
1. Khi bị một đám đông vây quanh, hay ăn uống cùng ai, hay trò chuyện với bạn bè, người thân, tôi bực mình vì vài chuyện nhỏ nhặt gì đấy, đột nhiên tôi nhớ con đường đó trải dài trước mắt tôi, những cây tiêu huyền và cây bách, mái nhà bí ẩn đó, những chiếc lá trên mặt đất kia, và nghĩ về chúng thật lâu. Rất khó đẩy cảnh trí ấy ra khỏi đầu tôi.
2. Ban đêm, khi bị sấm và bão đánh thức, hoặc khi người phụ nữ trên ti vi thông báo thời tiết ngày hôm sau sẽ ra sao, đột nhiên tôi mường tượng mưa đổ trên nơi đó, và bão giật; tôi sẽ nghe tiếng sấm và tưởng tượng rằng sét đánh trúng nơi nào gần đây. Khi trời đất hòa lẫn vào nhau, khi cây tiêu huyền từng chứng kiến sự im lặng của tôi run rẩy trong cơn bão, khi cơn bão đã phục hồi cảnh trí nguyên khôi ấy, ai biết người ta có thể tìm thấy vẻ đẹp nào? Tôi lãng phí đời tôi vào những thứ ngu xuẩn ở đây, quá cách xa nơi ấy.
3. Nếu tôi trở về chỗ ấy trên con đường ấy, trở về nơi tôi đã dừng bước ngắm nhìn, và cứ đứng đó chờ đợi, đời tôi hẳn sẽ ngả sang một hướng hoàn toàn khác. Điều này sẽ diễn ra thế nào? Tôi chẳng biết. Tôi nghĩ một chốc sau tôi sẽ bước tiếp, song tận sâu trong lòng biết rằng con đường này sẽ đưa tôi đến một nơi hoàn toàn khác, và một khi tôi đến được nơi đó tôi sẽ sống một cuộc đời hoàn toàn khác.
