Vị Thẩm phán điều tra thuộc tòa án huyện Corbeil khi ấy là một quan tòa nổi tiếng, ông Antoine Domini[1], được gọi tên như vậy bởi những công trạng xuất sắc của mình.

Ông Domini khoảng 40 tuổi, trông rất phong nhã, có vẻ mặt sáng sủa nhưng nghiêm nghị, quá nghiêm nghị. Ông có vẻ là hiện thân của sự trang trọng đôi khi hơi cứng nhắc của chức quan tòa. Thấm nhuần tính chất uy nghiêm trong chức phận của mình, ông đã cống hiến cả đời cho sự nghiệp, khước từ mọi trò giải trí đơn giản nhất, mọi thú vui chính đáng nhất.

Ông sống độc thân, hầu như ít xuất hiện, thỉnh thoảng mới tiếp mấy người bạn, vì không muốn, như ông nói, rằng những thói hư tật xấu của con người có thể đụng đến tính cách thiêng liêng của một vị quan tòa, làm giảm sự tôn trọng mà ông xứng đáng được hưởng. Lý do cuối cùng này đã ngăn không cho ông cưới vợ, mặc dù ông cảm thấy mình thích hợp với cuộc sống gia đình.

Mọi lúc mọi nơi ông luôn là một quan tòa, là người đại diện tự tin đến mức cuồng tín vào điều tôn nghiêm nhất trên thế giới: công lý.

Là người vui tính tự nhiên, ông phải cố sức kìm nén môi lúc muốn cười. Là người có óc hài hước, nhưng nếu có lỡ thốt ra một câu đùa vui thì các bạn hãy tin chắc là ông sẽ vô cùng hối hận.

Đúng là ông đã dành cả tâm hồn và thể xác để giữ gìn tư cách và không ai có ý thức hơn ông về những gì mà bổn phận phải thực hiện. Ông cũng bảo thủ hơn bất cứ người nào. Dưới mắt ông, việc thảo luận về một điều khoản của luật là sự quái gở. Luật quy định, thế là đủ, ông nhắm mắt bịt tai tuân theo.

Từ lúc mở một cuộc điều tra, ông không còn biết ngủ là gì và không có gì làm ông ngần ngại vì mục đích khám phá sự thật. Tuy nhiên, người ta không coi ông là vị Thẩm phán điều tra giỏi: dùng mánh khóe để đấu tranh với một kẻ hãnh tiến sẽ làm ông ghê tởm; gài bẫy một kẻ vô lại, theo ông, là không cao thượng; điều cuối cùng, ông là người bướng bỉnh, bướng bỉnh đến mức điên rồ, đôi khi phi lý, đến mức phủ nhận cả mặt trời giữa ban trưa.

Ông Xã trưởng xã Orcival và ông Thẩm phán hòa giải vội vã đứng lên ra đón ông Thẩm phán điều tra. Ông Domini chào họ với vẻ nghiêm trang như thể không hề quen biết và ông giới thiệu với họ một người tầm 60 tuổi đi theo ông:

- Thưa các ngài, đây là bác sĩ Gendron.

Cha Plantat bắt tay ông bác sĩ; còn ông Xã trưởng nở nụ cười xã giao thân thiện nhất. Bác sĩ Gendron là người quen biết ở Corbeil và trong toàn tỉnh; thậm chí ông còn la một người nổi tiếng mặc dù chỉ sống gần Paris.

Là một bác sĩ thực hành ngoại hạng, yêu nghề và làm việc với một óc minh mẫn đam mê, tuy nhiên bác sĩ Gendron nổi tiếng nhờ phong cách sống hơn là tay nghề. Người ta thường nhận xét “Đó là một con người kì quặc” và ngưỡng mộ kiểu cách độc lập, hoài nghi và tàn nhẫn của ông. Mùa hè cũng như mùa đông, ông chỉ làm việc từ 5 giờ đến 9 giờ sáng. Ai thấy phiền toái thì mặc, may thấy cũng không thiếu các bác sĩ khác. Quá chín giờ thì tạm biệt, đừng tìm ông nữa. Giờ là lúc bác sĩ làm việc cho chính mình, vào nhà kính, đi thanh tra hầm rượu, lên phòng thí nghiệm gần tầng áp mái, ở đó ông nấu những món ăn kì thú.

