Ông Lecoq tiến lên trước để là người đầu tiền bước tới cầu thang và những vết máu đập ngay vào mắt. Ông phẫn nộ kêu lên mỗi khi thấy một vệt máu:

- Ôi, ôi, ôi, thật khốn nạn!

Ông Courtois rất xúc động khi thấy một thái độ nhạy cảm như thế ở một viên cảnh sát. Ông tưởng rằng lời than đó dành cho nạn nhân. Nhưng ông nhầm, bởi lẽ ông Lecoq vừa leo cầu thang vừa nói tiếp:

- Quân khốn nạn! Không nên vấy bẩn trong một tòa nhà như thế này, hoặc ít ra cũng phải lau đi. Người ta còn phải đề phòng chứ, ôi thật quái quỷ!

Lên đến lầu một, đứng trước cửa căn phòng khách dẫn vào phòng ngủ, trước khi bước vào, ông Lecoq dừng lại xem xét kĩ địa thế của căn phòng. Sau khi đã thấy rõ những gì muốn thấy, ông bước vào phòng, nói:

- Nào! Ta không cần các thủ tục gì nữa.

- Nhưng tôi thấy, - Ông Thẩm phán điều tra nhận xét - rằng có lẽ chúng tôi đã có đủ các yếu tố điều tra để tạo thuận lợi đặc biệt cho công việc của ông. Rõ ràng tay Guespin này, nếu không phải tòng phạm thì ít nhất hắn cũng biết vụ này.

Ông Lecoq liếc nhìn bức chân dung trên chiếc hộp kẹo. Còn hơn cả một cái nhìn, đó là sự trao gửi một điều tâm sự. Rõ ràng ông đang nói chuyện với nguời đàn bà đã khuất điều mà ông không dám nói to.

- Tôi biết rõ, - Ông nói tiếp - rằng Guespin đang bị liên lụy một cách tai hại. Tại sao anh ta lại không muốn nói ra mình đã qua đêm ở đâu? Mặt khác, dư luận đang chống lại anh ta và tôi, đương nhiên cũng nghi ngờ.

Ông đứng một mình giữa phòng. Theo yêu cầu của ông, những nguời khác dừng ở nguỡng cửa và đưa con mắt lờ đờ nhìn xung quanh, ông đang cố hiểu cái cảnh lộn xộn gớm ghiếc trong phòng.

- Bọn ngu xuẩn! - Ông nói với giọng khó chịu -Một lũ súc sinh tráo trở. Không, sự thực là nguời ta không làm như thế này. Không có lý do để phải giết người cướp của, đập vỡ mọi thứ nhà nguời ta. Trộm cướp không phá phách đồ đạc, quái quỷ thật! Mà chúng thường đem theo đồ móc khóa, những móc khóa xinh xắn và rất hữu ích. Đúng là bọn vụng về, ngu dốt! Đừng nói là...

Ông ngừng lời, há hốc mồm nói tiếp:

- Ê, có thể chúng không đến nỗi vụng về lắm!

Những nguời chứng kiến cảnh này đang đứng bất động ngoài cửa, theo dõi các động tác của ông với vẻ quan tâm pha lẫn ngạc nhiên - gần như phải nói đó là những thao tác nghiệp vụ của ông Lecoq.

Quỳ chân xuống tấm thảm sàn, ông đưa bàn tay áp xuống mặt chiếc thảm dày đầy mảnh sứ vỡ.

- Còn ẩm ướt, rất ướt, có thể nói, nước chè còn nguyên chưa uống khi chúng đập vỡ tách.

- Có thể còn nhiều chè trong bình. - Cha Plantat phản bác.

- Tôi biết, - Ông Lecoq đáp - đó chính là điều tôi đang tự nhủ. Theo cách này thì chỗ nước ẩm ướt kia không đủ để cho chúng ta biết chính xác thời điểm xảy ra án mạng.

- Nhưng chiếc đồng hồ quả lắc đã cho chúng ta biết, - Ông Courtois kêu lên - thậm chí rất chính xác.

