Gregory Rose đã rời đi được bảy tháng. Em ngồi một mình trên tấm da cừu trắng trước lò sưởi.
Cơn gió đêm tháng Tám, kỳ quái và sắc lạnh, gầm rú quanh những ống khói, lùa qua các kẽ hở, trong tường và qua các cánh cửa, rồi cất lên một tiếng kêu dài và trầm đục khi luồn lách qua những khe đá trên sườn gò. Đó là một đêm giông bão. Cây lê gai, dẫu vươn cành cứng cỏi và thẳng tắp, vẫn cảm nhận được sức mạnh của gió, va đập những chiếc lá dẹt vào nhau thật mạnh cho đến khi những cành lớn gãy rời. Người da đen Kaffer, khi ngủ trong những lều tranh của họ, thì thầm với nhau rằng trước khi trời sáng, trên mái nhà sẽ chẳng còn nổi một nắm cỏ tranh; và những xà nhà của nhà kho xe ngựa kêu cọt kẹt, rên rỉ như thể phải vật lộn vất vả để chống lại sức ép cuồng nộ của gió.
Em vẫn chưa đi ngủ. Nào ai có thể ngủ được trong một đêm thế này? Thế là cô nhóm lửa trong phòng ăn, ngồi bết xuống sàn trước lò sưởi, lật những chiếc bánh nướng đặt trên than hồng để chúng chín. Làm vậy sẽ đỡ việc vào buổi sáng; cô thổi tắt ngọn đèn vì gió lùa qua các khe cửa sổ làm nó chập chờn và sắp tắt; rồi cô ngồi hát một mình trong lúc canh chừng những chiếc bánh. Chúng nằm ở một đầu của lò sưởi rộng trên một lớp than hồng, còn ở đầu kia ngọn lửa đang bùng cháy ổn định, phủ ánh hào quang hổ phách lên mái tóc sáng màu và chiếc áo đen của Em, với viền cổ bằng vải crepe, cùng những lọn lông cừu trắng nơi cô đang ngồi.
Cơn bão gầm thét dữ dội và cuồng nộ hơn nữa; nhưng Em vẫn tiếp tục hát, chẳng nghe thấy gì ngoài những lời ca của chính mình, và nghe chúng thật mờ ảo, như một điều gì đó mang lại sự bình yên. Đó là một bài hát cũ, ngây thơ mà cô từng thường xuyên nghe mẹ hát từ rất lâu về trước:
Nơi đám sậy đùa vui bên sông,
Nơi câu hát dòng liễu cất lên,
Trên mặt nước buổi sớm bình minh,
Phản chiếu gương mặt một nhành hoa trắng.
Cô đan tay vào nhau và mơ màng hát tiếp khổ thơ thứ hai:
Nơi đám sậy rung rinh bên sông,
Nơi ánh trăng rọi chiếu dịu dàng,
Trên mặt nước đang chìm vào giấc ngủ,
Hai cánh hoa trắng nổi lên đã chết.
Chết, Chết, Chết!
Cô khẽ ngân nga theo điệp khúc cho đến khi nó nhỏ dần rồi tắt hẳn, sau đó lại lặp lại nó. Cứ như thể, vô tình không biết, điệp khúc ấy hòa quyện với những hình ảnh và suy nghĩ đang ngồi cùng cô ở đó, cô đơn trong ánh lửa hồng. Cô lật những chiếc bánh lại, trong khi gió quật ngã một hàng gạch trên đầu hồi, làm những bức tường rung chuyển.
Chốc lát sau, cô dừng lại lắng nghe; có tiếng động giống như ai đó đang gõ cửa hậu. Nhưng tiếng gió đã lấn át tất cả, và cô lại tiếp tục công việc của mình. Cuối cùng, âm thanh ấy lặp lại. Lúc này cô đứng dậy, thắp nến và lửa, rồi đi ra xem. Cô tự nhủ, chỉ để tự trấn an rằng chẳng có thứ gì lại lang thang ngoài trời trong một đêm thế này.
Cô hé mở cửa một chút, giơ ngọn nến ra sau lưng để che chắn trước luồng gió. Dáng người của một người đàn ông cao lớn đứng đó, và trước khi cô kịp cất lời, anh đã chen vào, cố đẩy cửa khép lại sau lưng mình.
“Waldo!” cô kêu lên đầy kinh ngạc.