Dư luận nói rằng ông đang tìm tòi những bí mật của ngành hóa học công nghiệp để làm tăng thêm khoản lợi tức 20.000 livre, nhưng đó là điều không đáng mấy.

Và ông cứ để mặc cho người ta nói, bởi lẽ sự thật là ông quan tâm đến chất độc và đang hoàn thiện một dụng cụ tự mình phát minh để phát hiện các dấu vết của các chất alcaloide mà đến nay người ta vẫn chưa phân giải được.

Nếu các bạn có trách ông, dù là trách đùa, rằng buổi chiều ông đuổi khách, thì ông tức giận đến đỏ mặt, “Tất nhiên, tôi thấy các vị thật tuyệt vời! Là bác sĩ bốn tiếng một ngày, tôi chỉ được một phần tư số người bệnh trả công, như vậy hàng ngày tôi dành ba tiếng cho phần nhân loại mà tôi coi thường và cho lòng bác ái mà tôi quan tâm... Các vị cứ thử làm như tôi xem, rồi sẽ thấy.”

Lúc này ông Xã trưởng xã Orcival đã mời những người mới đến vào phòng khách, nơi ông bố trí làm phòng ghi biền bản.

- Thật bất hạnh cho xã của tôi, ôi cái án mạng này, - Ông nói với ông Thẩm phán điều tra - thật xấu hổ! Thế là xã Orcival này sẽ mất hết danh tiếng.

- Tôi vẫn chưa rõ gì cả, hoặc chỉ nói được như thế. - Ông Domini đáp - Anh lính hiến binh đến báo cho tôi chẳng biết được gì nhiều.

Ông Courtois liền kể đầy đủ những gì cuộc điều tra sơ bộ cho thấy, không bỏ qua chi tiết nào, trong khi nhấn mạnh đến những biện pháp đề phòng đáng ghi nhận mà ông cho là cần thực hiện. Ông cho biết thái độ của cha con nhà Bertaud ban đầu đã làm ông nghi ngờ ra sao, ông đã tóm được họ, ít nhất bắt quả tang họ nói dối thế nào và rằng cuối cùng ông đã quyết định bắt giam họ.

Ông đứng giữa phòng để nói, đầu ngửa ra sau, với một giọng cường điệu dài dòng, chú ý đến lời lẽ, lựa chọn những từ ngữ diễn đạt. Và mỗi lúc ông lại nhắc lại điệp khúc “Chúng tôi, Xã trưởng xã Orcival”, hay “Sau cái đó thì”. Cuối cùng, ông tỏ ra hớn hở trong việc thực thi chức trách và niềm vui được nói đã khiến ông bớt những nỗi lo âu.

- Và bây giờ, - Ông kết luận - tôi vừa ra lệnh khám xét kĩ càng và chắc chắn nó sẽ giúp chúng tôi tìm thấy xác ông bá tước. Năm người của tôi cùng toàn bộ gia nhân của lâu đài đang lùng sục khắp khuôn viên. Nếu họ không tìm thấy thì tôi sẽ sai những người đánh cá đi mò dưới sông.

Ông Thẩm phán điều tra ngồi im, thỉnh thoảng gật đầu tán thưởng. Ông xem xét, cân nhắc các thông tin và trong đầu đã vạch ra một kế hoạch điều tra.

- Ông đã hành động rất khôn khéo, thưa ông Xã trưởng. - Cuối cùng ông nói - Nỗi bất hạnh thật lớn, nhưng cũng như ông, tôi tin chúng ta đã lần ra dấu vết của bọn tội phạm. Cha con lão hái trộm và tay làm vườn bỏ trốn kia hẳn có liên quan gì đó đến tội ác ghê tởm này.

Từ nãy đến giờ, Cha Plantat đã cố nén mà không giấu được những dấu hiệu sốt ruột.

- Không may là, - Ông nói - nếu như tay Guespin kia phạm tội thì hắn sẽ chẳng ngu ngốc gì mà xuất hiện tại đây.

