Tiếp theo sau đợt sương mù buổi sáng là trận mưa bụi lạnh thấu xương. Nhưng ông Sauvresy chẳng cảm thấy gì. Ông cứ bước đi ngoài đồng, đầu để trần, theo những con đường vắt ngang, cứ bước ngẫu nhiên, không phương hướng, không mục đích. Ông vừa đi vừa nói to, bỗng chốc dừng bước rồi lại đi tiếp, miệng không ngớt thốt lên những câu kì quặc.

Những người nông dân quanh vùng, sau khi chào hỏi cứ há hốc mồm ngoái nhìn ông, lòng tự hỏi không biết ông chủ lâu đài Valteuillu có bị điên không.

Đáng buồn thay là ông không điên. Bị choáng váng bởi một tai họa có một không hai giáng xuống giữa cuộc đời đang hạnh phúc, có lúc đầu óc ông như bị tê liệt. Nhưng rồi dần dần ông lấy lại được những ý nghĩ rời rạc và cùng với năng lực suy nghĩ, năng lực đau khổ của ông cũng trở lại.

Những cơn tai biến tinh thần cũng giống như tai biến thể chất. Ngay sau khi bị một cú va chạm làm chấn thương sọ não hoặc gãy tay chân, người ta sẽ cảm thấy một nỗi đau khủng khiếp, nhưng nó vẫn tỏ ra mơ hồ và khó xác định, tiếp theo là một sự tê cóng kéo dài. Chỉ về sau người ta mới chịu đau đớn thực sự: nỗi đau này cứ từng giấy từng phút tăng lên, xót xa không thể chịu nổi cho đến mức cực điểm.

Cũng như vậy, ý nghĩ của người đàn ông bất hạnh này cũng đang làm gia tăng nỗi hoang mang chết người.

Sao? Chính là Berthe và Hector đã lừa ông, đã làm ông bị ô danh. Nàng, người đàn bà được ông yêu đến mức tôn thờ; anh ta, người bạn thân nhất, lâu năm nhất của ông. Một kẻ bất hạnh đã được ông kéo ra khỏi sự khốn cùng; một gã quý tộc sạt nghiệp được ông giằng khẩu súng ra khỏi thái dương và dẫn về đây.

Và tại nhà ông, chúng ngấm ngầm làm điều bỉ ổi tệ hại này. Không biết chúng đã đùa cợt lòng tin cao thượng của ông đến mức nào rồi, ông đã bị lừa một cách khốn nạn đến ra sao rồi?

Phát hiện đáng sợ này đang đầu độc không chỉ tương lai mà cả quá khứ của ông. Giá mà ông có thể xóa bỏ, tiêu hủy khỏi đời mình những năm tháng sống bên Berthe. Kỷ niệm về những hạnh phúc ngày nào đang dâng đầy lòng ông một nỗi ghê tởm, giống như ý nghĩ về một số món ăn nào đó làm người ta nôn mửa.

Nhưng chuyện đó xảy ra như thế nào? Bao giờ? Tại sao ông không hề hay biết?

Ông nhớ lại hàng nghìn chi tiết đáng ra đã có thể làm sáng tỏ nếu như bản thân không mù quáng. Ông nhớ đến một vài ánh mắt của Berthe, vài lần nàng chuyển giọng, những cái có thể coi là sự thú tội.

Trong câu chuyện về đám cưới của Trémorel với tiểu thư Courtois, cả hai đã đùa cợt sự cả tin của ông! Ông cho rằng điều này giải thích tại sao anh chàng Hector lúc đầu ngập ngừng mà sau đó bỗng nhiên quay ngoắt sang hào hứng. Kế hoạch được kéo dài từ khá lâu đó chính là cái băng đen để bịt mắt ông.

Có đôi lúc ông cố thử nghi ngờ. Cái này thuộc loại nỗi đau lớn đến mức cần phải có những cái hơn cả bằng chứng để cho người ta tuyệt đối tin tưởng.

- Không thể như thế được! - Ông lẩm nhẩm - Không thể như thế được!

Ngồi trên một gốc cây đổ ở giữa rừng Mauprévoir, ông mở bức thư định mệnh ra đọc lại đến lần thứ mười.

- Bức thư này chứng minh tất cả, - Ông nói - nhưng cũng chẳng chứng minh được điều gì.

Và ông đọc lại một lần nữa:

“Ngày mai anh đừng đi Petit-Bourg...”

A! Chẳng phải ông đã bao lần tin tưởng ngu ngốc đến mức bảo bá tước Trémorel rằng: “Ngày mai tớ sẽ vắng nhà, cậu ở nhà chơi với Berthe cho cô ấy vui.”

Vậy là câu nói trên của bức thư chưa nói lên điều gì. Nhưng tại sao lại viết thêm: “hoặc tốt hơn hãy quay về trước bữa sáng”? Đây chính là điều để lộ sự sợ hãi, tức là để lộ sai lầm. Ra đi rồi lại trở về ngay, đó là thái độ tỏ ra thận trọng, đề phòng sự nghi ngờ.

