Câu Chuyện Về Một Nông Trại Châu Phi

Lượt đọc: 107 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Service No. I.

❊ ❊ ❊

Cậu thiếu niên Waldo hôn lên những trang sách rồi ngước nhìn lên. Phía bên kia vùng đất phẳng, ngọn đồi nhỏ chỉ còn là một chấm nhỏ; đàn cừu lững thững gặm cỏ từ bụi cây này sang bụi cây khác; sự tĩnh mịch của buổi sáng Chủ nhật bao trùm khắp nơi, và không khí thật trong lành.

Cậu cúi nhìn cuốn sách của mình. Trên trang giấy, một con côn trùng đen đang bò. Cậu dùng ngón tay nhấc nó lên. Sau đó, cậu chống cửu trỏ, mỉm cười ngắm nhìn cặp râu đang rung rẩy cùng những cử động kỳ lạ của nó.

Cậu thì thầm: “Ngay cả mày cũng sẽ không phải chết. Ngay cả mày cũng được Ngài yêu thương. Ngay cả mày cũng sẽ được Ngài ôm ấp trong vòng tay khi Ngài thu gom mọi thứ và làm cho tất cả trở nên hoàn hảo, hạnh phúc.”

Khi con vật đã bò đi, cậu vuốt ve những trang Kinh thánh của mình với vẻ trìu mến. Những trang sách ấy từng nhỏ máu vì cậu; chúng từng đánh cắp đi sự tươi vui trong tuổi thơ cậu; từ giữa những trang giấy ấy đã vươn lên những ảo ảnh bám chặt lấy cậu và biến màn đêm thành cơn ác mộng. Những suy nghĩ tựa loài rắn lục từng ngóc đầu dậy, từng lè lưỡi phì phì vào cậu, buông ra những câu hỏi kỳ quái, vụn vặt đầy mỉa mai mà một đứa trẻ khốn khổ như cậu không tài nào trả lời nổi:

Tại sao những người phụ nữ trong sách Mác chỉ thấy có một thiên thần, trong khi những người phụ nữ trong sách Lu-ca lại thấy tới hai? Phải chăng một câu chuyện có thể được kể theo hai ngả ngược nhau mà cả hai ngả đều đúng? Có thể thế sao? Có thể thế được sao? Rồi lại tự hỏi: Phải chăng không có gì là luôn luôn đúng, và không có gì là luôn luôn sai? Liệu Gia-ên, vợ của Hê-bê người Kê-nít, có thể “giơ tay cầm lấy cọc lều, tay hữu cầm lấy búa thợ,” để rồi Thần Khải của Chúa cất lên những lời ca khúc khải hoàn ca ngợi bà, những khúc ca vang dội, những khúc ca cao ngợi được ghi chép trong sách của Chúa, mà không một ai lên tiếng cất lời rằng việc lừa dối và tước đoạt mạng sống của một kẻ đang ngủ trong sự tin tưởng là một tội ác hèn hạ và đê tiện đến nhường nào? Phải chăng người bạn của Chúa có thể kết hôn với chính chị em gái ruột của mình mà vẫn được yêu mến, trong khi kẻ làm điều đó ngày nay sẽ phải xuống địa ngục, xuống tận địa ngục? Chẳng lẽ không có điều gì là luôn đúng hoặc luôn sai hay sao?

Những trang sách ấy từng nhỏ máu vì cậu; chúng từng khiến trái tim cậu trở nên nặng nề và băng giá; chúng từng cướp đi niềm hân hoan của tuổi thơ cậu; thế mà giờ đây, những ngón tay cậu lại đang vuốt ve chúng đầy trìu mến.

