Ngày xửa ngày xưa, có một người đàn bà mơ ước có một mẩu của mặt trăng. Mà cũng chẳng cần cả một mảnh, một chút bụi mặt trăng là đủ với cô. Đó không phải là một giấc mơ không thể thực hiện, thậm chí cũng không phải là giấc mơ kỳ quặc. Cô biết những người đàn ông lên mặt trăng, bởi lúc đó lên mặt trăng đang là mốt. Họ khởi hành từ một địa điểm trên trái đất không xa nơi này lắm, trong những con tàu nhỏ bé bằng sắt, được móc vào đỉnh một tên lửa rất cao, và mỗi lần tên lửa bắn lên trời cao, nó gầm lên và tung ra những bông hoa lửa như một ngôi sao chổi, người đàn bà lại hạnh phúc. Cô gào lên với tên lửa: “Lên đi, lên đi, lên đi!” Rồi cô dõi theo hành trình của những người đàn ông bay suốt ba ngày ba đêm trong bóng tối một cách lo lắng và đầy ghen tị.

Những người đàn ông lên mặt trăng là những kẻ ngu ngốc. Họ có khuôn mặt ngu ngốc trơ như đá, không biết cách cười, không biết cách khóc. Với họ, lên mặt trăng chỉ đơn giản là một kỳ công của khoa học, một thành tựu công nghệ. Trong suốt chuyến đi, họ không bao giờ nói gì đẹp đẽ cả, chỉ có các con số, các công thức và những thông tin nhàm chán; nếu có lúc nào cho thấy một chút loé sáng nhân văn thì cũng chỉ là để hỏi về kết quả bóng đá mới nhất. Một khi đã đặt chân lên mặt trăng, họ thậm chí còn nói ít hơn. Nhiều nhất là họ nói hai, ba câu khuôn mẫu, rồi họ cắm một lá cờ bằng thiếc, và với những cử động như rô bốt họ thực hiện một lễ nghi với những cử chỉ vô vị. Họ trở về trái đất, sau khi đã làm bẩn mặt trăng bằng chất thải của họ, thứ để lại nhằm chứng minh việc con người đã qua đây. Chất thải được đựng trong các hộp, chúng bị bỏ lại ở đó cùng với lá cờ, và nếu biết điều này, người ta sẽ không thể không nhìn lên mặt trăng mà nghĩ: “Trên đó có chất thải của họ.” Cuối cùng, họ đã trở về, với cả đống đá và bụi. Đá trên mặt trăng, bụi trên mặt trăng - thứ bụi mà người đàn bà vẫn hằng mong ước. Khi nhìn thấy chúng lần nữa, cô cầu xin (ta cầu xin): “Các anh sẽ cho tôi một ít mặt trăng chứ? Các anh nhiều thế kia mà!” Nhưng họ luôn trả lời: không-thể-được, điều-đó-bị-cấm. Tất cả mặt trăng bị đưa vào trong các phòng thí nghiệm, trên bàn của những người mà với họ, việc lên mặt trăng là một kỳ tích của khoa học chứ không phải là gì khác, một thành tựu công nghệ. Họ là những gã đàn ông ngu ngốc, bởi họ là những kẻ không có tâm hồn. Tuy nhiên, có một người mà đối với ta dường như có vẻ khá hơn chút ít. Bởi vì anh ta biết khóc và biết cười. Đó là một người đàn ông bé nhỏ xấu xí với hàm răng thưa và nỗi sợ hãi tột độ trong tim. Để che giấu nỗi sợ hãi, anh ta cười và đội những chiếc mũ kỳ cục. Đó là lý do vì sao ta lại là bạn của anh ta, và cũng bởi vì anh ta biết mình không xứng với mặt trăng. Mỗi lần bọn ta gặp nhau, anh ta lại càu nhàu: “Anh biết nói gì trên đó? Anh không phải là nhà thơ, anh không biết nói những lời sâu sắc và đẹp đẽ.” Một vài ngày trước khi lên mặt trăng, anh ta đến chào tạm biệt và hỏi ta nên nói gì trên mặt trăng. Ta bảo anh ta nên nói cái gì đó đúng sự thực, cái gì đó thành thật - chẳng hạn, rằng anh ta là người đàn ông nhỏ bé đầy sợ hãi bởi vì anh ta là một người đàn ông nhỏ bé. Anh ta thích điều đó và thề rằng: “Nếu trở lại, anh sẽ mang cho em một ít mặt trăng. Bụi mặt trăng.” Anh ta rời đi và rồi trở lại. Nhưng khi trở lại, anh ta đã thay đổi. Khi ta gọi điện nhắc nhở anh ta về lời hứa, anh ta lảng tránh trả lời. Rồi một hôm, anh ta mời ta đến nhà ăn tối và ta đã chạy vội đến, nghĩ rằng cuối cùng thì anh ta sẽ cho mình ít mặt trăng. Ta đứng ngồi không yên bên bàn ăn; bữa tối dường như kéo dài vô tận. Cuối cùng, anh ta nói: “Giờ anh sẽ cho em xem mặt trăng.” Anh ta không nói: “Giờ anh sẽ cho em mặt trăng,” nhưng ta đã không nhận ra ngay sự khác biệt đó. Anh ta vẫn đội những cái mũ kỳ cục, anh ta vẫn cười những điệu cười ngớ ngẩn. Ta đã không ngờ rằng khi ở trên bầu trời, anh ta đã đánh mất nốt cái giọt tâm hồn mà ta đã gán cho anh ta.

