Ông Xã trưởng xã Orcival đã nhầm.

Cửa phòng khách đột ngột mở ra, người ta thấy một người đàn ông có vẻ ngoài mảnh khảnh bị một người lính hiến binh và một gia nhân giữ chặt hai bên đang chống trả quyết liệt với sức mạnh không ngờ.

Cuộc vật lộn đã diễn ra khá lâu, quần áo anh ta bị xộc xệch ghê gớm. Chiếc áo đuôi tôm mới may bị xé rách, chiếc cà-vạt phất phơ tơi tả, khuy cổ áo bị giật tung và áo sơ mi bị banh ra làm lộ bộ ngực trần. Mái tóc đen chải chuốt của anh ta bị rối tung buông xõa xuống bộ mặt đang co rúm lại vì cơn hoảng loạn ghê sợ. Ngoài tiền sảnh và ngoài sân có tiếng la ó giận dữ của các gia nhân trong lâu đài và của những người tờ mò - họ có tới hơn trăm người - cái tin về án mạng đã tập hợp họ trước cổng và đang nóng lòng muốn biết và tận mắt được xem. Đám đông điên dại đang kêu la:

- Đúng là nó rồi! Đánh chết tên giết người này đi! Thằng Guespin đấy!

Và kẻ khốn nạn vô cùng hoảng sợ kia vẫn tiếp tục giãy giụa.

- Cứu tôi với! - Anh ta khản giọng gào lên - Cứu tôi! Bỏ tôi ra, tôi không có tội gì cả!

Anh ta bám chặt vào cánh cửa phòng khách làm mọi người không thể lôi đi được. Bị áp lực bởi cơn phẫn nộ của đám đông, ông Xã trưởng ra lệnh:

- Đẩy hắn vào đây, đẩy vào đây!

Ra lệnh thì dễ nhưng thực hiện thì khó. Cơn hoảng loạn khiến anh chàng Guespin có sức mạnh phi thường.

Nhưng ông bác sĩ đã nghĩ ra cách mở cánh cửa còn lại của phòng khách làm cho anh chàng khốn nạn mất điểm tựa liền ngã lăn nhào vào trong phòng ngay dưới chân bàn nơi ông Thẩm phán điều tra đang ngồi viết.

Anh ta đứng ngay dậy đưa mắt tìm một lối thoát để chạy trốn. Nhưng tất cả cửa sổ và cửa ra vào đều chật cứng những kẻ tờ mò đứng xem, không còn cách nào khác, anh ta liền buông người xuống chiếc ghế bành.

Trên mặt kẻ bất hạnh này hiện lên vẻ hoảng loạn cùng cực. Khuôn mặt trắng bợt của anh ta hằn những vết tím xanh do những cú đấm trong lúc vật lộn gây ra. Đôi môi nhợt nhạt đang run lên và anh ta động đậy hai hàm răng uể oải như thể muốn tìm một chút nước bọt cho cái lưỡi cháy bỏng của mình; đôi mắt mở to hêt cỡ vằn lên những tia máu đỏ và thể hiện vẻ thẫn thờ thảm hại nhất; cuối cùng, cơ thể anh ta liên tục phát ra những cơn co giật.

Cảnh tượng đó đáng sợ đến nỗi ông Xã trưởng xã Orcival nghĩ rằng nó có thể trở thành một bài học có ý nghĩa đạo đức. Ông quay sang đám đông, chỉ tay vào Guespin rồi tuyên bố bằng giọng nghiêm trọng:

- Tội ác là đây!

Trong khi đó những người khác - ông bác sĩ, ông Thẩm phán điều tra và Cha Plantat ngạc nhiên nhìn nhau.

- Nếu có tội, - ông Thẩm phán hòa giải lẩm bẩm - thì thế quái nào anh ta lại trở về đây?

Phải mất một lúc lâu người ta mới xua được đám đông lui ra, viên cai đội phải gọi lính hiến binh vào mới lập lại trật tự. Sau đó anh quay lại đứng cạnh Guespin, vì cho rằng thật bất cẩn nếu để một kẻ gian ác nguy hiểm thế này cho những người không có vũ khí trông coi.

Nhưng than ôi, lúc ấy kẻ khốn nạn kia chẳng có gì đáng sợ nữa. Bị phản ứng, sức lực bị kích động quá mức của anh ta đã suy sụp như ngọn lửa của một nắm rơm, những co bắp căng hết cỡ trở nên mềm nhẽo và sự mệt lả của anh ta giống như con hấp hối của một cơn sốt trí não.

