Gần đến giờ cơm tối, cái giờ ăn mà mỗi ngày tôi cứ lùi lại một cách vô thức. René Leys đã cho báo trước rồi xuất hiện, miệng rối rít xin lỗi. Tôi bỏ qua tất, tôi hiểu mọi chuyện mà: một cuộc mưu sát mới đang được chuẩn bị. Sau quả bom thì lần này là cái gì đây? Dao găm à? Hay là… nhưng hóa ra không phải chuyện này! Tôi đã hồ đồ. Chàng trả lời bình thản:
— Tôi rất bận rộn với đám học sinh. Chúng tôi đang ở ngay giữa mùa thi. Sáu mươi bài thi phải chấm trong hai ngày đó!
Thất vọng, tôi đành chịu thua trước ngài giáo Sư Tận Tâm, giờ đã về nhà. Cả hai chúng tôi ăn tối không thấy ngon miệng chút nào trong buổi hoàng hôn nóng bức của một ngày đã được thiêu đốt kỹ lưỡng!
Có phải cuối cùng chàng sẽ lại trút lên đầu tôi những chuyện tình ái của cha chàng? Hay muốn tôi làm chứng cho việc chàng suýt thành mồ côi do từ bỏ kẻ phụ bạc đã sinh ra mình? Nhưng chàng tránh cho tôi sự phiền nhiễu này… một lần nữa, chúng tôi đắm mình trong nỗi im lặng ấm áp của đêm sâu, và giọng nói đã thay đổi của chàng có tiếng sắt của cái chuông nào đó mà tôi biết, khi chàng mở lại cánh cửa đã từng dắt tôi qua một lần…
Chàng nói, như thể nhắc lại những lời lẽ của tôi:
— Sau quả bom, dao găm. Ông không biết là ông nói đúng biết bao. Chuyện xảy ra cách đây hai ngày… Đấy là… lý do thực sự vì sao tôi vắng mặt… Tôi đã thề không mở miệng về chuyện này…
Chàng chờ xem những lời mình nói tác động lên tôi thế nào. Phần tôi, đơn giản là tôi chờ chàng nói tiếp.
… “Ngoại trừ với những bằng hữu thân tín và có thể giúp tôi khi cần”. Một người bạn… thân tín! Tôi đã từng nói đến quyết định trở thành một người bạn của chàng. Về mặt thân tín, thì trên nguyên tắc tôi tin ở tôi (nếu không thì cuộc sống sẽ không thể sống được!). Và về mặt giúp chàng khi cần, tại sao không chứ?
Sự im lặng của tôi có vẻ đủ đầy đối với chàng, như một lời chấp nhận gia nhập kín đáo.
— Bây giờ, tôi có thể nói chuyện đó với ông. “Họ” chuẩn bị cho việc này từ lâu lắm rồi. Tôi chỉ biết đích xác cách đây hai mươi giờ, trước khi… Dù sao đi nữa, chuyện đã xong rồi!
Và chàng thở dài; ngừng một lát; nói tiếp lại, đôi khi rất nhỏ. Một bản tường thuật tỉ mỉ và lô-gích làm sao! Thật là một kiệt tác của nghề mật vụ: nàng “trinh nữ” ở Tiền môn ngoại vẫn còn tiếp tục, theo lệnh trên, từ chối hiến thân cho con trai thứ hai của Thái Thân Vương, và người tình đang sốt ruột mong đợi “công đoạn” này bắt đầu tăng thêm những lời hứa hẹn: những nén bạc ròng, ngọc trai chết, san hô giả, một chiếc rương đựng trang phục châu Âu bằng kim loại nhập khẩu từ nước anh, thậm chí là một chiếc xe nửa Pháp nửa Bắc Kinh với bốn bánh và lò xo, có cả ngựa kéo, do một nhà đóng xe ngựa nổi tiếng làm ra. Tất cả đều công cốc. Đột nhiên, kẻ si tình đó quyết định: anh ta sẽ ban cho nàng một địa vị không phải là thiếp hàng thứ mười, không phải hàng thứ năm, không phải hàng thứ hai, ngay cả hàng thứ nhất cũng không… mà là hàng phi, nhưng cao hơn phi rất nhiều, tức trở thành:
— Hoàng hậu, tôi hét tướng lên, nghe như một tiếng tung hô.
Tôi khựng lại: nhưng hiện đã có một Hoàng hậu rồi! Một hoàng hậu mờ nhạt, thật vậy, tên là long Dụ [1]. René Leys kể tiếp, và chàng nhìn nhận là tôi không sai lắm. Phải chăng là trước hết cần phải loại bỏ nhiếp Chính Vương? Người cho việc này đã được tìm ra. Và để có được một đêm nhờ vào chuyện này, vào ngày hôm kia, chàng Hoàng tử si tình đã báo với mỹ nhân của mình rằng, nhiếp Chính Vương sẽ chết trước khi đi vào Hoàng Cung dự họp Quân Cơ Xứ vào buổi sáng ngày hai mươi tháng sáu âm lịch [2]. – Tức là sáng hôm qua?