Rồi tại sao lại viết “Anh ấy” mà không viết “Clément”? Sắc thái của cái từ “Anh ấy” có vẻ xúc động. “Anh ấy” có nghĩa là một người thân yêu, được yêu quý, hoặc là ông chủ mà người ta ghét cấy ghét đắng. Không có nghĩa trung gian ở đây: Đó hoặc là người chồng hoặc là người tình. “Anh ấy” không bao giờ có ý nghĩa vô tư. Khi một người chồng bị người vợ gọi là “anh ấy” thì coi như tiêu đời.

Nhưng Berthe đã viết mấy dòng này từ khi nào? Chắc là vào một buổi tối, sau khi họ lui về phòng ngủ của hai vợ chồng. Lúc ấy ông đã nói: “Ngày mai anh đi Melun” và ngay tức khắc nàng đã viết vội bức thư này rồi gấp vào một quyển sách chuyển cho tình nhân của nàng.

- Tình nhân của nàng!

Ông nói to câu này như để tự mình nghe thấy, như để tự thuyết phục mình về cái thực tế ghê sợ. Ông lại nói to:

- Vợ mình, Berthe của mình, có một người tình!

Lâu đài hạnh phúc của ông, thứ mà ông tưởng vững chắc đến mức có thể thách thức mọi sóng gió cuộc đời, giờ đang đổ sụp, còn ông thì đứng đó, điên loạn giữa đống đổ nát. Chẳng còn hạnh phúc, niềm vui, hy vọng, chẳng còn gì. Mọi kế hoạch cho tương lai của ông đều dành cho Berthe, tên nàng trộn lẫn với mọi ước mơ của ông, hay đúng hơn nàng vừa là tương lai vừa là giấc mộng của ông.

Ông đã yêu nàng đến mức nàng trở thành một phần của đời mình, ông không thế thấu hiểu mình nếu không có nàng. Mất Berthe, ông chẳng còn mục đích gì để hướng tới, chẳng còn lý do gì để sống.

Ông thấy quá rõ mọi thứ đã đổ vỡ, đến mức có ý định kết liễu cuộc đời. Ông có súng, có đạn, người ta sẽ coi cái chết của ông là một tai nạn đi săn, thế là xong.

Vâng, nhưng còn họ?

Ôi, chắc chắn họ vẫn diễn tiếp trò hề bỉ ổi, sẽ ra vẻ khóc than, trong khi con tim rộn lên vì vui sướng. Không còn chồng nữa, không còn gì cản trở nữa, không phải mưu mẹo, sợ hãi nữa. Di chúc của ông đảm bảo toàn bộ tài sản cho Berthe, họ sẽ giàu có. Họ sẽ bán hết, sẽ vui vẻ đi chơi thật xa để được tự do yêu nhau, sang Italia, ở Venise, ở Florence.

Đối với họ, kỷ niệm dành cho ông, người chồng tội nghiệp quá cả tin, sẽ chỉ là kỷ niệm về một kẻ nực cười mà họ lừa dối, nhạo báng và khinh bỉ.

- Không bao giờ! - Ông kêu lên, phát điên vì giận dữ - Không bao giờ! Ta muốn chết, nhưng trước đó ta phải trả thù.

Nhưng ông tìm mãi mà không tìm được cách trừng phạt nào đủ tàn nhẫn, đủ khủng khiếp. Nhục hình nào có thể chuộc được những hành hạ ghê gớm mà ông phải chịu đựng?

Ông tự nhủ để đảm bảo tốt nhất cho việc trả thù thì cần phải chờ đợi, ông thề là sẽ đợi. Ông thề sẽ phải biết giả vờ vững tâm, cam chịu quan sát, nghe ngóng mọi thứ. Ông tự nhủ: Mình cũng sẽ nham hiểm chẳng kém gì bọn họ.

Nhất thiết phải tạo được cuộc sống hai mặt một cách khôn khéo. Berthe là người đàn bà rất tinh tế khôn ngoan, chỉ cần một dấu hiệu ngờ vực đầu tiên cho thấy chồng nàng hoài nghi điều gì đó là nàng sẽ bỏ chạy cùng người tình. Chẳng phải bây giờ, nhờ có ông mà Hector đã có được gần 400.000 franc đó sao?

Ý nghĩ về việc bọn họ có thể tránh được sự trả thù đang đem lại cho ông một nghị lực cùng tất cả sự sáng suốt của tinh thần.

Chỉ đến lúc đó ông mới nghĩ đến việc thời gian đã trôi qua, đến trận mưa trút nước, đến quần áo của mình. Thôi kệ! - Ông nghĩ - Ta sẽ tùy cơ khi họ hỏi mà bịa ra một câu chuyện.

Chỉ còn một dặm nữa là về đến nhà, thế mà ông, một người giỏi đi bộ, đã phải mất một tiếng rưỡi mới vượt qua được dặm đường này. Ông tan nát rã rời, cảm thấy lạnh buốt tận xương tủy.