Anh ta nháy mắt và dẫn ta vào phòng làm việc, mở cái két có khoá. Bên trong có một số đồ vật: một thứ giống cái mai đào đất, một cái cuốc, một ống tuýp... tất cả đều được bao phủ bởi một lớp bụi màu xám bạc rất lạ. Bụi mặt trăng! Tim ta bắt đầu đập loạn lên. Ta vươn tay ra nhẹ nhàng cầm lấy cái mai, nó nhẹ bỗng, gần như không trọng lượng. Lớp bụi trên đó giống như phấn trang điểm, lớp màng bạc phủ trên da như lớp da thứ hai. Khó mà mô tả được cảm giác của ta khi nhìn thấy mặt trăng trên da ta. Có lẽ đó là cảm giác của sự trải mình trong không gian và thời gian thông qua việc chạm tới cái không thể chạm tới, là cái ý tưởng về sự vô cùng. Đó là những gì ta nghĩ bây giờ, chứ lúc đó ta đã không thể nghĩ được gì cả. Thậm chí là bây giờ, khi lục lọi trí óc mình, ta chỉ có thể nói với con là ta đã ngây ra đó, tay giữ cái mai; và ta đã không nhận ra là anh ta đang trở nên mất kiên nhẫn: dường như anh ta sợ bị cướp đi một kho báu mà anh ta không thể cho đi, dù chỉ là kỷ niệm về nó. Khi đã nhận ra điều đó, ta trả lại cái mai cho anh ta và lẩm bẩm: “Cảm ơn anh. Giờ em có thể có ít bụi không?” Ngay lập tức anh ta trở nên lạnh lùng: “Bụi nào?” “Bụi mặt trăng mà anh đã hứa với em...” “Em đã có nó. Anh đã cho em chạm vào nó.” Ta nghĩ anh ta nói đùa. Phải mất vài phút, mà tưởng như lâu hơn vài năm, ta mới hiểu ra anh ta không đùa, rằng anh ta đã hoàn tất lời hứa bằng hành động cho phép ta chạm vào chiếc mai. Đó là cách người ta đối xử với người nghèo khi để cho họ chiêm ngưỡng món đồ trang sức qua cửa kính cửa hàng, hoặc theo dõi một bữa tiệc từ xa mà không được phép tham gia. Ngạc nhiên, đau buồn, ta thậm chí không thể lật mặt trò lừa đảo của anh ta, trách cứ anh ta về cái tính ích kỷ. Ta chỉ nghĩ: làm thế nào có thể thuyết phục anh ta hiểu như thế là quá tàn nhẫn? Và với hy vọng đó, ta cầu xin anh ta, giải thích rằng ta không xin một mảnh mặt trăng, tất cả những gì ta đòi hỏi chỉ là ít bụi mặt trăng mà anh ta đã hứa, chỉ một nhúm thôi, anh ta có quá nhiều trong két, mọi đồ vật đều được bao phủ bằng bụi, tất cả những gì anh ta phải làm là để ta nhón lấy ít bụi cho vào một tờ giấy, vào một cái gì đó không phải là da ta, để ta có thể ngắm đi ngắm lại nó nhiều lần nữa trong những năm tới. Đó đã luôn là ước mơ của ta; anh ta biết rằng đó không phải là ý muốn nhất thời. Nhưng ta càng phủ phục cầu xin thì anh ta lại càng trở nên cứng rắng, nhìn ta chằm chằm lạnh lùng, không nói năng gì. Cuối cùng, vẫn lặng lẽ, anh ta khoá cái két và rời khỏi căn phòng. Từ phòng khách, vợ anh ta hỏi chúng ta có muốn uống cà phê không.

