Sáng nay, rất sớm, trời hầu như vẫn còn như ban đêm vì tháng mười đã bắt đầu, và khi mùa gặt đã xong, lịch Trung Hoa lại cho thấy một sự chậm trễ đáng kinh ngạc của thói quen và ánh sáng. René Leys đã ngồi sẵn trên ngựa, vẫn con ngựa nhút nhát đó… và khi tôi sắp sửa trèo lên yên thì gã chăn ngựa, một tay làm bàn đạp cho tôi, tay kia kính cẩn dâng lên một mảnh giấy đầy chữ châu Âu mà hắn vừa móc ra từ đống phân ngựa.
Tôi bất giác mở nó ra… Và cũng bất giác đỏ mặt. Như thể để xin lỗi trước mặt Leys, tôi cẩn trọng bỏ nó vào túi…
— Này anh, thật đáng ngạc nhiên khi thấy cháu chắt của các nho sĩ Trung Hoa, ngay cả khi họ đơn giản chỉ là đầy tớ trong nhà, đều có sự kính trọng đối với chữ viết! Anh có biết gã mã phu tử tế vừa đưa cho tôi cái gì không? Một hóa đơn giặt ủi cũ… Hắn làm đúng đó. Tôi chưa trả tiền mà. Tôi sẽ trả đây.
Chàng vượt lên trên cùng con ngựa hung hăng của mình… dấn sâu vào buổi rạng đông xám ngắt. Bầu trời hiển nhiên là đang lưỡng lự giữa mùa đông dài chưa đến và cao điểm mùa hạ đang bắt đầu lụi tàn. Và mùa thu huyền thoại, tiếp nối, sẽ đến dịu dàng, mùa duy nhất ổn định, vững vàng trong bốn mùa, ba mùa kia bùng lên như một tai biến, thời tiết như nổ ra với nóng, với lạnh, với gió, rồi đến lượt bụi, ánh sáng bốc lửa hay băng tuyết dồn dập tấn công…
Đây thực sự là một buổi bình minh rực rỡ đang hiện lên. Và lần đầu tiên tôi nhận thấy là René Leys bị xúc động bởi sự cảm nhận giây phút hiện tại và những thứ xung quanh… Chàng thở sâu và dài. Một nhà thơ hẳn sẽ nói không do dự là chàng “thở dài”. Chàng nhìn lên cao, “bầu trời” lồng lộng, rồi nhìn về phía trước, cả một “chân trời” xa thẳm… và quay về phía tôi, mỉm cười. – Thật sự, tôi chưa hề thấy chàng mỉm cười như thế: hình như chàng đang tìm cái gì đó rất khó mà diễn tả bằng lời… Cuối cùng, gần như khóc, đôi mắt sẫm màu bỗng dưng trẻ ra, chàng lên tiếng: – A, buổi sáng này đẹp quá đi!
Tôi hiểu: cậu bé này đang yêu, không trật vào đâu được.
Chàng mở lời tâm tình:
— Tôi đã không theo lời khuyên của ông. Ông đã bảo tôi từ chối, phải không?
— Từ chối cái gì? “mã quải” vàng à? Đâu có!
— Không phải cái đó. Cô tiểu thiếp mà nhiếp Chính Vương ban cho.
— Lại càng không nên từ chối! Nhưng anh còn nghĩ đến chuyện đó sao? Rất nghiêm trọng đấy: anh sẽ gây ra cảnh ghen tuông ghê lắm, anh sẽ không lẩn tránh được đâu. Nàng sẽ nghĩ gì về anh – người Đàn bà Kia?
Và, đưa cao hai bàn tay chắp lại, tôi ra động tác để ám chỉ người, Ông hay Bà, đang ngồi trên ngai vàng!
