Nếu không phải án mạng thì ít nhất cũng xảy ra chuyện gì đó rất khác thường ở nhà ông bá tước Trémorel; ông Thẩm phán bình thản chắc là đã tin như thế ngay lúc bước vào tiền sảnh.

Cánh cửa kính thông ra vườn bị mở toang và ba ô cửa kính bị vỡ thành trăm mảnh.

Các dải viền bằng vải dầu gắn liền trên các cánh cửa đã bị giật đứt và trên sàn nhà bằng đá cẩm thạch trắng đây đó vương đậm những giọt máu. Ở chân cầu thang có vũng máu to nhất và trên những bậc thang dưới cùng là những vết máu loang lổ.

Không mong nhìn thấy cảnh tượng như vậy và không lường được nhiệm vụ phải làm như thế nào, ông Courtois lương thiện cảm thấy suy sụp. Rất may ông thấy trong ý thức về vai trò quan trọng và tư cách của mình một nghị lực khác xa với tính cách của ông. Việc xem xét sơ bộ vụ việc càng tỏ ra khó khăn, ông càng quyết tâm điều hành nó bằng được.

- Hãy dẫn chúng ta đến chỗ xác chết. - Ông bảo cha con lão Bertaud.

Nhưng Cha Plantat can thiệp.

- Tôi thấy, - Ông phản đối - sẽ khôn ngoan và hợp lý hơn nếu bắt đầu khám xét tòa nhà trước.

- Vâng, thế cũng được, tôi cũng đang nghĩ như thế. - Ông xã trưởng bám lấy lời khuyên của ông Thẩm phán như người chết đuối vớ được cọc.

Rồi ông cho mọi người lui, chỉ giữ lại viên cai đội và người hầu phòng để họ dẫn đường.

- Này các anh lính, - Ông còn nói to với hai anh lính đứng canh ngoài cổng - hãy canh chừng không được để ai bỏ đi, không cho ai vào nhà, nhất là không ai được vào vườn.

Rồi họ leo lên cầu thang. Suốt cầu thang vương đầy vết máu. Máu vương lên cả tay vịn và ông Courtois ghê sợ khi thấy tay mình nhuốm đỏ. Khi lên đến chiếu nghỉ lầu một, ông Xã trưởng hỏi anh hầu phòng:

- Này anh bạn, ông bà chủ có ngủ chung phòng không?

- Có, thưa ngài.

- Thế phòng ngủ của họ đâu?

- Đây, thưa ngài.

Vừa trả lời xong thì anh ta hoảng hốt lùi lại, chỉ tay vào một cánh cửa mà phía trên in dấu một bàn tay vấy máu.

Những giọt mồ hôi lấp loáng trên trán ông Xã trưởng tội nghiệp; cả ông cũng đang hoảng sợ, phải cố gắng lắm mới đứng vững. Than ôi! Quyền lực đang bắt ông phải thực thi những nghĩa vụ khủng khiếp thế này đây. Viên cai đội, một người lính kỳ cựu từng chiến đấu ở Krym, đang xúc động trông thấy, cũng tỏ ra do dự.

Chỉ có Cha Plantat, vẫn bình tĩnh như đang ở trong vườn hoa của mình, là giữ vẻ lạnh lùng và nhìn trộm mọi người.

- Dù sao cũng cần phải quyết định. - Ông tuyên bố.

Ông bước vào căn phòng, mọi người đi theo sau. Căn phòng không có gì khác lạ. Đây là căn phòng nhỏ tiếp khách phủ trướng bằng vải xa-tanh màu xanh dương, được bài trí một chiếc đi-văng và bốn chiếc ghế bành bọc vải giống vải phủ tường. Có một chiếc ghế bành bị lật đổ.

Mọi người bước vào căn phòng ngủ phía trong. Sự lộn xộn của căn phòng thật đáng sợ. Không có đồ đạc hay đồ mỹ nghệ nào không cho thấy đã có cuộc vật lộn ghê góm xảy ra giữa những kẻ giết người và nạn nhân.