Trong khi đó viên cai đội kể lại sự tình:

- Mấy gia nhân của lâu đài và ở quanh đây đang đứng trước cổng nói chuyện tào lao về tội ác trong đêm và về chuyện anh chàng Guespin biến mất từ tối qua, thì bỗng nhiền họ nhìn thấy anh ta ở cuối đường đang vừa đi lảo đảo vừa hát như say rượu.

- Anh ta có say thật không? - Ông Domini hỏi.

- Say không biết gì, thưa ngài. - Viên cai đội đáp.

- Vậy là rượu đã đem hắn giao nộp cho chúng ta, - Ông Thẩm phán điều tra lẩm bẩm - mọi chuyện đã rõ.

- Nhìn thấy tên gian ác này, - Viên cai đội, ngươi thấy tội trạng của Guespin không còn phải nghi ngờ nữa, kể tiếp - anh chàng hầu phòng Frangois của ông bá tước quá cố cùng với anh gia nhân Baptiste của ngài Xã trưởng liền lao đến tóm lấy anh ta. Anh ta say đến nỗi, vì không nhớ được gì nên anh ta tưởng mọi người muốn trêu đùa. Khi nhìn thấy một anh lính hiến binh, anh ta mới tỉnh hẳn rượu. Đúng lúc đó một người đàn bà thét lên: “Đồ kẻ cướp! Chính mi đêm qua đã giết ông bà bá tước!” Lập tức mặt anh ta tái xanh như xác chết, anh ta đứng sững lại, mồm há hốc như chết đứng, thật đấy! Thế rồi đột nhiên anh ta bắt đầu giãy giụa quyết liệt, nếu không có tôi thì hắn đã chạy thoát rồi. Ôi cái tên vô lại này trông thế mà khỏe lắm!

- Anh ta không nói gì à? - Cha Plantat hỏi.

- Không nói một lời, thưa ngài! Hắn điên dại nghiến chặt răng đến nỗi tôi tin chắc hắn chỉ nói được một từ: bánh mì. Cuối cùng, chúng tôi đã giữ chặt được hắn. Chúng tôi lục túi hắn và đây là những thứ được tìm thấy trong túi: một chiếc khăn mùi soa, một con dao quắm nhỏ, hai chiếc chìa khóa, một mẩu giấy ghi những con số và ký hiệu và một tờ giấy ghi địa chỉ cửa hàng sắt Vulcain. Nhưng không chỉ có thế...

Viên cai đội làm tư thế đứng nhìn mọi người với vẻ bí hiểm, anh ta đang muốn gây ấn tượng.

- Không phải chỉ có thế. Trong khi bị kéo đi trong sân, hắn định vứt bỏ ví tiền của mình. Rất may là tôi để mắt đến và kịp nhìn thấy. Tôi đã nhặt chiếc ví bị vứt trong khóm hoa cạnh cổng và nó đây. Trong ví có một tờ 100 franc, 3 đồng louis và 7 đồng franc tiền lẻ. Khốn nỗi hôm qua tên kẻ cướp này không có một xu dính túi...

- Làm sao anh biết điều đó? - Ông Courtois hỏi.

- Đúng thế, thưa ngài Xã trưởng! Anh hầu phòng Frangois bảo với tôi là hắn đã vay cậu ấy 25 franc, nói là để đóng tiền góp mừng đám cưới.

- Cho gọi anh Frangois đến đây. - Ông Thẩm phán điều tra ra lệnh.

Ngay khi anh hầu phòng xuất hiện, ông liền hỏi:

- Anh có biết liệu hôm qua Guespin có tiền không?

- Anh ta có ít lắm, thưa ngài, - Anh gia nhân trả lời không chút ngập ngừng - đến nỗi ban ngày anh ta đã hỏi vay 25 franc và nói rằng nếu tôi không cho vay thì không thể đi ăn cưới được vì anh ta không có tiền để đi tàu.

- Nhưng anh ta có thể có tiền kiết kiệm, chẳng hạn như tờ 100 franc mà anh ta không thích đổi sang tiền lẻ.

