Con gái lớn Eun Mi của tôi đang theo học trường trung cấp nghề.

Lúc nghe tin, câu đầu tiên tôi thốt ra là: “Tại sao vậy con?” Có lẽ cả đời này tôi sẽ chẳng bao giờ quên nổi vẻ mặt của Eun Mi khi ấy, dường như quá bất ngờ trước phản ứng của tôi nên con bé trân trân nhìn tôi một lát rồi mới hỏi lại:

“Chính xác thì mẹ muốn hỏi gì? Mẹ thấy lạ vì con học trường trung cấp nghề, hay mẹ tò mò muốn biết lý do tại sao con lại chọn học trường đó?”

“Cả hai! Là cả hai! Mẹ không hiểu nổi. Không được. Tại sao? Sao con lại không chịu học lên đại học? Đâu phải mẹ không lo nổi học phí cho con? Chẳng lẽ thành tích của con lại không đủ để vào đại học à? Rốt cuộc là tại sao?”

Tôi bất giác xẵng giọng. Đã bao giờ tôi lớn tiếng tức giận với con bé chưa nhỉ? Con gái lớn chưa một lần khiến tôi thất vọng, dù nó không phải là một học sinh quá mức gương mẫu hay ưu tú gì cả. Khách quan và công bằng mà nói thì Eun Mi là đứa trẻ vô cùng bình thường. Hồi lớp 1, lớp 2, tôi đã cho con bé học đàn, học mỹ thuật, học bơi lội hay múa ba lê giống như các bạn cùng tuổi, nhưng nó không thể hiện tài năng nổi trội ở bất kỳ lĩnh vực nào. Tuy con bé không phải kiểu người giàu tham vọng hay quá hứng thú với việc học hành nhưng nó vẫn luôn làm bài tập và ôn thi rất chăm chỉ. Thành tích cũng chẳng hề tệ chút nào.

Nhiều khi tôi cũng khó chịu với tính cách quá cố chấp của nó, nhưng quả thực con bé là một người tỉ mỉ và quyết đoán. Tính cách Eun Mi khá phù hợp với những công việc liên quan đến tài chính, hoặc làm giáo viên cũng không tệ chút nào. Tôi luôn nghĩ Eun Mi sẽ lên cấp ba, học chuyên ngành nhân văn, sau đó thì thi đại học và kiếm việc làm. Thực ra, tôi chưa từng nghĩ quá nhiều về chuyện ấy bởi tôi coi đó là điều hết sức hiển nhiên. Thế nhưng, Eun Mi lại nói muốn học trường trung cấp nghề.

Hồi Eun Mi mới lên lớp 9, hình như có một vài học sinh tốt nghiệp từ trường của con bé và đang theo học trường nghề đã quay về để quảng bá cho trường nghề. Tôi nhớ Eun Mi từng khen các chị gái hôm đó rất xinh đẹp và thông minh. Họ mặc những bộ đồng phục mềm mại, vừa vặn với cơ thể và được là ủi đặc biệt cẩn thận. Những lời khen ngợi về ưu điểm của trường được họ tuôn ra trơn tru như thể sợi len tuột khỏi chiếc áo len cũ. Ngay cả những câu hỏi bột phát tinh nghịch của các em cũng không làm khó được họ.

“Đồ ăn ở trường ngon không ạ?”

“Chỉ trong một năm mà chị đã tăng 3 kg rồi đấy.”

“Nếu học liên thông lện đại học thì có được lợi thế nào không ạ?”

“Học trường trung cấp nghề thì bảng điểm thường sẽ tốt hơn, với cả nếu liên thông lện chuyên ngành liên quan thì các em sẽ rất có lợi thế khi phỏng vấn. Nhưng chị không muốn đề cao việc dễ dàng liên thông lện đại học. Tại sao các em lại muốn học lên đại học? Đại học có phải là mục tiêu cuối cùng của các em không? Chị chỉ muốn khuyên các em hãy thử nghiêm túc suy nghĩ về ước mơ, mục tiêu và kế hoạch thực sự của mình.”

Tôi biết thị trường việc làm gần đây khó khăn đến mức nào. Bố Eun Mi hiện đang làm trưởng phòng nhân sự của một công ty thương mại có tên tuổi. Cách đây không lâu, công ty đăng tin tuyển dụng hai nhân viên chính thức, nào ngờ nhận được hơn trăm hồ sơ xin việc. Ông ấy thở dài, không rõ đó là việc đáng vui hay đáng buồn nữa. Ngay cả mấy người làm công chức cũng thế.

Mỗi lần có nhân viên mới được bổ nhiệm vào ủy ban quận, tôi đều thấy ngạc nhiên vì trình độ học vấn tuyệt vời của họ. Ban đầu, xã hội hay nhắc đến thế hệ 3 không, rồi dần dần có thêm thế hệ 5 không, thế hệ 7 không rồi đến n không[1]. Vì chẳng có nhiều tiền của để lại và cũng không có gia thế vững chắc, nên tôi chỉ có thể cố gắng cho con cái được học hành bằng bạn bằng bè.

