Thế nhưng, khi suy nghĩ cặn kẽ và đặc biệt là cân nhắc kỹ lưỡng, tôi thấy cái “công việc” đó của chàng quả là đáng được giữ gìn. Cha chàng có thể yên tâm hoàn toàn về tương lai và nhất là về hiện tại của con trai mình: chàng báo tin cho tôi vào lúc ăn trưa là không những chàng được phép mặc “mã quải” [1] mà còn được bổ nhiệm làm “Đại tư khố kiêm Phát ngân viên chư Hoàng thân Đại nội” [2]!
Tôi không biết chúc mừng chàng việc nào là thích hợp hơn: được mặc “mã quải” rõ ràng là một vinh dự to lớn cực kỳ. Chiếc “áo ngắn” đó là một đồ mặc màu vàng, thực sự có thể so sánh – nếu tôi được phép nói – với chiếc mũ mà một số nhà quý tộc Tây Ban nha quyền quý vẫn đội trên đầu khi họ ngồi trên mình ngựa đi vào một số thánh đường lớn. Đó cũng là cùng một thứ “huy chương” – nếu tôi được phép nói và so sánh lần nữa. René Leys hãnh diện về nó lắm. Bởi vì cho tới nay chỉ có vài Hoàng thân và Thiết mạo Tử vương, và vài cựu Quân cơ Đại thần người Hán mới được mặc chiếc áo ngắn màu vàng này… một vị Thái sư nào đó, Hoàng tử mông Cổ nào đó… và viên Tổng đốc Lưỡng Hồ [3] và những người khác nữa, sẽ không bao giờ, không bao giờ có thể nhận được ân huệ này.
Đây mới là điều chủ yếu: đặc tính hiếm hoi và phẩm giá của chiếc huy chương này được thể hiện một cách tuyệt vời thông qua sự khinh khi mà những người sở hữu nó được phép biểu lộ với những người suýt chút nữa được ban nó… Cho nên sự “phân biệt” này làm cho nó giống như mọi huy chương trên thế giới…
Tước hiệu kia thì cân nặng hơn nhiều, kêu vang hơn nhiều. René Leys luôn sẵn sàng cho tôi biết những khoản tiền chu cấp hàng tháng mà từ nay về sau chàng phải đích thân chi cho mỗi người trong số các Hoàng thân. Chính như thế mà vị hoàng thân tử tế “Phổ luân” [4] – người rất quen thuộc trong giới chơi bi - da người Âu và cũng là cựu thừa kế tương lai của ngai vàng nhờ thuộc dòng đích hệ của Đạo Quang, vị Hoàng đế thứ sáu [5] – đã “ký nhận” mười một ngàn lượng bạc mỗi mùa trăng. Nhiếp Chính Vương nhận năm mươi lăm ngàn. Về phần Thái hậu long Dụ, ngoài quỹ riêng của mình, bạn có biết tước hiệu của lệnh Bà – long Dụ – đáng giá bao nhiêu không? Bà long Dụ ấy!
— Vâng, vâng, người ta gọi bà là long Dụ.
— Đó không phải là một cái tên mà là một tước hiệu, do nhiếp Chính Vương tự tay viết ra, một tước hiệu đặt bà ở trên tất cả các phi tần già nua của Đồng Trị, tới nay thì họ đều qua đời cả… Đây! Tước hiệu này mang lại cho bà ấy mười ngàn lượng… bổ sung thêm mỗi tháng.
Tôi giả đò tỏ vẻ thán phục: vậy là ở Trung Quốc, hai từ, hai nét chữ danh dự lại có quyền lực tài chánh lớn đến thế sao? Bây giờ tôi hiểu ra và tôi đồng tình, là lệnh Bà và nhiếp Chính Vương đã hòa giải hoàn toàn với nhau. Tôi hiểu sau khi phân tích từng điểm một, rằng công việc của René Leys hiện nay thì vững vàng rồi; tôi tổng kết rồi đưa ra ý kiến cuối cùng:
— Theo tôi, anh đang ở thế mạnh. Vậy là cùng một lúc, anh vừa là bạn của nhiếp Chính Vương, vừa là… bạn… của Hoàng hậu. Anh hòa giải Thanh triều qua cá nhân anh. Anh đã giúp được một việc rất lớn… Và họ đã thừa nhận việc này ra sao chưa?
Chàng trả lời tôi, khiêm tốn và chính xác:
— Tôi được thông báo là tiền lương của tôi được tăng lên mười bốn phần trăm…
Chắc chắn thế rồi! Tôi sẽ không đánh liều mà hỏi “mười bốn phần trăm” của cái gì! Chắc phải là lớn lắm. Tôi thấy tự tin khi chúc mừng chàng.
❀ ❀ ❀
[1] Nguyên văn: “Veste de cheval” (magua, áo ngắn để cưỡi ngựa) có thể chỉ đồ mặc thông thường nhưng ở đây đặc biệt là phải có phép của nhà vua mới được mặc “mã quải” màu vàng. Đó là một trong những phần thưởng được ao ước nhất trong các huy chương quân đội (S.L.).
[2] Nguyên văn: “Grand Trésorier Payeur de tous les Princes du Dedans”, chức vụ này có vẻ khó hiểu vì nó có thể chỉ định chức thủ quỹ của Nội vụ Phủ (Neiwufu) phụ trách quản lý ngân quỹ và các lãnh địa của nhà vua. Thế mà Phủ Nội vụ thì chỉ do người Trung Quốc nắm giữ, lại còn phải là thái giám nữa (S.L).
[3] Tức hai tỉnh Hồ Bắc và Hồ Nam.
[4] Phổ Luân (Pulun) đã từng là người tranh ngôi chính với Quang Tự bởi vì ông là cháu nội của Hoàng đế Đạo Quang (tại vị 1821-1850), tuy là chi thứ, trong khi Quang Tự chỉ đơn giản là cháu trai của Từ Hi, xuất thân là một phi tần.
[5] Nguyên văn: dixième (thứ mười. Lỗi in ấn. Nếu tính từ Thuận Trị (Thanh Thế tổ), Hoàng đế nhà Thanh đầu tiên ở Trung Quốc (tại vị từ năm 1644) thì Đạo Quang là thứ sáu.