Frangois mỉm cười khó tin và lắc đầu:

- Guespin không phải loại người có tiền tiết kiệm. Gái và cờ bạc đốt hết tiền của anh ta. Mới tuần trước, ông chủ tiệm cà phê Thương mại đã đến làm ầm ĩ vì chuyện anh ta nợ tiền và còn dọa sẽ báo cho ông bá tước biết.

Rồi, khi nhận thấy tác động lời khai của mình, anh hầu phòng nhanh chóng nói thêm như muốn sửa sai:

- Không phải tôi oán giận gì Guespin. Thậm chí đến hôm nay tôi vẫn luôn coi anh ấy là chàng trai tốt, mặc dù anh ấy quá thích chuyện đùa nghịch; có lẽ anh ấy hơi tự kiêu, xét về trình độ giáo dục...

- Anh có thể lui. - Ông Thẩm phán điều tra nói, làm cụt hứng những lời đánh giá của anh Frangois. Anh liền ra khỏi phòng khách.

Trong lúc đó, Guespin dần dần hồi tỉnh lại. Ông Thẩm phán điều tra, Cha Plantat và ông Xã trưởng tờ mò dò xét vẻ mặt mà có lẽ anh ta không thể tự tạo ra được, trong khi bác sĩ Gendron bắt mạch cho anh ta.

- Ăn năn và khiếp sợ sự trừng phạt đây! - Ông Xã trưởng lẩm bẩm.

- Vô tội mà không có khả năng chứng minh! - Cha Plantat đáp nhỏ.

Ông Thẩm phán điều tra nghe thấy cả hai câu cảm thán này nhưng không đáp trả. Niềm tin của ông vẫn chưa được xác định, nên một người đại diện cho pháp luật và bộ hình như ông không muốn bằng một câu nói mà để người ta đoán trước tình cảm của mình.

- Anh bạn thấy dễ chịu hơn rồi chứ? - Bác sĩ Gendron hỏi Guespin.

Anh chàng bất hạnh gật đầu ra hiệu. Sau đó anh ta lo lắng nhìn quanh như thể thăm dò cái vực sâu mà anh ta vừa ngã xuống, rồi đưa tay lên mắt kêu lên:

- Nước!

Người ta đưa cho cốc nước, anh ta liền uống một hơi với vẻ khoan khoái khó tả, rồi đứng dậy.

- Giờ anh có thể trả lời tôi được không? - Ông Thẩm phán hỏi.

Ban đầu có vẻ lảo đảo, sau đó Guespin đứng thẳng người. Anh đứng trước mặt ông Thẩm phán, tay tựa vào lưng một chiếc ghế. Bàn tay đã bớt run, hai má đã hồng hào trở lại, vừa trả lời, anh vừa xốc lại quần áo. Ông Thẩm phán bắt đầu hỏi:

- Anh có biết gì về những sự kiện đêm qua không? Ông bà bá tước Trémorel đã bị sát hại. Hôm qua, đi cùng với các gia nhân của lâu đài, đến khoảng 9 giờ tối hôm qua anh đã chia tay họ ở ga Lyon và bây giờ anh trở về một mình. Anh đã ở đâu đêm qua?

Guespin cúi đầu im lặng.

- Không chỉ có thế. - Ông Thẩm phán tiếp tục - Hôm qua anh không có tiền, sự việc này ai cũng biết, một trong những người bạn của anh vừa khẳng định. Hôm nay người ta thấy trong ví anh có 167 franc. Anh lấy số tiền này ở đâu ra?

Đôi môi của kẻ bất hạnh mấp máy như thể định trả lời, nhưng một ý nghĩ bất chợt đã ngăn lại, anh liền im lặng.

- Còn nữa, - Ông Thẩm phán nói tiếp - tấm danh thiếp của một cửa hàng kim loại tìm thấy ở trong túi anh là thế nào?

Guespin phác một cử chỉ tuyệt vọng rồi nói khẽ:

- Tôi không có tội.

- Xin anh chú ý cho, - Ông Thẩm phán điều tra hoạt bát nói - là tôi chưa hề kết tội anh. Anh biết rằng hôm qua ông bá tước đã nhận được một khoản tiền lớn.

Nụ cười cấy đắng hiện trên môi Guespin, anh đáp:

- Tôi biết rõ mọi thứ đang chống lại mình.