- Ồ, chúng ta sẽ tìm thấy hắn thôi. - Ông Domini nói - Trước khi rời Corbeil, tôi đã gửi một bức điện đến sở Cảnh sát Paris xin một cảnh sát an ninh và tôi nghĩ anh ta sẽ nhanh chóng có mặt ở đây.

- Trong khi chờ đợi, - Ông Xã trưởng đề nghị - có lẽ xin mời ngài Thẩm phán điều tra đi xem hiện trường vụ án.

Ông Domini định đứng dậy nhưng lại ngồi xuống ngay:

- Thôi, ta không nên xem gì trước khi viên cảnh sát kia tới. Mà tôi thì rất cần biết thông tin về ông bà bá tước Trémorel.

Ông Xã trưởng đáng kính hào hứng:

- Ồ, tôi có thể cung cấp cho ngài hơn bất cứ ai khác. Kể từ khi họ đến sống ở xã tôi, có thể nói tôi là một trong những người bạn tốt nhất của ông bà bá tước. Ôi, thưa ngài! Họ là những người tuyệt vời, xuất sắc, nhã nhặn và tận tâm!

Rồi, khi nhớ lại mọi phẩm cách của bạn mình, ông Courtois cảm thấy cổ họng mình vướng víu. Ông nói tiếp:

- Ông bá tước khoảng ba, bốn mươi tuổi, đẹp trai, rất dí dỏm. Đôi khi có những nỗi sầu muộn làm ông ấy chăng muốn gặp ai, nhưng nói chung đó là một người dễ mến, rất lịch thiệp, ân cần, biết cách tỏ ra cao thượng mà không kiêu căng, mọi người trong xã tôi đều quý mến ông ấy.

- Thế còn bà bá tước? - Ông Thẩm phán điều tra hỏi.

- Một thiền thần, thưa ngài, một thiên thần trên trần thế! Tội nghiệp bà! Ngài sẽ được thấy thi thể bà ngay bây giờ và chắc chắn ngài không thể ngờ rằng với sắc đẹp của mình, bà đã từng là hoa hậu của xứ này.

- Ông bà bá tước có giàu không?

- Tất nhiên! Chắc hẳn họ phải thu được hơn 200.000 franc lợi tức. Ồ, vâng, còn nhiều hơn nữa, bởi lẽ từ năm hoặc sáu tháng nay, ông bá tước, vì không có khiếu trồng trọt như anh chàng Sauvresy tội nghiệp kia, nên đã bán đất đê mua công trái.

- Họ cưới nhau lâu chưa?

Ông Courtois gãi đầu cố nhớ lại rồi đáp:

- Quả thực họ cưới nhau từ tháng 9 năm ngoái; cách đây đúng mười tháng tôi đã làm lễ cưới cho họ. Lúc ấy ông Sauvresy tội nghiệp đã mất được một năm.

Ông Thẩm phán điều tra ngừng ghi chép, ngẩng lên ngạc nhiên nhìn ông Xã trưởng:

- Cái ông Sauvresy kia là ai vậy?

Cha Plantat, lúc ấy đang ngồi bực tức cắn móng tay trong góc phòng với vẻ ngoài tỏ ra dửng dưng trước những gì xảy ra, liền sốt sắng đứng lên nói:

- Ông Sauvresy là người chồng trước của bà Trémorel; ông bạn Courtois của tôi đã bỏ qua chi tiết này...

- Ồ, - Ông Xã trưởng đáp trả với vẻ khó chịu - tôi thấy trong tình huống này...

- Xin lỗi, - Ông Thẩm phán điều tra ngắt lời - một chi tiết như thế có thể trở thành quý giá mặc dù nó tỏ ra xa lạ với nguyên nhân, thậm chí thoạt nhìn có vẻ vô nghĩa.

- Hừm, - Cha Plantat lầu bầu - xa lạ vô nghĩa!

Giọng ông tỏ ra khác lạ với vẻ mập mờ rõ rệt, đến nỗi làm cho ông Thẩm phán điều tra ngạc nhiên. Ông liền hỏi:

- Thưa ngài, ngài không chia sẻ quan điểm của ngài Xã trưởng trong báo cáo về vợ chồng ông Trémorel à?