Eun Mi nói rằng hiện tại nhiều doanh nghiệp đang có xu hướng mở rộng việc tuyển dụng ở các trường trung cấp nghề. Ngoài ra, chế độ tuyển dụng công chức dành riêng cho trường nghề sau này cũng sẽ có lợi hơn thi công chức bình thường. Con bé chìa ra tờ quảng cáo nhận từ mấy người của trường trung cấp nghề và giải thích kỹ càng về các hoạt động trong trường, những khóa học sau giờ học chính, chế độ học bổng cũng như tình hình việc làm sau tốt nghiệp. Nó nói gần đây, bầu không khí trong trường nghề và cái nhìn của xã hội đối với trường nghề đã thay đổi rất nhiều. Eun Mi mắt sáng rực, cố gắng thuyết phục tôi. Nhìn con bé, tôi nhớ lại chính mình lúc bằng tuổi nó. Tôi cũng đã từng như thế. Cầm trong tay bảng điểm của ba năm học cấp hai và giấy đề cử nhận học bổng của giáo viên chủ nhiệm, tôi cật lực tìm mọi cách để thuyết phục mẹ mình. Bà trách tôi ích kỷ, không chịu nghĩ cho các em. Thế nhưng, so với mẹ, tôi thấy ghét người bố đang quay lưng lại xem ti vi hơn.

Năm 16 tuổi, tôi bỏ trường cấp ba và theo học một trường trung cấp nghề nổi tiếng. Tôi đã kiên cường vượt qua và làm rất tốt. Tôi luôn nỗ lực hết mình để giữ lại những kỷ niệm đẹp. Tôi luôn nói với bạn bè, với chồng con tôi như thể đó là lựa chọn của chính tôi. Cho đến tận bây giờ, tôi đã nghĩ suốt cuộc đời này điều đó cũng sẽ không đổi khác.

“Chẳng phải mẹ vẫn luôn tự hào về điều ấy hay sao? Lúc đó, mẹ đã tốt nghiệp trường danh tiếng nhất còn gì. Mẹ còn nói trước khi tốt nghiệp, mẹ đã được nhận vào làm ở ngân hàng, thăng tiến nhanh hơn cả sinh viên tốt nghiệp đại học.”

“Đúng, đúng là như thế. Nhưng sau đó mẹ đã thi công chức và theo học tại trường Đại học Mở Quốc gia[2]. Con nghĩ tại sao mẹ vừa nuôi hai đứa con, vừa vất vả làm việc, lại còn muốn đi học đại học để làm gì hả?”

Đến lúc này tôi mới bắt đầu thổ lộ sự tiếc nuối vì không thể đi học đại học giống như các bạn đồng trang lứa và cả những hạn chế tôi đã phải nếm trải khi đi làm mà mới chỉ tốt nghiệp hết cấp hai. Bỏ qua những điều này, với tư cách một người đã bước ra ngoài xã hội, đi làm kiếm tiền và va chạm với người đời sớm hơn, tôi muốn nhấn mạnh với con gái rằng trong xã hội Hàn Quốc, trường đại học không chỉ đơn thuần là vấn đề trình độ học vấn. Eun Mi yên lặng nghe tôi nói hết rồi mới lên tiếng:

“Con rất tự hào về mẹ. Lúc trước cũng thế và bây giờ cũng vậy.”

Ôi! Tôi nghẹn lời. Lý do tôi hối hận và căm ghét chuyện này chính xác là gì? Vì tôi đã học trường trung cấp nghề? Vì tôi không thể học đại học? Vì đó không phải là lựa chọn của chính tôi? Cuối cùng tôi đã bị thuyết phục.

Sau đó, Eun Mi đỗ vào khoa Tài chính của một trường trung cấp nghề.

Eun Mi học tập rất chăm chỉ. Con bé đi học lớp ôn thi lấy chứng chỉ, tích cực tham gia câu lạc bộ báo kinh tế, ngày hội việc làm, cũng như những cuộc thi trong trường như thi đề xuất ý tưởng, thi Rung chuông vàng về mảng kinh tế.

“Cứ nói với mẹ nếu con cảm thấy mệt mỏi nhé. Mẹ sẽ lắng nghe mà không cằn nhằn gì hết.”

“Con mệt quá. Bình thường ba môn văn, toán, tiếng Anh đã đủ khó rồi, giờ con còn phải học thêm cả một đống môn khác, nào là kinh doanh, kinh tế, rồi cả kế toán, tín dụng... Con đã nghe giảng rất kỹ trên lớp phụ đạo rồi nhưng vẫn khó mà theo kịp bài.”

Ở trường, Eun Mi có biết một người bạn từng học chung cấp một và cấp hai với con bé. Dường như vì người bạn ấy mà nó hơi bị tổn thương lòng tự trọng một chút.