Sự im lặng sâu lắng bao trùm phòng khách. Bị tác động bởi nỗi tờ mò, ông bác sĩ, ông Xã trưởng và Cha Plantat không dám động đậy. Trên đời có lẽ chẳng còn gì xúc động bằng những cuộc đấu trí không thương xót giữa công lý với người bị nghi phạm tội. Những câu hỏi có thể tỏ ra không quan trọng, những câu trả lời có vẻ tầm phào, che giấu những ẩn ý khủng khiếp. Khi ấy những cử chỉ nhỏ nhất, những cử động nhanh nhất trên nét mặt cũng có thể có một ý nghĩa to lớn. Một ánh mắt thoáng qua cũng đem lại lợi thế; một giọng nói sai lạc khó nhận ra cũng có thể là lời thú tội.

Vâng, một cuộc hỏi cung, nhất là cuộc hỏi cung đầu tiên, đúng là cuộc đấu trí. Ban đầu, các đối thủ thăm dò tinh thần nhau, họ ước lượng và đánh giá lẫn nhau; câu hỏi và câu trả lời trao qua đổi lại với một vẻ do dự mềm mỏng, giống như thanh kiếm của hai đối thủ chưa biết sức mạnh của nhau, nhưng chẳng bao lâu cuộc đấu bắt đầu nóng lên; nghe tiếng gươm lách cách và lời lẽ trao đổi là hai bên trở nên sôi nổi, cuộc tấn công hối hả hơn, sự đáp trả bắt đầu mãnh liệt hơn, ý thức về sự nguy hiểm biến mất và với những cơ hội ngang nhau thì lợi thế sẽ thuộc về người nào giữ được sự bình tĩnh tốt nhất.

Lúc này, thái độ bình tĩnh của ông Domini có thể làm người ta tuyệt vọng.

- Thế nào, - Ngừng một lát ông nói tiếp - đêm qua anh ở đâu, lấy tiền đâu ra, cái danh thiếp địa chỉ này là thế nào?

- Ôi, - Guespin tức giận kêu lên với vẻ bất lực - giờ tôi có nói thì các ông cũng chả tin.

Ông Thẩm phán điều tra định đặt một câu hỏi khác thì Guespin ngắt lời ông:

- Không, các ông sẽ không tin tôi đâu. - Mắt anh long lên giận dữ - Những người như các ông mà lại tin một người như tôi ư? Các ông sẽ nói là tôi có một quá khứ, đúng không. Các ông chỉ biết quăng vào mặt người ta cái từ “quá khứ”, như thể tương lai phụ thuộc vào quá khứ ấy. Vâng, đúng thế đấy, tôi là một kẻ sa đọa, một thằng ăn chơi, một tên bét nhè, một gã lười biếng, thì đã sao? Đúng là tôi đã bị đua vào trại cải tạo và bị kết án vì tội làm mất trật tự công cộng ban đêm và vi phạm thuần phong mỹ tục... Nhưng cái đó chứng minh được gì? Tôi coi như đã toi đời rồi, nhưng tôi làm hại chính tôi chứ có làm hại ai? Quá khứ của tôi đó! Tôi chẳng đã phải đền tội đủ nghiệt ngã rồi sao?

Anh chàng Guespin đã hoàn toàn làm chủ được bản thân và tìm lại được những cảm xúc gợi cho mình một kiểu hùng biện, anh ăn nói với một nghị lực hoang dại thích đáng đến mức làm mọi nguời xung quanh ngạc nhiên.

- Tôi không quen phục vụ người khác. - Anh nói tiếp - Cha tôi là một người sung túc, gần như là một người giàu có, ông có những khu vườn rộng ở gần Saumur và được coi là một trong những người làm vườn giỏi nhất tỉnh Maine-et-Loire. Tôi đã được ăn học, đến năm 16 tuổi tôi đã vào trường của nhà Leroy để học nghề. Sau bốn năm, tôi được coi là một chàng trai có tài.

Không may cho tôi là bố tôi, sau nhiều năm ở góa, đã mất. Ông để lại cho tôi những mảnh đất tuyệt vời đáng giá hàng trăm nghìn franc; tôi đã bán chúng để lấy 60.000 franc rồi lên Paris. Lúc ấy tôi như một thằng điên. Tôi bị một cơn sốt ăn chơi mà không có cái gì làm dịu được, tôi khao khát mọi thú vui, khao khát có sức khỏe như vâm và có tiền bạc. Tôi thấy Paris là nơi chật chội không đủ cho những thói hư tật xấu của mình, không có đủ các thứ để tôi thỏa mãn những cơn thèm muốn. Tôi cứ tưởng 60.000 franc của mình sẽ chẳng bao giờ hết.