Nhưng khi về đến lâu đài Valfeuillu, ông đã lấy lại được vẻ mặt thường ngày, tính tình vui vẻ thể hiện sự yên tâm tuyệt đối.

Cả nhà đang đợi ông, mặc dù đã thề nhưng ông vẫn không thể chủ động ngồi vào bàn giữa hai người kia, hai kẻ thù tàn nhẫn nhất của ông. Ông thông báo rằng vì bị lạnh nên thấy khó ở và sẽ đi nằm.

Berthe cố nài nỉ ông húp một bát canh nóng và một cốc vang Bordeaux mà không được.

- Nói thật là anh cảm thấy khó ở. - Ông nói.

Sau khi Sauvresy lui về phòng, Berthe quay sang hỏi Trémorel:

- Anh có nhận thấy không, Hector?

- Nhận thấy gì?

- Chồng em có gì đó lạ lùng lắm.

- Rất có thể, sau khi bị dầm mưa cả ngày.

- Không. Ánh mắt anh ấy có vẻ khác lạ.

- Anh thấy anh ấy vẫn vui như mọi ngày.

- Hector! Chồng em có vẻ nghi ngờ rồi.

- Anh ấy á! Ồ! Anh bạn tội nghiệp của tôi, anh ấy quá tin chúng ta nên không thể nghĩ đến chuyện ghen tuông.

- Anh nhầm rồi, Hector, anh ấy đã không hôn em khi vào nhà và đây là lần đầu tiên kể từ ngày cưới.

Thế là, ngay từ đầu ông đã phạm một sai lầm. Ông cảm thấy rất rõ điều đó nhưng ôm hôn Berthe trong lúc này thì thật nằm ngoài khả năng của ông. Tuy nhiên, ông còn đau khổ hơn khi mình không nói chuyện với nàng và nhất là không còn tin nàng.

Sau bữa tối, khi vợ và bạn lên phòng ông thì thấy ông run lập cập trong chăn, mặt đỏ bừng, trán nóng ran, cổ họng khô rát, hai mắt long lanh ánh lên vẻ đáng lo ngại. Chẳng mấy chốc ông lên cơn sốt kèm theo trận mê sảng khủng khiếp.

Mọi người cho mời bác sĩ đến, ông này lúc đầu tuyên bố rằng ông không thể bảo đảm được. Ngày hôm sau bệnh tình ồng Sauvresy trở nên nặng hơn.

Lúc này ông bá tước Trémorel và bà Sauvresy tỏ ra tận tâm nhất mực. Liệu có phải họ đang nghĩ đến chuyện chuộc tội không? Điều đó khó tin lắm. Có khả năng nhất là họ đang muốn mọi người phải kính nể sự quan tâm của họ đối với bệnh tình của ông Sauvresy. Họ không rời ông một phút, thay nhau thức canh hằng đêm. Và tất nhiên, thức canh là một việc khó nhọc. Cơn mê sảng dữ tợn vẫn không dứt. Có đến hai, ba lần phải dùng đến vũ lực mới giữ được ông nằm yên trên giường, vì ông muốn quăng mình qua cửa sổ.

Sang đến ngày thứ ba ông có một sự hoang tưởng kì lạ. Ông dứt khoát không muốn ở lại trong phòng. Ông kêu lên như một người điên:

- Mang tôi ra khỏi đây, mang tôi ra khỏi đây.

Nghe lời bác sĩ, mọi người thu xếp cho ông một chiếc giường trong căn phòng khách nhỏ ở tầng trệt trông ra vườn. Nhưng cơn sốt không moi được một lời nào cho thấy sự nghi ngờ của ông. Có thể, như nhà bệnh học Bichat từng nói, một ý chí mạnh mẽ có khả năng kiểm soát được cả cơn mê sảng.

Cuối cùng, đến ngày thứ 9, vào buổi chiều, cơn sốt đã hạ. Hơi thở hổn hển đã dịu, ông ngủ thiếp đi. Khi tỉnh lại, ông đã hoàn toàn tỉnh táo.

Lúc này là thời điểm kinh khủng. Có thể nói ông lại phải nhớ lại sự đau đớn của mình. Ban đầu ông tưởng rằng đó là kỷ niệm về cơn ác mộng ghê tởm đang trở lại. Nhưng không. Ông đã không nằm mơ. Ông nhớ lại khách sạn Belle-Image, tiểu thư Fancy, khu rừng Mauprévoir và bức thư. Bức thư này ra sao rồi?

Thế rồi, vì có sự hình dung lờ mờ về một căn bệnh nghiêm trọng, về một cơn mê sảng, ông tự hỏi liệu mình

Có nói mê không. Nỗi lo lắng đó khiến ông không dám làm một cử động nhẹ nhất và với sự thận trọng hết sức này, ông đánh liều từ từ mở mắt.

