Hôm sau là Chủ nhật. Tiếng chuông đổ gọi buổi phụng vụ ban sớm không đánh thức được Lavrétzky—anh đã thức trắng suốt cả đêm—nhưng nó lại gợi cho anh nhớ về một ngày Chủ nhật khác, khi theo nguyện vọng của Liza, anh từng đến nhà thờ. Anh vội vã đứng dậy; một tiếng nói thầm kín nào đó mách bảo rằng hôm nay anh sẽ gặp lại nàng ở nơi ấy. Anh lặng lẽ rời nhà, nhắn bảo Varvára Pávlovna rằng anh sẽ về ăn tối, rồi sải những bước dài rảo bước đến nơi mà tiếng chuông đều đặn và u sầu đang vẫy gọi. Anh đến sớm: trong nhà thờ gần như chẳng có mấy người; một người xướng thánh ca đang đọc các giờ kinh; giọng anh ta, thỉnh thoảng bị cắt ngang bởi những tiếng ho, vang lên đều đặn lúc trầm lúc bổng. Lavrétzky đứng lại không xa cửa ra vào. Những người đến cầu nguyện lần lượt bước vào, dừng lại, làm dấu thánh, cúi đầu chào bốn phía; tiếng bước chân của họ vang lên giữa không gian trống vắng và tĩnh lặng, vọng rõ mồn một từ những vòm trần bên trên. Một bà cụ già lụ khụ, khoác chiếc áo choàng trùm đầu cổ kính, quỳ xuống bên cạnh Lavrétzky và bắt đầu thành kính cầu nguyện; gương mặt vàng vẹn, móm mém và nhăn nheo của bà lộ rõ vẻ xúc động mãnh liệt; đôi mắt đỏ hoe đăm đăm nhìn lên bức thánh họa trên ngai thờ; bàn tay xương xẩu cứ liên tục thò ra từ dưới lớp áo choàng, chậm rãi nhưng mạnh mẽ vẽ một dấu thánh rộng và trang nghiêm. Một gã nông dân râu rậm rạp, mặt mày cau có, đầu tóc bù xù và nhếch nhác bước vào nhà thờ, lập tức quỳ sụp xuống cả hai gối, rồi liền bắt đầu làm dấu thánh, ngửa phắt đầu ra sau và lắc đầu sau mỗi lần lạy. Nỗi đau khổ đắng cay hằn rõ trên nét mặt và trong mọi cử động của hắn đến mức Lavrétzky quyết định đến gần hỏi xem có chuyện gì xảy ra. Gã nông dân rụt rè lùi lại một cách thô lỗ và nhìn anh...

— Con tôi chết rồi—hắn cất giọng gấp gáp—rồi lại bắt đầu cúi lạy sát đất. Cái gì có thể thay thế được sự an ủi của chốn thánh đường đối với họ chứ?—Lavrétzky thầm nghĩ—rồi tự mình cố gắng cầu nguyện; nhưng lòng anh đã trở nên nặng trĩu, chai sạn, và tâm trí anh thì đang ở tận đâu đâu. Anh vẫn mong chờ Liza—nhưng Liza chẳng đến. Nhà thờ bắt đầu đông người hơn; nàng vẫn không xuất hiện. Buổi phụng vụ bắt đầu, phó tế đã đọc Phúc âm, chuông đã reo vang khúc thánh ca Xứng đáng thay; Lavrétzky khẽ dịch chuyển—và đột nhiên trông thấy Liza. Nàng đã đến trước anh, nhưng anh không nhận ra; nép mình vào khoảng không gian giữa bức tường và dàn đồng ca, nàng không hề liếc nhìn xung quanh cũng chẳng nhúc nhích. Lavrétzky dán chặt mắt vào nàng cho đến tận cuối buổi phụng vụ: anh đang thầm nói lời từ biệt với nàng. Mọi người bắt đầu giải tán, nhưng nàng vẫn đứng đó; có vẻ như nàng đang đợi Lavrétzky rời đi. Cuối cùng, nàng làm dấu thánh lần cuối và bước đi mà không ngoảnh lại; đi cùng nàng chỉ có một cô hầu gái. Lavrétzky bước theo nàng ra khỏi nhà thờ và bắt kịp nàng trên phố; nàng đi rất nhanh, đầu cúi gằm và mạng che mặt sụp xuống.

— Chào buổi sáng, Lizavéta Mikhaílovna—anh lớn tiếng nói, cố tỏ ra tự nhiên—tôi có thể đi cùng cô chứ?

Nàng không nói gì; anh cứ thế bước đi bên cạnh.

— Cô có bằng lòng với tôi không?—anh hỏi, hạ thấp giọng—Cô đã nghe chuyện xảy ra tối qua chứ?

— Vâng, vâng—nàng thì thầm—anh đã làm đúng.

Và nàng rảo bước nhanh hơn trước.

— Cô bằng lòng chứ?

Liza chỉ khẽ gật đầu.

— Feódor Ivánitch—nàng cất lời với giọng điệu bình thản nhưng yếu ớt—em muốn nhờ anh điều này: đừng đến nhà chúng em nữa; hãy rời đi càng nhanh càng tốt; chúng ta có thể gặp nhau sau này—lúc nào đó, một năm nữa chẳng hạn. Nhưng bây giờ, xin hãy làm điều này cho em; vì Chúa, hãy chiều theo thỉnh cầu của em.