Guespin ngừng lời, hàng nghìn kỷ niệm thời đó ùa về, anh hạ giọng thì thầm: “Một thời tốt đẹp.”

- 60.000 franc của tôi, - Anh nói tiếp - kéo dài được 8 năm. Tôi chẳng còn một xu dính túi mà vẫn muốn tiếp tục sống theo cách của mình... Chắc các ngài hiểu chứ? Rồi chính trong khoảng thời gian này, vào một đêm, tôi bị cảnh sát bắt. Tôi phải chịu 3 tháng tù giam. Ôi, các ngài sẽ tìm thấy hồ sơ của tôi ở Sở Cảnh sát. Các ngài có biết cái hồ sơ đó nói gì không? Nó sẽ nói rằng sau khi ra khỏi tù tôi bị rơi vào cảnh khốn cùng đáng xấu hổ và tồi tệ ở Paris, cái cảnh khốn cùng mà khi đó tôi không ăn mà chỉ uống bét nhè, không có giầy dép để đi mà suốt ngày ngồi gục bên những bàn rượu tồi tàn; cảnh khốn cùng kéo lê tôi đến trước cổng những nơi vũ hội có rào chắn, những nơi lúc nhúc người trong những căn phòng ô nhục và những kẻ mưu đồ ăn cắp trong những cái lò phấn son. Cái hồ sơ của tôi, sẽ nói cho các ngài biết, rằng tôi đã sống giữa đám ma cô, lũ trộm cắp, đĩ điếm... Và sự thật là như thế.

Ông Xã trưởng đáng kính xã Orcival rụng rời. Ông nghĩ thầm: “Chúa ơi! Thật là tên kẻ cướp táo tợn và trơ tráo. Thử nghĩ xem một ngày nào đó người ta dẫn nó đến nhà mình giới thiệu với tư cách một gia nhân, một kẻ khốn nạn như thế!”

Ông Thẩm phán điều tra cũng im lặng không nói gì. Ông cảm thấy rõ rằng tay Guespin này đang rơi vào một trong những thời điểm hiếm hoi mà dưới sức ép không cưỡng lại được của cơn say, giống như kẻ bất cần, sẽ để lộ những ngóc ngách sâu xa nhất trong ý nghĩ và sẽ bị lộ tẩy hoàn toàn.

- Nhưng có một điều, - Anh chàng khốn nạn nói tiếp - mà hồ sơ của tôi sẽ không nói cho các ngài biết. Nó không nói cho các ngài biết rằng, vì kinh tởm cuộc sống hèn hạ này mà tôi đã tìm cách thoát khỏi nó, đến mức định tự tử. Nó sẽ không nói cho các ngài biết gì về những nỗ lực, những cố gắng tuyệt vọng, sự ăn năn hối lỗi của tôi, về những lần tôi lại sa ngã. Đó là một gánh nặng nghiệt ngã, thế đấy, như cái quá khứ của tôi. Cuối cùng tôi đã lấy lại được tư cách của mình. Tôi khéo tay và người ta cho tôi việc làm. Tôi lần lượt làm ở bốn nơi, cho đến một ngày, thông qua một ông chủ cũ, tôi đã vào được nơi này. Tôi thấy ở đây sống được. Đúng là tôi thường tiêu hết trước tiền lương... Các ngài muốn thế nào, tôi vẫn chưa thể làm lại hoàn toàn cuộc đời. Nhưng các ngài thử hỏi xem có bao giờ người ta than phiền gì về tôi không...

Phải công nhận rằng trong số những tên tội phạm khôn ngoan nhất, thì những kẻ đã có chút giáo dục, những kẻ đã được hưởng cuộc sống sung túc nào đó, sẽ là những kẻ đáng sợ nhất. Với tư cách này, Guespin tỏ ra là kẻ cực kì nguy hiểm. Đó là những gì mọi người xung quanh nghĩ, trong khi đó Guespin, trở nên kiệt sức sau khi vừa cố gắng, đang lau mồ hôi chảy ròng trên trán.