Anh đã đi được hơn một năm rưỡi.
“Em không ngờ lại gặp anh,” anh đáp, khi quay người về phía cô; “lẽ ra anh nên ngủ ở nhà kho ngoài, và không làm phiền em tối nay; nhưng qua chớp cửa anh thấy ánh đèn lấp lánh.”
“Vào sưởi lửa đi anh,” cô nói; “đêm nay thật khủng khiếp cho bất kỳ sinh vật nào ở ngoài trời. Hay chúng ta ra lấy đồ đạc của anh vào trước nhé?” cô nói thêm.
“Anh chẳng có gì ngoài thứ này,” anh nói, chỉ vào gói đồ nhỏ trên tay.
“Ngựa của anh?”
“Đã chết.”
Anh ngồi xuống chiếc ghế dài trước lò sưởi.
“Bánh sắp chín rồi,” cô nói; “em sẽ lấy cho anh chút gì ăn nhé. Anh đã lang thang đi đâu suốt thời gian qua vậy?”
“Nay đây mai đó, nay đây mai đó,” anh đáp với giọng mệt mỏi; “và giờ thì nổi hứng quay lại đây. Em này,” anh nói, đặt tay lên tay áo khi cô bước qua người mình, “lần gần đây nhất em có nhận được thư của Lyndall không?”
“Có chứ,” Em đáp, vội vã quay đi chỗ khác.
“Cô ấy ở đâu? Anh nhận được một bức thư từ cô ấy, nhưng điều đó đã cách đây gần một năm rồi — ngay lúc cô ấy rời đi. Cô ấy đang ở đâu?”
“Ở Transvaal. Để em đi lấy chút đồ ăn cho anh; chúng ta có thể nói chuyện sau.”
“Em có thể cho anh xin địa chỉ chính xác của cô ấy không? Anh muốn viết thư cho cô ấy.”
Nhưng Em đã bước sang phòng bên.
Khi thức ăn được dọn lên bàn, cô quỳ xuống trước lò sưởi, lật những chiếc bánh, miệng huyên thiên không ngừng, đầy háo hức, lúc nói chuyện này, lúc bàn chuyện khác. Cô rất vui khi gặp lại anh — Tant Sannie sắp đến để cho cô xem đứa con mới sinh của bà — anh phải ở lại nông trại này bây giờ, và giúp cô một tay. Và bản thân Waldo cũng rất hài lòng khi ăn bữa tối trong im lặng, không gặng hỏi thêm điều gì.
“Gregory sẽ quay lại vào tuần tới,” cô nói; “tính đến ngày mai là anh ấy đi tròn một trăm linh ba ngày. Hôm qua em vừa nhận được thư của anh ấy.”
“Anh ấy đi đâu thế?”
Nhưng người bạn đồng hành của cô đã cúi xuống để nhấc chiếc bánh ra khỏi lửa.
“Gió thổi lớn làm sao! Chẳng thể nghe nổi tiếng của chính mình nữa,” cô nói. “Ăn chiếc bánh ấm này đi anh; chẳng ai làm bánh ngon bằng em cả. Ơ kìa, anh có ăn gì mấy đâu!”
“Anh hơi mệt một chút,” anh nói; “đêm nay gió cuồng quá.”
Anh khoanh tay, tựa đầu vào bệ lò sưởi, trong lúc cô dọn đĩa trên bàn xuống. Trên bệ lò đặt một lọ mực và vài tờ giấy. Chẳng mấy chốc, anh lấy chúng xuống và lật góc khăn trải bàn lên.
“Anh sẽ viết vài dòng,” anh nói; “cho đến khi em sẵn sàng ngồi xuống trò chuyện.”
Em, trong lúc giũ tấm khăn trải bàn, dõi theo anh đang chăm chú cúi đầu viết lên trang giấy. Anh đã thay đổi rất nhiều. Gương mặt anh gầy đi; hai má gần như hóp lại, dù chúng đã được che phủ bởi một lớp râu đen mọc rậm rạp.
Cô ngồi xuống tấm da cừu cạnh anh, và sờ vào gói đồ nhỏ trên ghế dài; nó nhỏ và mềm đến đáng thương. Có lẽ trong đó đựng một chiếc áo sơ mi và một cuốn sách, nhưng chẳng có gì hơn. Chiếc mũ đen cũ kỹ có một dải vải mù tạt chưa viền quấn quanh, và trên khuỷu tay áo của anh là một miếng vá lớn được khâu bằng chỉ vàng khiến lòng cô đau nhói. Chỉ có mái tóc của anh là không đổi khác, vẫn xõa thành những lợn sóng mượt mà, đẹp đẽ gần như chấm vai.