“Cha Thiên Thượng của con biết, Cha của con biết,” cậu nói; “chúng ta không thể thấu hiểu; Ngài là Đấng biết rõ.” Một lúc sau, cậu thì thầm, mỉm cười: “Con đã nghe thấy tiếng Cha sáng nay khi mắt con còn chưa mở, con cảm nhận được Cha ở gần bên, lạy Cha. Tại sao Cha lại yêu con nhiều đến thế?” Khuôn mặt cậu rạng rỡ hẳn lên. Trong bốn tháng qua, câu hỏi trăn trở ngày nào đã rời bỏ cậu. Con biết Ngài rất nhân từ; con biết Ngài yêu thương vạn vật; con biết, con biết, con biết! Con đã không thể chịu đựng thêm được nữa, dù chỉ một chút nữa thôi.” Cậu khẽ cười. “Và trong suốt khoảng thời gian con chìm trong khốn khổ ấy, Ngài vẫn luôn ngắm nhìn và yêu thương con, thế mà con lại chẳng hề hay biết. Nhưng giờ thì con đã biết rồi. Con cảm nhận được điều đó,” cậu bé nói với một tiếng cười khẽ; “Con cảm nhận được nó!” cậu cười vang.

Một lúc sau, cậu bắt đầu lúc thì hát, lúc thì ngâm nga những câu thánh kinh rời rạc, những câu ca bày tỏ niềm hân hoan của mình, lặp đi lặp lại nhiều lần. Đàn cừu với ánh mắt ngây dại quay lại nhìn cậu hát.

Cuối cùng cậu chìm vào yên lặng. Rồi khi cậu bé nằm đó đờ đẫn nhìn ra bụi cây và bãi cát, cậu nhìn thấy một khải tượng.

Cậu đã vượt qua dòng sông Tử thần, và bước đi trên bờ bên kia thuộc vùng đất Bê-lô của Chúa. Bàn chân cậu lún xuống thảm cỏ sẫm màu, và cậu đi một mình. Rồi, phía xa xôi bên kia những cánh đồng, cậu thấy một bóng người đang tiến lại qua lớp cỏ xanh thẫm. Ban đầu cậu nghĩ đó chắc hẳn là một vị thiên thần; nhưng khi bóng hình ấy đến gần hơn, cậu bắt đầu cảm nhận được đó là ai. Và hình bóng ấy tiến lại gần, ngày càng gần cậu hơn, rồi cất tiếng nói: “Đến đây,” và cậu biết chắc chắn đó là Ai. Cậu chạy đến bên đôi chân thân thương ấy và chạm tay vào; phải, cậu ôm chặt lấy chúng! Cậu nằm xuống ngay bên cạnh. Khi ngước nhìn lên, cậu thấy khuôn mặt ấy đang rủ xuống phía trên mình, và ánh mắt rạng ngời đang tràn đầy yêu thương hướng về cậu; và chỉ có hai người bọn họ ở đó, bên nhau giữa chốn thanh vắng.

Cậu bật lên một tiếng cười sâu lắng; rồi giật mình chồm dậy như người vừa bừng tỉnh sau giấc ngủ.

“Ôi, lạy Chúa!” Cậu kêu lên, “Con không thể chờ đợi thêm được nữa; con không thể chờ thêm nữa! Con muốn được chết; con muốn được nhìn thấy Ngài; con muốn được chạm vào Ngài. Xin hãy để con chết!” Cậu đan chặt hai tay lại, run rẩy. “Sao con có thể chờ đợi lâu đến thế — có lẽ suốt những năm tháng dài đằng đẵng? Con muốn được chết — để được nhìn thấy Ngài. Con sẵn sàng đón nhận cái chết dưới bất kỳ hình thức nào. Ôi, xin hãy để con đến với Ngài!”

Trong tiếng nức nở, cậu cúi gằm người xuống, toàn thân run lẩy bẩy từ đầu đến chân. Sau một hồi lâu, cậu ngẩng đầu lên.

“Vâng; con sẽ chờ; con sẽ chờ. Nhưng xin đừng quá lâu; xin đừng để khoảng thời gian ấy quá dài, lạy Đức Chúa Vua. Con khát khao Ngài; ôi, con khao khát Ngài — sớm thôi, xin hãy đến sớm!” Cậu ngồi lặng im, đờ đẫn nhìn qua khoảng đồng bằng với đôi đẫm lệ.

Service No. II.