Cha Plantat nhún vai:

- Tôi không có ý kiến gì, tôi sống một mình, chẳng gặp gỡ ai cả. Đối với tôi, những chuyện này có quan trọng gì đâu. Tuy nhiên...

- Tôi cảm thấy, - Ông Courtois thốt lên - rằng không ai biết rõ hơn tôi về chuyện của những người là bạn bè và chịu sự cai quản của tôi.

- Vì thế, - Cha Plantat xẵng giọng đáp - ông mới kể sai.

Và vì bị ông Thẩm phán điều tra thúc ép trình bày,

Cha Plantat bắt đầu nói không chút khách sáo, làm cho ông Xã trưởng khó chịu vì bị gạt ra rìa, Cha kể van tắt lai lịch của ông bà bá tước.

Bà bá tước Trémorel, tên khai sinh là Berthe Lechaillu, là con gái của một ông giáo làng nghèo khó. Năm 18 tuổi, sắc đẹp của cô gái trẻ Berthe đã nổi tiếng khắp vùng, nhưng vì của hồi môn của cô chỉ là đôi mắt to xanh biếc với mái tóc vàng tuyệt diệu, nên những kẻ si tình - đấy là nói những kẻ si tình có ý định kết hôn -chẳng thấy xuất hiện ai. Theo lời khuyên của gia đình, khi cô Berthe bắt đầu cam chịu cảnh ế chồng và xin một chân dạy học - vị trí đáng buồn dành cho một cô gái đẹp như thế - thì một chàng trai thừa tự của một trong những nghiệp chủ giàu có nhất nước có dịp gặp và phải lòng cô. Đó là anh chàng Clément Sauvresy.

Clément Sauvresy vừa tròn 30 tuổi; anh không còn gia đình và sở hữu gần 100.000 livre lợi tức trên diện tích đất đai màu mỡ có quyền cầm cố. Có thể nói, hơn bất cứ ai khác, anh hoàn toàn có quyền lấy vợ theo ý mình.

Không chần chừ, anh hỏi Berthe làm vợ và nhận được lời đồng ý ngay, rồi, một tháng sau anh cưới vợ giữa thanh thiên bạch nhật, gây phẫn nộ cho những kẻ cứng đầu trong vùng, họ không ngớt nguyền rủa:

- Thật điên rồ! Giàu có để làm gì nếu không biết nhân đôi gia tài bằng một cuộc hôn nhân có lợi!

Khoảng một tháng trước khi cưới, Sauvresy đưa người làm công về Valfeuillu và trong nháy mắt, anh ta đã tiêu vèo món tiền “nhỏ mọn” 30.000 écu để sửa sang và sắm đồ đạc trong nhà. Chính lãnh địa mới này được đôi uyên ương chọn làm nơi hưởng tuần trăng mật. Họ thấy ở đây thoải mái đến nỗi họ về ở hẳn đây trước sự hài lòng của tất cả những ai có quan hệ với họ. Họ chỉ giữ lại một chân ở Paris.

Có vẻ như Berthe nằm trong số những người phụ nữ sinh ra để lấy chồng triệu phú.

Không hề ngượng nghịu và lúng túng, cô chuyển từ cái phòng học nhếch nhác nơi cô phụ giúp cha mình đến thẳng lâu đài Valfeuillu lộng lẫy. Và khi bà chủ mới của Valfeuillu đem lâu đài của mình làm rạng danh cho giới quý tộc quanh vùng thì có vẻ như bà vẫn không biến cuộc sống của mình thành cái gì khác trước. Bà vẫn sống bình dị, duyên dáng, khiêm tốn, trong khi xử sự theo phong cách thượng lưu cao quý nhất. Mọi người đều yêu quý bà.

- Nhưng, - Ông Xã trưởng ngắt lời - tôi thấy là mình không nói gì khác cả và thực sự chẳng cần mất công...