Giữa phòng có một chiếc bàn sơn bị lật đổ, xung quanh vương vãi các mẩu đường phèn, những chiếc thìa nhỏ bằng bạc mạ vàng, những mảnh sứ vỡ.

- Ôi! - Anh hầu phòng nói - Ông bà chủ đang uống trà thì bọn vô lại ập vào đây mà!

Các đồ bày biện trên mặt lò sưởi bị vứt tung tóe xuống sàn; chiếc đồng hồ quả lắc bị rớt xuống, kim đồng hồ dừng ở 3 giờ 20 phút. Bên cạnh là mấy chiếc đèn bàn nằm lăn lóc, chao đèn vỡ tan, dầu thắp đèn vương vãi ra sàn.

Đình màn bị giật xuống phủ lên giường. Có thể nạn nhân đã tuyệt vọng bám vào màn. Mọi đồ đạc đều bị đổ lăn lóc. Vải bọc ghế bành có nhiều vết dao đâm, có chỗ lời cả sợi cước ra. Tủ bàn giấy bị lục lọi, mặt bàn bị đẩy trật khỏi bản lề, ngăn kéo bị mở toang trống rỗng. Tấm gương tủ đứng vỡ tan; một chiếc tủ ngăn kéo bằng gỗ khảm xinh xắn bị đập vỡ; chiếc bàn để đồ khâu bị đập gãy; nhà vệ sinh bị lục tung.

Và chỗ nào cũng có máu, trên thảm sàn, thảm tường, rèm cửa và nhất là mành giường.

Rõ ràng ông bà bá tước Trémorel đã chống cự quyết liệt và kéo dài.

- Thật khốn khổ khốn nạn! - Ông Xã trưởng tội nghiệp ấp úng - Đây chính là chỗ họ bị sát hại.

Và, nhớ đến tình bạn với ông bá tước, ông liền quên đi địa vị của mình; rồi, vứt bỏ chiếc mặt nạ dửng dưng, ông bật khóc.

Tất cả mọi người hoang mang đôi chút. Trong lúc đó, ông Thẩm phán hòa giải vẫn tập trung vào việc khám xét kĩ lưỡng. Ông ghi chép vào sổ tay, lục lọi những xó xỉnh nhỏ bé nhất.

Sau khi xem xét xong, ông nói:

- Rồi, bây giờ chúng ta đi xem chỗ khác.

Vẫn khung cảnh lộn xộn như thế. Một bọn điên khùng hoặc một lũ gian ác mất trí chắc chắn đã qua đêm trong ngôi nhà này.

Đặc biệt, phòng của ông bá tước đã bị xới tung. Không mất công phá khóa; bọn giết người đã dùng rìu để phá cửa. Chúng đã tin rằng chẳng có ai nghe thấy, bởi lẽ chúng đã phải đập rất mạnh để phá tan chiếc bàn giấy to lớn bằng gỗ sồi. Sách vở trên giá bị vứt vung vãi xuống sàn.

Cả khòng khách, phòng hút thuốc cũng bị đối xử như vậy. Đi-văng, ghế tựa, sofa đều bị xé rách như thể bị chọc bằng kiếm. Hai căn phòng dành riêng cho bạn bè cũng bị lục tung lộn xộn.

Mọi người leo lên lầu hai.

Tại đây, khi bước vào căn phòng đầu tiên, họ thấy nằm ngay trước cái tủ chè đã bị đập nhưng chưa mở được, có một chiếc rìu bổ củi mà anh hầu phòng nhận ra đó là rìu của nhà.

- Giờ thì ngài đã hiểu. - Ông Xã trưởng nói với Cha Plantat - Rõ ràng, bọn chúng có nhiều tên. Sau khi giết chủ nhà xong, chúng tỏa ra khắp nơi để tìm tiền có trong nhà. Một tên đã ở đây có nhiệm vụ lục tủ chè này, trong khi lũ khác ở dưới nhà đã vớ được đồ vật có giá trị; chúng đã gọi tên này, hắn vội vã xuống nhà và nghĩ rằng không cần tìm kiếm nữa nên đã bỏ chiếc rìu lại đây.