- Đúng thế, - Ông Domini đồng tình - trong biên bản, ông Xã trưởng đã giải thích rất rõ rằng chiếc đồng hồ bị chết khi rơi.

- À này, - Cha Plantat nói - chính cái thời điểm bị chết của chiếc đồng hồ làm tôi ngạc nhiên. Nó chỉ 3 giờ 20 phút, mà chúng ta biết rằng lúc bị giết bà bá tước ăn mặc hoàn toàn chỉnh tề như ban ngày. Chẳng lẽ bà ấy đứng uống trà lúc 3 giờ sáng? Điều này ít có khả năng lắm.

- Tôi cũng thế. - Ông Lecoq nói tiếp - Tôi cũng ngạc nhiên về tình tiết này, chính vì thế vừa rồi tôi đã kêu lên “Không đến nỗi vụng về lắm!” Hơn nữa, ta sẽ thấy rõ ngay thôi.

ngay lập tức, bằng những thao tác vô cùng thận trọng, ông nhấc chiếc đồng hồ lên rồi đặt nó đứng thắng trên bệ lò sưởi. Kim đồng hồ vẫn chỉ vào 3 giờ 20 phút.

- 3 giờ 20 à, - Ông Lecoq vừa lẩm nhẩm vừa lùa miếng kê nhỏ đặt dưới chân đế đồng hồ - quái quỷ thật!

Đây không phải là giờ uống trà. Cũng không phải cái giờ này, vào giữa tháng bảy, là lúc vụ sát hại xảy ra.

Ông hì hục mở nắp mặt đồng hồ rồi gạt chiếc kim dài đến chỗ 3 giờ rưỡi. Chiếc đồng hồ điểm 11 tiếng chuông.

- May quá! - Ông hân hoan kêu lên - Sự thật là đây!

Và, lôi hộp kẹo trong túi ra, ông nuốt chửng một chiếc kẹo thục quỳ rồi nói:

- Cái bọn làm trò!

Phương pháp kiểm tra đơn giản mà không ai nghĩ tới đang làm mọi người ngạc nhiên.

Đặc biệt là ông Courtois kinh ngạc thán phục. Ông nói với ông bác sĩ:

- Xem kìa, cái gã ranh mãnh này có năng khiếu chuyên môn.

- “Ergo”[1], - Ông Lecoq nói từ này bằng tiếng La-tinh - chúng ta không phải đang đối diện với một bọn súc sinh như ban đầu tôi suýt tin như thế, mà với bọn vô lại biết cách nhìn xa hơn mũi dao của chúng. Chúng đã tính sai việc của mình, phải công nhận như thế, nhưng rốt cục chúng đã có tính toán, dấu hiệu chỉ dẫn cho thấy rõ điều đó. Chúng định đánh lạc hướng điều tra bằng cách đánh lừa về thời gian.

- Tôi không thấy rõ mục đích của chúng trong chuyện này. - Ông Courtois nói xa xôi.

- Tuy nhiên sự việc rất rõ ràng. - Ông Domini đáp -Bọn sát nhân sẽ có lợi gì khi muốn làm người ta tin rằng

vụ giết người đã xảy ra sau giờ khởi hành của chuyến tàu cuối cùng đi Paris? Chia tay bạn bè vào lúc 9 giờ ở ga Lyon, tay Guespin có thể có mặt ở đây lúc 10 giờ, giết hại ông bà chủ, cướp tiền rồi trở về Paris bằng chuyến tàu cuối cùng.

- Giả thuyết này rất dễ thương. - Cha Plantat phản bác - Nhưng nếu thế thì tại sao Guespin không quay lại với bạn bè chỗ đám cưới nhà ông Wepler ở Batignolles, bằng cách ấy, ở mức độ nào đó anh ta sẽ tạo được chứng cứ ngoại phạm.