Một cử chỉ của ông Thẩm phán điều tra làm ông phải ngậm miệng, Cha Plantat tiếp tục:

- Người ta cũng yêu quý cả ông Sauvresy, một trong những tấm lòng vàng không thể hoài nghi. Sauvresy thuộc trong số những người có những niềm tin vững chắc, có những ảo tưởng kiên định mà nỗi nghi ngờ không bao giờ mảy may chạm được tới. Sauvresy cũng thuộc trong số những người tin vào tình cảm của bạn bè, vào tình yêu của bạn đời. Cặp vợ chồng mới cưới này chắc là rất hạnh phúc, thực tế là thế. Berthe yêu quý chồng, một con người trung thực mà trước khi nói lời yêu, ông đã cầu hôn nàng. Bản thân ông Sauvresy đã dành cho vợ sự ngưỡng mộ mà có người cho răng là sự khôi hài. Ngoài ra, họ ăn ở rất cao thượng ở lâu đài Valfeuillu. Họ tiếp nhiều khách. Đến mùa thu, tất cả các căn phòng dành cho bạn bè đều kín người. Các trang bị nội thất ở đây thật lộng lẫy.

Cuối cùng, sau khi cưới được hai năm, vào một buổi tối ông dẫn về từ Paris một người bạn cũ thân thiết, một người bạn đồng môn mà người ta thường nghe ông nhắc đến, đó là bá tước Hector de Trémorel. Ông thông báo rằng ông bá tước sẽ ở lại lâu đài Valfeuillu vài tuần. Nhưng mấy tuần trôi qua, rồi mấy tháng, ông này vẫn ở đó.

Người ta không ngạc nhiên về điều này. Ông Hector đã có một tuổi xuân đầy sóng gió, với những cuộc ăn chơi ồn ào, những chuyện đánh đấu tay đôi, những trò cá cược, những chuyện tình ái. Ông đã quăng một tài sản khổng lồ vào những trò chơi ngông cuồng, vì thế cuộc sống yên bình ở Valfeuillu có thể đã quyến rũ ông.

Mấy ngày đầu người ta thường bảo ông “Rồi ông sẽ nhanh chóng chán ngay cái thôn quê này!” Ông cười không nói gì. Khi đó người ta nghĩ khá đúng là lúc trở nên tương đối nghèo, ông ta sẽ rất ít bận tâm đến việc phô bày sự tàn tạ trước những người trước đây đã tức tối trước cảnh huy hoàng của ông.

Ông ta hiếm khi vắng mặt và chỉ vắng mặt để đi Corbeil, gần như luôn đi bộ. Tại đó ông vào khách sạn Belle Image, là khách sạn số một của thị trấn, tại đây, như thể tình cờ, ông gặp một người đàn bà trẻ đến từ Paris. Họ ở đó với nhau cả buổi chiều và chia tay lúc chuyến tàu cuối cùng khởi hành.

- Ghê thật! - Ông Xã trưởng làu bàu - Với một người sống một mình, không tiếp ai, vì không bận tâm đến chuyện của người khác vì bất cứ lí do gì, tôi có cảm giác ngài Thẩm phán hòa giải yêu quý của chúng tôi biết khá nhiều chuyện!

Rõ ràng ông Courtois đang tỏ ra ghen tức. Làm sao mà một nhân vật đứng đầu xã như ông lại không hề biết gì về những cuộc hẹn hò này! Vẻ khó chịu của ông còn tăng lên khi bác sĩ Gendron trả lời:

- Hừ, lúc đó cả thị trấn Corbeil đều chê bai chuyện đó mà.

Ông Plantat nhếch môi như muốn nói: “Tôi còn biết nhiều chuyện khác nữa ấy chứ.” Nhưng ông tiếp tục kể mà không phản ứng gì.

- Việc ông Hector ở lại Valfeuillu không hề làm thay đổi các thói quen của lâu đài. Coi như ông bà Sauvresy có thêm người anh em, chỉ vậy thôi. Nếu như thời đó ông Sauvresy có nhiều lần lên Paris, thì, như mọi người đều biết, đó là vì ông bận tâm đến công việc của bạn mình.

Cuộc sống vui thú này kéo dài một năm. Niềm hạnh phúc có vẻ như được ấn định mãi mãi dưới những bóng cây đáng yêu của lâu đài Valfeuillu.