Trong căn phòng khách phía trước của trang trại, Tant Sannie đang ngồi trên chiếc ghế bành của bà. Trên tay bà là cuốn sách thánh ca dày cộp với những chiếc khuy bằng đồng, quanh cổ đeo một chiếc khăn tay trắng tinh, và bên dưới đôi chân là một chiếc lò sưởi bằng gỗ. Cũng ngồi đó là Em và Lyndall, diện những chiếc tạp dề sạch sẽ và đôi giày mới. Ở một góc là gã Hottentot lịch lãm đội chiếc mũ kapje trắng được ướp hồ cứng ngắc, còn chồng của ả thì ngồi bên kia cánh cửa, với mái tóc bôi dầu chải chuốt mượt mà, đang ngắm nghía đôi giày da mới tinh của mình. Những người hầu da đen không có mặt ở đó bởi Tant Sannie cho rằng họ vốn xuất loài vượn và chẳng cần đến sự cứu rỗi nào cả. Nhưng những người còn lại đã tề tựu đông đủ cho buổi lễ ngày Chủ nhật, và đang chờ đợi người chủ trì.

Trong khi đó, Bonaparte và người đàn ông gốc Đức bước đến khoác tay nhau — Bonaparte lộng lẫy trong bộ đồ vải đen lịch lãm, chiếc áo sơ mi trắng tinh không một vết bẩn và chiếc cổ áo cũng tinh tươm không kém; còn người gốc Đức diện bộ đồ kẻ sẫm màu cũ kỹ, thỉnh thoảng lại liếc nhìn người bạn đồng hành với ánh mắt đầy ngưỡng mộ và ngượng ngùng.

Đến trước cửa chính, Bonaparte cất mũ với vẻ đầy uy nghiêm, chỉnh lại cổ áo sơ mi rồi bước vào. Ông ta tiến thẳng đến chiếc bàn ở giữa phòng, long trọng đặt chiếc mũ xuống bên cạnh cuốn Kinh Thánh lớn, và cúi đầu cầu nguyện trong thinh lặng.

Bà chủ trang trại nhìn gã Hottentot, và gã Hottentot liền nhìn lại bà chủ.

Trên đời này có một thứ duy nhất khiến Tant Sannie dành sự kính trọng sâu sắc, có thể khuất phục được con người bà và biến bà thành một người phụ nữ dịu dàng hơn dẫu chỉ trong chốc lát — thứ đó chính là những bộ vải đen mới tinh, sáng bóng. Nó khiến bà liên tưởng đến vị mục sư; nó khiến bà nghĩ đến các bô lão ngồi ở hàng ghế đầu trong nhà thờ vào mỗi Chủ nhật, với mái tóc được bôi dầu chải chuốt gọn gàng, trông thật thánh thiện và đáng kính trong những chiếc áo đuôi tôm nhỏ nhắn; nó khiến bà nghĩ đến thiên đường, nơi mọi thứ đều vô cùng thánh thiện và đáng kính trọng, chẳng ai mặc vải nhung tăm, và ngay cả vị thiên thần nhỏ nhất cũng diện một chiếc áo đuôi tôm màu đen. Bà thầm ước gì lúc trước mình đã không gọi hắn là kẻ trộm và tín đồ Thiên Chúa giáo La Mã. Bà chỉ mong người gốc Đức chưa từng kể chuyện đó cho hắn nghe. Bà tự hỏi không biết bộ quần áo ấy đang ở đâu khi hắn đến gõ cửa nhà bà trong bộ dạng rách rưới. Không còn nghi ngờ gì nữa, hắn thực sự là một người vô cùng đáng kính, một quý ông đích thực.

Người gốc Đức bắt đầu xướng một bài thánh ca. Sau mỗi câu thơ, Bonaparte lại rên rỉ một tiếng, và cứ hết mỗi khổ thơ thì ông ta lại rên rỉ đến hai lần.