— Chính xác.
Phần còn lại thì tự kết nối lại với nhau một cách mạch lạc. René Leys được mật báo khi ngồi trong tiệm ăn ở khu “Đông Bài lâu” bằng một khăn tay lụa màu hồng, và ngay tức khắc huy động những trinh thám giỏi nhất của mình vào cuộc, nhưng không một ai phát hiện dấu vết bất thường, dù nhỏ nhất, trong đoàn hộ tống hay bộ phận lính cấm vệ trực ban ngày hôm ấy; không một dấu hiệu nào dù bé nhất trên đường phố, thậm chí không có lấy một dây điện dưới chân cầu…
Thế nhưng, vào lúc nhiếp Chính Vương xuống xe, sắp sửa đi bộ qua dưới mái vòm của Từ ninh Cung thì người ta nhận ra, khoảng hai bước chân sau lưng ông, giữa đám lính gác cửa… – ai đã thấy vậy? René Leys không ngừng lại. Người ta thấy ra một tên không cúi người chào theo đúng quy cách của một sĩ quan được huấn luyện kỹ. Người ta nhào tới chụp hắn ngay, lục soát các ống tay áo của hắn và tước vũ khí – vì hắn mang một con dao bếp – và tống hắn vào tù, cho biệt giam.
— Và nhiếp Chính Vương phản ứng ra sao?
Tôi luôn luôn thích nghe người ta nói gì khi đối diện với hiểm nguy…
— Nhiếp Chính Vương không thấy gì cả: ông bao giờ cũng nhìn xuống khi đi, đó là dáng đi theo nghi lễ. Dĩ nhiên, phải trình báo lại cho ông…
Tôi cũng tò mò tự hỏi mình sẽ cảm thấy gì nếu mình là người báo chuyện đó… nguy cơ đó cho Leys. Hoặc hơn nữa, nếu mình là người đầu tiên nghi ngờ kẻ mang dao và nhào tới chụp hắn. Ai đó vậy? Có phải viên chỉ huy đội hộ tống không? Hắn có đi theo nhiếp Chính Vương vào tận bên trong Hoàng Cung không? Nếu là đúng hắn thì tôi chẳng ngần ngại gì mà không bỏ ra rất nhiều tiền để nghe kể lại câu chuyện, khi hắn say mèm… René Leys tỏ vẻ tư lự lâu hơn thường lệ một lúc. Không lẽ tôi không được biết sao? Cuối cùng, chàng nói, vẫn với giọng tâm sự ấm áp:
— Ồ! Tôi chẳng có công lao gì cả! Tôi chỉ cần được báo tin đúng lúc. Tên đó dễ bị phát hiện bởi vì con dao giấu trong ống tay áo làm hắn vướng víu cúi người không đúng cách. Tôi nắm lấy cổ tay hắn khi đi ngang qua như thể báo cho hắn điều gì, và cảm thấy hắn giấu vũ khí ở đó. Còn về chuyện báo cáo với nhiếp Chính Vương… ôi, không ai muốn làm cả. Tôi đã phải đi lo lấy…
Vậy đúng là chàng. Thực sự là chàng. Nhưng về phần nhiếp Chính Vương thì sao?
— Khi ông thấy tôi xuất hiện không phải vào giờ quy định quen thuộc, ông đã đoán có chuyện gì đó rồi… mặt mũi ông tái mét. Tôi bảo: “Thôi, đâu còn gì quan trọng nữa. Xong rồi mà”. Ông nhìn tôi. Tôi nghĩ là ông không dám hỏi cái gì xong rồi. Ông hiểu là tôi đã can thiệp vào, và ông bắt tay tôi.
— Anh nói sao? Nhiếp Chính Vương cám ơn anh giống như Sadi - Carnot [3] hẳn sẽ làm nếu còn sống à? Ông ta biết bắt tay à?
— Tôi muốn nói là ông bóp chặt ngón tay cái tôi, René Leys chỉnh lại. Nói thực ra, tôi đã từng dạy ông cách bắt tay. Nhưng ông lúc nào cũng quên bốn ngón tay còn lại.
Đúng là như vậy. Bây giờ tôi biết được điều mà tôi từng tha thiết muốn biết. Tôi nắm bàn tay của nhiếp Chính Vương trong bàn tay mình, hay nói đúng hơn, ngoài bàn tay mình. Khuôn mặt ông ngay trước mặt tôi… Con người ông căng lên và toát ra sự quan trọng chính thức và không tự nhiên… Tôi tự bảo mình, tôi cần biết gì thêm nữa. Tôi đã thực sự trải nghiệm, trong một khoảnh khắc, cuộc sống riêng tư nhất của Hoàng Cung…
Tôi thấy thán phục chàng René Leys này quá cỡ! Một đạo diễn tuyệt vời biết bao! Hơn thế nữa: một người đóng tuồng tài năng quá sức! Một diễn viên ngoại hạng làm sao! Vai trò chàng thể hiện thì gần với sự tận tụy can đảm nhất… không chỉ vào lúc chàng chụp tay gã mang dao… mà còn những mối hiểm nguy trước mắt cũng như sự trả thù sau khi cuộc mưu sát thất bại. Giống như một thẩm phán chu đáo, tôi muốn làm rõ mọi thứ ngay tức khắc:
— Gã cầm dao đó, người ta đã làm gì hắn?
