Ngày hôm qua ta đã để mình chìm trong tâm trạng tồi tệ. Con phải tha thứ cho ta khi nói rằng ta có thể vứt bỏ con mà con cũng chẳng hề biết ta đã làm điều sai trái hay đã gia ân cho con. Ta chỉ nói thế thôi, không có ý gì. Lựa chọn của ta vẫn được giữ nguyên, dù quanh ta điều đó lại gây ngạc nhiên. Tối qua ta đã nói chuyện với cha con. Ta kể với ông ấy về con. Ta nói qua điện thoại vì cha con sống ở xa, và qua những gì nghe được, ta đoán mình đã báo một tin chẳng tốt lành gì. Trước tiên, ta nghe cả một quãng lặng ngắt như tờ: điện thoại có ngắt cũng chẳng yên lặng như thế. Rồi ta nghe một giọng lắp bắp khản đặc: “Sẽ mất bao nhiêu?” Ta không hiểu ý của ông ấy lắm nên đã vui vẻ đáp: “Chín tháng, em đoán thế. Mà giờ tính ra thì chưa đến tám tháng.” Thế rồi giọng nói hết khản đặc mà trở nên lạnh lùng: “Tôi đang nói đến tiền.” “Tiền nào?” ta hỏi. “Tiền để bỏ nó đi chứ còn gì nữa.” Phải, ông ấy quả đã nói “bỏ nó đi”, như thể con là một gói bưu kiện. Và khi ta giải thích cho ông ấy một cách hết mức bình tĩnh, rằng ta dự định hoàn toàn khác, ông ấy đã có một cuộc tranh luận dài dòng với những lời cầu khẩn xen lẫn khuyên can, khuyên can xen lẫn dọa dẫm, dọa dẫm xen lẫn nịnh nọt. “Hãy nghĩ tới sự nghiệp của em, phải tính đến các trách nhiệm ràng buộc, một ngày kia biết đâu em lại hối tiếc, rồi cả những điều người ta sẽ nói.” Ta chỉ mỉm cười, gần như khoái trá. Nhưng ta hết khoái trá khi ông ấy, được khích lệ bởi việc ta vẫn im lặng lắng nghe, liền kết thúc cuộc điện thoại với việc nói rằng chúng ta có thể mỗi người trả một nửa chi phí: suy cho cùng thì cả hai chúng ta “đều có lỗi”. Đột nhiên ta thấy buồn nôn. Ta thấy hổ thẹn thay cho ông ấy. Rồi ta gác máy, nghĩ rằng đã có thời mình yêu con người ấy.