Lúc đó là 11 giờ tối, đám gia nhân đã đi ngủ. Chỉ có Hector và Berthe thức canh. Anh ta đang đọc báo, cô nàng thì đang đan móc cái gì đó.

Nhìn vẻ mặt bình thản của họ, ông hiểu rằng mình đã không nói mơ câu gì. Nhưng tại sao ông lại ở trong căn phòng này?

Ông làm một cử động nhẹ, Berthe lập tức đứng lên bước tới bên ông.

- Anh thấy thế nào rồi, Clément của em? - Nàng hỏi và âu yếm hôn lên trán ông.

- Anh không còn đau nữa.

- Dù sao cũng phải thận trọng theo dõi.

- Anh ốm mấy ngày rồi?

- 8 ngày rồi.

- Tại sao lại đem anh đến đây?

- Chính anh muốn như thế mà.

Ông Trémorel cũng bước tới bên. Ông ta khẳng định thêm cho câu nói của Berthe:

- Chính cậu muốn thế, cậu không muốn ở phòng trên, ở đó cậu giãy giụa khó chịu.

- À!

- Nhưng cậu đừng tốn sức nữa, - Hector nói tiếp -cố ngủ đi rồi mai sẽ khỏi. Cậu ngủ ngon nhé, tớ cũng đi ngủ để 4 giờ sáng mai quay lại trực thay cho vợ cậu.

Ông ta lui ra, còn Berthe, sau khi cho chồng uống nước, nàng lại quay về chỗ ngồi của mình.

- Thật là một người bạn hiếm có, anh Trémorel này. - Nàng khẽ nói.

Sauvresy không đáp lại lời khen thật mỉa mai kinh khủng kia. Ông lại nhắm mắt, vờ ngủ và nghĩ đến bức thư. Mình đã làm gì với bức thư rồi? Ông nhớ rất rõ là đã gấp nó cẩn thận và nhét vào túi áo gi-lê. Nếu để nó rơi vào tay vợ ông thì sẽ làm hỏng sự trả thù của ông, mà biết đâu nó có thể nhanh chóng bị vợ ông phát hiện. Thật là một phép màu nếu như anh chàng hầu phòng không đặt nó lên bệ lò sưởi như vẫn thường làm đối với mọi thứ tìm thấy trong túi áo ông. Ông đang nghĩ cách lấy lại nó, đến khả năng quay lên phòng mình, nơi mà chiếc áo gi-lê chắc vẫn còn để ở đó, thì Berthe nhẹ nhàng đứng lên. Nàng bước tới bên giường và thì thầm gọi nhỏ:

- Clément! Anh Clément!

Ông không mở mắt và tin rằng ông đang ngủ, nàng nín thở rón rén bước ra khỏi phòng.

- Ôi cô ả khốn nạn, cô ta đi gặp tình nhân đó.

Cùng lúc đó, với ý định trả thù, ông lập tức nghĩ đến việc phải khẩn thiết lấy lại bức thư. Ông nghĩ: Mình có thể quay lên phòng qua vườn theo đường cầu thang phụ mà không ai nhìn thấy. Cô nàng tưởng mình thiếp đi rồi, mình sẽ kịp trở về rồi nằm ngủ trước khi cô ta quay lại.

ngay lập tức, chẳng cần quan tâm đến thể trạng còn quá yếu không biết có đi nổi không, chẳng lo đến nguy hiểm nếu gặp gió lạnh, ông nhảy xuống giường, khoác chiếc áo choàng vẫn đặt trên ghế, rồi với đôi chân trần trong đôi dép lê, ông bước thẳng ra cửa. Ông tự nhủ: Nếu có ai đến, nếu có ai bắt gặp mình, lập tức mình sẽ phó mặc cho cơn mê sảng.

Cây đèn ngoài tiền sảnh đã tắt, ông phải mất một chút chật vật mới mở được cửa. Tuy nhiên ông vẫn mở được rồi bước ra vườn.

Trời rét căm căm và tuyết đang rơi. Gió quật những cành cây lạnh cứng làm phát ra những âm thanh buồn thảm. Tường nhà chìm trong bóng tối. Chỉ có một cửa sổ đang sáng đèn, đó là cửa sổ căn phòng của bá tước Trémorel.

Trên chiếc rèm cửa bằng vải mỏng hiện lên cực kì rõ nét hình bóng một người đàn ông, đó là bóng của Hector. Anh ta đang đứng trước cửa sổ, trán tì lên kính.

Theo bản năng, ông Sauvresy dừng lại để quan sát người bạn kia, người sống ở nhà ông mà cứ như ở nhà mình, người đã đem đến sự ô danh, tuyệt vọng và cái chết để đổi lấy lòng hiếu khách thân thiện nhất.

Anh ta đang nghĩ gì mà đứng nhìn vào bóng đêm thế kia? Liệu anh ta có nghĩ đến hành động bỉ ổi của mình không? Nhưng kìa anh ta có một cử động đột ngột, anh ta quay mặt lại như thể bị bất ngờ bởi tiếng động lạ nào đó. Cái gì vậy? Sauvresy thừa biết nó là gì. Một cái bóng thứ hai hiện ra trên tấm rèm mỏng, đó là bóng của vợ ông, Berthe.