Ta không trả lời. Ta đứng đó nhìn xuống tay mình được mặt trăng bao phủ. Ta đã có mặt trăng trong tay, và ta không biết đặt nó xuống chỗ nào, làm thế nào để giữ nó: một va chạm nhẹ nhất cũng sẽ khiến nó biến mất. Trí não ta tuyệt vọng tìm kiếm một giải pháp, một cách thức nào đó để gìn giữ cái có thể giữ được, nhưng tất cả những gì ta tìm được là đám sương mù, trong đám sương mù là câu nói: “Sẽ giống như xoá bỏ lớp phấn trang điểm. Nơi nào ta xoa lên nó, nó sẽ biến mất.” Và đó là sự dằn vặt khủng khiếp nhất, một sự tra tấn mà đến cả Tantalo cũng chưa bao giờ biết đến[1]. Tantalo nhìn thấy quả trên cây biến mất vào giây phút giơ tay định hái nó, rồi quả lại hiện ra, nhưng cứ giơ tay ra thì quả lại biến mất. Vì thế ta nhìn lần cuối cùng bàn tay phủ bạc của ta - vẫn mở ra trong tư thế cầu xin ngớ ngẩn, nuốt ước muốn được khóc và cay đắng mỉm cười. Từ khoảng cách xa vô định mặt trăng đã đến với ta, đậu trên da thịt ta, và giờ ta đang sắp sửa từ bỏ nó. Mãi mãi. Thậm chí nếu có muốn, ta cũng không thể đứng mãi thế này, với những ngón tay xoè ngửa, và không động đến bất cứ thứ gì khác. Sớm muộn gì ta cũng sẽ phải đặt những ngón tay lên cái gì đó, con có hiểu không; mọi thứ sẽ biến mất như mây khói. Và tất cả vì câu chuyện đùa tàn nhẫn của một kẻ ngu ngốc nhẫn tâm. Ta giận dữ nắm chặt bàn tay. Rồi ta lại mở nó ra. Giờ tất cả những gì ta có thể thấy trong lòng bàn tay là một đường mờ những dòng xoắn lại, bẩn thỉu, nhìn phát gớm. Ta đã mơ ước và chờ đợi quá lâu chỉ để thấy gớm ghiếc?

[1] Theo thần thoại Hy Lạp, Tantalo là con của thần Zeus và nữ thần Pluto, ban đầu được các vị thần yêu mến, nhưng sau đã phạm nhiều tội, như ăn cắp đồ ăn và rượu tiên, lấy trộm con chó vàng canh đền thờ thần Zeus. Bị chế nhạo vì những tội lỗi đó, Tantalo nổi giận, giết và nấu thịt chính con mình đem dâng lên các vị thần, Zeus nổi giận phóng sét giết chết Tantalo. Kể cả khi đã chết, bóng ma của Tantalo vẫn bị đầy đoạ luôn thèm ăn uống, chỉ có điều không bao giờ chạm được tới đồ ăn.

Khi ta rời khỏi ngôi nhà, mặt trăng chiếu sáng lung linh trong đêm với ánh sáng bạc của nó. Ta ngây ra ngắm mặt trăng, mắt nhoà lệ, và nghĩ: ngay khi có cái gì trắng sạch tồn tại, sẽ luôn có kẻ nào đó làm vấy bẩn nó với chất thải của hắn. Rồi ta tự hỏi: Tại sao? Nhưng tại sao? Về khách sạn, ta mở vòi, xoè bản tay dưới vòi nước. Một dòng chất lỏng sẫm màu chảy ra và nhanh chóng biến mất trong xoáy nước thẫm màu. Con à, con giống như mặt trăng của ta, bụi mặt trăng của ta. Các cơn co thắt đang tăng lên, ta không thể lái xe được nữa. Ước gì ta có thể tìm được một nhà nghỉ, chỗ nào đó để dừng lại nghỉ ngơi. Có lẽ khi đầu óc sáng sủa hơn, ta sẽ tìm được cách giữ gìn cái có thể giữ: cách không phải vứt bỏ mặt trăng của ta đi. Ta không muốn làm mất mặt trăng một lần nữa, không muốn thấy nó biến mất lần nữa dưới đáy chậu rửa. Nhưng thật vô vọng. Với sự chắc chắn tương tự đã làm ta tê dại trong cái đêm ta biết con tồn tại, giờ ta cũng biết rằng con đang chết.