Khi rời nhà Kalítin, Lavrétzky chạm mặt Pánshin; họ chào nhau lạnh lùng. Lavrétzky về căn hộ của mình và khóa cửa lại. Anh trải qua một cảm giác mà có lẽ suốt đời chưa từng nếm trải trước đây. Phải chăng anh đã chìm đắm lâu trong trạng thái "tê dại bình yên" ấy? Phải chăng anh đã lâu không còn cảm nhận được điều mà anh từng gọi là "tận đáy sông"? Điều gì đã thay đổi tình cảnh của anh? Điều gì đã kéo anh trở lại mặt nước? Đó là biến cố bình thường nhất, không thể tránh khỏi dẫu luôn gây bất ngờ — cái chết? Vâng: nhưng anh không nghĩ nhiều về cái chết của người vợ, về sự tự do của chính mình, mà là — Liza sẽ trả lời Pánshin ra sao? Anh nhận thức rõ rằng, trong suốt ba ngày qua, anh đã nhìn cô bằng một ánh mắt khác; anh nhớ lại khi trở về nhà, ngẫm nghĩ về cô trong tĩnh lặng đêm khu": "Nếu..." Chữ "nếu" ấy, nơi anh từng hướng về quá khứ, về những điều không tưởng, nay đã thành hiện thực, dẫu không theo cách anh đã trừng đoán — nhưng điều đó chẳng đáng là bao. "Cô ấy sẽ vâng lời mẹ," anh nghĩ, "cô ấy sẽ cưới Pánshin; nhưng dẫu có từ chối hắn đi nữa — thì điều đó có nghĩa lý gì với tôi?" Khi bước ngang qua chiếc gương, anh thoáng liếc nhanh vào mặt mình và nhún vai.

Ngày trôi qua nhanh chóng trong những suy tư ấy; chiều tối đã đến. Lavrétzky bước đi hướng về nhà Kalítin. Anh bước nhanh, nhưng khi đến gần ngôi nhà thì sải bước chậm lại. Trước bậc thềm đỗ chiếc xe ngựa nhẹ của Pánshin. "Thôi nào," — Lavrétzky nghĩ — "ta không được ích kỷ," rồi bước vào nhà. Bên trong không một bóng người, phòng khách tĩnh lặng như tờ; anh mở cửa và sững sờ thấy Márya Dmítrievna đang đánh bài picquet với Pánshin. Pánshin im lặng cúi đầu chào anh, còn bà chủ nhà thốt lên một tiếng kêu nhỏ: — "Thật bất ngờ!" — rồi cau mày nhẹ. Lavrétzky đến ngồi cạnh bà và bắt đầu nhìn vào những quân bài.

— Anh biết chơi picquet chứ? — bà hỏi anh với vẻ bực dọc giả tạo, rồi lập tức tuyên bố mình bỏ bài.

Pánshin xướng lên chín mươi điểm, lịch sự và điềm đạm bắt đầu thu những ván bài về, nét mặt mang vẻ nghiêm nghị và đường bàng. Đó mới là phong cách mà các nhà ngoại giao nên có; có lẽ, đó cũng là cách hắn vẫn thường chơi ở Petersburg với vị đại thần quyền thế nào đó, kẻ mà hắn muốn gây ấn tượng bằng vẻ vững vàng và chín chắn của mình. — "Một trăm linh một, một trăm linh hai, cơ; một trăm linh ba," — giọng hắn vang lên đều đặn, và Lavrétzky không thể hiểu nổi đằng sau âm điệu ấy ẩn chứa điều gì: sự trách móc hay thói tự phụ.

— Có gặp được Márfa Timoféevna không? — anh hỏi, nhận thấy Pánshin, vẫn với vẻ đầy đường bàng, bắt đầu xào bài. Ở hắn hãy còn chưa thấy bóng dáng của một nghệ sĩ.

— Vâng, tôi nghĩ là có. Bà ấy ở trên phòng riêng tầng trên, — Márya Dmítrievna đáp: — anh cứ lên hỏi xem.

Lavrétzky bước lên lầu và bắt gặp Márfa Timoféevna cũng đang đánh bài: bà đang chơi trò duratchkí (những kẻ ngốc) với Nastásya Kárpovna. Chó Róska sủa vang khi thấy anh; nhưng cả hai bà cụ đều chào đón anh niềm nở, và riêng Márfa Timoféevna có vẻ vô cùng phấn chấn.

— A! Fédya! Vào đây mau, — bà nói: — ngồi xuống đi, cha nội yêu quý của ta. Tụi ta chơi ván này là xong liền. Cháu có muốn ăn mứt không? Schúrotchka, lấy cho nó một hũ mứt dâu tây. Cháu không thích à? Thôi được, cứ ngồi nguyên thế; nhưng còn hút thuốc thì — tuyệt đối không: ta không chịu nổi mùi thuốc của cháu, hơn nữa nó làm con Matrós hắt xì.

Lavrétzky vội vàng thanh minh rằng mình không có ý định hút thuốc.