Thế mà ông vẫn cứ cố hoài nghi! Thêm một bằng chứng mới mà ông không cần phải đi tìm.

Lý do nào đưa cô nàng đến căn phòng đó vào giờ phút này? Nàng đang nói với vẻ sốt sắng. Ông có cảm tưởng như đang nghe thấy cái giọng âm vang, lúc ngân lên như chuông, lúc lại nhẹ nhàng âu yếm, làm rung lên tất cả những sợi dây si mê trong lòng ông. Ông lại như nhìn thấy đôi mắt quá đẹp ngự trị trái tim mình.

Nhưng nàng đang làm gì kia?

Chắc là nàng đến để hỏi Hector điều gì đó, anh ta từ chối, thế là nàng đang cầu xin. Đúng, nàng đang cầu xin, Sauvresy đoán được điều đó căn cứ vào những động tác của Berthe đang hiện rõ trên nền vải rèm, giống như những bóng ma đen thẫm bí ẩn in trên tấm giấy dầu. Ông hiểu rất rõ cái động tác van xin làm say lòng người rất quen thuộc như thế kia khi nàng muốn có được điều gì đó! Nàng nắm hai bàn tay đưa lên ngang mặt, nghiêng đầu, khép hờ đôi mắt để gia tăng hiệu quả. Thật mơ mộng thi vị được nghe giọng nàng khi nàng nói: “Nào nói đi, anh Clément của em, anh đồng ý chứ, đúng không? Anh đồng ý.”

Và bây giờ, vẫn cái động tác đáng yêu đó, vẫn ánh mắt và giọng nói đó, nàng đang dành cho người đàn ông khác.

Sauvresy buộc phải tựa vào một gốc cây cho khỏi ngã.

Rõ ràng Hector đang từ chối điều mà nàng mong muốn. Nàng đang huơ ngón tay trỏ của bàn tay phải, với những cử chỉ láu lỉnh, gật đầu vẻ hờn dỗi. Chắc là nàng đang nói: “Chàng không đồng ý, chàng thấy đấy, chàng không đồng ý...”

Tuy nhiên nàng vẫn tiếp tục cầu xin.

Ôi - Sauvresy nghĩ - Anh ta biết cách cưỡng lại một lời cầu xin từ miệng nàng; còn ta thì chẳng bao giờ có được can đảm đó. Khi nàng nhìn, anh ta có thể giữ được lý trí, sự bình thản, ý chí. Còn ta thì chẳng bao giờ nói “không” với nàng, đúng hơn là chẳng bao giờ ta đợi cho đến khi nàng phải yêu cầu điều gì. Ta dành cả cuộc đời để dò xét những ý tưởng ngông cuồng nhất của nàng để ta đón trước. Có phải chính điều đó làm ta thất bại?

Hector vẫn ngoan cố và Berthe dần trở nên sôi động, chắc hẳn nàng đang tức giận. Nàng lùi bước, đua thẳng một tay ra, nửa thân trên ngả ra sau; có vẻ nàng đang đe dọa anh ta.

Cuối cùng anh ta chịu thua. Anh ta gật đầu ra hiệu “đồng ý”.

Thế là nàng chạy lao đến, hai tay dang ra và cả hai cái bóng nhòa thành một trong cái ôm kéo dài.

Sauvresy không thể kìm giữ một tiếng kêu khủng khiếp tan loãng đi trong tiếng gió gầm gào. Ông muốn có một sự chắc chắn, thì đây ông đã có nó. Sự thực bung ra rõ ràng, không thể chối cãi. Giờ thì ông không cần tìm kiếm gì nữa, không cần tìm kiếm gì ngoài sự trừng phạt nghiêm khắc và khủng khiếp.

Lúc này Berthe và Hector đang nói chuyện thân mật; đứng áp người vào ngực anh ta, thỉnh thoảng cô nàng lại vít đầu anh ta xuống để hôn lên mái tóc đẹp.

Sauvresy hiểu rằng cô nàng đang chuẩn bị xuống dưới nhà, thế là ông không thể nghĩ đến việc đi tìm bức thư và vội vàng quay trở vào và vì sợ bị bắt gặp nên ông quên không cài lại chốt cổng vườn.

Chỉ đến khi về tới phòng ông mới nhận ra bản thân đã dầm mình trong tuyết, thậm chí còn giữ lại cả mấy bông tuyết trên đôi dép ướt đẫm. Ông vội vàng quẳng chúng vào sâu dưới gầm giường rồi leo lên giường giả vờ ngủ.

Vừa đúng lúc Berthe bước vào. Nàng bước tới bên chồng và tin rằng ông không thức giấc, nàng lại trở về với công việc đan móc bên cạnh lò sưởi.

Nàng mới móc chưa được mười mũi kim thì Trémorel xuất hiện. Ông ta quên không đem theo tờ báo lên gác nên đã quay lại tìm. Ông tỏ ra lo lắng.