Chàng giản dị trả lời:
— Tôi sẽ không tìm cách lẩn tránh đâu cả… nàng có bộ phận “Phản mật vụ” riêng… do nàng trả tiền, đi theo tôi bén gót. Nhưng chính nàng ép tôi chấp nhận…
— Thế thì… anh đang làm gì ở đây, cưỡi ngựa chạy rông mà “không hành động” chút nào?
— Xong rồi mà.
— Rốt cuộc rồi cũng đâu vào đấy!
— Vâng, ngày hôm kia, khi chia tay ông, người mà tôi đi gặp không phải là “nàng” đâu.
Và niềm vui sướng hiện ra trên khuôn mặt chàng nói lên tất cả những điều mà tôi cần biết. Vả lại, chàng giải thích:
— Nàng cũng muốn ban cho tôi một tì thiếp!
— Hả? Nàng cũng…?
— Chứ sao. Nàng nói rằng một người đàn ông có địa vị cao mà không có tì thiếp là không đúng. Có những ngày trong tháng mà tì thiếp trở nên cần thiết.
— Thật vậy.
— Nàng đưa ra một cung nữ cho tôi xem mặt… nàng hiểu tại sao tôi không thấy là cô ta… tạm được. Chính vì nhiếp Chính Vương đã dành cho tôi một cô rồi.
— Sao nữa?
— Nàng cho phép tôi nhận. Vậy là tôi quay trở lại vương phủ của nhiếp Chính Vương và tặng cho cô tì thiếp của tôi một chiếc xe châu Âu…
— Vậy thôi à?
— Lúc này thì cô ta không sợ tôi nữa. Tôi cũng nghĩ là nhiếp Chính Vương đã khuyên bảo cô ta.
Tôi thấy khâm phục chất thơ của cuộc phá trinh chính trị này quá cỡ. Tôi không thể mạo hiểm tái hiện một cách hú họa những cảm xúc của cô gái được chấp nhận theo lệnh trên đó, nhưng tôi phải nói là những cảm xúc của người chấp nhận đã cho chàng ta “cái gì đó” tương tự như chiến thắng và tự tin, vốn thường đi cùng với những cuộc chinh phục vững chắc…
Và như thế chuyến đi dạo kéo dài rất lâu, ngọt ngào như tuần trăng mật, ưu tư như sự trao đổi những nỗi niềm…
… – Thì ra thế! Vẫn là trò khỉ của con ngựa René Leys! Con vật quỷ ám này hễ gặp lỗ to, lỗ nhỏ là sợ. Lần này, sự chệch đường thì còn tha thứ được: xuyên qua đồng quê nơi chúng tôi cho ngựa đi nước kiệu, nó suýt đặt chân xuống một cái giếng! Khắp bình nguyên Hoa Bắc đều như thế: nó cho nước uống nhưng hút người ta xuống bằng tất cả những chiếc miệng không môi, không bờ mép xây quanh… Trước sự ngạc nhiên của tôi, chàng không quất roi ngựa nữa. Chàng nói, như một đứa bé biết lỗi:
— Tôi xin lỗi: chính tôi đã bị chệch hướng. Tôi thấy sợ… Biết làm thế nào! Tôi nghĩ đến chuyện mười hai đặc vụ giỏi nhất của tôi đã rơi xuống đó rồi! Rồi sắc mặt chàng biến đổi. Ánh nhìn biểu lộ niềm vui từ đôi mắt kiêu hãnh trở nên thê thảm. Tôi thấy sửng sốt khi chàng đột ngột hỏi tôi:
— Ông muốn hứa là sẽ thực hiện di chúc của tôi không? Tôi phó thác cho ông những gì tôi muốn người ta làm nếu tôi chết đi. Đầu tiên, ông hãy lấy đi khỏi nhà tôi hai cái chậu sứ mà ngài cho tôi. Sau đó, ông hãy nói là tôi bị ngã xuống kênh, hay là tôi đã đáp tàu lửa xuyên Sibérie… rồi ông đến “ngân hàng Trung Quốc”, tôi để địa chỉ trong túi bên mặt áo vét - tông của mình, và ông…
Ồ, tôi cắt ngang đúng lúc: mấy việc này liên quan gì ở đây?