Từ đầu cuộc điều tra, bác sĩ Gendron vẫn ngồi trên chiếc ghế nguyên vẹn duy nhất trong phòng suy nghĩ về sự khó ở đột ngột đã khiến Cha Plantat tái xanh khi họ nói đến anh chàng thầy thuốc nắn xương Robelot. Những lời giải thích của ông Thẩm phán điều tra kéo ông ra khỏi dòng suy tư. Ông đứng lên nói:

- Còn một việc khác nữa, việc làm đồng hồ chạy trước này rất có lợi cho Guespin và có thể có hại cho kẻ tòng phạm là lão Bợm Nhậu.

- Nhưng, - Ông Domini đáp - rất có thể lão Bợm Nhậu chưa hề được tra khảo, về phần anh chàng Guespin, có thể anh ta có lý do chính đáng để không đến đám cưới. Thái độ mờ ám của anh ta, sau một tội ác như vậy, có thể làm hại cho anh ta hơn sự vắng mặt ở đám cưới.

Bản thân ông Lecoq chưa tính đến việc phát biểu gì thêm. Giống như một bác sĩ bên giường bệnh, ông muốn tin chắc vào phán đoán của mình. Ông quay lại chỗ lò sưởi và một lần nữa di chuyển những chiếc kim đồng hồ. Nó lần lượt đổ chuông 11 giờ rưỡi, rồi giữa đêm, rồi 12 giờ rưỡi và 1 giờ. Vừa làm ông vừa lẩm bẩm:

- Đúng là lũ học việc, bọn kẻ cướp nghiệp dư này! Người ta tưởng là chúng láu cá, nhưng chúng chưa nghĩ hết. Chúng gạt kim đồng hồ, nhưng lại quên không làm khớp cho chuông đổ đúng giờ. Thế là xuất hiện một gã bên an ninh, một con khỉ già giỏi bắt chước và âm mưu bị phát hiện.

Ông Domini và Cha Plantat im lặng không nói gì. Ông Lecoq trở lại chỗ họ rồi nói:

- Thưa ngài Thẩm phán, giờ thì tôi biết chắc vụ án xảy ra trước 10 giờ rưỡi.

- Nếu bộ phận đánh chuông không bị hỏng hóc, -Cha Plantat nhận xét - điều này có thể xảy ra.

- Điều vẫn thường xảy ra, - Ông Courtois nghe thấy thế nhấn mạnh là : chiếc đồng hồ quả lắc trong phòng khách nhà tôi đang trong tình trạng này không biết từ bao giờ.

Ông Lecoq suy nghĩ rồi nói tiếp:

- Cũng có thể ngài Thẩm phán hòa giải nói đúng. Tôi đã dự đoán một khả năng xảy ra, nhưng khả năng là điều chưa đủ khi khởi đầu một vụ án, cần phải có sự chắc chắn. Rất may chúng ta còn một phương tiện kiểm nghiệm khác, đó là cái giường, tôi đánh cược nó đã được mở chăn. - Rồi ông quay sang ông Xã trưởng:

- Thưa ngài, tôi cần một người gia nhân giúp tôi một tay.

- Không cần, - Cha Plantat lên tiếng - tôi sẽ giúp ông, như thế nhanh hơn.

ngay lập tức hai người nhấc chiếc đình màn đang phủ trên giường ra đặt xuống sàn, đồng thời tháo bỏ cả mành giường ra.

- Thế nào? - Ông Lecoq hỏi. - Tôi nói có đúng không?

- Đúng, - Ông Domini hơi ngạc nhiên nói - giường đã được mở chăn.

- Mở chăn ư? Vâng, - Ông Lecoq tiếp lời - nhưng đã không có ai nằm ở đây.

- Nhưng mà... - Ông Courtois định phản bác.