- Tôi thấy sự việc rõ ràng như thể tôi đã có mặt để chứng kiến. - Viên cai đội tán thành.

Tầng trệt mà họ xuống xem sau đó được bọn giết người để yên. Chỉ có điều, sau khi gây án và lấy hết đồ quý, bọn chúng cảm thấy cần được phục hồi sức khỏe. Mọi người thấy trong phòng ăn có đồ thừa của buổi ăn khuya. Chúng đã ngốn hết các món ăn để lại trong tủ buffet. Trên bàn, bên cạnh tám vỏ chai rượu - rượu vang hoặc rượu mùi - có năm chiếc cốc.

- Chúng có năm tên. - Ông Xã trưởng lẩm nhẩm.

Bằng nghị lực của ý chí, ông Xã trưởng đã lấy lại được vẻ lạnh lùng. Ông nói:

- Trước khi thu dọn thi thể, tôi sẽ cho người đi báo ông biện lý ở Corbeil. Trong một giờ nữa, chúng ta sẽ có một Thẩm phán điều tra đến đây để hoàn thành công việc đau buồn này.

Ông ra lệnh cho một anh lính hiến binh lấy xe ngựa của ông bá tước khẩn trương đi Corbeil. Rồi ông và ông Thẩm phán hòa giải, theo sau là viên cai đội, anh hầu phòng và cha con lão Bertaud cùng nhau ra bờ sông.

Khuôn viên của lâu đài Valfeuillu rất rộng, nhưng nó chỉ trải rộng sang phía bên phải và bên trái. Từ tòa lâu đài ra đến sông Seine chỉ hơn hai trăm bước chân. Trước nhà là một bãi cỏ được cắt tỉa cùng với những bồn hoa xinh đẹp. Xung quanh bãi cỏ có hai lối đi nhỏ dẫn ra bờ sông.

Nhưng lũ gian ác đã không đi theo con đường mà chọn lối đi ngắn nhất là băng qua bãi cỏ. Chúng để lại dấu vết rất rõ. Cỏ bị giẫm nát như thể có vật nặng bị kéo lê qua. Giữa bãi cỏ có một vật gì màu đỏ. Ông Thẩm phán nhặt lên thì thấy đó là một chiếc dép đi trong nhà và anh hầu phòng nhận ra chiếc dép của ông bá tước. Xa hơn có một chiếc khăn choàng trắng mà anh gia nhân tuyên bố thường nhìn thấy trên cổ ông chủ. Chiếc khăn cũng bị nhuốm máu.

Cuối cùng họ đến bên bờ nước, dưới bóng mấy cây liễu mà anh chàng Philippe định chặt một cành và họ nhìn thấy xác chết.

Ở chỗ này, cát bị cày xới lộn xộn và người ta đoán đó là lúc những bàn chân đang tìm kiếm một điểm tựa vững chắc. Ở đây, mọi thứ cho thấy đã diễn ra cuộc vật lộn rất căng thẳng.

Lúc này, ông Courtois hiểu rõ tầm quan trọng của các dấu vết.

- Tất cả dừng lại. - Ông nói.

Rồi, chỉ có ông Thẩm phán theo sau, ông bước gần đến chỗ thi thể.

Dù không nhận ra khuôn mặt, nhưng ông Xã trưởng và ông Thẩm phán đã nhận ra đó là bà bá tước. Cả hai từng nhìn thấy chiếc váy xám có thếu ren màu xanh lam này.

Nhưng làm sao cái xác lại nằm ở đây?

Ông Xã trưởng giả định rằng, sau khi thoát khỏi lũ giết người, bà đã cuống cuồng bỏ chạy. Chúng đuổi theo, đến đây thì bắt được bà, chúng ra những đòn cuối cùng và bà đã ngã xuống, không bao giờ dậy được nữa.

Giả thiết này giải thích cho dấu vết của cuộc vật lộn. Như vậy cái xác chúng kéo qua bãi cỏ là ông bá tước.