Bà chủ trang trại đã từng chứng kiến không ít người rên rỉ trong lúc cầu nguyện để tô điểm thêm nét thâm trầm và trau chuốt cho buổi lễ; lão Jan Vanderlinde, bác ruột của mẹ bà, vẫn luôn làm thế sau khi đã cải đạo; và bà vốn chẳng xem đó là dấu hiệu đặc biệt của ơn phước gì ở bất kỳ ai; thế nhưng, lại rên rỉ ngay cả khi đang hát thánh ca cơ chứ! Bà thực sự kinh ngạc. Bà tự hỏi liệu hắn có nhớ chuyện bà từng giơ nắm đấm vào mặt hắn không. Đây quả là một con người của Chúa. Họ quỳ xuống để cầu nguyện. Bà chủ trang trại nặng tới hai trăm năm mươi pa-ao nên không tài nào quỳ nổi. Bà cứ ngồi nguyên trên ghế, lén lút nhìn qua kẽ tay đan vào nhau để ngắm tấm lưng của vị khách lạ. Bà chẳng hiểu hắn đang nói gì, nhưng trông hắn tỏ ra vô cùng thành kính. Hắn lắc mạnh chiếc thanh tựa lưng của chiếc ghế đến mức làmấy lớp bụi mỏng bay mù mịt trên nền đất sét.

Khi họ đứng dậy sau buổi cầu nguyện, Bonaparte trang trọng ngồi xuống ghế và mở cuốn Kinh Thánh. Ông ta hỉ mũi, kéo cao cổ áo sơ mi, vuốt phẳng những trang sách, vuốt ve chiếc áo ghi-lê rộng thùng thình của mình, lại hỉ mũi thêm lần nữa, nghiêm nghị đảo mắt nhìn quanh căn phòng rồi mới cất lời.

“Hết thảy những kẻ dối trá sẽ có phần trong hồ có lửa và diêm cháy bừng bừng, đó là sự chết thứ hai.”

Sau khi đọc đoạn Kinh Thánh ấy, Bonaparte dừng lại đầy ấn tượng và đưa mắt quan sát khắp căn phòng.

Ông ta nói: “Thưa các anh chị em thân mến, tôi sẽ không giữ quý vị lại lâu đâu. Phần lớn thời gian quý báu của chúng ta đã trôi qua trong niềm hạnh phúc qua những lời tán dương và tiếng ca tụng rồi. Chỉ một vài, rất ít lời thôi là tất cả những gì tôi muốn gửi gắm đến quý vị, và mong rằng chúng sẽ tựa như chiếc roi sắt phân chia giữa xương với tủy, giữa tủy với xương.

“Trước hết: Kẻ dối trá là gì?”

Câu hỏi được đặt ra một cách vô cùng sắc bén, tiếp nối bởi một khoảng lặng sâu thẳm đến mức ngay cả gã Hottentot cũng phải ngưng việc ngắm nghía đôi giày của mình để mở trừng mắt ra, dẫu hắn chẳng hiểu lấy một từ.

Bonaparte lặp lại: “Tôi xin hỏi lại, kẻ dối trá là gì?”

Cảm giác hồi hộp bao trùm bầu không khí; sự chú ý của mọi người đều đổ dồn về phía ông ta.

“Trong số quý vị, đã có ai từng tận mắt thấy một kẻ dối trá chưa, thưa các anh chị em thân mến?” Lại có thêm một khoảng lặng kéo dài hơn nữa. “Tôi hy vọng là chưa; thực tâm tôi rất hy vọng như vậy. Nhưng tôi sẽ kể cho quý vị nghe kẻ dối trá là thế nào. Ngày trước tôi từng biết một kẻ dối trá — đó là một cậu bé sống tại Cape Town, trên con phố Short Market. Mẹ cậu ta và tôi từng ngồi bên nhau một ngày, trò chuyện về phần rỗi linh hồn của chúng tôi.

“‘Này Sampson,’ người mẹ bảo, ‘con hãy ra ngoài mua sáu xu kẹo meiboss của tay bán hàng người Mã Lai ở góc phố kia kìa.’

“Khi nó quay về, bà hỏi: ‘Mày mua được mấy chiếc?’

“‘Năm chiếc ạ,’ nó đáp.