— Cháu vừa ở dưới nhà lên à? — bà cụ hỏi tiếp: — cháu gặp những ai dưới đó thế? Pánshin vẫn còn lởn vởn ở đấy chứ? Và cháu có thấy Liza không? Không á? Con bé định lên đây mà.... Kia kìa, nhắc tào tháo tào tháo đến...

Liza bước vào phòng và, khi nhận ra Lavrétzky, cô đỏ bừng mặt.

— Cháu chạy lên thăm bà một lát thôi, Márfa Timoféevna, — cô mở lời...

— Sao lại một lát? — bà cụ đáp. — Bọn trẻ các cháu sao cứ bứt rứt không yên thế hả? Cháu thấy đấy, ta có khách này: hãy trò chuyện, tiếp chuyện với nó đi.

Liza ngồi mép ghế, ngước mắt nhìn Lavrétzky, — và cảm thấy không thể không cho anh biết cuộc gặp gỡ với Pánshin đã kết thúc ra sao. Nhưng làm thế nào đây? Cô vừa thấy xấu hổ lại vừa ngượng ngùng. Cô đâu đã quen biết anh lâu, người đàn ông hiếm khi đi lễ nhà thờ lại dửng dưng trước cái chết của vợ mình đến thế — vậy mà giờ đây cô lại đang thổ lộ bí mật của mình cho anh nghe... Đúng là anh quan tâm đến cô; bản thân cô cũng tin tưởng và cảm thấy bị thu hút bởi anh; thế nhưng, cô vẫn thấy thẹn thùng, tựa như có một người lạ vừa bước vào căn phòng trinh bạch của mình vậy.

Márfa Timoféevna liền đến giải vây cho cô.

— Nếu cháu không tiếp nó, — bà bắt đầu, — thì ai sẽ tiếp cậu ta đây, tội nghiệp chưa? Ta thì già quá đối với nó, nó thì quá thông minh so với ta, còn với Nastásya Kárpovna thì nó quá già, cậu ấy chỉ hợp với mấy thanh niên trẻ măng thôi.

— Cháu biết tiếp Feódor Ivánitch thế nào đây? — Liza nói. — Nếu anh ấy muốn, cháu sẽ đàn cho anh ấy nghe vài bản, — cô nói thêm với giọng ngập ngừng.

— Quá tốt đi chứ: gái ngoan của ta đây rồi, — Márfa Timoféevna đáp. — Hai đứa xuống dưới nhà đi; khi nào xong việc thì quay lên đây; chứ ta bị bắt làm "kẻ ngốc" rồi, thấy bẽ mặt lắm, phải gỡ gạc lại mới được.

Liza đứng dậy: Lavrétzky bước theo sau. Khi họ đang đi xuống cầu thang, Liza khựng lại.

— Người ta nói đúng thật, — cô bắt đầu: — khi bảo rằng trái tim con người tràn ngập những mâu thuẫn. Gương của anh đáng lẽ phải làm em sợ hãi, phải khiến em mất lòng tin vào tình yêu trong hôn nhân, thế mà em...

— Em đã từ chối hắn rồi chứ? — Lavrétzky ngắt lời.

— Không; nhưng em cũng chưa nhận lời. Em đã nói với anh ấy mọi thứ, mọi cảm xúc của lòng mình, và bảo anh ấy hãy đợi. Anh đã vừa lòng chưa? — cô nói thêm với một nụ cười thoáng qua, rồi nhẹ nhàng chạm tay vào tay vịn cầu thang và chạy xuống nhà.

— Em nên đàn bản gì cho anh nghe đây? — cô hỏi khi mở nắp đàn piano.

— Tùy em thích bản nào cũng được, — Lavrétzky đáp và ngồi xuống ở vị trí có thể ngắm nhìn cô.

Liza bắt đầu chơi đàn, và suốt một hồi lâu, mắt cô không rời khỏi những ngón tay. Cuối cùng, cô liếc nhìn Lavrétzky và khựng lại: khuôn mặt anh đối với cô sao mà kỳ lạ và diệu kỳ đến thế.

— Anh bị làm sao thế? — cô hỏi.

— Không có gì, — anh đáp: — mọi thứ đối với anh đều rất tốt đẹp; anh mừng cho em, anh rất vui được ngắm nhìn em, — em cứ đàn tiếp đi.

— Em nghĩ rằng, — một lúc sau Liza lên tiếng: — nếu anh ấy thực sự yêu em, anh ấy đã không viết bức thư đó; lẽ ra anh ấy phải cảm nhận được rằng bây giờ em không thể trả lời anh ấy.

— Điều đó không quan trọng, — Lavrétzky nói: — điều quan trọng là em không yêu anh ta.

— Thôi nào — sao lại có cuộc trò chuyện thế này chứ! Em cứ thấy hiện lên hình ảnh người vợ quá cố của anh, và anh thật đáng sợ đối với em!

— Lizéta của chúng ta chơi đàn mê hồn phải không, Valdemar? — Márya Dmítrievna lúc ấy đang nói với Pánshin.

— Vâng, — Pánshin đáp: — vô cùng mê hồn.

Márya Dmítrievna trìu mến nhìn người bạn chơi trẻ tuổi của mình; nhưng gã thì ra dáng ta đây quan trọng và bận tâm hơn nữa, rồi xướng lên bốn con vua.