Yêu con người ấy ư? Một ngày kia, con và ta sẽ cùng nhỏ to chuyện trò về cái được gọi là tình yêu. Bởi quả thật, ta vẫn không hiểu nó là gì. Ta đoán rằng nó là một trò chơi khăm vĩ đại, được tạo ra để đánh lạc hướng con người và khiến họ trở nên ngoan ngoãn. Ai ai cũng nói về tình yêu: các thầy tu, các biển quảng cáo, giới trí thức và các chính trị gia, những người đang làm tình. Họ nói về tình yêu như phương thuốc trị bách bệnh cho mọi bi kịch, họ xúc phạm, phản bội và giết chết cả thể xác lẫn tâm hồn. Ta căm ghét cái từ đó, cái từ mà con sẽ tìm thấy ở mọi nơi, trong mọi ngôn ngữ. Tôi-yêu-thích-đi-dạo, tôi-yêu-thích-uống-rượu, tôi-yêu-người-yêu-của-tôi, tôi-yêu-đứa-con-của-tôi. Ta cố gắng không bao giờ sử dụng từ đó. Ta thậm chí còn không tự hỏi liệu cái thứ đang giày vò trái tim và khối óc của ta có phải là cái mà họ gọi là tình yêu? Thực sự là ta không biết ta có yêu con hay không. Ta không nghĩ về con theo khía cạnh tình yêu. Ta nghĩ về con theo khía cạnh sự sống. Đối với cha con, càng nghĩ ta càng tin rằng mình chưa bao giờ yêu ông ấy. Ngưỡng mộ ông ấy – có, khát khao ông ấy – có, nhưng yêu ư – không. Với những người đến trước ông ấy cũng tương tự như thế, những bóng ma thất vọng trong cuộc tìm kiếm luôn luôn thất bại. Thất bại ư? Cũng không hẳn. Rốt cuộc thì nó cũng hữu ích: để hiểu được rằng không gì đe dọa tự do của con người ta bằng niềm sung sướng say mê một cách khó hiểu mà một con người có thể cảm thấy đối với một người khác, ví dụ, một người đàn ông đối với một người đàn bà, hoặc một người đàn bà đối với một người đàn ông. Không có cái bẫy nào, hay song sắt nào có thể giữ người ta trong tình trạng nô lệ mù quáng, ràng buộc quyền lợi, phẩm chất và tự do của con người hơn thế. Hãy cảnh giác với việc trao thân cho người nào đó nhân danh niềm sung sướng say mê đó. Như một con chó đang bơi giữa dòng, người ta hoài công cố gắng để đến được cái bến bờ không hề tồn tại, bến bờ có tên là Yêu và Được Yêu, để rồi kết thúc trong thất vọng, khinh miệt, vỡ mộng. Kết cục khá nhất là cuối cùng người ta tự hỏi điều gì đã khiến họ lao mình xuống dòng nước: việc không hài lòng với bản thân, hy vọng tìm thấy ở người khác cái mà họ không thấy ở bản thân? Nỗi sợ cô đơn, sợ buồn chán, sợ im lặng? Nhu cầu sở hữu và bị sở hữu? Theo một số người, đó là tình yêu. Nhưng ta sợ đó là một cái gì đó thấp kém hơn nhiều: là cơn đói mà một khi được thỏa mãn sẽ để lại cho người ta chứng khó tiêu. Tuy nhiên, chắc hẳn vẫn phải có cách chỉ cho ta ý nghĩa của cái từ quái đản đó, con ạ. Chắc vẫn phải có cách cho ta tìm ra nó là cái gì và rằng nó có tồn tại. Ta đói khát, ta rất cần điều đó. Và chính nhu cầu đó, cơn đói đó khiến ta nghĩ: có lẽ điều mẹ ta vẫn luôn nói là đúng, rằng tình yêu là cái mà một người phụ nữ cảm nhận được với đứa con của mình khi bế nó trên tay, và thấy nó mới đơn độc, non nớt, yếu ớt làm sao. Ít nhất là chừng nào nó còn non nớt và yếu đuối, nó không khiến ta thấy nhục nhã, không làm ta thất vọng. Thế nếu con lại là người khiến ta nhận ra ý nghĩa của ba chữ cái vô lý đó? Con, kẻ đang cướp lấy ta từ chính bản thân ta, hút máu của ta và thở hơi thở của ta?

Ta có thể thấy một dấu hiệu của tình yêu. Những người yêu nhau chịu đựng sự xa cách tự an ủi mình bằng các tấm hình. Và ta luôn có các bức ảnh của con trong tay. Giờ chúng đã trở nên ám ảnh. Về tới nhà là ta vớ ngay lấy tờ tạp chí đó, đếm từng ngày, tính tuổi của con, và ta cố tìm con. Hôm nay con vừa tròn sáu tuần. Và đây, con ở tuần thứ sáu, nhìn từ đằng sau. Con đã trở nên dễ thương làm sao! Không còn là con cá, không còn ấu trùng, không còn là cái gì đó không hình thù, con trông đã giống một con người, với cái đầu to, tròn, trọc, màu hồng. Cột sống đã được định hình rõ, một dải màu trắng chắc chắn ở giữa. Cánh tay con không còn bị nhầm lẫn với cục u hay vây cá, mà đã như đôi cánh. Con đã mọc cánh! Ta ao ước được vuốt ve chúng, được vuốt ve con. Ở trong một quả trứng sẽ như thế nào? Nhìn từ trên ảnh, con lơ lửng trong một quả trứng trong suốt, trông như quả trứng thủy tinh bên trong có đặt một bông hồng. Bông hồng ấy chính là con. Từ quả trứng có một cuống dây kéo dài đến tận một quả bóng màu trắng xa xa, với những tia đỏ và những chấm xanh. Trông cứ như trái đất nhìn từ hàng ngàn, hàng ngàn dặm xa xôi. Phải, trông như thể một sợi dây vô tận, dài như ý tưởng về sự sống, được nối từ trái đất, xuyên qua không gian, để đến với con. Theo cách thức ý nghĩa, logic như thế. Thế thì sao họ có thể nói con người là sự ngẫu nhiên của tạo hóa.

Bác sĩ bảo ta quay lại khi đến cuối tuần thứ sau. Ngày mai ta sẽ đi. Và những mũi kim của sự lo lắng châm vào tâm hồn ta, luân phiên với những niềm vui dạt dào.