“Nó sợ rằng nếu mình nói sáu chiếc rưỡi thì thể nào mẹ nó cũng đòi ăn ké. Và thưa các anh chị em, đó chính là một lời dối trá. Một nửa miếng kẹo meiboss đã nghẹn chặt trong cổ họng khiến nó bỏ mạng và được đem đi chôn cất. Và linh hồn của cậu bé dối trá ấy đã đi về đâu, thưa các anh chị em? Nó đã sa xuống hồ lửa và diêm. Điều này dẫn tôi đến điểm thứ hai trong bài giảng hôm nay.

“Hồ lửa và diêm là gì? Tôi sẽ giải thích cho quý vị nghe, thưa các anh chị em,” Bonaparte nói với giọng điệu ban ơn. “Trí tưởng tượng của con người nếu không có sự trợ giúp thì chẳng thể nào hình dung nổi; nhưng nhờ ơn Chúa, tôi sẽ bày tỏ nó ngay trước mắt tâm hồn quý vị.

“Thuở ấy tôi từng có dịp du hành đến Ý; tôi đặt chân đến một thành phố mang tên Rô-ma, một đô thị vô cùng rộng lớn, và ở gần đó có một ngọn núi chuyên phun ra lửa. Tên của nó là Etna. Lúc bấy giờ, tại thành phố Rô-ma ấy có một kẻ chẳng hề kính sợ Thiên Chúa trước mặt, và hắn đem lòng yêu một người phụ nữ. Người phụ nữ nọ qua đời, thế là hắn lầm lũi leo lên ngọn núi đang phun lửa ấy, và khi lên đến đỉnh, hắn liền gieo mình xuống cái miệng hố đang ngùn ngụt ở đó. Ngày hôm sau, tôi đã leo lên đó. Tôi chẳng hề sợ hãi; Chúa luôn phù hộ những tôi tớ của Ngài. Các ngài sẽ nâng đỡ ngươi trong tay, kẻo chân ngươi vấp phải núi lửa. Khi tôi lên đến nơi thì trời đã tối mịt, nhưng vì lòng kính sợ Chúa, tôi vẫn tiến đến sát mép vực thẳm đang ngoác rộng và nhìn xuống dưới. Cảnh tượng ấy — thưa các anh chị em, cảnh tượng ấy đã khắc sâu vào ký ức không thể phai mờ của tôi. Tôi nhìn thấu xuống những tầng sâu huyền ảo của một hồ nước nóng chảy quánh, một biển lửa đang tan chảy, một đại dương sùng sục bọt sóng; những ngọn sóng cuồn cuộn từ bên này sang bên kia, và trên chỏm lửa rực ấy là bộ xương trắng của kẻ tự sát đang nhấp nhô trôi dạt. Sức nóng đã thiêu rụi toàn bộ phần thịt bám trên xương; chúng nổi bập bềnh như một mẩu bút chì trên những con sóng dung nham đang sôi sùng sục. Một bàn tay xương xẩu giơ cao lên trời, ngón tay hướng thẳng về thiên đàng; còn bàn tay kia với những ngón tay duỗi thẳng lại chĩa xuống phía dưới, như muốn thầm nhủ rằng: ‘Ta đây phải xuống âm ti, còn ngươi, hỡi Bonaparte, hãy bay cao trên đỉnh trời.’ Tôi ngây người chiêm ngưỡng; tôi đứng chôn chân trong sự choáng ngợp. Ngay khoảnh khắc ấy, mặt hồ sẫm tối bỗng xuất hiện một vết nứt; nó phình to, mở rộng ra, và bộ xương của kẻ phàm trần kia biến mất vĩnh viễn khỏi tầm mắt người trần thế.”

