Trong phòng bi-a của lâu đài Valfeuillu, ông bác sĩ Gendron vừa làm xong công việc ảo não của mình. Ông đã cởi bỏ chiếc áo đuôi tôm màu đen có măng-sét rộng, hai chiếc đuôi áo rộng thùng thình, có những lỗ khuyết được viền ruy băng đỏ theo hình bắc đẩu bội tinh, một chiếc áo của nhà bác học thực sự, rồi ông xắn tay áo sơ mi mấy bằng loại vải bền lên tận quá khuỷu tay.

Bên cạnh ông, trên chiếc bàn nhỏ đựng đồ giải khát, bày la liệt mấy dụng cụ phục vụ cho công việc, mấy con dao mổ và mấy cái que thăm bằng bạc.

Để khám nghiệm, chắc ông đã phải lột bỏ váy áo của tử thi rồi trùm lên chiếc khăn trải giường rộng, màu trắng, làm nổi lờ mờ các đường nét của thi thể và che phủ cả mép bàn bi-a.

Đang cúi mình xuống xô nước lớn, ông bác sĩ sắp rửa tay xong thì ông Thẩm phán già và ông Lecoq bước vào. Nghe tiếng động ở cửa, ông nhanh nhẹn đứng thẳng người.

- Ồ! Ông đấy à, ông Plantat! - Ông nói lạc cả giọng - Ông Domini đâu?

- Về rồi.

Ông bác sĩ không thèm kìm nén một cử chỉ sốt ruột, liền nói:

- Dù sao tôi cũng cần phải nói với ông ấy, nhất định phải nói và càng sớm càng tốt. Bởi vì rốt cục có lẽ tôi nhầm, có thể tôi nhầm...

Ông Lecoq và Cha Plantat bước lại gần sau khi khép lại cánh cửa mà bên ngoài đám gia nhân đang vây quanh. Khi bưóc vào khoảng sáng của ánh đèn, hai người nhìn thấy rõ vẻ mặt điềm tĩnh thường ngày của ông Gendron đang bị kích động như thế nào.

Mặt ông tái xanh, tái xanh hơn cả cái xác đang nằm dưới tấm khăn trải giường kia.

Sự biến dạng vẻ mặt và giọng nói của ông bác sĩ không thể do cái nhiệm vụ mà ông vừa hoàn thành. Chắc chắn đây là một công việc nặng nhọc, nhưng ông Gendron là một trong những bác sĩ thực hành đã từng bắt mạch cho tất cả những người cùng khổ và đã gặp nhiều cảnh gớm ghiếc hơn nhiều, nói cho cùng thì họ đã nhìn thấy đủ những cảnh như thế này rồi. Chắc hẳn ông đã phát hiện ra điều gì khác thường lắm.

- Ông bác sĩ kính mến! - Cha Plantat nói - Tôi sẽ hỏi ông câu hỏi mà ông đã hỏi tôi cách đây mấy tiếng: Ông có thấy trong người khó ở không, có đau ở đâu không?

Ông Gendron buồn rầu lắc đầu, rồi trả lời với ý đồ có tính toán và hoàn toàn có cân nhắc:

- Tôi sẽ trả lời ông, ông bạn ạ, đúng như ông đã trả lời tôi: Cảm ơn ông, không có gì, tôi khá hơn rồi.

Thế là hai người, vì có óc quan sát sâu sắc như nhau, đều phải quay đầu đi chỗ khác, như thể, sợ phải trao đổi ý nghĩ, cả hai đều nghi ngờ ánh mắt thuyết phục của nhau.

Ông Lecoq liền lên tiếng:

- Tôi nghĩ là mình biết lý do làm ông bác sĩ xúc động. Ông ấy vừa phát hiện ra rằng bà Trémorel đã bị giết ngay lập tức, sau đó lũ giết người còn lao vào hành hạ một cái xác đã gần như lạnh cứng.

Ông bác sĩ nhìn vị nhân viên an ninh với vẻ sững sờ tột độ:

- Làm sao ông đoán được điều đó? - Ông hỏi.

- Ồ! Không chỉ mình tôi đoán ra. - Ông Lecoq khiêm tốn đáp - Tôi phải chia sẻ với ông Thẩm phán hòa giải niềm vinh dự về cái hệ thống lập luận đã dẫn chúng tôi đi đến dự đoán điều này.

Ông Gendron đập tay lên trán kêu lên:

- Quả thực, giờ tôi đã nhớ ra lời khuyến nghị của ông; phải thú nhận là trong cơn bối rối quá mức, tôi đã hoàn toàn quên mất.

Ông Lecoq nghĩ là phải nghiêng mình đáp lễ.

- Thế này nhé, - Ông bác sĩ nói tiếp - những điều dự đoán của ông đã tỏ ra là đúng. Giữa cú dao găm đầu tiên dẫn đến cái chết và những cú sau đó, có thể không mất một khoảng thời gian như ông giả định, nhưng tôi tin rằng bà Trémorel đã chết được gần ba giờ cho đến khi chúng đâm chém xác bà một trận nữa.

