Lần thứ hai thì hoàn toàn không phải là tai nạn. Tôi muốn đặt một phòng ở Hassler nhìn xuống Bậc Thang Tây Ban Nha, cho phút huy hoàng cuối cùng của mình, nhưng bất chấp cố gắng hối lộ người tiếp tân khách sạn 100 euro cùng một nụ cười quyến rũ, mọi phòng có tầm nhìn đẹp của họ, theo một lẽ dễ hiểu, đã bị đặt hết. Tốn tiền thuê phòng chỉ để nhìn một bức tường của Rome thì chẳng có ý nghĩa gì, nhưng trong khi nhân viên tiếp tân đang kiểm tra bản đăng ký, tôi thấy một cái tên quen: Cameron Fitzpatrick. Tôi từng thoáng nhìn thấy ông ta nói chuyện với Rupert ở bữa tiệc Tentis kinh khủng nọ. Fitzpatrick là người buôn tranh mà tôi từng liên lạc vài lần cho ban; ông ta có một phòng tranh lỗi thời, bết bát ở một trong những khu biệt lập từ thế kỷ mười tám đã bị lãng quên gần khu tòa nhà Adelphi cũ ở London. Phong thái nhìn chung phóng túng và sắc hây đỏ vì whisky trên má gây ra ấn tượng như cái duyên ngọt ngào là thứ duy nhất phân biệt ông ta và các nhân viên công quyền, nhưng phong thái hành xử đó gây cho người ta ấn tượng sai lầm về ông ta - ông ta có con mắt tinh tường đối với những tác phẩm hạng hai kỳ quặc; mà cứ nghĩ về việc đó, tôi lại nhớ đến một bài báo năm trước nói về cái giá đắt đỏ cho một bức chân dung tự họa của mẹ Oscar Wilder. Đồng hồ sau quầy tiếp tân chỉ 0 giờ 05, vừa đúng lúc cho một aperitivo. Có lẽ sẽ đáng để nán lại xem tôi có tình cờ gặp được ông ta không? Tôi rất muốn biết liệu thảm họa với Rupert có gây ra tin đồn gì không, dù ở Nhà Đấu Giá tôi chẳng thuộc dạng quan trọng gì để có thể xảy ra chuyện đó, nhưng lúc này khi tôi có vẻ đã bước vào việc làm ăn, ông ta là một địa chỉ tiềm năng. Có lẽ ông ta còn có một chỗ làm trống. Tôi nhờ nhân viên tiếp tân báo cho tôi biết nếu ngài Fitzpatrick đến rồi ra bao lơn phía sau khách sạn để thưởng thức một ly prosecco và ngắm người qua lại. Nửa giờ sau vẫn không có vẻ ông ta sẽ xuất hiện, và tôi đang bước đến cửa trước thì nghe thấy có người gọi tên mình.
“Rudith Rashleigh?” Giọng ông ta ùa đến như một bồn nước tắm thư giãn chứa đầy chất thân thiện ấm áp của Ireland. Cameron là một người ngượng ngập với cái đầu lớn và mái tóc màu cà phê, khá hấp dẫn theo tiêu chuẩn của đàn ông thẳng làm trong giới tranh nghệ thuật.
“Cameron - thật ngạc nhiên!” Tôi không nghĩ tôi cần nhắc đến việc mình đã rình mò ở đây mong gặp ông ta.
Tôi bước đến và đưa má ra nhận một nụ hôn tiêu chuẩn kiểu thành phố giờ đã thành nghi thức bắt buộc, rồi chúng tôi gật đầu thăm hỏi đầy gượng gạo theo cách người London vẫn làm.
“Tôi vừa nhận phòng. Cô đang ở đây à?”
“Tiếc là không. Nhưng ở Rome vào tháng Tám sao? Hẳn là anh đến công tác. Phòng tranh thế nào?”
Chúng tôi tán gẫu ít phút trong khi ông ta làm thủ tục đưa hộ chiếu và thẻ tín dụng cho khách sạn. Một cuộc hẹn với khách hàng đã đưa ông ta đến Rome. Tôi nói qua cho ông ta biết rằng mình đã rời khỏi British Pictures - tôi không cho rằng Rupert và đồng bọn nghĩ về tôi nhiều đến mức mất công nói xấu tôi, nhưng tốt nhất là không tỏ ra mình giấu giếm điều gì.
“Cô sẽ ở đây chứ?”
“Không. Thực ra tôi ở với mấy người bạn. Nhà de Greci.”