- Tôi tin chắc ý kiến mình đưa ra. - Ông Lecoq ngắt lời - Chúng đã mở chăn, đúng thế, có thể chúng đã nằm lăn lên giường, làm nhàu gối, vò nhàu chăn mền, làm nhăn nheo ga trải giường, nhưng, theo con mắt thành thạo, chúng đã không biết làm cho trông giống như có hai người nằm ngủ trên chiếc giường đó. Mở chăn một chiếc giường là một việc khó, có thể còn khó hơn cả việc trải lại giường. Để trải lại giường, không cần thiết phải cởi bỏ ga trải giường và chăn mền và cũng không phải lật lại nệm. Để mở chăn, dứt khoát người ta phải leo lên nằm ngủ trên đó và giường sẽ có hơi ấm. Giường ngủ là một trong những vật chứng ghê gớm không bao giờ đánh lừa và làm giả được. Giường này chưa có ai nằm ngủ...

- Tôi biết rõ, - Cha Plantat lưu ý - rằng bà bá tước vẫn còn mặc nguyên váy áo, nhưng ông bá tước có thể đi nằm trước.

Ông Thẩm phán điều tra, ông bác sĩ và ông Xã trưởng cùng tiến lại gần.

- Không, thưa ngài, - Ông Lecoq đáp - tôi có thể chứng minh cho ngài thấy. Việc chứng minh cũng dễ thôi, sau khi nghe thì một đứa trẻ mười tuổi cũng không bị mắc lừa trước sự lộn xộn giả tạo thế này.

Ông nhẹ nhàng thu tấm chăn mền và khăn trải giường bên trên vào giữa giường, nói tiếp:

- Hai chiếc gối này đều đã bị làm nhàu, đúng không? Nhưng các vị hãy nhìn chiếc gối dài ở dưới đi, nó vẫn còn nguyên không bị đụng chạm. Các vị sẽ không tìm thấy một vết nhăn nào do sức nặng của đầu người và cử động của cánh tay để lại. Không phải chỉ có thế: các vị hãy nhìn từ giữa giường đến cuối giường đi. Vì chăn mền được viền rất kĩ nên hai chiếc ga trải giường vẫn dính sát nhau. Các vị hãy vuốt tay như tôi, - Và ông đưa tay vuốt ga trải giường - các vị sẽ cảm thấy một sự căng cứng không thể có được nếu chân người duỗi đến đây. Song, ông Trémorel là người có vóc dáng có thể nằm dài suốt cả chiếc giường này.

Việc chứng minh của ông Lecoq quá rõ ràng, những bằng chứng hiển nhiên đến nỗi không có gì phải nghi ngờ.

- Không còn gì nữa, - Ông nói tiếp - giờ ta sang chiếc nệm thứ hai. Khi, vì những lý do nào đó người ta mở giường hoặc tìm cách chỉnh trang lại sự lộn xộn, thì hiếm khi nghĩ đến chiếc nệm thứ hai. Chúng ta hãy xem cái nệm này.

Ông nhấc chiếc nệm thứ nhất ở trên lên và quả thật mọi người nhìn thấy tấm vải bọc của chiếc nệm thứ hai hoàn toàn thẳng căng, không thấy vết lõm nào.

- Ôi! Cái nệm thứ hai này. - Ông Lecoq lẩm nhẩm.

Và cái mũi ông tỏ ra hớn hở trước một kỷ niệm về một câu chuyện nào đó. Ông Thẩm phán điều tra cũng lẩm nhẩm:

- Tôi thấy chứng tỏ là ông Trémorel lúc đó chưa đi ngủ.

- Hơn nữa, - Bác sĩ Gendron nói thêm - nếu chúng đã giết hại ông trên giường, thì quần áo ông sẽ còn để lại trên thứ đồ đạc nào đó.

- Chưa kể rằng, - Ông Lecoq hờ hững nói - ta có thể tìm thấy trên ga trải giường ít nhất một giọt máu. Chắc chắn bọn gian ác này không được thông minh.

Từ lúc nào đó, đôi mắt của Cha Plantat đã tìm kiếm ánh mắt của ông Thẩm phán điều tra. Khi ánh mắt họ gặp nhau thì ông Thẩm phán hòa giải vừa nói vừa nhấn mạnh từng chữ:

- Đối với tôi, điều làm tôi ngạc nhiên là một người đàn ông trẻ khỏe như ông bá tước Hector lại để chúng đến tận nhà giết được mình mà lại không phải lúc đang ngủ.