Ông Domini không quên kế hoạch tấn công của mình. Ông nói:

- Mọi chuyện rất tuyệt vời. Chúng ta sẽ trở lại đúng lúc và đúng chỗ với những lời tự thú của anh. Giờ là lúc dành cho việc anh đã qua đêm thế nào và hãy giải thích nguồn gốc số tiền anh đang có.

Thái độ nhấn mạnh của ông Thẩm phán khiến Guespin tức điên lên. Anh đáp:

- A! Thế ông muốn tôi nói gì? Sự thật hả? Ông sẽ không tin đâu. Tốt hơn tôi nên im lặng. Số mệnh tôi là thế rồi.

- Vì quyền lợi của anh, - Ông Thẩm phán nói tiếp -tôi phải báo trước rằng nếu anh cứ khăng khăng không chịu trả lời thì lời buộc tội đối với anh sẽ nặng đến mức tôi buộc phải cho bắt giam anh như một bị can về tội sát hại ông bà bá tước Trémorel.

Lời đe dọa có vẻ có tác động không ngờ với Guespin. Hai hàng nước mắt ứa ra trên đôi mắt nãy giờ vẫn ráo hoảnh và long lanh, lặng lẽ chảy dài trên hai gò má. Nghị lực đã cạn, anh quỳ thụp xuống kêu lên:

- Làm ơn, tôi van ngài, thưa ngài, đừng bắt tôi, tôi thề với ngài là tôi vô tội, tôi xin thề.

- Vậy nói đi!

- Tùy ngài thôi. - Anh nói rồi đứng dậy. Nhưng đột nhiên anh đổi giọng kêu lên - Không! - Anh giậm chân như điên dại - Không, tôi không nói, tôi không thể nói được. Người duy nhất có thể cứu tôi là ngài bá tước thì ông ấy đã chết rồi. Tôi vô tội, nhưng nếu không tìm ra thủ phạm thì tôi đi đứt. Mọi thứ đang chống lại tôi, tôi cảm thấy rõ như thế. Còn bây giờ, thôi, các ngài muốn làm gì tôi thì làm, tôi không nói thêm gì nữa.

Thái độ cương quyết của Guespin, được khẳng định bởi ánh mắt anh ta, không hề làm cho ông Thẩm phán điều tra ngạc nhiên. Ông bình thản nói:

- Anh sẽ nghĩ lại, có điều khi đó, tôi e là mình sẽ không còn tin vào lời anh nói như bây giờ nữa. Có thể là, - Ông Thẩm phán nhấn mạnh từng chữ để chúng có thêm giá trị và khơi dậy trong mắt kẻ bị can niềm hy vọng được tha thứ - anh chỉ có một phần gián tiếp dính đến án mạng này và trong trường hợp đó...

- Chẳng có gián tiếp hay trực tiếp gì cả. - Guespin ngắt lời rồi nói với giọng quyết liệt - Thật khốn nạn! Vô tội mà không thể tự bào chữa!

- Nếu thế, - Ông Domini nói tiếp - chắc anh cũng thấy chẳng có gì khác nếu được đứng trước cái xác của bà Trémorel chứ?

Anh chàng bị can bình tĩnh đón nhận lời đe dọa này. Người ta dẫn anh sang căn phòng có đặt xác bà bá tước. Tại đó, anh xem xét cái xác với con mắt lạnh lùng và bình tĩnh. Anh chỉ nói:

- Bà ấy sướng hơn tôi. Bà ấy chết rồi, không phải chịu đau khổ nữa, còn tôi chẳng phạm tội mà người ta cứ buộc cho tôi cái tội giết bà ấy.

Ông Domini cố thêm lần nữa, nói:

- Thôi nào anh Guespin, nếu bằng cách nào đó anh biết gì về án mạng này thì hãy nói cho tôi biết. Nếu anh biết bọn sát nhân thì nói tên chúng ra. Hãy cố gắng để được hưởng lượng khoan hồng nào đó bằng thái độ thành khẩn và hối cải của anh.

Với một cử chỉ nhân nhục của những kẻ bất hạnh đã chấp nhận cam chịu, Guespin đáp:

- Với tất cả những gì linh thiêng nhất trên đời, tôi thề là tôi vô tội. Thế nhưng, tôi thấy rõ nếu không tìm ra thủ phạm thì người ta sẽ bắt tôi thôi.

