Doss ngồi giữa những bụi cây karoo, một bên tai vàng cụp xuống che đi con mắt ranh mãnh, sẵn sàng phẩy đuổi bất cứ con ruồi liều lĩnh nào dám đậu lên mũi nó. Xung quanh nó, bầy cừu đang ung dung gặm cỏ dưới ánh nắng ban mai; phía sau nó, người chủ đang ngồi đánh bóng cỗ máy của mình. Buổi sáng hôm ấy, việc chạm tay vào cỗ máy mang lại cho anh nguồn an ủi lớn lao. Mười hai bài tiểu luận triết học, hay những khúc ca du dương tựa thiên thần nhằm xoa dịu những kẻ tang chế, chưa bao giờ có thể sánh được với chiếc máy cắt lông cừu nhỏ bé ấy đối với anh trong ngày hôm nay.
Sau khi vật lộn để nhìn thấu những điều không thể thấy, chế choáng trong nỗ lực ôm trọn cõi vô tận, và oằn mình trước mầu nhiệm không thể dò thấu, thật là một sự giải thoát làm mới lại tâm hồn khi ta quay về với một chất liệu giản đơn, hữu hình, có thể cân nắm; với thứ gì đó có mùi hương và màu sắc, có thể cầm nắm và lật đi lật lại bề này mặt khác. Dù có hay không một cõi đời sau, dù việc cất tiếng gọi thế lực Vô hình có ích gì hay không, dù có hay không một thế lực Vô hình để cất tiếng gọi, mặc cho bản chất thực sự của cái “Tôi” cất tiếng gọi và của vạn vật xung quanh tôi là gì, mặc cho ý nghĩa, bản chất nội tại hay nguyên nhân của chúng ta là gì (và trong một trạng thái tâm trí nhất định, cái chết cùng nỗi đau xé lòng vì mất mát luôn khát khao đánh thức cái mong muốn hoang dại — vốn có lúc bị chôn vùi — để nhìn thấu những điều này), mặc cho bản chất của thứ nằm sau bức tường nguyên vẹn mà giới hạn của trí tuệ con người dựng lên khắp nơi là gì, thì điều này vẫn chắc chắn — một con dao sẽ cắt được gỗ, và một bánh xe răng cưa này sẽ quay bánh xe răng cưa khác. Điều này là chắc chắn.
Waldo tìm thấy niềm thỏa mãn khôn tả khi cầm nắm cỗ máy của mình; nhưng Doss thì chớp chớp mắt, ngó nghiêng và thấy mọi thứ ngoài bãi đất trống này thật buồn ngủ đến phát chán, rồi chẳng mấy chốc nó gục đầu ngủ thiếp đi, ngồi thẳng đừ. Đột nhiên, mắt nó mở trừng trừng; có cái gì đang đi tới từ phía khu nhà chính. Vừa chớp mắt vừa chăm chú quan sát, nó nhận ra đó là con ngựa cái xám. Bấy lâu nay Doss vẫn luôn thắc mắc không biết chủ của con ngựa đã đi đâu. Thấy nó chở ai đó trên lưng, giờ đây nó tự đưa ra kết luận cho riêng mình, và bắt đầu ngoắt đuôi lên xuống một cách dữ dội. Chẳng mấy chốc, nó dựng một bên tai lên và để bên kia thõng xuống; cái đuôi nằm im bất động, còn biểu cảm trên miệng nó là sự phản đối rõ mười mươi suýt suýt thành khinh bỉ. Nó nhăn môi lên thành những đườngằn nhỏ ở hai bên.
Cát rất mềm, và con ngựa cái xám tiến đến nhẹ nhàng đến nỗi cậu thiếu niên chẳng hề nghe thấy gì cho đến khi Bonaparte xuống ngựa. Lúc đó Doss mới đứng dậy và lùi lại một bước. Nó chẳng ưa gì diện mạo của Bonaparte. Quả thực, trang phục của lão là một sự kết hợp kỳ quặc giữa thành thị và đồng quê. Tà chiếc áo khoác vải đen của lão được ghim ngược lên phía sau để tránh bị cọ xát; lão mặc một chiếc quần vải moleskin, đi bầy xà cạp da, và trên tay cầm một chiếc roi ngắn làm bằng da tê giác.
Waldo giật mình ngẩng đầu lên. Giá như có thêm dù chỉ một khoảnh khắc, cậu đã dùng tay đào một cái hố trên cát để chôn giấu báu vật của mình. Đó chỉ là một món đồ chơi bằng gỗ, nhưng cậu yêu nó, tựa như bản năng con người buộc phải yêu lấy sinh linh do chính mình sinh ra, dẫu là từ thể xác hay tâm hồn. Khi ánh mắt lạnh lùng dòm ngó, đôi cánh bướm của chúng ta sẽ mãi mãi rụng mất phấn màu.