Đến đây Bonaparte lại ngừng lại một nhịp, rồi tiếp tục câu chuyện:

“Hồ đá nóng chảy bên trong miệng núi lửa dâng trào lên, nó dâng ngày một cao sát mép và tuôn trào xối xả qua đỉnh núi. Tôi vẫn giữ được sự bình tĩnh; ngay bên cạnh tôi có một tảng đá lớn; tôi liền trèo lên đó. Dòng thác lửa phun ào ạt và chảy tràn sang cả hai bên nơi tôi đứng. Và suốt đêm dài dằng dặc đầy kinh hoàng ấy, tôi cứ trơ trọi đứng đó một mình trên tảng đá, xung quanh là dung nham rực cháy đỏ rực — như một minh chứng cho lòng kiên nhẫn dài lâu và sự quan phòng đầy ân cần của Chúa, Đấng đã rủ lòng thương xót để tôi có thể đứng đây ngày hôm nay mà làm chứng về Ngài cho quý vị nghe.

“Giờ đây, thưa các anh chị em thân mến, chúng ta hãy cùng rút ra những bài học từ câu chuyện này.

“Thứ nhất: tuyệt đối chớ bao giờ tự sát. Kẻ nào làm thế là một kẻ ngốc nghếch, thưa các anh chị em, kẻ đó đích thị là một kẻ tâm thần, thưa các anh chị em, khi lại muốn từ bỏ cõi đời này, thưa các anh chị em. Nơi đây ngập tràn những niềm vui vô kể, những điều mà trái tim con người chưa từng mường tượng nổi, thưa các anh chị em. Nơi đây có quần áo ấm áp, thưa các anh chị em; có giường chiếu êm ái, thưa các anh chị em; có những món ăn ngon lành, thưa các anh chị em. Thân thể quý giá của chúng ta được ban cho là để yêu thương, để nâng niu. Ôi, xin hãy làm thế! Ôi, xin đừng bao giờ làm tổn hại chúng; mà hãy chăm sóc và yêu thương chúng, thưa các anh chị em!”

Tất cả mọi người đều vô cùng ấn tượng, và Bonaparte tiếp tục bài giảng:

“Thứ ba; chúng ta chớ nên yêu đương quá đà. Giá như chàng thanh niên nọ không đem lòng yêu sâu sắc người thiếu nữ ấy, thì anh ta đã chẳng nhảy xuống núi Etna. Những bậc hiền triết thời xưa chưa từng làm thế bao giờ. Liệu Giê-rê-mi có từng vướng vào lưới tình bao giờ không, hay Ê-xê-chi-ên, Ô-sê, hoặc bất kỳ vị tiên tri nhỏ nào khác? Hoàn toàn không. Vậy thì tại sao chúng ta lại phải vướng vào? Hàng ngàn kẻ đang oằn mình quằn quại trong hồ nước kia vào giờ phút này đều sẽ phải thốt lên rằng: ‘Chính tình yêu đã đưa chúng ta đến chốn này.’ Ôi, mong rằng chúng ta hãy luôn đặt phần rỗi linh hồn mình lên hàng đầu.

“‘Một sứ mệnh tôi phải giữ gìn, Một Đức Chúa Trời để tôn vinh; Một linh hồn bất tử cần cứu chuộc, Và chuẩn bị cho chốn trời cao.’

“Ôi, những người anh chị em dấu yêu, hãy nhớ đến cậu bé nhỏ tuổi cùng miếng kẹo meiboss; hãy nhớ đến nàng thiếu nữ và chàng thanh niên nọ; hãy nhớ đến hồ nước, ngọn lửa và diêm sinh; hãy nhớ đến bộ xương của kẻ tự sát bập bềnh trên những con sóng đen ngòm của ngọn núi Etna; hãy nhớ đến tiếng gọi cảnh tỉnh đã vang lên bên tai quý vị ngày hôm nay; và điều tôi nói với quý vị cũng chính là điều tôi muốn nhắn nhủ đến hết thảy mọi người — hãy tỉnh thức! Nguyện xin Chúa ban phước cho quý vị!”

Đến đây, cuốn Kinh Thánh được khép lại với một âm thanh nặng nề vang dội. Tant Sannie nới lỏng chiếc khăn tay trắng quanh cổ để chấm nước mắt, và cô thiếu nữ da màu nhìn thấy thế liền sụt sùi theo. Cô chẳng hiểu gì về bài giảng vừa rồi, và chính điều đó lại càng làm cho nó trở nên xúc động hơn gấp bội.