Tôi nói như thể ông ta phải biết họ là ai. Thời đại học đúng là có một anh chàng Francesco de Greci; chúng tôi từng ngủ với nhau một lần. Gia đình anh ta có một con phố đặt theo tên mình ở Florence.
“Thích nhỉ.” Ông ta có vẻ bận rộn. Tôi làm ra vẻ chuẩn bị rời đi. “Tôi chỉ đến lấy vài thứ. Vậy… rất vui được gặp lại anh.”
Tôi cố tình nán lại, biết rằng ông ta sẽ mời tôi ăn trưa, và khi ông ta mời thật tôi giả bộ ngạc nhiên, xem đồng hồ và nói rằng thế thì hay quá. Trong khi ông ta lên phòng tôi nhanh chóng tống hết hành lý lên một chiếc taxi và trả tiền cho người tài xế đưa chúng đến một khách sạn nhỏ tôi còn nhớ ở Trastevere. Tôi quyết định rằng nhà de Greci có một biệt thự cũ xinh đẹp bên trên khu Borghese.
“Cô có biết nhiều về Rome không?” Ông ta vẫn mặc bộ vest màu xanh lính thủy, dù cổ áo và cà vạt đã được thay bằng một cái áo sơ mi trắng nhàu nhĩ. Có một tầng bụng phệ ở thắt lưng ông ta, nhưng ông ta là người ưa nhìn, nếu người ta thích những thứ có kích cỡ đó.
“Hầu như chẳng biết chút gì.” Đóng vai lính mới vẫn luôn tốt hơn.
Thế là chúng tôi nói chuyện về những nơi khác mà chúng tôi biết ở Ý trong khi ông ta đưa tôi qua đám đông. Sau lớp chăn dày vàng rực của hơi nóng nhiễm bụi đường trải ra trên những không gian rộng lớn, những con phố hẹp tối tăm mang đến cảm giác gian ác và bí hiểm. Chúng tôi bước ra một quảng trường nhỏ với độ bẩn thỉu cho thấy rằng nhà hàng sẽ có đồ ngon. Từng nhóm đàn ông ngồi ăn dưới mái che nói giọng Rome, vài luật sư của vài chính trị gia, theo tôi tưởng tượng, bị vây hãm ở đây trong khi phần còn lại của thành phố tản khắp các bãi biển của bán đảo này. Một du khách đơn độc trong chiếc mũ bóng chày và chiếc áo in vệt mồ hôi đọc một cuốn sách hướng dẫn bằng tiếng Pháp. Tôi để Cameron gọi món, không nói bất cứ điều gì ngoài grazie* đầy vẻ biết ơn. Tôi muốn quyến rũ ông ta, khiến ông ta vừa lòng. Ông ta uống một ly negroni sbagliato, chúng tôi ăn tu hài và một món pasta tươi tinh tế kèm thịt thỏ và vỏ cam bọc đường. Sau chai Ligurian Vermentino đầu tiên ông ta gọi một chai nữa, dù tôi vẫn đang uống chưa hết ly đầu tiên pha nước. Ông ta là người biết nói chuyện với phụ nữ, tôi phải công nhận điều đó, đầy những câu tán dương khéo léo và những chuyện ngồi lê đôi mách, chịu khó hỏi ý kiến của bạn và tỏ vẻ lắng nghe ý kiến đó. Khi xét thấy ông ta đã khá là tin tưởng mình, tôi hỏi ông ta vị khách hàng bí ẩn nọ là ai.
Tiếng Ý: cảm ơn.
“À,” ông ta vươn người tới với vẻ mờ ám, “cô có tin là tôi đang bán một bức Stubbs không?”
“Stubbs á?”
Tôi suýt sặc món nước spritzer tự chế của mình. Vì sao Stubbs lại làm thế này với tôi? Tôi vẫn luôn ủng hộ ông ta, chàng trai phương Bắc bị lũ quý tộc London gạt ra rìa. Không lẽ ông ta là quái vật chặn đường của tôi, một loại hải âu đầu ngựa chăng?
Rồi Cameron rút từ túi ngực ra một tờ catalog gấp nhỏ, và món tu hài trong bụng tôi suýt làm một màn tái xuất hiện. Tôi không cần nhìn cũng có thể nhận ra được nó, cũng như không cần nhìn cũng đoán ngay được Rupert âm mưu gì, và vì sao anh ta lại sa thải Dave và tôi vì tội tọc mạch. Điều duy nhất khiến tôi ngạc nhiên là sự ngu ngốc đến đáng kinh ngạc của mình, chịu khó chịu khổ, cố diễn vai nhân viên ưu tú, trong khi bất kỳ ai có kinh nghiệm thực tế sẽ nhìn ngay ra rằng Rupert đang bày trò lừa đảo.