Ông Gendron bước đến bên bàn bi-a rồi thong thả nhấc tấm vải phủ lên, làm lộ ra bộ mặt và phần thân trên của xác chết.

- Ông soi cho chúng tôi nhé, ông Plantat. - Ông yêu cầu.

Ông Thẩm phán già nghe theo. Ông cầm một cây đèn đem sang phía bên kia chiếc bàn bi-a. Tay ông run mạnh đến nỗi bầu đèn và bóng đèn thủy tinh va chạm vào nhau. Anh sáng chập chờn hắt lên tuờng những cái bóng ảm đạm.

Tuy nhiên, khuôn mặt bà bá tước đã được rửa kĩ càng, các vết máu và bùn được lau sạch. Vì thế dấu vết của các cú đâm nhìn rõ hơn. Nhưng dấu vết của sắc đẹp vẫn hiện lên trên khuôn mặt vàng vọt này.

Ông Lecoq đang đứng cạnh bàn bi-a, cúi xuống để xem xét gần hơn.

- Bà Trémorel, - Ông bác sĩ Gendron nói - đã bị đâm mười tám nhát dao. Trong số các vết thương này có một vết chí mạng, đó là vết đâm gần như thẳng đứng; đây này, chỗ đó, ở dưới vai một chút.

Vừa nói ông vừa chỉ một vết thương há miệng lớn và tay trái ông nâng cái xác lên, mái tóc vàng tuyệt đẹp của bà xõa kín tay ông. Đôi mắt bà bá tước vẫn còn lưu lại vẻ khiếp sợ. Có vẻ như từ cái miệng hé mở kia đang thốt lên tiếng kêu: “Cứu tôi với!”

Cha Plantat, người có trái tim sắt đá, quay mặt đi, còn ông bác sĩ, lúc này đã làm chủ được nỗi xúc động, tiếp tục nói với giọng khoa trương của các giáo sư trên giảng đường:

- Lưỡi dao chắc phải rộng khoảng 3 cen-ti-mét và dài ít nhất 25 cen-ti-mét. Những vết thương khác ở cánh tay, ngực, vai, thì tương đối nhẹ. Có thể giả định rằng, những vết thương này bị đâm ít nhất hai tiếng sau khi khi vết đâm chí mạng kết liễu bà.

- Đúng. - Ông Lecoq nói.

- Các vị hãy chú ý, - Ông bác sĩ hoạt bát nói tiếp -rằng tôi không tuyên bố chắc chắn điều gì, tôi chỉ đưa ra một khả năng. Các hiện tượng làm cơ sở cho niềm tin của tôi quá mơ hồ, quá khó nắm bắt bản chất, cần phải tranh luận thêm nữa, nên tôi không dám chắc điều gì.

Lời phát biểu của ông bác sĩ có vẻ làm ông Lecoq rất phật ý.

- Tuy nhiên, - Ông nói - khi mà...

- Điều tôi có thể khẳng định, - Ông Gendron ngắt lời - điều tôi sẽ khẳng định không chút ngại ngùng trước tòa, với lời thề chắc chắn, rằng những vết thương giập nát ở đầu, trừ một vết duy nhất, đều được gây ra sau khi bà bá tước đã chết. Không có gì phải nghi ngờ, bàn cãi. Đây này, ở phía trên mắt là cú đâm khi bà còn sống. Như các vị thấy đấy, máu ngấm vào các mắt xích của mô tế bào khá nhiều, khối u tụ máu rất to, có màu rất đen ở giữa và bị sạm đi. Còn những vết giập nát khác có rất ít đặc điểm như thế, khi mà cú đập khá mạnh đã làm gãy xương thái dương, nhưng không hề có dấu hiệu bầm máu.

- Hình như, thưa bác sĩ! - Ông Lecoq gợi ý - Từ sự việc đã được chứng minh rằng bà bá tước sau khi chết đã bị đánh bởi một dụng cụ dùng để đập, ta cũng có thế kết luận bà qua đời do bị đâm bằng dao.

Ông Gendron suy nghĩ một lát rồi nói:

- Có thể ông nói đúng, về phần tôi thì tôi tin như thế. Tuy nhiên, kết luận báo cáo của tôi sẽ không giống như của ông. Pháp y chỉ được tuyên bố dựa trên những sự việc hiển nhiền đã được chứng minh và không thể bàn cãi. Nếu nó có sự nghi ngờ nào, dù là nhỏ nhất, mong manh nhất, thì nó phải im lặng. Tôi sẽ nói thêm: nếu có một sự hoài nghi, thì quan điểm của tôi là bị cáo sẽ phải được hưởng lợi từ đó chứ không phải bên nguyên cáo.

Chắc đây không phải quan điểm của vị nhân viên an ninh, nhưng ông tránh không nói gì. Ông theo dõi ông bác sĩ với vẻ chăm chú say mê, vẻ mặt nhăn lại cho thấy đang vận dụng nỗ lực của trí thông minh. Ông nói:

- Bây giò tôi thấy có thế xác định được nơi và cách thức bà bá tước bị đánh.