Ngày mai cô sẽ cắt đi đường viền sờn trên cổ áo anh, và thắt một dải băng mới quanh chiếc mũ. Cô không ngắt lời anh, nhưng cô tự hỏi tại sao sau quãng đường dài mệt mỏi như vậy mà anh vẫn có thể ngồi viết một cách chăm chú đến thế. Bây giờ anh không còn mệt nữa; cây bút của anh lướt đi nhanh chóng và đầy thổn thức trên mặt giấy, và ánh mắt anh sáng ngời. Chẳng mấy chốc Em đưa tay lên ngực, nơi cất bức thư ngày hôm qua mang đến cho cô. Rất nhanh sau đó, cô đã quên bẵng đi mất sự hiện diện của anh, cũng hoàn toàn như cách anh quên mất cô; mỗi người đều chìm đắm trong thế giới riêng cùng những tâm sự riêng của mình. Anh đang viết cho Lyndall. Anh muốn kể cho cô ấy nghe tất cả những gì anh đã thấy, tất cả những gì anh đã làm, dẫu cho đó chẳng có gì đáng kể. Cứ như thể anh đã quay trở về bên cô ấy, và đang trò chuyện với cô ấy ngay lúc này khi ngồi tại ngôi nhà cũ kỹ này.
“—và rồi tôi đến thị trấn tiếp theo, con ngựa của tôi đã mệt mỏi, nên tôi không thể đi tiếp được nữa, đành tìm việc làm. Một chủ cửa hàng đồng ý thuê tôi làm nhân viên bán hàng. Ông ta bắt tôi ký cam kết ở lại làm sáu tháng, và cho tôi một căn phòng nhỏ trống rỗng ở phía sau cửa hàng để ngủ. Tôi vẫn còn ba bảng tiền riêng, và khi vừa ở vùng quê ra thì ba bảng trông có vẻ rất nhiều.
“Khi tôi ở trong cửa hàng được ba ngày, tôi lại muốn bỏ đi. Một nhân viên cửa hàng phải làm những công việc thấp kém nhất trong số tất cả mọi người. Thà đi đập đá còn hơn; bạn có bầu trời xanh ở phía trên, và chỉ phải cúi mặt trước những hòn đá. Tôi xin chủ cho đi, và đề nghị giao lại hai bảng cùng túi ngô hạt tôi đã mua bằng đồng bảng còn lại; nhưng ông ta không chịu.
“Sau đó tôi mới phát hiện ra rằng ông ta chỉ trả cho tôi bằng một nửa số tiền trả cho những người khác — lý do là vậy. Khi nhìn những nhân viên khác, tôi sợ rằng cuối cùng mình cũng sẽ trở thành giống như họ. Cả ngày họ cứ cúi đầu và cười đưa đẩy với những người phụ nữ bước vào; mỉm cười, trong khi thứ duy nhất họ muốn là vét tiền từ túi khách. Họ thường chạy đi lấy váy vóc và ruy băng ra để trưng bày, và trong mắt tôi họ giống như những con giun nhầy nhụa dầu mỡ. Có một thứ đáng tôn trọng trong cửa hàng đó — chính là người quản kho người Kaffer. Công việc của anh ấy là bốc dỡ hàng hóa, và anh ấy chẳng bao giờ cần phải mỉm cười trừ khi anh ấy thích, và anh ấy chưa từng nói dối.
“Những nhân viên khác đặt cho tôi biệt danh là Lão Cứu Rỗi; nhưng có một người mà tôi rất mến. Anh ấy là nhân viên ở một cửa hàng khác. Anh ấy thường đi ngang qua cửa. Trong mắt tôi, anh ấy không giống những người khác — khuôn mặt anh ấy rạng rỡ và tươi tắn như một đứa trẻ thơ. Khi anh ấy đến cửa hàng, tôi cảm thấy mình có thiện cảm với anh ấy. Một ngày nọ, tôi thấy một cuốn sách trong túi áo anh ấy, và điều đó khiến tôi cảm thấy gần gũi với anh ấy hơn. Tôi hỏi anh ấy có thích đọc sách không, và anh ấy bảo có, những khi không có việc gì làm. Ngày hôm sau, anh ấy đến tìm tôi và hỏi tôi có thấy cô đơn không; anh ấy chẳng bao giờ thấy tôi đi chơi cùng mấy tay thanh niên khác; anh ấy bảo tối hôm đó sẽ ghé sang thăm tôi.