- Và trong một căn nhà đầy vũ khí, - Ông bác sĩ Gendron nhấn mạnh - bởi lẽ trên tường phòng làm việc của ông bá tước treo đầy súng và dao săn! Một kho vũ khí thật sự!

- Than ôi! - Ông Xã trưởng lương thiện Courtois thở dài - Chúng ta đã phải chứng kiến những vụ tai họa còn tệ hơn. Sự táo tợn của lũ gian ác gia tăng theo sự thèm khát tiêu xài xa hoa của tầng lớp cặn bã ở các trung tâm đô thị lớn. Không có tuần nào mà báo chí...

Ông phải ngừng lời với thái độ bất bình rõ rệt; nguời ta không nghe ông mà đang nghe Cha Plantat. Chua bao giờ ông thấy Cha lắm lời như vậy, Cha Plantat vẫn nói tiếp:

- Này, các vị có thấy là sự xáo trộn của căn nhà có vẻ kì cục không? Tôi ngạc nhiên là sao nó không có vẻ kinh khủng hơn. Có thể nói tôi là một ông già, không còn sức khỏe của một nguời 35 tuổi, thế nhưng nếu bọn sát nhân lọt vào nhà, khi tôi còn đứng vững thì chưa chắc chúng đã thắng được tôi. Tôi không biết mình sẽ làm gì, có thế tôi sẽ bị giết, nhưng chắc chắn tôi sẽ đánh thức được mọi người dậy. Tôi sẽ chống cự, la hét, sẽ mở cửa sổ, sẽ đốt lửa lên.

Các vị sẽ nói gì, những thần dân của xã Orcival, nếu các vị được nhìn thấy sự phấn khích của ông Thẩm phán hòa giải!

- Thêm nữa, - Ông bác sĩ nhấn mạnh - khi còn thức thì ông ấy khó có thể bị bất ngờ. Một tiếng ồn khác lạ luôn đánh động. Đó là một tiếng cửa xoấy bản lề cọt kẹt, tiếng bước chân cót két trên cầu thang. Dù thành thạo đến mấy thì một tên sát nhân cũng không làm cho nạn nhân bất ngờ choáng váng được.

- Có thể chúng có súng. - Ông Courtois nói bóng gió - Chuyện này đã xảy ra. Bạn có thể rất bình thản ngồi trong phòng, vào một hè, bạn để mở cửa sổ, uống trà và nói chuyện với vợ; ở bên ngoài, kẻ gian kiếm một cái thang ngắn; một trong số chúng trèo lên đến ngang tầm bậu cửa sổ, chúng thoải mái chỉnh đường ngắm vào bạn, hắn bóp cò và viên đạn bấy đi...

- Và, - Ông bác sĩ nói tiếp - tất cả láng giềng bị đánh thức sẽ chạy ào tới.

- Xin lỗi, - Ông Courtois phản bác - ở thị trấn hay trong một thành phố đông người thì đúng thế. Nhưng giữa một khuôn viền rộng lớn thế này thì không. Ngài bác sĩ hãy nghĩ đến địa thế cách biệt của lâu đài. Nhà của bà Lunascol là hàng xóm gần nhất mà vẫn cách hơn 500 mét, hơn nữa còn bị cây cối rậm rạp bao quanh chặn mất âm thanh. Chúng ta thử làm thí nghiệm xem. Nếu ngài muốn, tôi sẽ bắn một phát súng lục trong phòng này và đánh cược rằng ở ngoài đường ngài sẽ không nghe thấy tiếng nổ.

- Ban ngày thì có thể, nhưng ban đêm!...

Sở dĩ ông Courtois nói nhiều như vậy là vì những người khác đang chú ý quan sát ông Thẩm phán điều tra.