Cameron không buồn hỏi tôi rời British Pictures chính xác vào khi nào và tôi cũng không buồn nói với ông ta, nên tôi có thể reo lên như thể tôi mới nhìn thấy bức Stubbs này lần đầu. Tôi đọc lướt các trang, buông những lời tán thưởng, nhận ra rằng ít nhất Rupert cũng chịu khó thêm phần nghiên cứu của tôi về vụ mua bán ở Ursford và Sweet vào trong tờ nguồn gốc. Cameron kể rằng ông ta được mách nước để mua bức này, nhưng không tin chắc lắm cho đến khi nó được vệ sinh, rồi sau đó đưa nó ra bán đấu giá, rồi ông ta nghĩ lại và tự tìm cho mình một người mua tư nhân. Tôi khó mà tin được sự đần độn của mình. Họ bắt tay với nhau - có lẽ đó là việc họ thì thầm với nhau ở bữa tiệc Tentis. Họ góp chung tiền để mua bức tranh từ nhà Tiger, đưa nó vào danh sách của British Pictures nhằm gạt bỏ mọi nghi ngờ về tính xác thực, rồi rút nó ra khỏi cuộc đấu giá để bán nó ngoài tầm mắt của bất kỳ ai có thể nói khác đi.
Tôi đã không lầm. Nó không phải là tranh của Stubbs và Rupert chưa bao giờ tin như thế. Anh ta hẳn đã gọi cho ông bà Tiger để lấy làm tiếc khẳng định rằng bức “Stubbs” của họ chỉ là “tranh cùng trường phái”, một tác phẩm bắt chước của một họa sĩ không tên tuổi cùng thời. Vì thế mới có sự cố ngượng ngùng trong cuộc nói chuyện điện thoại kia. Một khi nó đã thuộc sở hữu hợp pháp của Cameron, bức tranh sẽ được “vệ sinh” bởi một người từ Florence hay Armsterdam đến, trong một công xưởng ở East End, và, a lê hấp, hóa ra nó đúng là tranh thật. Chiêu trò của đợt bán sắp diễn ra sẽ khiến tờ thông tin nguồn gốc trở nên không tì vết dưới con dấu của một trong những Nhà Đấu Giá lớn nhất thế giới; nó sẽ khiến người mua cảm thấy mình mua được món hời. Hai người bọn họ không hề có ý định đưa bức tranh ra bán công khai. Điều đó giải thích mức giá khởi điểm thấp - nếu một người bán rút tác phẩm của mình quá gần ngày đấu giá, anh ta sẽ phải trả mức giá khởi điểm coi như tiền phạt cho Nhà Đấu Giá. Mức 800.000 là một số tiền mà Cameron lo liệu được, giả định rằng ông ta và Rupert mong đợi một mức giá cao hơn nhiều từ người mua. Họ đã trả cho nhà Tiger bao nhiêu nhỉ? Bà Tiger có vẻ rất hài lòng khi tôi gọi điện. Cứ cho là 200.000, cộng với mức tiền phạt giá khởi điểm sẽ là một triệu tổng cộng. Số tiền đáng kể, khiến tôi tự hỏi họ sẽ nhận được bao nhiêu từ người mua cuối cùng.
Kế hoạch rất xuất sắc, và hoàn toàn hợp pháp, nếu bức tranh là đồ thật. Ông bà Tiger có thể đã nhìn thấy bức tranh được rao bán dưới tên Stubbs và lên tiếng, nhưng rồi nó bị rút trước ngày bán, báo động giả. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào Rupert chỉ việc nói rằng họ đã mua nó vì tưởng rằng họ gặp may, rồi quay trở lại với kết quả định giá ban đầu. Có lẽ sẽ đổ tội cho “nhân viên thực tập”. Và thậm chí nếu nó không phải là tranh thật, và tôi tin chắc như thế, khách hàng chỉ việc cất nó trong két khoảng một năm rồi rao bán cho một người mua khác còn gà mờ hơn, nhà giàu mới nổi từ Trung Quốc hay Vùng Vịnh chẳng hạn, cùng với tờ catalog tôi đang cầm trên tay, và thu lời.