“Tôi rất vui, bèn mua ít thịt và bột mì, bởi vì con ngựa xám và tôi thường chỉ ăn ngô hạt; đó là thứ rẻ nhất; khi luộc nhừ lên thì chẳng ăn được mấy. Tôi làm vài chiếc bánh, rồi gấp chiếc áo khoác đại cán lên chiếc hòm để lót cho nó mềm hơn đón khách; và cuối cùng thì anh ấy cũng đến.
“‘Cậu có một chỗ ở kỳ cục thật đấy,’ anh ấy nói.
“Cậu thấy đấy, trong phòng chẳng có gì ngoài những chiếc thùng gỗ đựng đồ đạc, nên trông khá trống trải. Trong lúc tôi dọn thức ăn lên thùng, anh ấy nhìn vào những cuốn sách của tôi; anh ấy đọc to tên của chúng lên. ‘Sinh lý học cơ sở,’ ‘Những nguyên lý đầu tiên.’
“‘Trời ạ!’ anh ấy bảo; ‘ở nhà tôi có đống đồ khô khan thế này mà tôi nhận được từ các giải thưởng trường Chúa nhật; nhưng giờ tôi chỉ giữ lại để nhóm tẩu thuốc thôi; dùng vào việc ấy tiện lắm.’ Rồi anh ấy hỏi tôi đã bao giờ đọc cuốn sách mang tên ‘Cô gái Creole mắt đen’ chưa. ‘Đó mới là phong cách của tôi,’ anh ấy nói; ‘cái cảnh thằng kia tóm lấy cánh tay cô gái da đen, rồi thằng khác chặt đứt luôn! Tôi thích thế đấy.’
“Nhưng những gì anh ấy nói sau đó thì tôi không nhớ nữa, chỉ là nó khiến tôi có cảm giác như mình đang trải qua một giấc mơ tồi tệ, và tôi muốn được ở thật xa.
“Khi ăn xong, anh ấy không ở lại lâu; anh ấy phải đi đưa mấy cô gái về nhà sau buổi cầu nguyện; và anh ấy thắc mắc sao chẳng bao giờ thấy tôi đi dạo với ai vào những chiều Chủ nhật. Anh ấy khoe mình có rất nhiều người yêu, và sắp đến thăm một cô ở nông trại vào thứ Tư tới, rồi hỏi mượn con ngựa cái của tôi. Tôi bảo con ngựa đã già lắm rồi. Nhưng anh ấy bảo không sao cả; ngày mai anh ấy sẽ đến dắt nó đi.
“Sau khi anh ấy đi rồi, căn phòng nhỏ của tôi lại trở về vẻ bề ngoài như trước. Tôi yêu nó biết bao; tôi rất vui mừng khi được rúc vào đây vào ban đêm, thế mà nó dường như đang trách cứ tôi vì đã mang hắn ta đến đây. Ngày hôm sau, hắn ta dắt con ngựa xám đi. Đến thứ Năm, hắn không trả lại con ngựa, và đến thứ Sáu thì tôi thấy yên ngựa cùng dây cương vứt trước cửa nhà.
“Buổi chiều, hắn ghé vào cửa hàng và gọi vọng lên: ‘Hy vọng anh đã tìm lại được cái yên ngựa, Farber nhé? Đống xương khô của anh đã ngã quẹo cẳng cách đây sáu dặm rồi đấy. Ngày mai tao sẽ gửi cho mày vài xu, dẫu bộ da thú già ấy chẳng đáng giá thế. Chào buổi sáng.’
“Nhưng tôi chồm qua quầy hàng, tóm lấy cổ họng hắn. Cha tôi đã dịu dàng với con ngựa ấy biết bao; ngài chưa bao giờ bắt nó leo dốc, thế mà giờ đây tên này đã giết chết nó rồi! Tôi hỏi hắn đã giết nó ở đâu, và tôi xóc hắn lên cho đến khi hắn tuột khỏi tay tôi. Hắn đứng ở cửa cười nhạo.