- Nàng có ra khỏi nhà tối nay không? - Ông ta hỏi với giọng thì thầm.

- Không.

- Đám gia nhân đã đi ngủ rồi chứ?

- Ít nhất là em nghĩ thế. Nhưng sao anh lại hỏi vậy?

- Từ lúc anh lên phòng, tức là chưa đầy nửa tiếng đồng hồ, có người nào đã ra vườn và quay vào nhà.

Berthe nhìn ông với vẻ lo lắng đặc biệt.

- Anh có dám chắc những gì mình nói không?

- Hoàn toàn chắc chắn. Đang có tuyết rơi và cái người đi ra ngoài đã để giày vương tuyết vào nhà.

Những cục tuyết này vương trên nền đá lát ngoài tiền sảnh đã tan thành nước...

Cô nàng vội cầm cây đèn lên ngắt lời Hector:

- Anh đi theo em.

Ông Trémorel đã không nhầm. Họ nhận ra đây đó có những vệt nước nhỏ, nổi rất rõ trên những tấm đá lát hình vuông màu đen.

- Có thể mấy vệt nước này đã có từ lâu chăng? - Berthe thử phán đoán hú họa.

- Không. Anh quả quyết rằng vừa rồi ở đây không có gì, với lại, em xem đi, ở chỗ này vẫn còn một ít tuyết.

- Thế thì chắc là một gia nhân chăng?

Hector đi ra kiểm tra cổng vườn.

- Anh không tin! - Ông ta đáp - Một người gia nhân hẳn đã phải cài cổng lại rồi, mà em thấy đó, chốt cổng đã được kéo ra. Tối nay chính anh đã đóng cổng và nhớ chính xác là đã cài then.

- Thế thì lạ thật.

- Hơn nữa, hãy chú ý đây này, vệt nước chỉ đến cửa phòng khách là hết.

Cả hai đứng im lặng, vẻ hồi hộp, nhìn nhau đầy lo âu. Họ đều có một ý nghĩ kinh hãi:

- Liệu có phải anh ấy không?

Nhưng anh ấy đi ra vườn làm gì? Chỉ có thể là để theo dõi họ. Lúc đó họ đã không nghĩ đến cái cửa sổ.

- Không thể là Clément được! - Cuối cùng Berthe lên tiếng - Anh ấy đã ngủ khi em ra khỏi phòng và giờ vẫn ngủ rất sâu.

Nằm nghiêng trên giường, Sauvresy lắng nghe cuộc nói chuyện của hai kẻ mà bây giờ đã trở thành kẻ thù kinh tởm nhất. Ông nguyền rủa sự bất cẩn của mình, ông cũng hiểu rõ rằng mình sinh ra không phải để làm những trò nham hiểm. Cầu mong cho họ đừng nghĩ đến chuyện kiểm tra áo choàng và đôi dép của mình. - Ông nhủ thầm.

Rất may là cái ý nghĩ đơn giản như thế mà họ cũng không nghĩ ra, rồi họ chia tay sau khi đã làm mọi cách để trấn an nhau. Nhưng trong thâm tâm, mỗi người đều mang một nỗi nghi ngờ xót xa.

ngay đêm đó, Sauvresy lên một con sốt khủng khiếp. Sau một chút tỉnh táo, cơn mê sảng đáng sợ lại đem đến cho ông những bóng ma ghê rợn.

Sáng hôm sau, ông bác sĩ R... Tuyên bố rằng ông Sauvresy rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn bao giờ hết. Con đau tăng lên dữ dội, nhưng sự tiến triển của nó thì ngày càng chắc chắn. Xuất hiện những triệu chứng mâu thuẫn nhất. Mỗi ngày lại có một hiện tượng mới trái ngược với chẩn đoán của bác sĩ. Ngay khi có được một tiếng đồng hồ thuyên giảm, thì ông Sauvresy lại thấy cái cảnh tượng ghê tởm ở cửa sổ, thế là mọi điều tốt đẹp lại tan biến.

Vả lại ông đã không nhầm. Tối đó Berthe đã xin Hector một ân huệ.

Ngày hôm sau nữa, ông Xã trưởng Orcival sẽ có chuyến đi Fontainebleau cùng cả nhà và đề nghị bá tước Trémorel đi cùng. Hector sốt sắng nhận lời.

Khốn nỗi, Berthe không thể chịu được khi nghĩ đến chuyện ông ta sẽ ở bên Laurence suốt cả ngày trời, nên nàng đã đến van xin ông từ bỏ ý định đó. Nàng chứng minh cho ông ta thấy ông không thiếu những lý do chính đáng. Chẳng lẽ mạng sống của bạn mình đang gặp nguy hiểm mà ông lại đang tâm vui chơi như thế sao!