Nếu có bất kỳ điều gì mà việc làm phụ nữ dạy cho tôi, thì đó là khi hoài nghi hãy giả ngu.
“Tuyệt quá, Cameron,” tôi thỏ thẻ. “Bật mí coi, bao nhiêu tiền?”
“Judith!”
“Đi mà. Tôi biết giữ bí mật mà. Tôi kể cho ai được?”
Ông ta giơ năm ngón tay kèm một nụ cười hón hở. Năm triệu, vẫn thấp. Tranh Stubbs có thể dễ dàng thu về mười triệu. Mấy năm trước bức Gimcrack on Newmarket Heath năm 1765 đã được bán từ Piers Davies ở New York với giá hơn hai mươi triệu. Nhưng năm triệu cũng là khoản tiền đáng kể. Đủ cao để là tranh thật, đủ thấp để khiến khách hàng cảm thấy họ sáng suốt. Rất thông minh.
Và rồi, chỉ trong một khoảnh khắc, tôi cảm thấy mình ở ngoài. Tôi thấy lại mình mười năm trước, lần đầu tiên đến Uffizi, đứng trước Judith Slaying Holofernes của Artemisia. Một chủ đề tiêu chuẩn, nữ anh hùng Do Thái giết tướng địch, nhưng Artemisia khiến nó trần trụi, gần như không phải là của họa sĩ vẽ. Khi nhìn thanh kiếm tráng men tinh tế trên cổ Holofernes, bạn thấy nó không được tạo dáng chiến thắng, không có vẻ ước lệ, mà cắm thẳng vào da thịt ở một góc độ thô bạo, một góc độ sai nếu muốn tạo ra bố cục đẹp. Đây là tư thế từ bàn tay của một người phụ nữ đã chặt đứt đầu gà trong nhà bếp, vặn cổ thỏ để cho vào nồi. Judith đang chém giết thực sự, chật vật cưa lưỡi kiếm qua lớp cơ thịt, bắp tay nàng căng cứng vì gắng sức. Trong cảnh tượng ấy có gì đó chìm lặng, sự trống trải của bức toan, sự tung tóe vụng về của máu, một cảm giác tĩnh kỳ lạ. Đây là tác phẩm của đàn bà, Artemisia đang nói, dửng dưng. Đây là việc chúng tôi làm. Tôi nhìn cổ tay mình tựa hờ lên mép bàn cạnh tách espresso cùng lát chanh như thể nhìn từ xa, thế nhưng trong khoảng lặng đột ngột màu hổ phách giây phút đó tôi thấy ngạc nhiên rằng mạch đập của cổ tay mình không làm cái tách sứ rung lên. Tôi đã hứa với nàng biết bao nhiêu điều, cô gái trong viện bảo tàng năm ấy. Tôi mắc nợ nàng. Nên khi đó tôi biết rằng tôi sẽ đánh cắp bức tranh kia.
“Chắc tôi không đủ tiêu chuẩn được xem bức tranh đâu nhỉ? Tôi muốn xem lắm ấy.”
“Được chứ. Sao không xem luôn bây giờ nhỉ?”
Tôi ngần ngại. Bạn tôi đang đợi. Nhưng có lẽ tối nay - một ly rượu chăng? Rồi sau đó là bữa tối và nhiều thứ khác nữa, tôi ngầm ám chỉ, nếu ông ta theo được. Tôi nhìn vào đôi mắt cười Ireland kia và tự nhắc mình rằng chúng đã khiến mình và Dave mất việc. Tôi đã không nhầm; Rupert là đồ đốn mạt và Fitzpatrick cũng vậy.
Tôi nói với Cameron rằng tôi phải đi ngay, nhưng tôi đợi cho ông ta gõ số của mình vào chiếc điện thoại nhận dạng dấu vân tay bóng loáng, cúi người hôn tạm biệt, để miệng tôi vờn thêm một tích tắc ngay trên khóe miệng ông ta, để tóc tôi lướt qua mặt ông ta thành một tấm màn thành Rome lốm đốm.
Trong khi quẩy bước đi xa tôi đã vạch xong kế hoạch.