“‘Chẳng tốn mấy sức để kết liễu đống xương khô đó đâu, kẻ mà chủ nhân phải ngủ trong thùng gỗ và chờ cho người ta ăn xong mới được dùng đĩa. Tao cá là mày cho nó ăn toàn bao đường,’ hắn nói; ‘và nếu mày nghĩ tao đã cưỡi kiệt sức nó, tốt nhất mày cứ tự đi mà kiểm chứng. Mày sẽ thấy nó nằm dọc đường bị đám kè kè xâu xé cho mà xem.’
“Tôi tóm lấy cổ áo hắn, nhấc bổng hắn lên khỏi mặt đất, rồi ném thẳng hắn ra giữa đường phố, văng xa ra tận nửa lòng đường. Tôi nghe nhân viên kế toán nói với nhân viên bán hàng rằng mấy gã lầm lì thường hay có quỷ ẩn trong người; nhưng sau lần đó chẳng ai dám gọi tôi là Cứu Rỗi nữa.
“Tôi đang viết cho bạn về những chuyện rất nhỏ nhặt, nhưng chẳng có gì khác để kể; mọi thứ đều nhỏ bé và bạn sẽ thích chúng thôi. Bất cứ khi nào có chuyện gì xảy ra, tôi luôn nghĩ mình sẽ kể lại cho bạn nghe. Suy nghĩ ẩn sâu trong tâm trí tôi luôn là bạn. Sau chuyện đó, chỉ có một ông cụ đến thăm tôi. Tôi đã gặp ông ta trên phố nhiều lần; ông ta luôn mặc bộ đồ đen rất bẩn, đội chiếc mũ quấn vải crepe, và bị hỏng một mắt nên tôi chú ý. Một ngày nọ, ông ta đến phòng tôi với một tờ danh sách quyên góp lương cho mục sư. Khi tôi nói mình không có gì để cho, ông ta nhìn tôi bằng con mắt duy nhất của mình.
“‘Này thanh niên,’ ông ta nói, ‘sao tôi chẳng bao giờ thấy anh bước chân vào nhà Chúa?’ Tôi nghĩ ông ta đang cố làm việc thiện nên cảm thấy chạnh lòng, bèn thú thực là mình chưa từng đến nhà nguyện. ‘Này thanh niên,’ ông ta nói, ‘tôi rất đau lòng khi nghe những lời vô thần thốt ra từ cửa miệng của một kẻ còn quá trẻ — đã lún sâu vào con đường diệt vong. Này thanh niên, nếu anh quên Chúa, Chúa sẽ quên anh. Có một chiếc ghế ở phía tay phải ngay khi anh bước vào cửa dưới mà anh có thể lấy. Nếu anh cứ đắm chìm trong sự hoan lạc và phù phiếm của thế gian này, điều gì sẽ xảy ra với linh hồn bất tử của anh?’
“Ông ta nhất quyết không chịu đi cho đến khi tôi cho nửa đồng mi-rê để đóng góp tiền lương mục sư. Sau đó tôi nghe nói ông ta chính là kẻ chuyên đi thu tiền thuê ghế nhà nguyện và hưởng hoa hồng. Tôi không làm quen thêm với ai khác nữa.
“Khi hết thời hạn làm việc ở cửa hàng đó, tôi xin đi lái một trong những cỗ xe vận tải đường dài.