Nhưng than ôi! Một buổi tối, sau chuyến săn bắn ở đầm lầy trở về, ông thấy trong người khó ở đến nỗi buộc phải lên giường ngay. Người ta cho gọi bác sĩ, không phải bác sĩ Gendron của chúng ta đây đâu! Ông Sauvresy đã có một cơn sưng phổi bùng phát.

Ông Sauvresy còn trẻ khỏe, tráng kiện như cây sồi; ban đầu người ta không thấy có gì nghiêm trọng đáng lo lắng. Quả thực, mười lăm hôm sau ông đã đứng dậy được. Nhưng ông không kiêng cữ nên lại bị ngã bệnh. Nhưng ít ra ông ta cũng gần như bình phục.

Sau đó một tuần ông lại bị ngã bệnh, lần này nặng đến nỗi người ta có thể dự đoán một kết cục nguy hại.

Và chính trong quãng thời gian bệnh trạng kéo dài này đã bộc lộ tình yêu của Berthe và tình cảm của ông Trémorel dành cho ông Sauvresy. Chưa bao giờ người bệnh được chăm sóc ân cần như vậy, với sự tận tâm tuyệt đối và chân thành nhất. Ngày cũng như đêm, cạnh đầu giường ông luôn có mặt vợ hoặc bạn ông. Ông đã phải chịu hàng giờ đau đớn vì bệnh, nhưng không một giây phút nào ông thấy buồn phiền. Khi đó, ông thường nói với những người đến thăm rằng đã đến lúc ông thấy vui khi được ốm. Ông đã nói với tôi “Nếu không bị ốm, có lẽ tôi không bao giờ biết mình được yêu quý đến mức nào.”

- Ông ấy cũng nói với tôi hàng trăm lần như thế. - Ông Xã trưởng nói xen vào - Ông ấy cũng đã nói thế nhiều lần với bà Courtois và với con gái cả Laurence của tôi...

- Tất nhiên. - Cha Plantat kể tiếp - Nhưng căn bệnh của ông Sauvresy thuộc trong số những căn bệnh mà hiểu biết của những bác sĩ có kinh nghiệm nhất và sự chăm sóc tận tâm nhất cũng phải chịu thua. Mặc dù khẳng định mình không phải chịu đau khổ nhiều, nhưng ông suy sụp đi trông thấy, chỉ còn là cái bóng của chính mình.

Cuối cùng, một đêm, vào khoảng 2-3 giờ sáng, ông mất trong vòng tay của vợ và bạn. Đến phút chót, ông vẫn hoàn toàn tỉnh táo. Chưa đầy một tiếng đồng hồ trước khi mất, ông muốn mọi người thức canh ông và muốn tất cả gia nhân của lâu đài đến chỗ mình. Khi mọi người tụ tập quanh giường, ông cầm tay vợ mình đặt vào tay ông bá tước Trémorel và bắt hai người thề sẽ lấy nhau khi ông không còn trên đời nữa.

Berthe và Hector cùng kêu lên, nhưng ông Sauvresy nài nỉ đến mức họ không thể từ chối. Ông vừa cầu xin vừa van nài và khẳng định rằng nếu họ cưỡng lại thì chỉ làm khổ những giây phút cuối cùng của ông thôi. Vả lại, ý định tác thành cho người vợ góa với bạn mình có lẽ đã làm ông bận tâm một cách đặc biệt vào cuối đời. Trong lời mở đầu của bản di chúc được ông đọc vào hôm trước khi chết cho cô Bury - công chứng viên của xã Orcival - ghi, ông chính thức tuyên bố rằng hôn nhân của hai người là ước nguyện cao quý nhất của ông, rằng ông ủng hộ hạnh phúc của họ và biết rõ rằng kỷ niệm về ông sẽ được thành kính giữ gìn.

- Ông bà Sauvresy không có con à? - Ông Thẩm phán điều tra hỏi.

- Không, thưa ngài. - Ông Xã trưởng đáp.