Ban đầu ông dứt khoát không chịu. Nhưng với những lời cầu khẩn tha thiết và cả những lời đe dọa, nàng buộc ông phải nghe lời và chỉ rời phòng sau khi ông thề sẽ viết thư cáo lỗi với ông Courtois ngay tối đó. Ông bá tước đã giữ lời, nhưng rất bực tức vì thái độ độc đoán này của cô nàng. Ông chán ngán vì cứ phải không ngừng hy sinh ý chí, hy sinh tự do đến mức không thể dự định, không thể nói và hứa hẹn điều gì mà không thăm dò trước con mắt sắc của người đàn bà ghen tuông này.

Cái vòng xích trói buộc ông ngày càng nặng nề và làm ông đau đớn. Ông hiểu rằng về lâu dài nó không tự cởi ra, mà sớm hay muộn ông sẽ phải đập bỏ nó.

Ông chưa bao giò yêu Berthe, cũng chẳng yêu Fancy, nhưng lại yêu con gái ông Xã trưởng Orcival.

Ban đầu, một triệu đồng của hồi môn đã khiến ông lóa mắt, nhưng dần dần ông bị lôi cuốn bởi sức hấp dẫn sắc sảo toát ra từ Laurence. Ông, một kẻ ăn chơi phè phỡn, đã bị quyến rũ bởi vẻ yêu kiều, ngây thơ trong trắng, vẻ chân thành và sắc đẹp của nàng. Đến mức ông sẵn sàng cưới Laurence ngay cả khi nàng nghèo, giống như Sauvresy đã cưới Berthe.

Nhưng ông lại quá sợ cô nàng Berthe này, nên không thể bỗng dưng mà bất chấp nàng được và ông đành phải đợi thêm, phải tìm cách dùng mưu mẹo. Ngay sau khi xảy ra vụ tranh cãi về chuyến đi Fontainebleau, ông tuyên bố thấy khó chịu do thiếu tập luyện, thế là ngày nào ông cũng cưỡi ngựa hai hoặc ba tiếng. Ông không đi xa mà chỉ đi đến mức tới nhà ông Courtois.

Ban đầu, Berthe không thấy gì đáng ngờ trong những cuộc dạo chơi của bá tước Trémorel. Nhưng sau vài ngày, khi quan sát ông ta kĩ hơn, nàng nghĩ là mình phát hiện có sự thỏa mãn thầm kín nào đó được che giấu dưới cái vẻ mệt mỏi của ông.

Nàng bắt đầu nghi ngờ và nỗi nghi ngờ cứ tăng lên sau mỗi chuyến đi dạo của ông ta. Những phỏng đoán đáng buồn nhất cứ khuấy động nàng khi Hector vắng mặt. Anh ấy đi đâu? Có thể anh ấy đi thăm cái cô Laurence mà nàng vừa sợ vừa ghét kia?

Linh cảm của một người tình hay ghen đã không đánh lừa nàng, nàng thấy rõ điều đó.

Một buổi tối, Hector trở về nhà với một nhành thạch thảo do chính Laurence đã gài lên khuy áo mà ông quên gỡ ra. Nhẹ nhàng cầm nhánh hoa, ngắm nghía và đưa lên mũi ngửi, Berthe cố gượng cười trong khi chịu những cơn đau tàn nhẫn nhất của nỗi ghen tuông:

- Thật là một loài thạch thảo tuyệt đẹp! - Nàng nói.

- Anh cũng thấy thế! - Hector đáp với giọng thư thái, mặc dù không biết nó là loài gì.

- Liệu có thóc mách không nếu em hỏi ai đã tặng anh bông hoa này?

- Chẳng có cô nào cả. Đó là món quà của ông Thẩm phán hòa giải đáng quý, Cha Plantat.

Cả xã Orcival đều biết rất rõ, ông Thẩm phán hòa giải, người làm vườn già gàn dở, chưa bao giờ tặng bất cứ ai bông hoa nào ngoài tiểu thư nhà Courtois. Vụ nói dối thất bại thật thảm hại và Berthe không thể bị mắc lừa.

- Anh đã hứa với em, Hector, - Nàng bắt đầu nói -là sẽ không đi thăm tiểu thư Courtois nữa, sẽ từ bỏ đám cưới này.

Ông tìm cách trả lời.

- Hãy để em nói, - Nàng nói tiếp - rồi anh sẽ giải thích sau. Anh đã không giữ lời, đã đùa cợt lòng tin của em, em điên dại đến mức ngạc nhiên. Chỉ có điều, hôm nay, sau khi suy nghĩ kĩ, em muốn nói rằng anh sẽ không được cưới tiểu thư Courtois.