“Buổi sáng đầu tiên đó, khi tôi ngồi trên ghế trước hò hét bầy bò của mình, xung quanh chẳng thấy gì ngoài những ngọn đồi với sắc xanh chập chùng ngả xuống, cùng những bụi cây karoo, tôi như say rượu; tôi bật cười; tim tôi đập rộn ràng đến mức đau nhói. Tôi nhắm nghiịt mắt lại để khi mở ra tôi không phải thấy những chiếc kệ hàng xung quanh nữa. Chắc hẳn phải có vẻ đẹp nào đó trong việc mua bán, nếu vạn vật đều có vẻ đẹp: nhưng với tôi thì nó thật xấu xí. Cuộc đời tôi làm phu xe vận tải lẽ ra đã là cuộc đời tuyệt vời nhất trên đời nếu tôi chỉ phải lái một cỗ xe. Chủ của tôi bảo ông ta sẽ lái một chiếc, tôi một chiếc, và ông ta sẽ thuê thêm người lái chiếc thứ ba. Nhưng ngay ngày đầu tiên tôi phải lái hai chiếc để phụ ông ta, và sau đó ông ta thả cho tôi lái cả ba. Cứ mỗi lần đến một quán trọ là ông ta lại tạt lại để uống rượu, và khi cưỡi ngựa đuổi theo kịp các cỗ xe thì ông ta chẳng bao giờ đứng vững nổi; tôi và gã người Hottentot thường phải xốc ông ta lên. Chúng tôi luôn di chuyển suốt đêm, và dừng xe nghỉ ngơi khoảng năm sáu tiếng giữa cái nắng gay gắt ban ngày. Tôi đã lên kế hoạch nằm dưới gầm xe đọc sách một hoặc hai tiếng mỗi ngày trước khi đi ngủ, và tôi đã làm được như vậy trong hai hay ba ngày đầu; nhưng sau đó tôi chỉ muốn ngủ, giống như những người khác, và tôi cất gọn sách vở đi.
“Khi bạn phải trông nom ba cỗ xe suốt cả đêm, đôi khi bạn mệt mỏi đến mức đứng không vững. Lúc đầu, khi tôi đi bộ dắt xe trong đêm tối thật là tuyệt vời; những vì sao chưa bao giờ trông đẹp đến thế với tôi; và vào những đêm tối trời khi chúng tôi đi qua bụi rậm, có những ngọn trơi trơi nhảy múa ở hai bên đường. Tôi nhận ra rằng ngay cả sự ẩm ướt và tối tăm cũng rất đẹp. Nhưng tôi sớm thay đổi, và chẳng còn thấy gì ngoài con đường và bầy bò của mình. Tôi chỉ ao ước một đoạn đường bằng phẳng, để có thể ngồi ở phía trước mà gật gà ngủ gật. Tại những nơi chúng tôi dừng chân đôi khi có những loài cây và hoa quý hiếm, những chùm hoa rủ xuống từ các lùm cây bụi, cùng các loại hạt và côn trùng mà chúng ta chưa từng thấy ở đây; nhưng chỉ một lát sau tôi chẳng buồn nhìn chúng nữa — tôi quá mệt mỏi.
“Tôi ăn hết mức có thể, rồi nằm sấp xuống dưới gầm xe cho đến khi cậu thanh niên đến đánh thức tôi đánh xe đi tiếp, và thế là chúng tôi lại tiếp tục hành trình suốt đêm; cứ thế, cứ thế. Đôi khi tôi nghĩ khi đi cạnh đàn bò, tôi đã gọi chúng trong cơn mơ, vì tôi biết mình chẳng nghĩ ngợi gì nữa; tôi giống như một con thú vậy. Thân thể tôi khỏe mạnh và làm việc tốt, nhưng trí óc thì đã chết lặng. Nếu bạn chưa từng trải qua điều đó, hỡi Lyndall, bạn sẽ không thể hiểu được đâu. Bạn có thể làm việc, làm việc, và làm việc, cho đến khi mình chỉ còn là một thể xác, chứ không phải một linh hồn. Giờ đây, khi tôi nhìn thấy những gã có bộ mặt tàn ác đến từ châu Âu — những tên thợ đào với gương mặt trũng sâu, mang nét thú tính, khác hẳn bất kỳ người Kaffer nào — tôi hiểu điều gì đã hằn lên ánh mắt họ như vậy; và nếu chỉ có mộtinch thuốc lá tôi cũng sẵn lòng chia nửa. Chính công việc, công việc cơ khí mài mòn, mà họ hoặc tổ tiên họ đã làm, đã biến họ thành loài cầm thú. Bạn có thể vắt kiệt thể xác một con người cho đến khi linh hồn anh ta chết đi. Lao động là tốt. Tôi đã làm việc ở nông trại cũ từ lúc mặt trời mọc cho đến khi lặn, nhưng tôi vẫn có thời gian để suy nghĩ, và thời gian để cảm nhận. Bạn có thể sai khiến một người cho đến khi phần con trong anh ta trỗi dậy lấn át tất cả; và phần con ấy sẽ càng mạnh mẽ hơn nhờ lao động chân tay.