- Rốt cục, - Ông Domini kết luận - nếu chúng ta không có hy vọng tối nay hoặc ngày mai anh chàng Guespin quyết định khai báo thì cái xác của ông bá tước sẽ cho ta lời giải của câu đố.

- Vâng, - Cha Plantat đáp - nếu chúng ta tìm thấy cái xác.

Trong thời gian diễn ra cuộc thảo luận khá dài này,

Ông Lecoq vẫn tiếp tục công việc điều tra, ông nhấc đồ đạc, xem xét các chỗ gãy vỡ, soi kĩ từ các mảnh vỡ nhỏ nhất, như thể chúng sẽ cung cấp sự thật. Đôi lúc, ông lôi trong túi ra một chiếc kính lúp và các vật dụng linh tinh có hình thù kì dị, một thanh thép uốn cong một đầu dùng để thăm dò ổ khóa. Ông nhặt được trên thảm sàn nhà mấy cái chìa khóa và trên giàn hong quần áo, ông thấy chiếc khăn ăn chắc là có gì đáng chú ý, vì thấy ông cất nó sang một bên.

Ông đi lại từ phòng ngủ sang phòng làm việc của ông bá tước mà vẫn không bỏ sót một chữ nào trong cuộc nói chuyện của mọi người, tận dụng mọi sự quan sát, thu thập và ghi nhớ kĩ các kiểu giọng nhấn mạnh hơn là chính những câu nói.

Trong một cuộc điều tra vụ án như ở Orcival, khi mà nhiều đại diện của pháp luật cùng có mặt, thì họ thường giữ ý với nhau. Tất cả đều biết nhau như là những người ngang nhau về kinh nghiệm, sự tinh tế và sáng suốt, cùng mối quan tâm khám phá sự thật. Những người này theo thói quen sẽ ít bằng lòng với những thứ bề ngoài dễ đánh lừa, khó nắm bắt và sự thận trọng đương nhiên của mỗi người sẽ tăng lên do sự tôn trọng dành cho óc sáng suốt và minh mẫn của nhau.

Có thể mỗi người có cách lý giải khác nhau về các sự việc được cuộc điều tra phát giác; hoặc là đã có một nhận thức đối lập nhau trên cùng một cơ sở của vụ việc; một kẻ quan sát nông cạn sẽ không nhận ra được những khác biệt đó.

Mỗi người, vừa che giấu ý nghĩ thầm kín vừa tìm cách thâm nhập vào ý nghĩ của người bên cạnh, nếu ý kiến đó tỏ ra đối lập với mình, thì họ tìm cách lôi kéo đối thủ về cùng với ý kiến của mình, không phải bằng cách thực thà nói thẳng ý nghĩ đó ra, mà bằng cách lưu ý đối thủ đến những câu chữ nghiêm trọng hoặc tầm phào mà anh ta mắc vào.

Tầm quan trọng to lớn của một chữ cũng biện minh được cho sự e ngại này.

Những người nắm trong tay quyền tự do và mạng sống của kẻ khác, những người mà chỉ bằng một nét bút có thể kết liễu một đời người, đang cảm thấy nghiệt ngã hơn người ta tưởng về gánh nặng trách nhiệm của mình. Cảm thấy gánh nặng này được chia sẻ là một sự nhẹ nhõm không nói nên lời.

Vậy là vì mấy lý do nào đó mà không ai dám chủ động, không dám bày tỏ rõ ý kiến, mỗi người cứ phải chờ đợi một ý kiến được phát ra một cách thuận chiều để chấp nhận hoặc phản bác. Họ đối thoại chỉ để trao đổi những câu đề xuất nhiều hơn là những lời khẳng định. Họ quyết định chỉ đưa ra những lời bóng gió xa xôi. Thế nên có những câu nói nhàm chán, những giả định gần như khôi hài, những câu nói riêng một mình, tất cả giống như sự khích động một lời giải thích.

Cũng vì thế mà người ta gần như không thể đưa ra được cái nhìn chính xác và thực tế cho một cuộc điều tra khó khăn.