Ông bác sĩ phủ vải lại cho xác chết và Cha Plantat cũng đặt lại cây đèn lên chiếc bàn nhỏ. Cả hai đề nghị ông Lecoq phát biểu ý kiến.

- Thôi được! - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - Chiều hướng vết thương của bà Trémorel chứng tỏ cho tôi thấy rằng bà ấy bị giết khi đang ngồi uống trà trong phòng, người hơi cúi về phía trước. Kẻ giết người đến từ phía sau, tay giơ lên, chọn đúng vị trí và đâm với một lực khủng khiếp. Cú đâm mạnh đến nỗi nạn nhân ngã dúi xuống phía trước, trán bà đập vào góc bàn, làm thành vết thương bầm máu duy nhất ở đầu mà chúng ta đã thấy.

Ông Gendron lần lượt quan sát ông Lecoq và Cha Plantat khi thấy hai người nhìn nhau với ánh mắt khác lạ. Có lẽ ông nghi ngờ rằng họ đang chơi trò gì đó. Ông liền nói:

- Tội ác chắc phải xảy ra như vị cảnh sát đây đã giải thích.

Một sự im lặng khó xử lại bao trùm, đến nỗi Cha Plantat thấy rằng đã đến lúc phải can thiệp. Bực bội bởi thái độ im lặng ương bướng của ông Lecoq, ông liền hỏi:

- Ông đã thấy những gì cần thấy rồi chứ?

- Hôm nay thế là đủ rồi, thưa ngài. Tôi cần một vài cuộc khám xét nữa, nhưng phải đợi ánh sáng ban ngày. Vả lại, tôi cảm thấy, trừ một chi tiết vẫn làm tôi lo lắng, thì toàn bộ vụ việc tôi đều nắm rõ cả rồi.

- Vậy thì sáng sớm mai ta sẽ phải có mặt ở đây.

- Tôi sẽ có mặt, thưa ngài, đúng lúc ngài muốn.

- Khi nào ông hoàn thành công việc khám xét, chúng ta sẽ cùng đi Corbeil để gặp ngài Thẩm phán điều tra.

- Xin tuân lệnh, thưa ngài Thẩm phán hòa giải.

Lại một lát im lặng.

Cha Plantat cảm thấy mình bị người ta đoán được ý nghĩ, ông không hiểu gì trước thái độ đồng bóng khác thường của vị nhân viên an ninh, người cách đây mấy tiêng đồng hồ vẫn tỏ ra hoạt bát thì giờ lại không chịu nói gì.

Còn ông Lecoq thì, khoái chí vì chọc ghẹo được ông Thẩm phán hòa giải, dự định hôm sau sẽ làm cho ông ta ngạc nhiên hết sức khi ông trình bản báo cáo đầy đủ nhất về những gì mình suy nghĩ. Trong khi chờ đợi, ông lại lôi hộp kẹo ra để gửi gắm tâm sự với bức chân dung.

- Nếu thế thì, - Ông bác sĩ nói - có lẽ chúng ta ra về thôi.

- Tôi đang định xin phép rút lui, - Ông Lecoq nói - từ sáng đến giờ tôi chưa được ăn uống gì.

Cha Plantat đang tính đưa ra một quyết định quan trọng. Đột nhiên ông hỏi:

- Ông quay về Paris tối nay chứ, ông Lecoq?

- Không, thưa ngài, sáng nay tôi đến với ý định sẽ ngủ lại đây. Thậm chí còn đem theo cả túi ngủ, trước khi đến đây tôi đã để nó tại một quán trọ nhỏ ven đường có vẽ hình cây lựu trên mặt quán. Tôi dự định sẽ ăn tối và ngủ lại ở đó.

- Ông sẽ thấy rất khó chịu ở chỗ quán trọ Cây Lựu chung thủy đó, - Ông Thẩm phán già nói - sẽ thận trọng hơn nếu đến chỗ tôi ăn tối.

- Ngài Thẩm phán hòa giải thật tử tế...

- Hơn nữa, vì chúng ta còn phải chuyện trò, có thể lâu đó, nên tôi xin dành cho ông một phòng, dọc đường chúng ta sẽ lấy túi ngủ.

Ông Lecoq nghiêng mình mỉm cười làm duyên và cảm động nhận lời.

- Và cả ông nữa, thưa bác sĩ, - Cha Plantat nói tiếp - dù muốn hay không thì tôi cứ bắt cóc ông. Ồ! Ông đừng có từ chối. Nếu ông nhất quyết về Corbeil tối nay thì ăn cơm xong chúng tôi sẽ đưa về.

Việc còn lại là gắn niêm phong mọi thứ tại hiện trường.

Công việc nhanh chóng được thực hiện. Những dải băng hẹp bằng giấy da, được nối với nhau bằng dấu gắn xi niêm phong, có in hình huy hiệu của văn phòng Thẩm phán hòa giải. Chúng được dán lên mọi cánh cửa lầu một, cánh cửa căn phòng có chiếc rìu và hai cánh của chiếc tủ đựng vật chứng thu được trong cuộc điều tra, đã được mô tả tỉ mỉ trong biên bản.