— Nhốt trong ngục thất ở Hoàng Cung. Không ai biết hắn ở đó.
— Hắn là ai vậy? Một tên sĩ quan bất mãn? Một trong những thuộc hạ của nhiếp Chính Vương? Một hoàng tử…?
— Không đâu. Một gã đầu bếp bị khiển trách.
— Ồ, sao anh biết? Hắn khai hết rồi à?
— Hắn không hé miệng. Hắn được trả tiền để không khai. Và hắn không khai.
— Hắn chịu nổi tra tấn à? Ý tôi là làm sao anh biết được gốc gác hắn?
— Nhờ con dao. Tôi đã nói với ông, đó là con dao bếp mà hắn quen dùng.
Đến đây thì chúng tôi đi vào chứng cớ rồi, tính lô-gích không thể chối cãi của chứng cớ. Không gì có thể thay thế được sự xác thực này đây: cuộc mưu sát bị tố giác hai mươi giờ trước đó bởi cô Trinh thám Xinh đẹp kiêm người tình Trinh nữ; lời hứa hẹn từ tình nhân tương lai của nàng – kẻ chủ mưu cuộc ám sát. Hắn là con trai thứ hai của một Thân Vương rất được sủng ái trong triều, khó mà có thể buộc tội. Tất nhiên, hắn đã hành động tuân theo những động cơ thuộc loại cực kỳ cao cả. Nhưng loại nào đây? Và đâu là những động cơ của hắn? René Leys không trả lời. Tôi vẫn một mực nói tiếp:
— Nghe này: nếu tôi có vẻ sỗ sàng đối với anh, đó là vì tôi nghĩ đến tương lai. Anh vừa cứu mạng nhiếp Chính Vương. Vậy là anh đã làm mất lòng nghiêm trọng những người có ý định giết ông ta. Anh không sợ gì hết cho anh sao?
Câu hỏi của tôi có vẻ đẩy René Leys đột ngột vào thế khó xử… Không lẽ chàng chưa nghĩ đến chuyện này bao giờ ư? Con nít quá! Nhất định phải suy nghĩ hộ chàng. Phải để mắt đến chàng. Và đặc biệt là phải trù liệu…
— Cơ quan mật vụ của nhiếp Chính Vương có bảo vệ anh hoàn toàn an toàn không?
— Không đâu. Người ta có thể tấn công chính ông đó thôi.
— Thế thì những “vụ việc” này đến từ đâu vậy?
— Tôi nói với ông rồi mà: đến từ Đại nội. Nhưng tôi đã có cách thâm nhập vào đó…
— Rốt cuộc!
— Tôi có chỉ cho ông, ở nhà hát. Ông đã thấy trong lô của ông bầu đoàn hát, về phía tay mặt sân khấu, người đàn bà Mãn Châu đó…
— Nhưng họ có mặt đầy ở nhà hát mà!
— Người đàn bà đó là đàn ông đấy, một diễn viên!
— Rồi sao nữa?
Tôi thấy ngạc nhiên là anh Đại Trinh Thám của tôi lại sa vào một chuyện như thế. Kể từ khi các du khách, các nhà truyền giáo và các giáo sư đại học bắt đầu đến đây thì ngay tên nhà báo quèn nhất cũng biết là những vai đàn bà trong tuồng hát, ở Trung Quốc và đôi khi ở những nơi khác, là hoàn toàn do đàn ông thủ diễn, họ thì tinh tế hơn, mảnh mai hơn và tao nhã hơn. Nhưng chàng tiếp tục giải thích: điều đáng chú ý ở diễn viên này, đó chính là người đầu tiên, dưới Thanh triều, được phép lên sân khấu diễn xuất với trang phục đương thời, ấy là trang phục đàn bà Mãn Châu…
— Làm sao anh ta được phép?
René Leys im lặng một lát rồi mới nói:
— Bằng cách diễn cùng một vai như trong Hoàng Cung.
Và đó là lời nói cuối cùng tôi nghe được trong phần còn lại của buổi đêm. Về phần chàng, người ta có thể nghĩ rằng chàng cũng sắm một vai trò, và vai trò đó đã chấm dứt. Một diễn viên giỏi làm sao!
❀ ❀ ❀
[1] Tức Hoàng hậu Hiếu Định (1868-1913), vợ vua Quang Tự. Khi chồng qua đời năm 1908, bà trở thành Thái hậu Long Dụ.
[2] Tức ngày 15 tháng 7 năm 1911 dương lịch.
[3] Sadi Carnot (1837-1894), tổng thống Pháp (nền Đệ tam Cộng hòa) từ năm 1887 đến 1894 (bị ám sát bởi một người theo thuyết vô chính phủ, Caserio, ở thành phố Lyon, Pháp).