Bao trùm lên tất cả là thứ sức hút thần kỳ khó lý giải mà trí tuệ con người luôn dành cho những điều siêu hình và mờ ảo. Khi bài thánh ca cuối cùng vừa dứt, người gốc Đức liền dẫn vị chủ trì đến bên Tant Sannie, người lúc này đang ân cần giơ tay chào đón, mời ông dùng cà phê và ngồi xuống chiếc ghế sofa. Để mặc ông ta ở đó, người gốc Đức vội vã chạy đi kiểm tra xem chiếc bánh pudding mận nhỏ mà ông để ở nhà đã chín tới đâu rồi; còn Tant Sannie thì cất lời nhận xét rằng hôm nay trời thật oi bức. Bonaparte hiểu được ý bà khi thấy bà dùng vạt tạp dề để quạt lấy quạt để. Ông cúi đầu sâu tỏ ý đồng tình. Một khoảng lặng kéo dài bao trùm. Tant Sannie lại cất lời. Bonaparte chẳng mảy may để tai; ánh mắt ông ta đang dán chặt vào một bức tiểu họa treo trên bức tường đối diện, phác họa lại hình ảnh của Tant Sannie vào ngày trước lễ xác tín của bà mười lăm năm về trước, khi bà đang khoác trên mình chiếc áo vải muslin màu xanh lá. Bất chợt, ông chồm dậy, bước thẳng đến bức tranh và đứng trân trân ngắm nhìn nó. Ông đăm đăm hướng ánh mắt đầy hoài niệm vào từng đường nét; ai cũng có thể nhận ra ông đang vô cùng xúc động. Với một cử động đột ngột như thể không thể kiềm chế nổi lòng mình nữa, ông với tay gỡ bức tranh khỏi chiếc đinh, đưa nó lên sát tận mắt để ngắm nghía. Cuối cùng, quay sang phía người phụ nữ gốc Hà Lan, ông lên tiếng bằng một giọng nghẹn ngào đầy cảm xúc:

“Thưa bà kính yêu, tôi hy vọng bà sẽ thông cảm cho sự bộc lộ cảm xúc này của tôi; nhưng bức tranh nhỏ này... chính nó đã gợi cho tôi nhớ về người vợ hiền dấu yêu đầu tiên và tuyệt vời nhất của lòng tôi, người giờ đây đã trở thành một vị thánh trên thiên đường.”

Tant Sannie không thể hiểu được; nhưng cô hầu gái người Hottentot, người nãy giờ vẫn ngồi bệt dưới sàn nhà ngay cạnh chủ nhân, đã cố gắng dịch phần tiếng Anh sang tiếng Hà Lan hết mức có thể.

“Ôi, người vợ đầu tiên, người dấu yêu của tôi!” ông nói thêm, ánh mắt đượm buồn nhìn xuống bức tranh. “Ôi, những đường nét thân thương và kiều diễm làm sao! Người vợ thiên thần của tôi! Chắc chắn đây là chị em ruột của bà phải không, thưa bà?” ông nói tiếp khi dời ánh mắt sang Tant Sannie.

Người phụ nữ gốc Hà Lan đỏ bừng mặt, lắc đầu nguây nguẩy và đưa tay tự chỉ vào ngực mình.

Bonaparte cẩn thận, chăm chú quan sát bức tranh trên tay rồi lại nhìn sang các đường nét trên khuôn mặt Tant Sannie, rồi từ gương mặt ấy lại quay về soi chiếu bức tranh. Rồi chừng như có một luồng sáng từ từ bừng lên trên gương mặt ông ta, ông ngước lên, và ánh sáng ấy chuyển thành một nụ cười; khi nhìn lại bức tiểu họa, toàn bộ khuôn mặt ông rạng ngời hẳn lên.

“A, vâng; giờ thì tôi nhận ra rồi!” ông thốt lên, hướng ánh mắt đầy vui sướng về phía người phụ nữ gốc Hà Lan; “đôi mắt, cái miệng, chiếc mũi, cằm, quả là y đúc từng biểu cảm!” ông kêu lên. “Làm sao mà lúc nãy tôi lại không nhận ra cơ chứ?”