Cha Plantat kể tiếp:

- Nỗi đau của ông bá tước và bà góa phụ trẻ là vô cùng lớn. Nhất là ông Trémorel tỏ ra hoàn toàn tuyệt vọng và gần như phát điên lên. Bà Berthe thì giam mình trong phòng, cấm cửa những người bà yêu quý nhất, nhất là bà Courtois cùng con gái.

Cho đến khi ông bá tước và bà Berthe xuất hiện trở lại thì mọi người hầu như không nhận ra họ, cả hai đã thay đổi quá nhiều. Đặc biệt là ông Hector đã già đi đến hai mươi tuổi.

Liệu họ có giữ lời thề trước người hấp hối không, lời thề mà ai cũng biết? Người ta tự hỏi về điều này với mối quan tâm lớn khi mà họ ngưỡng mộ những nỗi tiếc thương sâu sắc dành cho một người thực sự xứng đáng.

Ông Thẩm phán điều tra gật đầu ra hiệu cho Cha Plantat ngừng lời.

- Thưa ông Thẩm phán hòa giải, - Ông hỏi - ông có biết liệu những cuộc hẹn hò ở khách sạn Belle Image có dừng lại không?

- Tôi cho là họ dừng lại rồi, thưa ngài, tôi nghĩ thế.

- Tôi gần như cũng tin chắc như vậy. - Bác sĩ Gendron khẳng định - Ở Corbeil tôi thường nghe nói về một vụ cãi vã ầm ĩ giữa ông Trémorel với người đàn bà đẹp đến từ Paris. Sau vụ này người ta không nhìn thấy hai người ở khách sạn Belle Image nữa.

Ông Thẩm phán hòa giải mỉm cười nói:

- Melun không phải là một thị trấn nằm ở góc biển chân trời, ở Melun không thiếu khách sạn. Với một con ngựa tốt người ta có thể nhanh chóng có mặt tại Fontainebleau, Versailles, thậm chí cả Paris. Bà Trémorel có thể nổi máu ghen, chồng bà có những con ngựa khỏe hàng đầu trong chuông.

Cha Plantat đưa ra một ý kiến hoàn toàn vô tư, liệu có ý bóng gió gì ở đây không? Ông Thẩm phán điều tra chăm chú nhìn xem có đúng thế không, nhưng bộ mặt ông Thẩm phán hòa giải chẳng biểu hiện gì ngoài vẻ bình thản sâu lắng. Ông kể câu chuyện này cũng giống như thể bất cứ câu chuyện nào khác.

- Xin ông tiếp tục. - Ông Domini nói.

- Than ôi! - Cha Plantat kể tiếp - Cuộc đời này chẳng có gì vĩnh cửu, kể cả nỗi đau, tôi có thể khẳng định hơn ai hết. Chẳng bao lâu, tiếp theo những giọt nước mắt của những ngày đầu, sau những nỗi tuyệt vọng cùng cực, là nỗi buồn có chừng mực của ông bá tước và bà Berthe, sau đó là nỗi sầu muộn nhẹ nhàng. Rồi một năm sau cái chết của ông Sauvresy, ông Trémorel cưới bà vợ góa của ông...

Trong khi diễn ra câu chuyện khá dài dòng này, ông Xã trưởng xã Orcival đã nhiều lần có dấu hiệu bực mình rõ rệt. Cuối cùng, không nhịn được nữa ông thốt lên:

- Chắc chắn đây là những chi tiết không thể chính xác hơn nữa. Nhưng tôi tự hỏi liệu chúng có giúp giải quyết vấn đề nghiêm trọng mà chúng ta quan tâm không: tìm ra những kẻ sát hại ông bà bá tước?

Nghe thấy thế, Cha Plantat nhìn ông Thẩm phán điều tra với con mắt sắc lạnh như muốn dõi sâu vào tâm can ông.

- Đối với tôi, những chi tiết này không thể thiếu được, - Ông Domini đáp lại - và tôi thấy chúng rất rõ ràng. Những cuộc hẹn hò ở khách sạn làm tôi ngạc nhiên; người ta không thể biết máu ghen có thể khiến một phụ nữ hành động cực đoan như thế nào đâu!

