Chàng đã lấy lại được trọn vẹn lòng can đảm và sự hăng say của mình. Nỗi bi quan sâu sắc trong cuộc cưỡi ngựa dạo chơi vừa rồi, chàng đã quên hết (vì bây giờ chàng không nói chuyện nào khác ngoài đàn bà, hoa và các bài thơ gửi đi và nhận được, và sắc trời mùa thu ở Bắc Kinh đẹp mê hồn, cũng như tình bạn mới mẻ mà nhiếp Chính Vương dành cho chàng từ khi nàng tì thiếp được chàng chấp nhận!).
Đó là điều minh oan cho chàng khỏi tất cả những lời buộc tội của những Jarignoux trên thế gian: vào lúc tôi đang viết đây, chàng thanh niên quá đứng đắn này sở hữu hai người đàn bà chính thức trong vòng tay! Nhưng hai người đàn bà khác biệt làm sao! Người này, nhiều kinh nghiệm và thuộc truyền thống tốt đẹp của triều đại đang trị vì. Người kia, vừa được khai mở, giờ hoàn toàn sẵn sàng cho những sự khai tâm mới có tính nghi lễ và truyền thống… Vậy mà chính tôi là người phải đưa chàng trở về với cảm giác chính đáng: tôi phải nói chuyện lại với chàng về những bổn phận nghề nghiệp, những nỗi lo ngại của chàng, rồi về lời lẽ trong chúc thư của chàng cách đây tám ngày, về các việc làm cũng như những chiếc giếng của chàng.
Chàng trả lời, với vẻ bí ẩn mà tôi cảm thấy đã nứt rạn và lộ ra trước ánh sáng:
— Ồ! Không còn ở Tiền môn ngoại nữa – họ giờ đây đã ở trong Hoàng Cung rồi.
Thế thì quả tình nghiêm trọng hơn nhiều. Chàng tiếp:
— Ông chẳng bao giờ tự hỏi tại sao Bắc Kinh lại có tên Bắc Kinh phải không?
— Chẳng bao giờ.
— Bắc Kinh, “Kinh đô phương Bắc”! Nhưng đó không phải là tên chính thức. Về mặt “hành chánh”, nó luôn được gọi trên giấy tờ là “Trung Đô Phủ”.
— Chính xác đó.
— Khi nói chuyện đi lên Bắc Kinh, dân ở tỉnh thường nói sao?
— Phải rồi. Họ nói đơn giản là đi lên Kinh đô. Họ không bao giờ nói thêm cho rõ là “Kinh đô phương Bắc” cả.
— Vậy thì cái tên Bắc Kinh đến từ đâu? Nó được ghi ra ở đâu?
Tôi thực tình không biết. Từ hơn một năm nay, đây là lần đầu tiên tôi tự hỏi liệu cái tên của thành phố mà tôi đang sống (nhiều và tốt hơn bất cứ cư dân nào của nó. Nơi mà tôi cố sở hữu, cố chế ngự ngang bằng hoặc hơn cả chính Hoàng đế), liệu thành phố này và cái tên của nó có tồn tại trong thực tế với gốc rễ sâu xa, vững chắc, khác với trong huyền thoại và lịch sử!
Chàng làm tôi yên tâm:
— Hai chữ “Bắc Kinh” thì được ghi ở đâu đấy trong Thành phố.
— Đâu vậy?
— Trong Hoàng Thành, dưới con đường dẫn từ Bắc Đường tới Bạch Tháp…
— Ồ, tôi đã đi qua đó…
— Nhiều lần, đúng. Nhưng lần đầu tiên thì với tôi. Chính tôi đã chỉ cho ông con đường đó. Ông chẳng thấy có gì khác thường phải không?
— Chẳng gì cả.
(Thế nhưng, bây giờ thì tôi nhớ: con ngựa của chàng bỗng dưng vô cớ tránh sang bên… tôi phải thú thật với chàng đây).
— À Có chứ! Ngựa của anh vô cớ tránh sang bên…
— Ông không để ý… (chàng do dự rồi mỉm cười) – là đoạn đường đó nghe như rông rỗng sao? Không à? Vậy mà đúng là chỗ đó đấy. Chính là chỗ mà hai chữ “Bắc Kinh” được khắc ghi. Nhưng tôi phải cảnh báo ông trước là không dễ đọc ra mặt chữ đâu. Trước tiên là ta không thấy gì hết vào mùa hè: nước dâng lên quá cao.
— Nước nào thế?
— Ông không cảm thấy là con đường chỗ đó đi qua đường ống dẫn cấp nước cho Hoàng Cung sao?
— Thực tình không. Tôi đã không cảm thấy gì cả. Nhưng vào mùa đông thì sao?
— Mùa đông à? Nhưng vào mùa đông, mọi thứ đều đóng băng cả! Không ai đi dạo dưới ống dẫn nước đó làm gì. Hay nếu đi thì phải cẩn thận lắm, lần dò từng bước trên băng…
Đến phiên tôi đập vỡ băng:
— Tôi thực sự không thấy ống dẫn nước đó dính dáng gì đến…
— Chính qua đó mà chúng đã thâm nhập được vào!
