(Từ Ivan Petrovitch gửi Pyotr Ivanitch)

Kính gửi anh Pyotr Ivanitch thân mến!

Tôi đang viết thư cho anh, ngay tại phòng anh, trên chiếc bàn giấy của anh; và trước khi đặt bút viết, tôi đã đợi anh hơn hai tiếng rưỡi đồng hồ. Giờ đây, xin phép được nói thẳng với anh, anh Pyotr Ivanitch, ý kiến thành thật của tôi về vụ việc đáng xấu hổ này. Qua bức thư cuối cùng của anh, tôi hiểu rằng người ta đang mong đợi anh bên nhà Slavyanov, rằng anh mời tôi cùng tới đó; tôi đã đến, ngồi lì ở đó năm tiếng đồng hồ mà chẳng thấy bóng dáng anh đâu. Anh tưởng tôi là trò cười cho thiên hạ đấy à? Xin lỗi anh nhé, anh bạn thân mến... Tôi đã đến chỗ anh sáng nay, tôi hy vọng tìm thấy anh, chứ không giống như một số kẻ quanh co cứ đi tìm người ta ở đâu đâu, Chúa mới biết được, trong khi hoàn toàn có thể gặp họ ở nhà vào bất kỳ thời điểm thích hợp nào. Chẳng có tăm hơi anh đâu cả. Tôi chẳng biết cái gì đang kìm nén tôi lại để không tống ngay vào mặt anh toàn bộ sự thật phũ phàng lúc này. Tôi chỉ xin nói rằng tôi thấy anh dường như đang nuốt lời về thỏa thuận giữa đôi bên chúng ta. Và giờ đây, khi ngẫm lại toàn bộ sự việc, tôi không khỏi thú nhận rằng mình vô cùng kinh ngạc trước những mưu mô xảo quyệt trong đầu óc anh. Giờ thì tôi thấy rõ là anh đã ấp ủ ý đồ không mấy tốt đẹp này từ lâu rồi. Giả thiết này của tôi càng được củng cố bởi một thực tế là tuần trước, một cách gần như không thể tha được, anh đã lấy lại bức thư của chính anh gửi cho tôi — bức thư trong đó anh tự mình vạch ra, dẫu có phần mơ hồ và lủng củng, các điều khoản trong thỏa thuận của chúng ta liên quan đến một hoàn cảnh mà tôi thiết tưởng không cần phải nhắc lại nữa. Anh sợ giấy tờ, anh tiêu hủy chúng, và anh định biến tôi thành kẻ ngốc. Nhưng tôi không đời nào cho phép ai biến mình thành kẻ ngốc cả, vì cho đến nay chưa từng có ai coi tôi là kẻ ngốc, và ai nấy đều đánh giá tôi rất cao về điểm đó. Tôi đang mở mắt ra đây. Anh tìm cách thoái thác tôi, làm tôi rối trí bằng chuyện của Yevgeny Nikolaitch, và khi tôi cầm bức thư ngày mùng bảy tháng này của anh — thứ mà đến giờ tôi vẫn chẳng hiểu nổi — để đòi anh giải thích trực diện, thì anh lại hẹn hò lờ mờ rồi trốn mất tăm. Chắc anh không đời nào nghĩ rằng, thưa anh, tôi lại không đủ tinh tường để nhận ra tất cả những điều này chứ? Anh đã hứa đền đáp công sức của tôi — những công sức mà anh thừa biết, như việc tôi giới thiệu cho anh các nhân vật khác nhau — đồng thời, chẳng hiểu bằng cách nào mà anh lại xoay xở mượn được từ tôi những khoản tiền lớn mà chẳng thèm viết giấy biên nhận, giống như chuyện vừa mới xảy ra tuần trước đây thôi. Giờ đây, sau khi đã vớt được tiền, anh liền lặn mất tăm, và hơn thế nữa, anh còn chối bay chối biến cái công mà tôi đã giúp anh trong vụ Yevgeny Nikolaitch. Chắc là anh đang tính toán rằng tôi sẽ mau chóng rời đi Simbirsk, và hy vọng tôi không có thời gian để giải quyết dứt điểm rắc rối với anh. Nhưng tôi xin long trọng cam đoan và lấy danh dự của mình ra để thề rằng, nếu sự thể đã đến mức đó, tôi sẵn sàng ở lại St. Petersburg thêm hai tháng nữa, cốt để theo đuổi cho bằng được công chuyện của mình, đạt cho được mục đích, và tóm cổ bằng được anh. Bởi vì bản thân tôi, khi cần thiết, cũng thừa sức biết cách xỏ mũi người khác đấy. Cuối cùng, tôi xin thông báo với anh rằng, nếu hôm nay anh không đưa ra được một lời giải thích thỏa đáng — trước hết là bằng văn bản, rồi sau đó là gặp mặt trực tiếp giáp mặt nhau — đồng thời không lập lại một bản tường trình mới trong thư về các điểm chính trong thỏa thuận giữa chúng ta, và không giải thích cặn kẽ quan điểm của anh đối với Yevgeny Nikolaitch, thì tôi sẽ buộc phải nhờ cậy đến những biện pháp khiến anh vô cùng khó chịu, và bản thân tôi cũng chẳng lấy gì làm dễ chịu cho cam.

Kính thư, v.v.