Ông Courtois nói năng hoạt bát như muốn tìm cách gây ấn tượng cho ông Thẩm phán hòa giải. Nhưng Cha Plantat hầu như không nghe, người ta tưởng như ông đang ở cách đó hàng trăm dặm, ông chỉ đáp cụt lủn: Vâng, không, có thể...

Còn ông Xã trưởng tháo vát thì cố gắng hết sức: ông đi đi lại lại, đo chỗ nọ chỗ kia và xem xét tỉ mỉ địa bàn.

Chỗ này chỉ có một vạt nước nông.

Một dải đất bùn, trên đó nhú lên mấy khóm lấy ơn và mấy cây hoa súng mảnh mai, chạy dài thoai thoải từ bờ xuống sông. Nước trong vắt, không có dòng chảy. Có thể nhìn rõ mặt bủn nhẵn bóng.

Ông Courtois đang chăm chú xem xét thì bỗng nảy ra một ý.

- Lão Bợm Nhậu, - Ông gọi to - lại đây.

Lão già chuyên hái trộm tuân lệnh.

- Ông nói rằng đã nhìn thấy cái xác này từ thuyền của nhà ông?

- Vâng, thưa ngài Xã trưởng.

- Thế thuyền của ông đâu?

- Ở kia, tôi đang neo cạnh bãi cỏ.

- Rồi, hãy dẫn chúng ta tới đó.

Những người trợ lý cảm thấy rõ cái lệnh này đã gây ấn tượng mạnh đến ông lão. Lão rùng mình và lớp da dày rám nắng vì mưa gió trên đôi má tái nhợt đi. Thậm chí người ta còn bắt gặp lão ném cho cậu con trai cái nhìn đe dọa.

- Vâng ta đi. - Cuối cùng lão lên tiếng.

Họ định đi theo lối qua nhà thì anh hầu phòng đề nghị nhảy qua hào:

- Thế này sẽ nhanh hơn, để tôi kiếm cái thang rồi chúng ta trèo qua.

Anh ta chạy đi và một phút sau quay lại với cây cầu tạm bợ. Nhưng đúng lúc anh ta đang định bắc cầu thì ông Xã trưởng kêu lên:

- Khoan đã, khoan đã!

Dấu chân cha con nhà Bertaud để lại hai bên miệng hào vừa đập vào mắt ông.

- Cái gì thế này? - Ông hỏi - Rõ ràng chúng đã đi qua lối này và không phải lâu, vết chân còn mới lắm.

Rồi, sau khi xem xét vài phút, ông ra lệnh đặt cái thang ra xa hơn. Khi đến gần thuyền, ông hỏi lão Bợm Nhậu:

- Kia có phải là con thuyền mà sáng nay các người dùng để đi vót đó không?

- Vâng, thua ngài.

- Thế thì các nguời dùng những dụng cụ gì? Lưới đánh cá hoàn toàn khô ráo; sào đẩy và mái chèo chưa hề nhúng nước từ 24 giờ qua.

Thái độ bối rối của hai cha con lão Bertaud càng lúc càng lộ rõ.

- Ông vẫn khăng khăng giữ ý kiến của mình chứ, lão Bertaud? - Ông Xã trưởng gặng hỏi. - Thế còn cậu Philippe?

- Thưa ngài, - Anh con trai ấp úng - chúng tôi đã nói sự thật.

- Sự thật à? - Ông Xã trưởng nói tiếp giọng mỉa mai - Thế thì hai người sẽ phải giải thích với người có thẩm quyền là làm thế nào mà các người có thể nhìn thấy một vật từ chiếc thuyền mà các người chưa bưóc chân xuống. Ôi! Lại còn thế nữa! Các người chẳng tính kĩ gì cả. Người ta cũng có thể chứng minh rằng cái xác được đặt ở chỗ mà người ngồi trên thuyền ở giữa sông thì hoàn toàn không thể nhìn thấy được, các người có hiểu không. Sau nữa, các người sẽ phải nói rõ về những dấu chân mà tôi vừa phát hiện trên bãi cỏ đằng kia và nói xem ai là người đã đi từ thuyền đến cái đoạn hào rồi nhảy qua nhảy lại nhiều lần và không chỉ là một người.