Niềm tin của ông Domini đã hình thành và nó đang dần được củng cố. Một cuộc điều tra không phải công việc khó khăn như người ta tưởng tượng. Điểm mấu chốt khó khăn là ngay từ đầu phải nắm được đầu mối trong mớ bòng bong rất rối rắm, từ đó dẫn đến sự thật qua một mớ rắc rối những thủ đoạn, những trò giấu giếm và dối trá của kẻ phạm tội. Cái đầu mối quý báu này, ông Domini tin chắc mình đã nắm được nó. Chỉ cần giữ được một trong những tên sát nhân là ông biết chắc sẽ bắt được những tên còn lại. Nhà tù của chúng ta, nơi tủ nhân được ăn ngon và ngủ giường êm, cũng có thể bắt người ta mở mồm chẳng kém gì mọi kìm kẹp thời trung cổ.

Ông Thẩm phán điều tra giao Guespin cho viền cai đội hiến binh và ra lệnh không được rời mắt khỏi anh ta. Sau đó ông cho gọi lão Bợm Nhậu. Lão này không thuộc những người hay bối rối. Đã bao lần lão có chuyện với luật pháp rồi, nên giờ có thêm một cuộc hỏi cung nữa cũng chả nhằm nhò gì. Cha Plantat nhận thấy lão có vẻ khó chịu hơn là lo lắng.

- Nguời này được đánh giá rất xấu trong xã tôi. - Ông Xã trưởng rỉ tai ông Thẩm phán điều tra.

Lão Bợm Nhậu nghe được câu nhận xét và mỉm cười.

Bị ông Thẩm phán điều tra hỏi cung, lão kể rất rõ ràng, rành mạch, đồng thời rất chính xác về câu chuyện diễn ra vào sáng sớm, về ý kiến phản đối của lão và về chuyện cậu con trai cứ khăng khăng đòi đi báo chính quyền. Lão giải thích những lý do thận trọng khiến họ phải nói dối. Khi đó thì những chuyện về tiền án tiền sự lại xuất hiện.

- Tôi tốt đẹp hơn nhiều so với ‘Tiếng tăm” của tôi, thật đấy! - Lão Bợm Nhậu khẳng định - Còn ối người không được như tôi đâu. Tôi biết có người, đúng hơn là có nhiều người, - Lão nhìn ông Courtois - mà, nếu tôi muốn ba hoa nói ra... Người ta sẽ được chứng kiến nhiều thứ khi phải chạy suốt đềm... Nhưng thôi, nói thế là đủ rồi.

Người ta cố bắt lão giải thích những lời bóng gió đó. Nhưng vô ích. Khi người ta hỏi rằng lão đã qua đêm ở đâu và như thế nào thì lão trả lời là, lão ra khỏi quán rượu lúc 10 giờ, đi đặt mấy cái bẫy trong rừng Mauprévoir và vào quãng 1 giờ sáng, lão quay về nhà ngủ.

- Chứng cứ là, - Lão nói thêm - mấy cái bẫy chắc vẫn còn đó và có thể có mấy con thú mắc bẫy rồi cũng nên.

- Ông có nhân chứng nào khẳng định cho việc ông đã về nhà ngủ lúc 1 giờ không? - Ông Xã trưởng hỏi khi nghĩ đến chiếc đồng hồ quả lắc trong lâu đài bị chết lúc 3 giờ 20 phút.

- Nói thật là tôi chẳng biết, - Lão chuyên hái trộm dửng dưng đáp - thậm chí rất có thể thằng con của tôi cũng không biết khi tôi lên giường nằm.

Và, vì ông Thẩm phán điều tra đang suy nghĩ nên lão nói tiếp:

- Tôi đoán ông sẽ bắt tôi vào tù cho đến khi tìm ra thủ phạm. Nếu vào mùa đông thì tôi chẳng kêu ca mấy, ở trong tù càng tốt vì được sưởi ấm. Nhưng giờ đang mùa săn bắn thì thật phiền toái. Dù sao thì đây cũng là một bài học tốt cho thằng Philippe con tôi, chuyện này sẽ dạy cho nó rằng mình sẽ phải trả giá ra sao cho việc làm ơn bọn trưởng giả.

- Thôi đủ rồi! - Ông Domini nghiêm khắc ngắt lời - Ông có quen anh Guespin không?