Tôi làm được. Tôi thực sự làm được. Nhưng bây giờ tôi phải bình tĩnh, để chỉ nghĩ đến bước tiếp theo và không gì khác. Tôi phải chắc chắn về mối liên hệ giữa Cameron và Rupert. Cameron đã nói ông ta được “mách nước” để mua bức tranh, nhưng như thế chưa hẳn chứng minh rằng lời mách nước kia đến từ Rupert. Tôi phải xác định người mua bí ẩn mà bà Tiger không nhớ được tên kia. Tôi tìm taxi trở về khách sạn hiện đại vô vị của mình trên bờ kia của sông Tiber và sau khi tìm được phòng mình liền hỏi khu vực nối mạng. Trong khi chờ đợi đường dây chậm rì của Ý kết nối, tôi ghi ra một danh sách đồ cần mua trên mặt sau của tờ khăn ăn. Tôi Google về Cameron trước, rồi vài bức tranh ông ta bán trước đó, rồi bức Stubbs, bức tranh Goodwood giả. Nếu tôi định đi phỏng vấn xin việc thì việc nghiên cứu là hoàn toàn hợp lý. Việc bán bức tranh Goodwood quả nhiên đã không còn được tiến hành. Tôi xem đồng hồ; mới chỉ hơn bốn giờ chiều ở Ý, nên có nhiều khả năng Frankie vẫn còn ở ban. Tôi vẫn có số điện thoại của cô.
Cô trả lời điện thoại và chúng tôi trao đổi vài câu thăm hỏi gượng gạo về kỳ nghỉ hè của nhau trước khi tôi hỏi cô.
“Nghe này, tớ cần nhờ cậu một việc. Bức Stubbs - cái bức bị rút khỏi đợt đấu giá ấy. Cậu có thể tìm giúp tớ tên của người bán được không? Người đã mua nó từ người chủ ban đầu ấy?”
“Tớ không biết đâu, Judith. Ý tớ là, cậu phải đi như thế. Rupert nói…”
“Tớ không muốn làm cậu ngại đâu, Frankie. Tớ hiểu mà. Tớ có thể tự tìm nếu việc này khó khăn quá.”
Một khoảng dừng trong đường dây.
“Thôi được” cô do dự trả lời. Tôi nghe tiếng lật giở loạt soạt rồi cô đọc thứ rõ ràng là tờ catalog.
“Nó chỉ nói là ‘Tài sản của một quý ông’.”
“Không, cái đó tớ biết rồi. Cậu phải vào xem tài khoản - họ sẽ có vì họ phải phát hóa đơn tiền đặt cọc và phí rút lui. Không đến một phút đâu.”
“Tớ thực sự không nên làm việc này, Judith.”
Tôi thấy cảm giác tội lỗi kinh khủng nhói lên. Tôi đã khiến Dave mất việc. Nhưng tôi biết tôi có thể sửa chữa được. Sợ hậu quả có thể là một dạng hèn nhát. Tôi đã là đồ hèn khi Rupert chất vấn tôi, nhưng sau mọi chuyện đã xảy ra tôi biết rằng tôi không còn như thế nữa. Trong khi Frankie ngần ngại, tôi kiểm điểm lại con đường đã đưa tôi tới đây. Tất cả những gì tôi cần chỉ là vài bước đột phá nữa và tôi sẽ sẵn sàng tung đôi cánh rực sáng dưới mặt trời. Thật nên thơ.
“Tớ biết, nhưng tớ sẽ rất, rất biết ơn cậu.” Tôi cố gắng nói bằng giọng vừa hổ thẹn vừa khẩn khoản.
“Tớ muốn giúp lắm, nhưng thực sự… tớ không muốn làm chuyện gì sai.”
Frankie ngoan ngoãn. Cô không phải loại mạt hạng. Nhưng cô có điều kiện để không phải làm loại mạt hạng đó.
“Có một cơ hội việc làm nên tớ cần gây ấn tượng tốt. Cậu biết đấy Frankie… tớ thực sự khó khăn lắm.”
Nhắc đến cái nghèo với một người như Frankie cũng có hiệu quả như từ “đến tháng” với thầy giáo thể dục vậy. Tôi nghe thấy tiếng cô hạ quyết tâm.
“Thôi được rồi. Tớ sẽ thử. Tớ sẽ nhắn tin cho cậu. Nhưng cậu tuyệt đối không được kể với ai đâu đấy!’
“Thề danh dự.” Tôi xem kỹ bản đồ Rome và mua một vé tàu một chiều đến Como trên trang web Trenitalia. Chỉ là diễn tập thôi. Tôi có thể sẽ không làm gì hết. Điện thoại tôi báo tin nhắn.
Cameron Fitzpatrick X