Vậy là, trong vụ án này, ông Thẩm phán điều tra và Cha Plantat còn lâu mới có cùng quan điểm. Họ biết điều đó trước khi trao đổi với nhau. Nhưng ông Domini, người có quan điểm dựa trên những sự việc thực tế cụ thể, những tình tiết có thể sờ thấy được và không thể bàn cãi, lại không sẵn sàng khích động mâu thuẫn. Làm thế có ích gì?

Về phần mình, Cha Plantat, người mà hệ thống lập luận chỉ dựa trên những ấn tượng, trên một chuỗi suy luận ít nhiều logic, lại không thể bày tỏ rõ ràng nếu không có sự thôi thúc thực sự và cấp bách. Câu nói cuối cùng của ông, được nhấn mạnh với vẻ kiểu cách nhưng không được chú ý, ông coi là đã được đưa ra khá sớm, thậm chí quá sớm, thế là, để chuyển hướng cuộc nói chuyện, ông vội quay sang hỏi anh chàng phái viên của Sở Cảnh sát Paris:

- Thế nào ông Lecoq? Ông đã thu được dấu hiệu mới nào chưa?

Lúc đó ông Lecoq đang hết sức chăm chú ngắm nhìn bức chân dung lớn của ông bá tước Hector de Trémorel treo đối diện trước giường. Nghe tiếng gọi, ông quay lại đáp:

- Tôi chưa thấy điều gì quan trọng, nhưng cũng chưa thấy điều gì phản bác lại những dự đoán của tôi... Thế nhưng...

Ông không nói hết câu, có thể bản thân ông cũng đang lùi bước trước phần trách nhiệm của mình.

- Cái gì? - Ông Domini xẵng giọng gặng hỏi.

- Tôi muốn nói, - Ông Lecoq nói tiếp - rằng tôi không nắm chắc vụ này. Tôi đã có được chiếc đèn trong tay, thậm chí đã có một cây nến trong đèn, chỉ còn thiếu một que diêm...

- Xin ông hãy nói chuyện đứng đắn. - Ông Thẩm phán điều tra nghiêm khắc nói.

- À, - Ông Lecoq nói tiếp với một vẻ và giọng nói quá nhún nhường nên không thể không bị coi là diễn trò - tôi vẫn còn do dự. Tôi cần được giúp đỡ. Chẳng hạn nếu ngài bác sĩ hạ cố chịu khó tiến hành khám nghiệm tử thi của bà bá tước Trémorel thì tôi biết ơn lắm.

- Chính tôi cũng muốn đề nghị như vậy, thưa ông bác sĩ quý mến. - Ông Domini nói với bác sĩ Gendron.

- Xin vui lòng. - Ông bác sĩ già đáp và lập tức bước ra phía cửa. Nhưng ông Lecoq giữ tay ông lại.

- Tôi xin phép, - Ông lên tiếng với một giọng không hề giống với cái giọng đã có từ trước đến giờ - xin phép lưu ý ngài bác sĩ về những vết thương trên mặt bà Trémorel do một dụng cụ đập mà tôi ngờ là một chiếc búa. Tôi, với tư cách không phải là bác sĩ, đã xem xét những vết thương này và thấy chúng có vẻ đáng ngờ.

- Tôi cũng thấy thế, - Cha Plantat nhanh nhảu nói - hình như ở những chỗ bị đánh không thấy có máu chảy dưới da.

- Bản chất của những vết thương này. - Ông Lecoq nói tiếp - sẽ là dấu hiệu quý giá để chốt lại quan điểm của tôi.

Và vì vẫn ấm ức bởi thái độ thô bạo của ông Thẩm phán điều tra, ông nói thêm như một sự trả đũa ngây thơ:

- Chính ngài, thưa bác sĩ, là người nắm giữ que diêm đó.