Rồi ngay lập tức, không đợi ông trả lời, nàng bắt đầu lải nhải không dứt những điều kể lể của loại đàn bà bị quyến rũ hoặc cho là mình bị quyến rũ. Nào là tại sao ông ta lại đến nhà nàng? Rằng nàng đang hạnh phúc trước khi quen biết ông. Đúng là nàng không yêu Sauvresy, nhưng nàng quý trọng anh ấy. Anh ây tốt với nàng. Nếu không biết những niềm hạnh phúc thiêng liêng của nỗi dam mê đích thực thì chắc nàng đã không khao khát chúng. Nhưng ông đã xuất hiện và nàng không biết cách cưỡng lại sự cám dỗ. Tại sao ông lại lợi dụng việc nàng không thể cưỡng lại sức hút của ông? Và, sau khi làm cho nàng hư hỏng, ông lại muốn rút lui, muốn cưới người đàn bà khác, để mặc cho nàng nhớ tiếc sự qua lại của ông, nho tiếc nỗi xấu hổ và sự hối hận về một lỗi lầm ghê tởm.

Ông Trémorel lắng nghe mà bàng hoàng vì sự táo tợn của nàng. Điều này thật không thể tin được! Sao! Nàng dám nói rằng chính ông đã lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm của nàng, trong khi trái lại, khi biết nàng rõ hơn, đôi khi ông hoảng sợ vì sự đồi bại của nàng. Ông phát hiện ra sự hư hỏng của nàng trầm trọng đến nỗi tự hỏi không biết mình là người tình thứ nhất hay thứ hai mươi của nàng.

Nhưng nàng đã dồn ông đến mức phát cáu. Nàng đã tỏ ra thô bạo cho thấy ý chí khe khắt của mình, đến mức ông quyết thà mất tất cả còn hơn phải chịu thói độc đoán này thêm nữa. Ông đã hứa nếu có dịp thì ông sẽ cưỡng lại. Và bây giờ ông đang cưỡng lại đây.

- Đúng thế đấy! - Ông tuyên bố - Anh đã lừa nàng, anh đang không có tương lai, đám cưới này sẽ đảm bảo cho anh một tương lai, anh sẽ lấy vợ.

Và ông lặp lại những lý lẽ cũ khi thề rằng mình chưa bao giờ yêu Laurence, nhưng càng ngày ông càng tham tiền.

- Bằng chứng là, - Ông nói tiếp - nếu ngày mai nàng có kiếm cho anh một người đàn bà có 1.200.000 franc chứ không phải một triệu, thì anh sẽ cưới cô ta ngay thay vì tiểu thư Courtois.

Chưa bao giờ nàng nghĩ ông ta lại dũng cảm như vậy. Từ lâu nàng đã nhào nặn ông ta như nặn một miếng sáp mềm, đến mức cuộc phản kháng bất ngờ này làm cho nàng chưng hửng. Nàng trở nên phẫn nộ, nhưng đồng thời lại cảm thấy một sự thỏa mãn bệnh hoạn làm khoái chí loại đàn bà gặp được một ông chủ có khả năng đánh họ, thế là tình yêu dành cho Trémorel đang giảm đi lại có thêm động lực mới. Thế rồi lần này ông đã tìm thấy những điều nhấn mạnh để thuyết phục nàng. Nàng khinh bỉ ông đủ đến mức tin rằng ông rất có khả năng cưới vợ chỉ vì tiền.

Khi ông kết thúc câu chuyện thì nàng bảo:

- Vậy có đúng là anh chỉ quan tâm đến khoản tiền một triệu kia không?

- Anh đã thề với nàng một trăm lần.

- Anh thật sự không yêu Laurence chứ?

- Berthe yêu quý, anh đã và sẽ chỉ yêu mình nàng.

Ông nghĩ rằng bằng cách ru ngủ Berthe với những lời yêu đương, ông sẽ làm cho nàng quên đi cho đến ngày ông làm đám cưới. Và một khi đã cưới xong, ông sẽ thực sự quan tâm đến tương lai phía trước. Sauvresy còn có ý nghĩa gì với ông! Cuộc đời của một người đàn ông mạnh mẽ là một chuỗi tình bạn bị đổ vỡ. Nói cho cùng, bạn bè là cái gì? Đó là người có thể và cần phải phục vụ cho ta. Sự khôn khéo chính là biết cách cắt đứt quan hệ vào đúng cái ngày họ không còn có ích cho ta nữa.

Về phần mình, Berthe cũng suy nghĩ rồi bảo Hector:

- Anh hãy nghe đây, bình tĩnh mà nói thì em không thể cam chịu hy sinh như anh yêu cầu. Anh làm ơn hãy để cho em thêm vài ngày nữa để em quen với cú đòn kinh khủng này. Anh hãy đợi... Anh là người mắc nợ em điều đó, hãy để cho anh Clément hồi phục lại đã.

Ông hết sức ngạc nhiên khi thấy nàng dễ tính và dịu hiền đến thế. Ai dám mong đợi những sự nhượng bộ dễ dàng như vậy. Ông không hề nghĩ đến chuyện giăng bẫy ở đây.

Trong lúc vui vẻ, ông có một cơn rung cảm hào hứng, nhưng Berthe đã không nhận ra. Ông nâng bàn tay nàng lên và vừa hôn tay nàng với vẻ nhiệt tình vừa nói:

- Ôi! Nàng tốt quá, đúng là nàng yêu anh.