Thế là chàng bắt đầu kể tôi nghe… Vâng, chàng đã vượt qua hết nỗi sợ. Tuy nhiên, tôi thấy đó là một nỗi sợ trong sáng và chân thành nhất, một thứ sợ hãi mà con người sử dụng để làm tăng ý chí, để tự làm cứng cỏi thêm! Tôi hiểu, tôi chấp nhận những dáng vẻ phức tạp, thất thường của chàng: hiện giờ chàng đang đối mặt cùng lúc với quá nhiều hạnh phúc: tình bạn với nhiếp Chính Vương, hai mối tình – một là với người tình, một là với tì thiếp – và một mối hiểm nguy… ngàn vạn mối hiểm nguy để tránh né.
Chàng truyền cho tôi những bí mật, càng lúc càng “thâm sâu” hơn. Bắc Kinh không phải, như người ta hình dung, là một bàn cờ mà cuộc chơi, chân thực hay xảo trá, diễn ra trên mặt đất. Không phải thế đâu! Có một Địa hạ Thành [1], hiện hữu đầy đủ với những góc nhô ra của công sự phòng thủ, những pháo đài góc, những con đường chính và những nẻo đường phụ, những đe dọa, những chiếc “giếng nằm ngang” [2], uống được hay không uống được, hả miệng lên trời ngáp, còn đáng sợ hơn cả những giếng có nước…
Chàng mô tả tất cả những thứ này hay đến nỗi làm tôi rùng mình khi chàng kể xong…
Chàng truyền cho tôi những bí mật; và tôi bắt đầu thấy thán phục chàng. Chàng đến, chàng đi theo thói quen – vẫn là bước chân hàng ngày – hay nói đúng hơn, hàng đêm ấy của chàng. Nhưng chàng bất chợt mở ra cho tôi rất nhiều những mộng Cung khác mà tôi còn lâu mới đặt chân nổi vào những lối đi của chúng! Việc này không thuộc về “sơ đồ” Thành phố của tôi chút nào. Nó cũng – và tôi sẽ trở lại đó, và tôi sẽ xuống đó lại dù muốn hay không – nó cũng bí mật như Tử Cấm Thành vậy; và đó là Kinh đô mới nằm trong lòng đất. Và cả thành phố xa lạ đó, được xây với bốn lớp tường thành cao đến sáu thước vây bọc xung quanh, khi đào sâu xuống dưới chân của nó, sẽ làm tăng lên gấp mười lần sự thống trị thẳng đứng đầy bí ẩn: Khắp cả Thâm Thành chứa đầy những lỗ được tạo ra trong lòng đất!
Tôi hiểu! Tôi thấy mình mỉm cười! Kể từ khi những nhà viết tiểu thuyết lãng mạn, nhất là những kỹ sư của chúng ta lạm dụng đường hầm một cách quá đáng, “đường hầm” không còn được xem là đường hầm nếu thiếu vắng đường sắt. Nơi đây, bên dưới kinh đô rộng lớn và bằng phẳng này, bất cứ thứ gì ở sâu một chút đều là không bình thường và đầy bất an.
Và chàng tỏ ra khéo léo lạ lùng khi làm con ngựa đứng thẳng trên hai chân sau. Con thú huyền bí này được sinh ra thẳng từ cuộc hôn phối giữa thảm họa mông Cổ với nòi ngựa hoang trong các cuộc đua theo kiểu châu Âu được Tientsin Bank & Co. [3] bảo trợ! Con ngựa này định tấn công tôi, cắn vào mặt tôi, một hành vi hung hãn mà những nhà thơ và những người theo thuyết thần trí, vì không có cách gì hơn, đành gán cho con vật trì độn này một sự biện minh gọi là “theo linh cảm”! – con ngựa này chồm lên, đứng trên hai chân sau một cách rất đúng lúc, ngay đoạn đường thực sự nghe trống rỗng này! Tôi nhớ lại cảnh đó: điều này xem ra cũng rỗng tuếch. Chỉ sau đó chàng mới dẫn dắt tôi trong cuộc đi dạo mà tôi thổ lộ mọi thứ với chàng khác thường. Lạ lùng thay, cho tới lúc này tôi vẫn nhớ như in chuyện đó: ngày đầu tiên mà tôi tình cờ gặp lại chàng ở một nơi không phải là nhà tôi hay nhà chàng, ngày đầu tiên mà tôi thực sự biết chàng – điều này xem ra cũng rỗng tuếch!
Và vào ngay lúc mà tôi sắp sửa nói ra sự thán phục của mình đối với chàng, những nỗi lo sợ của tôi, cũng như những gợi ý về các biện pháp an ninh phòng ngừa, chàng hờ hững nói:
— Đã sắp đặt cả rồi. Tôi đã ra lệnh xây bịt lại ống dẫn nước này. Tôi nói là nước chảy qua đó thì bẩn. Theo mốt hiện nay, người Âu chỉ còn uống “nước đóng chai” thôi, hoặc nước mưa được đun sôi và khuấy trong chén…
Tuyệt chiêu! Vệ sinh này, tài tình này và thận trọng gấp ba lần này. Mọi cuộc nổi loạn như vậy là sẽ bị dập tắt từ trước, ngay từ trong các con đường thâm nhập: Đế chế vẫn còn an toàn lắm!
❀ ❀ ❀
[1] Thành phố nằm dưới mặt đất.
[2] Hay “hoành tỉnh” (giếng ngang, giếng khô), dùng để ngụy trang hay để vứt xác sau khi giết ai đó.
[3] Tiếng Anh trong nguyên tác, có nghĩa: Ngân hàng Thiên Tân & Công ty.