“Bạn có thể vắt kiệt một con người cho đến khi anh ta trở thành ác quỷ. Tôi biết điều đó, bởi vì tôi đã cảm nhận được nó. Bạn sẽ không bao giờ hiểu được sự biến chất đã xảy ra với tôi đâu. Sẽ chẳng ai ngoài tôi biết nó lớn lao đến nhường nào. Nhưng tôi chưa từng khốn khổ; khi tôi có thể giữ cho bầy bò không bị sa lầy, và khi tôi tìm được một chỗ để nằm xuống, tôi đã có tất cả những gì mình muốn. Sau khi tôi lái xe được tám tháng thì mùa mưa tới. Trong hai mươi tư giờ thì có mười tám tiếng chúng tôi ngâm mình trong bùn nước. Bùn đôi khi ngập tới trục xe, và chúng tôi phải đào bánh xe lên, mỗi ngày chẳng đi được bao xa. Chủ của tôi chửi mắng tôi nhiều hơn trước, nhưng khi mắng xong ông ta luôn chìa bình rượu brandy ra mời. Hồi tôi mới đến, ông ta cũng từng mời, và tôi luôn từ chối; nhưng giờ đây tôi uống giống như bầy bò uống nước khi tôi cho chúng uống — chẳng mảy mai suy nghĩ. Cuối cùng, tôi tự mua brandy cho mình mỗi khi đi qua một quán trọ.
“Có một Chủ nhật, chúng tôi dừng chân bên bờ một con sông đang dâng nước lũ để chờ nước rút. Trời vẫn lất phất mưa phùn, nên tôi nằm dưới gầm xe trên vũng bùn. Chẳng có nơi nào khô ráo cả; và tất cả phân gia súc đều ẩm ướt nên không thể nhóm lửa nấu ăn. Bình rượu nhỏ của tôi đã đổ đầy brandy, tôi tu một ngụm rồi lăn ra ngủ. Khi tỉnh dậy, trời vẫn lất phất mưa, thế là tôi uống thêm chút nữa. Người tôi cứng đờ và lạnh buốt; và chủ của tôi, người nằm cạnh tôi, liền đưa bình rượu của ông ấy cho tôi vì bình của tôi đã cạn. Tôi uống một ít, rồi nghĩ mình nên ra xem nước sông đã rút bớt chưa. Tôi nhớ là mình đi ra con đường cái, và nó cứ như đang trôi đi xa khỏi tôi. Khi tỉnh dậy, tôi đang nằm cạnh một bụi cây nhỏ bên bờ sông. Trời đã xế chiều; mây đã tan sạch và bầu trời xanh thẳm. Cậu bé người Bushman đang nướng sườn bên đống lửa. Nó nhìn tôi và nhe răng cười toe toét. ‘Chủ nhân hơi ngà ngà say chút,’ nó bảo, ‘rồi nằm lăn ra giữa đường. Sơ sẩy có gì cán qua người chủ nhân mất, nên em khiêng chủ nhân ra đây.’ Nó lại nhe răng cười với tôi. Cứ như thể nó đang nói rằng: ‘Tôi và ông là đồng hương. Tôi cũng từng nằm lì giữa đường cái. Tôi lạ gì chuyện này.’
“Khi tôi quay đầu đi, tôi nhìn thấy mặt đất, thật tinh khôi sau cơn mưa, thật xanh tươi, thật mát lành, thật trong trẻo; và tôi chỉ là một kẻ phu xe say xỉn, được người dẫn đường nhặt lên từ vũng bùn và vứt bên vệ đường để ngủ qua cơn say. Tôi nhớ về cuộc đời cũ của mình, và tôi nhớ về bạn. Tôi hình dung ra cảnh, một ngày nào đó, bạn sẽ đọc được trên báo: ‘Một phu xe người Đức, tên là Waldo Farber, đã thiệt mạng do ngã khỏi xe ngựa, bị bánh xe nghiền nát ngay lập tức. Người ta cho rằng nạn nhân đã say rượu vào thời điểm xảy ra tai nạn.’ Những mẩu thông báo như thế vẫn xuất hiện trên báo hàng tháng trời. Tôi ngồi bật dậy, rút bình brandy ra khỏi túi, và quăng nó đi xa nhất có thể xuống dòng nước sẫm màu. Cậu nhóc người Hottentot chạy nhào xuống xem có vớt lên được không; nó đã chìm nghỉm xuống đáy rồi. Tôi không bao giờ uống rượu nữa. Nhưng, hỡi Lyndall, tội lỗi trông có vẻ kinh khủng hơn nhiều đối với những kẻ đứng ngoài nhìn vào so với những kẻ nhúng tay vào nó. Một tên tù nhân, hay một kẻ nghiện rượu, trông thật xa vời và ghê rợn khi chúng ta nhìn thấy họ; nhưng trong thâm tâm họ lại cảm thấy mình rất gần gũi với chúng ta, và giống như chúng ta. Chúng ta tự hỏi hắn ta là loại sinh vật nào; nhưng hắn chính là chúng ta, là bản thân chúng ta. Chúng ta chỉ là khúc gỗ, còn chiếc dao khắc lên ta chính là hoàn cảnh.
