Sáng hôm sau, Lavrétzky dậy từ rất sớm, trò chuyện với người quản lý, đi thăm bãi tuốt lúa, rồi ra lệnh tháo xích cho con chó canh nhà—con chó chỉ sủa lơ đễnh vài tiếng chứ thậm chí chẳng thèm rời khỏi cũi. Khi quay về nhà, anh chìm vào một thứ trạng thái lờ đờ yên ả, cứ thế suốt cả ngày không thoát ra được. "Giờ thì mình đã chìm nghỉm xuống tận đáy sông rồi," anh tự nhủ hết lần này đến lần khác. Anh ngồi bên cửa sổ, bất động, như đang lắng nghe dòng chảy của cuộc sống thanh bình bao quanh, lắng nghe những âm thanh thưa thớt nơi chốn thôn quê tịch mịch. Đâu đó ngoài kia, sau khóm tầm ma, ai đó bắt đầu cất tiếng hát bằng chất giọng lanh lảnh; một con muỗi dường như đang ngân nga họa theo giọng hát ấy. Tiếng hát bỗng dứt, nhưng con muỗi vẫn tiếp tục ve kêu; giữa tiếng vo ve rả rích, ngoan cố và đầy sầu thảm của bầy ruồi, vang lên tiếng vo ve trầm đục của một con ong nghệ béo múp, cứ đập đầu bộp bộp vào trần nhà; một con gà trống ngoài đường cất tiếng gáy, khàn đợt kéo dài đoạn ngân cuối; một chiếc xe ngựa nhà nông ầm ì lăn bánh; cánh cổng hướng về phía làng quê kêu kẽo kẹt.
"Sao nào?" một giọng đàn bà bất chợt cất lên lanh lảnh.—"Ôi, cục cưng bé bỏng của bố," Antón nói với một đứa bé gái lên hai mà anh đang bế bồng trên tay.—"Đi lấy chút nước kvas đi," cũng chính giọng người phụ nữ ấy lặp lại—và ngay lập tức, một sự im lặng chết chóc bao trùm; không một tiếng động, không một nhợ động; làn gió nhẹ chẳng làm lay nổi một chiếc lá; lũ chim én bay sà là là sát mặt đất, nối đuôi nhau không một tiếng kêu, và nỗi buồn trĩu nặng dâng ngập tâm hồn từ những nhịp cánh lặng thầm ấy.
"Giờ thì ta đã chìm xuống tận đáy sông," Lavrétzky lại tự nhủ.—"Và cuộc sống ở nơi đây lúc nào cũng yên bình, thả thong dong," anh thầm nghĩ:—"bất cứ ai bước vào chốn này cũng phải trở nên thuần phục: ở đây chẳng có gì phải bận lòng, chẳng có gì phải xao động; ở đây, thành công chỉ chờ đón những ai biết vun vén đường đi nước bước mà không chút vội vã, giống như người thợ cày từng đường cày luống đất."
Và sức sống xung quanh mới dồi dào làm sao, sự tĩnh lặng bình thản ấy mới khỏe khoắn làm sao! Kìa, ngay dưới cửa sổ, một cây ngưu bàng cứng cáp đang vươn mình trồi lên giữa đám cỏ rậm rạp; phía trên nó, cây đương đang xòa những chiếc cuống mọng nước, những chùm tua hồng của loài hoa lệ rễ còn vươn cao hơn nữa; và kìa, xa hơn chút nữa ngoài đồng, lúa mạch đang ngời sáng, yến mạch bắt đầu trổ cành, từng chiếc lá trên mỗi tán cây, từng ngọn cỏ trên thân mình, đều vươn mình mở rộng hết cỡ.
"Những năm tháng đẹp nhất đời tôi đã dành trọn cho tình yêu của một người phụ nữ," Lavrétzky tiếp tục dòng suy tưởng:—"cầu mong sự tĩnh lặng tẻ nhạt nơi đây hãy làm tôi dịu lại, hãy xoa dịu tâm hồn tôi, chuẩn bị cho tôi biết cách thực hiện công việc của mình không chút vội vàng"; và anh lại bắt đầu lắng tai nghe sự tĩnh mịch, chẳng mong đợi điều gì—mà đồng thời, lại như thể đang không ngừng chờ mong một điều gì đó: sự tĩnh lặng ôm trùm lấy anh từ mọi phía, mặt trời lặng lẽ trôi qua bầu trời xanh ngắt bình yên, một đám mây nhẹ nhàng lững lờ trôi theo sau; tưởng như chúng biết rõ mình đang trôi về đâu và vì mục đích gì.
Cùng khoảnh khắc ấy, ở những góc khác trên mặt đất, cuộc sống vẫn đang sục sôi, náo nhiệt, ầm ào; còn ở đây, cuộc sống ấy vẫn trôi đi không một tiếng động, tựa như làn nước luồn lách giữa đám cỏ lau đầm lầy; và cho đến tận chiều tối, Lavrétzky không tài nào dứt ra khỏi sự chiêm nghiệm về dòng đời trôi qua, xuôi dòng ấy; nỗi đau buồn cho quá khứ tan biến trong tâm hồn anh tựa như những giọt tuyết mùa xuân—và, thật kỳ lạ làm sao!—chưa bao giờ tình yêu quê hương đất nước lại sâu đậm và mãnh liệt trong anh đến thế.