Cái tên này làm tắt ngấm con hào hứng ranh mãnh của lão Bợm Nhậu, trong đôi mắt xám ti hí của lão hiện lên nỗi lo lắng đặc biệt. Lão trả lời với giọng rất lúng túng:

- Tất nhiên, ngài biết đấy, chúng tôi đã có một số lần vừa ngồi chơi bài vừa nhấm nháp cà phê.

Vẻ lo lắng của lão đập vào mắt bốn người ngồi nghe. Đặc biệt Cha Plantat có vẻ vô cùng ngạc nhiên. Lão Bợm Nhậu là người khôn ngoan đến nỗi không thể không nhận ra ấn tượng đó. Lão thốt lên:

- Thế đấy! Thôi kệ! Tôi sẽ nói hết cho các ngài nghe, ai cũng có phần, đúng không? Nếu tay Guespin đã làm chuyện đó thì chuyện của tôi cũng chẳng làm hắn xấu hơn, tôi cũng chẳng vì thế mà tồi tệ hơn. Tôi quen tay này vì anh ta lấy cho tôi dâu tây và nho trong nhà kính của ông bá tước, tôi nghĩ anh ta ăn cắp, chuyện đó chẳng hay ho gì, chúng tôi đã ăn chia tiền kiếm được.

Cha Plantat không kìm được một tiếng “ồ!” thỏa mãn như muốn nói: “Tốt quá! Tôi biết mà!” Khi lão Bợm Nhậu nói nguời ta sẽ bắt lão vào tù thì quả nhiên lão đã không nhầm. Ông Thẩm phán điều tra giữ nguyên lệnh bắt giam lão.

Giờ đến lượt Philippe.

Anh chàng tội nghiệp này đang ở trong một tình trạng thật đáng thương. Anh khóc lóc thảm thiết và không ngừng kêu than:

- Sao lại buộc cho tôi cái tội ghê gớm này!

Bị hỏi cung, anh vừa thành thực nói hết sự thật vừa xin lỗi vì đã dám nhảy qua hào để xâm nhập vào khuôn viên lâu đài. Khi được hỏi bố anh về nhà lúc mấy giờ, anh đáp rằng mình không biết gì, anh đi ngủ từ lúc 9 giờ tối và làm một giấc đến sáng.

Anh nói có quen Guespin vì có thấy anh ta đến nhà nhiều lần. Anh biết rằng bố anh có chuyện làm ăn với anh chàng làm vườn của ông Trémorel, nhưng mấy chuyện khác thì anh không biết. Vả lại anh chỉ nói chuyện với Guespin bốn lần. Ông Thẩm phán điều tra ra lệnh thả Philippe, không phải vì ông hoàn toàn tin vào sự vô tội của anh ta, mà bởi nếu án mạng này có nhiều kẻ tòng phạm, thì nên thả một tên ra, ta sẽ theo dõi hắn để tóm bọn còn lại.

Trong khi đó, thi thể của ông bá tước vẫn chưa tìm thấy. Người ta đã lùng sục kĩ càng khắp khuôn viên, xem xét từng bụi cây bãi cỏ mà chẳng thấy gì.

- Chắc là chúng đã ném xác xuống sông. - Ông Xã trưởng nói bóng gió.

Đó cũng là ý kiến của ông Domini. Những người đánh cá được triệu tập đến để thăm dò sông Seine, bắt đầu từ đoạn phía trên một chút cách chỗ người ta tìm thấy thi thể bà bá tước. Khi ấy đã gần 3 giờ chiều. Cha Plantat nhắc nhở rằng rất có thể cả ngày mọi người không được ăn gì. Tốt nhất họ hãy tranh thủ ăn cái gì đó nếu muốn tiếp tục công việc điều tra đến chập tối.

Lời nhắc nhở đến những nhu cầu trần tục đáng thương đó khiến ông Xã trưởng xã Orcival hết sức khó chịu, thậm chí phần nào làm ông thấy bị hạ nhục với tư cách là một con người và một quan chức.

Tuy nhiên vì mọi người ủng hộ Cha Plantat, nên ông Courtois phải chiều theo. Dù sao có trời mới biết liệu ông có đói tí nào không.

Thế là, xung quanh cái bàn vẫn còn ẩm ướt rượu vang do bọn sát nhân đổ tràn ra, ông Thẩm phán điều tra cùng Cha Plantat, ông bác sĩ và ông Xã trưởng cùng ngồi ăn vội bữa ăn nhẹ tự ứng biến.