“Uống thêm một tách cà phê đi,” Tant Sannie nói. “Cho thêm chút đường vào ấy.”

Bonaparte ân cần treo bức tranh lên chỗ cũ, và đang quay người để nhận lấy tách cà phê từ tay bà thì người gốc Đức xuất hiện, thông báo rằng bánh pudding đã sẵn sàng và thức ăn đã dọn lên bàn.

“Đúng là một kẻ kính sợ Chúa và biết điều,” người phụ nữ gốc Hà Lan lẩm bẩm khi thấy ông bước ra cửa. “Hắn có xấu xí đi chăng nữa thì chẳng phải Chúa đã tạo ra hắn sao? Lẽ nào chúng ta lại đi cười cợt tác phẩm của Ngài? Thà cứ xấu xí mà tốt nết còn hơn là xinh đẹp mà hư hỏng; dĩ nhiên là sẽ tuyệt nhất nếu vừa đẹp người vừa nết na,” Tant Sannie nói, đoạn hướng ánh mắt đầy mãn nguyện về phía bức tranh trên tường.

Vào buổi chiều, người gốc Đức và Bonaparte ngồi trước hiên nhà gỗ. Cả hai cùng hút thuốc trong bầu không khí hoàn toàn tĩnh lặng — Bonaparte cầm một cuốn sách trên tay với đôi mắt lim dim; còn người gốc Đức thì nhả khói từng đợt mạnh mẽ, thỉnh thoảng lại ngước nhìn bầu trời xanh ngắt thanh bình phía trên đầu.

Người gốc Đức bỗng thốt lên cắt ngang sự im lặng: “Giả sử như — anh — à mà thực ra, chính anh đã bày tỏ với tôi rằng anh đang tìm kiếm một công việc.”

Bonaparte há hốc miệng, thong thả thổi một làn khói bay qua đôi môi.

Người gốc Đức tiếp tục: “Bây giờ giả sử — tất nhiên chỉ là giả sử thôi nhé — có ai đó, đúng vậy, chính xác là có ai đó ngỏ lời mời anh đến làm giáo viên tại trang trại của họ để dạy học cho hai đứa trẻ, có thể là hai cô con gái nhỏ, và trả mức lương bốn mươi bảng một năm, thì anh có nhận lời không? Tất nhiên là cứ giả định thế thôi.”

Bonaparte thong thả đáp: “Chà, người anh em thân mến của tôi ơi, điều đó còn tùy thuộc vào hoàn cảnh nữa. Tiền bạc đối với tôi không phải là vấn đề quan trọng. Tôi đã lo liệu ổn thỏa chu cấp cho vợ mình suốt năm tới rồi. Sức khỏe của tôi thì đã suy kiệt. Nếu tìm được một nơi mà một quý ông được đối xử ra trò thì tôi sẵn sàng nhận lời, dẫu cho thù lao có khiêm tốn đến đâu đi nữa. Đối với tôi,” Bonaparte quả quyết, “tiền bạc chẳng là cái thá gì.”

Sau khi rít thêm vài hơi tẩu thuốc, người gốc Đức cất lời: “Chà, tôi nghĩ mình sẽ ghé lên thăm Tant Sannie một lát. Vào chiều Chủ nhật tôi hay lên đó trò chuyện chung lắm, để thăm nom bà ấy mà. Chẳng có — chẳng có mục đích gì đặc biệt đâu.”

Ông lão nhét cuốn sách vào túi áo, rồi thong thả bước về phía ngôi nhà chính với một vẻ mặt đầy điều bí ẩn và vô cùng đắc chí.

Người gốc Đức lầm bầm tự nhủ: “Lão ta chẳng hề hay biết mình sắp làm gì đâu; không mảy may ngờ tới ấy chứ. Quả là một bất ngờ thú vị cho lão.”

Gã đàn ông bị bỏ lại trước bậc cửa liền nheo mắt nhìn theo bóng lưng đang khuất dần bằng một cái nháy mắt không thể diễn tả nổi bằng lời.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.