“Cậu có thứ gì thế này, chàng trai trẻ?” Bonaparte cất lời, đứng bên cạnh cậu và dùng đầu roi chỉ vào đống bánh xe cùng bản lề ngổn ngang.
Cậu thiếu niên lẩm bẩm điều gì không thành tiếng, rồi nửa như lấy thân mình che khuất vật ấy.
“Nhưng hình như đây là một cỗ máy nhỏ rất khéo léo đấy chứ,” Bonaparte nói, ngồi phịch xuống gò mối và cúi người ngắm nghía nó với vẻ vô cùng thích thú. “Nó dùng để làm gì thế, cậu bạn nhỏ?”
“Cắt lông cừu ạ.”
“Đúng là một cỗ máy nhỏ tuyệt vời,” Bonaparte nói. “Nó hoạt động thế nào nhỉ? Tôi chưa từng thấy thứ gì khéo léo đến thế!”
Chưa từng có bậc sinh thành nào nghe thấy tiếng lòng lừa dối trong lời khen ngợi đứa con của mình — đứa con đầu lòng. Trước mặt cậu là một kẻ đang tỏ ra thích thú với tạo vật được sinh ra từ chính tâm trí cậu. Cậu quên hết thảy mọi thứ. Cậu hào hứng hướng dẫn cách chiếc kéo hoạt động với một chút điều chỉnh, cách giữ con cừu thế nào, và len sẽ rơi vào máng ra sao. Một vệt hồng bừng lên trên khuôn mặt cậu khi cậu cất lời.
“Tôi nói cho cậu hay nhé, chàng trai,” Bonaparte dõng dạc tuyên bố khi lời giải thích vừa dứt, “chúng ta phải đi đăng ký bằng sáng chế cho cậu mới được. Tương lai của cậu rộng mở rồi đấy. Chỉ ba năm nữa thôi, sẽ chẳng còn trang trại nào ở cái xứ thuộc địa này mà không có nó hoạt động đâu. Cậu đúng là thiên tài, chính xác là thế!” Bonaparte nói rồi đứng dậy.
“Nếu làm cho nó lớn hơn,” cậu thiếu niên ngước mắt lên nói, “nó sẽ hoạt động mượt mà hơn. Liệu ông có nghĩ rằng có ai ở xứ thuộc địa này đủ khả năng làm ra nó không?”
“Tôi chắc chắn là có chứ,” Bonaparte đáp; “còn nếu không, thì sao nào, tôi sẽ dốc sức vì cậu. Tôi sẽ gửi nó sang nước Anh. Kiểu gì cũng phải làm cho bằng được. Cậu đã mày mò nó bao lâu rồi?”
“Chín tháng ạ,” cậu bé đáp.
“Ồ, đúng là một cỗ máy nhỏ đáng yêu,” Bonaparte thốt lên, “ai nhìn vào cũng không khỏi cảm thấy tò mò thích thú. Chỉ có điều, có một điểm cải tiến nhỏ thôi, một điểm cải tiến vô cùng nhỏ, tôi rất muốn thực hiện nó.”
Bonaparte đặt chân lên cỗ máy và giẫm nát nó vào lớp cát. Cậu thiếu niên ngẩng lên nhìn thẳng vào mặt lão.
“Trông khá hơn rồi đấy chứ,” Bonaparte nói, “phải không nào? Nếu chúng ta không thể chế tạo nó ở Anh thì sẽ gửi sang Mỹ. Chào cậu nhé; tạm biệt,” lão nói thêm. “Cậu đúng là một thiên tài lớn, một thiên tài bẩm sinh, cậu bạn thân mến của tôi ạ, không phải nghi ngờ gì nữa.”
Lão leo lên lưng con ngựa xám và phi đi mất. Con chó đứng nhìn theo bóng lão khuất dần với vẻ mãn nguyện đầy mỉa mai; trong khi người chủ của nó nằm dài trên mặt đất, vùi đầu vào đôi tay trên lớp cát, còn nhữngh bánh xe nhỏ và mẩu gỗ vụn văng vãi xung quanh. Con chó nhảy phốc lên lưng cậu, ngoạm lấy những lọn tóc xoăn đen, cho đến khi thấy chẳng ai thèm đếm xỉa gì đến mình, nó liền bỏ đi chơi với một con bọ hung. Con bọ hung đang cặm cụi cố gắng lăn về tổ một viên phân to tướng mà nó đã gom góp suốt cả buổi sáng; thế nhưng Doss đã phá tung viên phân ấy, ăn sạch mấy cái chân sau của con bọ rồi cắn đứt đầu nó. Và tất cả chỉ là một trò chơi vô nghĩa, chẳng ai có thể nói nổi nó đã sống và làm việc vì điều gì. Một sự đấu tranh, một sự đấu tranh, để rồi kết thúc trong hư không.