Lên cấp hai, dù không học chung lớp nhưng hai đứa vẫn chào hỏi nhau. Hồi cấp một, cô bé ấy từng là phó chủ tịch hội học sinh, thành tích học tập cũng rất khá, vậy mà chẳng hiểu sao lên cấp hai thì lại bê trễ chuyện học hành. Thực ra, đến lớp 7, thành tích của cô bé vẫn ổn, nhưng sau đó thì liên tục sa sút dần, lên lớp 9 thi gần như đội sổ. Eun Mi nói con bé cảm thấy có chút oan ức, khó hiểu. Nếu đã là bạn học cùng nhau từ cấp một như vậy thì đáng ra nên thân thiết và giúp đỡ lẫn nhau, nhưng mỗi lần gặp nhau trên hành lang, cô bé kia đều giả vờ như không quen biết và né tránh ánh mắt của Eun Mi.

“A, con khó chịu lắm. Khó chịu chết mất.”

Không ngờ gần đến kỳ nghỉ đông, một ngày nọ Eun Mi lại dẫn người bạn đã khiến nó thấy khó chịu về nhà. Cô bé ấy trông khá trẻ, chỉ như em gái Eun Mi mà thôi. Tôi mời cô bé ở lại ăn tối nhưng nó nhất mực từ chối và chỉ uống một chén trà ý dĩ rồi ra về.

“Cậu ấy nói cậu ấy bị ốm. Con không rõ cụ thể thế nào, nhưng hình như hồi cấp hai cậu ấy cũng nhập học muộn một tháng.”

“Chắc do sức khỏe yếu nên con bé mới không theo kịp chương trình trên lớp.”

“Không phải đâu. Lúc đó cậu ấy hoàn toàn khỏe mạnh trở lại rồi, nhưng mà chơi bời một chút thấy vui quá nên cứ thế bỏ bê việc học luôn.”

Con bé kể là hôm ấy hai đứa vô tình ngồi cùng bàn lúc ăn trưa ở căng tin, nhờ thế mà đã nói chuyện với nhau nhiều hơn. Cô bé kia giờ đã xốc lại tinh thần và quyết tâm học hành trở lại nên mới theo Eun Mi về nhà để mượn vở.

“Tốt quá, vậy là con lại có thêm một người bạn thân nữa rồi.

“Vẫn chưa thân lắm đâu.”

Eun Mi có vẻ ngượng ngùng, quay người chạy biến về phòng.

Mọi người xung quanh từ ông chủ tiệm bánh trước nhà, họ hàng thân thích lâu ngày mới gặp cho tới cả mấy bà mẹ trong cùng khu phố, mỗi khi vô tình gặp đều hỏi tôi xem Eun Mi lên cấp ba theo khối nhân văn hay khối tự nhiên. Họ còn nói dạo gần đây, các bà mẹ cũng vất vả đến tận ngày thi đại học chẳng khác gì các thí sinh dự thi. Ban đầu tôi thấy tức giận và xấu hổ chẳng vì lý do gì cả. Nhưng bây giờ tôi thẳng thắn đáp rằng Eun Mi nhà tôi không học đại học. Có người kinh ngạc, cũng có người nghĩ tôi nói đùa, nhưng tôi cũng chẳng giải thích dông dài với họ làm gì.

Mục tiêu của Eun Mi là được vào làm ở Viện Giám sát Tài chính. Mỗi năm, viện này sẽ tuyển dụng khoảng năm người sắp tốt nghiệp từ trường trung cấp nghề. Vì thế, con bé đang cố gắng học hành chăm chỉ, tích lũy thật nhiều kinh nghiệm và chuẩn bị kỹ lưỡng cho kỳ thi để đạt được mục tiêu của mình. Thực ra với tôi, nếu Eun Mi được vào làm ở Viện Giám sát Tài chính thì đúng là không còn mong gì hơn, nhưng lỡ như nó không vào được thì cũng chẳng sao cả. Thực sự chẳng sao hết.

Không rõ là vì đã tự đặt mục tiêu cho mình, hay do suy nghĩ mình sắp phải bước ra ngoài xã hội mà gần đây Eun Mi trở nên già dặn hơn rất nhiều. Điều này cứ khiến tôi băn khoăn mãi. Tôi chỉ mong con bé sẽ có một quãng đời học sinh thú vị, vui vẻ, đôi khi cũng phạm một chút sai lầm hay cảm thấy băn khoăn về hướng đi, lưu lại được càng nhiều kỷ niệm càng tốt. Quãng thời gian này một đi sẽ không bao giờ trở lại nữa. Quả thực, Eun Mi cũng nên có một thời đi học tươi sáng, rực rỡ và đẹp đẽ chứ!

[1] Thế hệ n không (N-po): là thế hệ phải từ bỏ rất nhiều điều trong cuộc sống. Thế hệ 3 không là thế hệ từ bỏ việc hẹn hò, kết hôn và sinh con. Thế hệ 5 không từ bỏ thêm công việc và việc sở hữu nhà cửa. Thế hệ 7 không từ bỏ thêm hy vọng và các mối quan hệ.

[2] Korea National Open University.