— Tôi toan tính làm một chuyện cuối cùng. Tôi có lần nói với ông: hiện nay, chính những hội kín mới trở nên đáng sợ… Tôi đã cố thử bắt chúng tại trận vì chúng đã giết mười hai thuộc hạ giỏi nhất của tôi. Chúng luôn luôn họp kín ở Tiền môn ngoại và lần này chính tôi sẽ đến dự một trong các cuộc họp của chúng…
Chàng tỏ vẻ hơi do dự…
— Nếu ông không gặp lại tôi nữa, thì hãy tìm tôi… dưới đáy giếng nào đó.
Không! Tôi không muốn mất chàng chút nào. Tiền môn ngoại à? Từ nay, tôi sẽ đến đó thường hơn, tôi tự nhủ. Và tôi đề nghị:
— Nghe này, cuộc đấu mà anh tham gia có vẻ căng lắm đấy. Để tôi giúp vào một tay nhé!
Chàng suy nghĩ, khom người ra phía trước, nhìn thẳng vào mặt tôi, và đột ngột đưa ra quyết định mà tôi thấy đúng là của một người đàn ông:
— Tôi không muốn ông bị tôi làm liên lụy…
Được rồi. Nhưng nếu tôi mong mỏi bị “liên lụy” thì sao? Tôi không nói gì thêm trong khoảng thời gian đi dạo khá lâu sau đó. Rồi giờ đây chúng tôi đang ở dưới chân các tường thành. Trên đường về nhà, chúng tôi cho ngựa đi từng bước một, như thể cả hai chúng tôi đều tỏ ra biết điều. Rồi một cách bất ngờ và tự phát, tôi đổi giọng, nghiêm sắc mặt:
— Chú muốn được ăn cả ngã về không phải không? Chú đã xưng hô thân mật với anh trong bài thơ Trung Hoa, vậy hãy để anh đáp lễ hôm nay. – Chú nghe đây: không bao giờ được quên là ở Trung Quốc, chú là người Âu.
Chàng thẳng người lại:
— Tôi biết mà! Mẹ tôi là người Pháp. Tôi phải giả trang thành người Trung Hoa!
— Ôi, chú giả trang thành thổ dân da đỏ, thành người “lapon”, nếu thấy có ích… nhưng đừng quên là đúng vào lúc mà chú cảm thấy “thôi, hỏng rồi” thì chú hãy mau cởi bỏ đồ giả trang đó đi và hét lên trước mặt họ: tôi là người “nước ngoài”!
Chàng mỉm cười buồn bã:
— Họ có thể hoảng sợ một, hai phút… rồi họ sẽ thắt cổ tôi sau đó…
— Ừ. Nghiêm trọng hơn thật. Họ sẽ họp ở đâu vậy?
Chàng kéo miệng con ngựa của chàng sát lại đôi tai ngựa tôi, rồi tiết lộ:
— Trong một con hẻm tên là “Dương Cốt Hạng” [1]. Không có lối ra nào cả. Gần ngay rạp hát đó…
— Được rồi. Anh biết. Hãy ráng giữ vững chừng hai phút! Nhưng trước tiên chú hãy huýt còi một tiếng. Anh sẽ không ở xa chú đâu, rình sẵn đó, trong tiệm ăn đối diện. Anh thề là sẽ lao tới bên chú chưa đầy hai phút, mặc đồ lớn, áo vét - tông này, mũ châu Âu này… những tên thắt cổ chú sẽ bị kinh ngạc lần thứ hai đấy…
Chàng nghe. Suy nghĩ. Đưa tay mặt ra cho tôi:
— Đồng ý!
Chúng tôi chậm rãi về nhà, không ai muốn đi nhanh cả.
❀ ❀ ❀
[1] Hẻm Xương Cừu (hay Dê)..