Ông Gendron đang sửa soạn đi ra thì trên ngưỡng cửa xuất hiện gia nhân của ông Xã trưởng xã Orcival, anh Baptiste, người tự cho là không ai dám la mắng. Anh cúi sát đầu chào rồi nói:

- Tôi đến tìm ngài.

- Tìm ta ư? - Ông Courtois hỏi. - Sao? Có chuyện gì? Người ta không để yên cho ta được một phút à! Cứ trả lời là ta bận.

- Đó là, - Anh chàng Baptiste bình thản nói - việc liên quan đến bà nhà mà chúng tôi nghĩ bà muốn phiền đến ngài. Bà nhà thấy trong người rất khó ở.

Mặt ông Xã trưởng ưu tú hơi tái xanh. Ông lo lắng kêu lên:

- Vợ ta ư? Mi định nói gì? Nói rõ ta nghe nào!

- Thế này ạ. - Anh chàng Baptiste nói tiếp với vẻ điềm nhiên nhất trên đời - Nhân viên bưu điện vừa đưa thư tới. Vâng! Tôi đem thư vào cho bà nhà lúc ấy đang ở trong phòng khách. Tôi vừa quay gót thì nghe thấy tiếng kêu thất thanh và một tiếng động như thể một người ngã lăn ra sàn.

Anh chàng Baptiste trình bày chậm rãi, người ta cảm thấy anh đang vận dụng tài nghệ vô địch của mình để làm tăng nỗi lo lắng của ông chủ.

- Nhưng mà nói đi! - Ông Xã trưởng điên tiết kêu lên. - Nói ngay đi xem nào!

- Tất nhiên, - Anh chàng kì cục vẫn nhẩn nha nói tiếp - tôi lại mở cửa căn phòng khách. Tôi nhìn thấy gì? Bà nhà đang nằm trên sàn. Đúng theo lẽ, tôi kêu cứu, chị hầu phòng chạy đến, rồi chị bếp và những nguời khác nữa. Chúng tôi khiêng bà lên giường. Hình như chị Justine nói với tôi, rằng bức thư của cô Laurence đã khiến bà như vậy.

Gã gia nhân tự cho chẳng ai dám la mắng lúc này thật đáng đánh đòn. Cứ sau một câu gã lại ngừng lại, ngập ngừng, tìm câu chữ; hai mắt gã, trái với bộ mặt ra vẻ hối tiếc, đang để lộ sự thỏa mãn cực độ khi thấy tai họa xảy ra với ông chủ.

Còn ông chủ này, than ôi, đang tỏ ra rụng ròi. Tất cả chúng ta cũng thế thôi, khi không biết chính xác chúng ta đang gặp phải nỗi bất hạnh gì, ông đang run lên vì cuộc hỏi cung này. Ông đứng đó, sững sờ, không cử động được; ông kêu than thấy vì chạy về nhà.

Cha Plantat tranh thủ thời gian trống để hỏi người gia nhân, với một cái nhìn mà gã kì cục này không dám tránh né.

- Sao cơ? - Ông hỏi - Một bức thư của cô Laurence, vậy là cô ấy không ở nhà?

- Không, thưa ngài, tính đến hôm qua cô ấy đã đi được 8 ngày để đến ở nhà một người chị em của bà chủ.

- Thế bà Courtois giờ thế nào?

- Tốt hơn rồi, thưa ngài, chỉ có điều bà luôn mồm kêu khóc thật đáng thương.

Ông Xã trưởng bất hạnh lập tức đứng lên. Ông túm lấy cánh tay gã gia nhân rồi kêu lên:

- Nào đi thôi, đi!...

Rồi cả hai chạy ra ngoài.

- Tội nghiệp ông ấy! - Ông Thẩm phán điều tra nói - Con gái ông ấy có thể đã mất.

Cha Plantat buồn rầu lắc đầu nói:

- Nếu chỉ có thế. - Rồi ông nói thêm - Ngài hãy nhớ lại những lời ám chỉ của lão Bợm Nhậu.

❀ ❀ ❀

[1] Tiếng La-tinh: “vậy là” (ND).