Ông bỗng ngừng lời, chắc là để tìm dấu gạch nối có thể có giữa người đàn bà xinh đẹp đến từ Paris với những kẻ sát nhân, rồi nói tiếp:

- Giờ đây khi mà tôi đã biết “vợ chồng ông bà Trémorel” như thể tôi đã sống gần gũi với họ, chúng ta hãy xem xét những sự việc hiện tại.

Con mắt long lanh của Cha Plantat đột nhiên tắt ngấm, môi mấp máy như thế muốn nói, nhưng ông im lặng. Chỉ có ông bác sĩ, người vẫn không ngừng chăm chú theo dõi ông Thẩm phán già, là nhận ra sự thay đổi đột ngột trên nét mặt ông. Ông Domini nói:

- Giờ tôi chỉ muốn biết đôi vợ chồng mới cưới sống thế nào?

Ông Courtois nghĩ đã đến lúc mình có trách nhiệm phải thấy lời Cha Plantat. Ông liền sốt sắng đáp:

- Ngài hỏi đôi vợ chồng mới cưới sống thế nào ư? Họ sống hoàn toàn hòa hợp. Trong xã này chẳng ai biết rõ họ hơn tôi, vì tôi là bạn thân thiết của họ. Kỷ niệm về ông Sauvresy tội nghiệp là sợi dây kết nối hạnh phúc của họ, sở dĩ họ yêu mến tôi là vì tôi luôn nói về ông ấy. Không bao giờ có vẻ u ám, không bao giờ họ phản đối. Hector - tôi luôn gọi ông bá tước bất hạnh và đáng quý một cách thân mật như vậy - đã dành cho vợ mình sự chăm sóc tận tình của một tình nhân, cùng sự ân cần tao nhã mà những cặp vợ chồng bây giờ nói chung đã nhanh chóng đánh mất thói quen này.

- Thế còn bà bá tước? - Cha Plantat hỏi với giọng ngây tho đến nỗi không thể cho là không có ý chế giễu.

- Berthe ư! - Ông Xã trưởng đáp lại - Bà ấy đã cho phép tôi gọi một cách nhân từ như vậy. Berthe! Tôi không ngại ngần bao lần nhắc tên bà ấy để làm gương cho bà Courtois nhà tôi. Berthe! Nàng xứng đáng với ông Sauvresy và ông Hector - hai người đàn ông đáng kính nhất tôi từng gặp trong đời!

Nhận thấy sự hào hứng của mình làm mọi người có chút ngạc nhiên, ông nói tiếp với giọng nhẹ nhàng hơn.

- Tôi có những lý do để bày tỏ như vậy và tôi không hề ngại ngùng nói trước những người mà nghề nghiệp và tính cách của họ đảm bảo sự kín đáo cho tôi. Ông Sauvresy đã giúp tôi rất nhiều khi tôi miễn cưỡng nhận chức Xã trưởng. Về phần Hector, tôi tin ông ấy đã bỏ hẳn những lỗi lầm thời trẻ, tôi cũng nhận ra rằng ông ấy không thờ ơ với đứa con gái cả Laurence nhà tôi. Tôi đã nghĩ đến một cuộc hôn nhân môn đăng hộ đối nếu như bá tước Hector de Trémorel có danh vị, tôi cũng có thể cho con gái mình một món hồi môn tương đối để làm rạng danh bất cứ gia huy quý tộc nào. Nhưng các sự kiện đã làm thay đổi mọi kế hoạch của tôi.

Ông Xã trưởng chắc sẽ ca mãi những lời khen ngợi dành cho “đôi vợ chồng Trémorel” và cả vợ chồng ông, nếu như ông Thẩm phán điều tra không lên tiếng.

- Tôi quyết định thế này, từ nay có lẽ...

Ông chưa nói hết câu thì có tiếng ồn ào ngoài tiên sảnh. Nghe như có chuyện tranh giành, có tiếng gào thét la ó vọng vào trong phòng khách. Mọi người liền đứng dậy.

- Tôi biết chuyện gì rồi, - Ông Xã trưởng nói - chắc chắn là thế! Họ vừa tìm thấy xác ông bá tước Trémorel.

❀ ❀ ❀

[1] Domini trong tiếng La-tinh nghĩa là Chúa trời (ND).