— Anh sẵn sàng vâng lời em trong mọi chuyện, Lizavéta Mikhaílovna; nhưng lẽ nào chúng ta lại chia tay thế này sao? Em không muốn nói với anh dù chỉ một lời hay sao?

— Feódor Ivánitch, anh đang ở đây, đang đi bên cạnh em. Nhưng anh đã ở rất xa em rồi. Không chỉ riêng anh, mà cả...

— Nói nốt đi, anh van em!—Lavrétzky thốt lên—Ý em là gì chứ?

— Rồi anh sẽ nghe thôi... nhưng dù có chuyện gì xảy ra, hãy quên... không, đừng quên em—hãy nhớ đến em.

— Anh mà quên em sao!...

— Thôi đủ rồi; vĩnh biệt. Đừng đi theo em.

— Liza...—Lavrétzky định nói.

— Vĩnh biệt, vĩnh biệt!—nàng lặp lại, kéo mạng che mặt sụp xuống thêm nữa và bước đi nhanh gần như chạy.

Lavrétzky dõi theo bóng nàng, cúi gằm đầu rồi quay bước trở lại con phố. Anh đụng phải Lemm, người cũng đang lê bước với chiếc mũ sụp xuống tận sống mũi và dán mắt xuống mặt đất dưới chân.

Họ lặng lẽ nhìn nhau trân trân.

— Nào, anh có gì muốn nói không?—Lavrétzky cuối cùng cũng cất tiếng.

— Tôi có gì để nói cơ chứ?—Lemm cau có đáp—Tôi chẳng có gì để nói cả. Mọi thứ đều chết rồi, và chúng ta cũng chết rồi. (Alles ist todt und wir sind todt.) Anh đi về phía phải phải không?

— Đúng vậy.

— Thế thì tôi rẽ trái. Chào anh.

Sáng hôm sau, Feódor Ivánitch cùng vợ lên đường đi Lavríki. Nàng ngồi chiếc xe ngựa phía trước cùng Ada và Justine; anh theo sau trong chiếc xe tarantás. Cô bé xinh xắn chẳng rời khỏi cửa sổ xe trong suốt chuyến hành trình; con bé ngạc nhiên trước mọi thứ: những người nông dân, những phụ nữ nhà quê, những cái giếng, những vòng đai trục xe, những chiếc lục lạc xe ngựa, và cả đàn quạ khoang vô số kể; Justine cũng chia sẻ sự ngạc nhiên ấy với con bé. Varvára Pávlovna cười trước những lời bình phẩm và tiếng reo vui của họ... Tâm trạng nàng vô cùng phấn chấn; trước khi rời khỏi thành phố O * * * nàng đã có một cuộc trò chuyện thẳng thắn với chồng.

— Em hiểu hoàn cảnh của anh—nàng đã nói với anh như vậy, và qua biểu cảm của đôi mắt thông minh ấy, anh có thể kết luận rằng nàng thực sự hiểu rõ hoàn cảnh của mình—nhưng ít ra anh cũng phải công nhận một điều rằng sống cùng em rất dễ chịu; em sẽ không chõ mũi vào đời tư của anh hay làm anh phải khó xử; em chỉ muốn đảm bảo tương lai cho Ada. Em chẳng cần gì hơn nữa.

— Ừ, và cô đã đạt được mục đích của mình rồi—Feódor Ivánitch đáp.

— Ý nghĩ duy nhất lúc này của em là giam mình chốn đồng không hiu quạnh; em sẽ mãi khắc ghi nghĩa cử cao đẹp của anh trong những lời cầu nguyện...

— Thôi đi!... đủ rồi đấy—anh ngắt lời nàng.

— Và em sẽ biết cách tôn trọng sự độc lập cũng như sự yên tĩnh của anh—nàng nói nốt câu đã chuẩn bị sẵn từ trước.

Lavrétzky cúi đầu chào nàng một cái thật sâu. Varvára Pávlovna hiểu rằng trong sâu thẳm tâm hồn, người chồng vẫn thầm biết ơn nàng.

Sang ngày thứ hai, vào khoảng chiều tối, họ đã đến Lavríki; một tuần sau, Lavrétzky lên đường đi Moscow, để lại cho vợ năm nghìn rúp tiền chi phí—và chỉ một ngày sau khi Lavrétzky đi, Pánshin—người mà Varvára Pávlovna đã van nài đừng quên cô trong cảnh cô quạnh—liền xuất hiện. Nàng dành cho hắn sự đón tiếp nồng nhiệt nhất, và cho đến tận đêm khuya, những gian phòng cao rộng của ngôi nhà cùng cả khu vườn vang lên âm thanh của tiếng nhạc, tiếng hát và những lời trò chuyện vui vẻ bằng tiếng Pháp. Pánshin đến thăm Varvára Pávlovna trong ba ngày; lúc chia tay, khi siết chặt đôi bàn tay đẹp đẽ của nàng, hắn hứa sẽ sớm quay lại—và hắn đã giữ lời.