Hai cha con lão Bertaud cúi đầu.

- Anh cai đội đâu, - Ông Xã trưởng ra lệnh, - nhân danh pháp luật, hãy bắt giam hai người này lại và giữ không cho họ liên lạc với nhau.

Philippe gần như choáng váng, về phần lão Bợm Nhậu, lão đành nhún vai và nói với cậu con trai:

- Thế nào, mi thấy chưa?

Sau đó, trong khi viên cai đội dẫn hai kẻ chuyên nghề hái trộm đem đi giam mỗi người một nơi và cắt cử người canh giữ, thì ông Thẩm phán hòa giải và ông Xã trưởng quay về khuôn viên.

- Dù thế nào, - Ông Xã trưởng lẩm nhẩm - ta vẫn không tìm thấy tăm tích ngài bá tước...

Giờ là lúc phải thu dọn cái xác bà bá tước.

Ông Xã trưởng sai người lấy hai tấm ván rồi người ta thận trọng đặt xuống đất, như thế họ có thể hành động mà không sợ làm mất những dấu vết có giá trị cho việc điều tra.

Than ôi! Đây đúng là người đàn bà mà trước đây từng là bà bá tước Trémorel xinh đẹp tuyệt vời! Kia từng là khuôn mặt tươi cười, là đôi mắt đẹp biết nói, là cái miệng thanh tú dí dỏm.

Chẳng còn gì nữa, chẳng có gì của bà vương lại.

Khuôn mặt bị sưng húp vấy bùn lẫn máu chỉ còn là những vết thương; một mảng da trán bị bong cùng với một nắm tóc. Váy áo rách bươm.

Chắc là cơn say dữ dội đã làm cho lũ quái vật điên loạn đến nỗi giết hại người đàn bà tội nghiệp này! Bà đã bị đâm hai mươi nhát dao, có lẽ đã bị đập bằng một chiếc gậy hay một chiếc búa, chúng đã đấm đá và túm tóc bà kéo đi!...

Trong bàn tay trái co rúm của bà có một mẩu giẻ bằng vải dạ thô màu xám nhạt, có lẽ bị giật đứt từ chiếc áo của một kẻ giết người.

Vừa sầu thảm nhận xét vừa ghi chép để làm biên bản, ông Xã trưởng tội nghiệp cảm thấy hai chân mình muốn khuỵu xuống, đến nỗi ông phải vịn tay vào Cha Plantat bình thản.

- Hãy đưa bà bá tước vào nhà, - Ông Thẩm phán ra lệnh - sau đó chúng ta sẽ cố tìm xác ông bá tước.

Anh hầu phòng và viên cai đội đã quay trở lại, chắc là họ vừa đi nhờ mấy gia nhân đang đứng trong sân lại giúp. Cùng lúc, mấy người đàn bà chạy ra vườn.

Thế là bắt đầu màn hợp xướng khủng khiếp của những tiếng kêu khóc và chửi rủa.

- Bọn khốn nạn! Một người phụ nữ tử tế như thế! Một bà chủ tốt như thế!

Lúc này người ta thấy rõ ông bà Trémorel rất được gia nhân quý mến.

Khi người ta vừa đặt xác bà bá tước lên chiếc bàn bi-a trong tầng trệt thì một người thông báo cho ông Xã trưởng là ông Thẩm phán điều tra và một vị bác sĩ đã đến.

- Tốt rồi! - Ông Courtois hiền từ lẩm nhẩm. Rồi ông hạ giọng nói thêm - Những tấm huy chương đẹp nhất cũng có mặt trái của chúng.

Lần đầu tiên trong đời ông vừa nghiêm túc nguyền rủa tham vọng của mình và hối tiếc vì là một nhân vật quan trọng nhất của xã Orcival.