“Tôi không hiểu tại sao mình cứ tiếp tục làm việc cật lực cho người chủ đó. Tôi nghĩ cũng giống như lũ bò ngày ngày đến đứng bên gọng ách vậy; chúng đâu biết vì lý do gì. Có lẽ tôi vẫn sẽ ở lại với ông ta; nhưng có một ngày chúng tôi khởi hành chở hàng đi Khu mỏ Kim cương. Bầy bò lúc ấy rất gầy, và chúng cứ đứng phơi mình trong gọng ách suốt cả ngày không có chút thức ăn nào trong lúc xe đang được chất hàng. Cách thị trấn không xa có một ngọn đồi. Khi đến chân đồi, chiếc xe đầu tiên bị mắc kẹt lại. Tôi cố gắng giục bầy bò một lát, nhưng tôi sớm nhận ra một cỗ ách không bao giờ có thể kéo nó lên nổi. Tôi chạy sang chiếc xe bên kia để tháo cỗ ách đó ra nhập vào phía trước, nhưng gã phu xe, kẻ đang nằm ở đuôi xe, liền nhảy chồm lên.
“‘Chúng nó phải kéo được chiếc xe này lên đỉnh đồi; và nếu một nửa lũ chúng có chết vì việc đó thì cũng phải tự mà lết lên,’ hắn nói.
“Hắn không say, nhưng đang bực bội, vì tối hôm trước hắn đã nốc đẫy rượu. Hắn chửi rủa tôi, bảo tôi cầm roi lên mà phụ một tay. Chúng tôi gắng sức một lúc, rồi tôi bảo hắn chẳng ích gì đâu, chúng không bao giờ làm nổi đâu. Hắn chửi to hơn và gọi đám người dẫn đường xách roi lên, và tất cả cùng nhau quất tới tấp. Có một con bò, một con bò đen, gầy đến mức sống lưng gần như đâm thủng cả da thịt.
“‘Chính mày, con quỷ, là đứa không chịu kéo phải không?’ tên phu xe nói. ‘Để tao cho mày thấy thế này.’ Hắn trông giống như một con ác quỷ.
“Hắn bảo đám nhóc ngừng quất, rồi tóm lấy sừng con bò, nhặt một hòn đá cuội đập vào mũi nó cho đến khi máu chảy ra. Khi xong việc, chúng lại hô hào bầy bò và vung roi lên, bầy bò gồng mình cong cả lưng, nhưng chiếc xe không dịch chuyển nổi dù chỉ một inch.
“‘Thế tụi mày không chịu đúng không? Để tao giúp một tay.’
“Hắn rút con dao bỏ túi ra, đâm ngập đến cán vào chân con bò đang run lẩy bẩy ba lần liền. Sau đó hắn đút dao vào túi, và chúng lại vung roi. Hai bên sườn con bò run rẩy, bọt mép trào ra. Cố gắng hết sức, chúng dịch chuyển được chiếc xe lên phía trước vài bước, rồi đứng gồng mình cong lưng để giữ cho xe không trôi ngược lại. Từ hai bên lỗ mũi con bò đen, bọt và máu tuôn xối xả xuống mặt đất. Nó quay đầu lại trong cơn đớn đau và nhìn tôi với đôi mắt mở trừng trừng. Nó đang cầu cứu trong sự tuyệt vọng và kiệt quệ, thế mà chúng lại vung roi lên lần nữa. Con vật rống lên thảm thiết. Nếu có Chúa trời, thì nó đang kêu cứu sự giúp đỡ từ Đấng Tạo Hóa của mình. Rồi một dòng máu tươi trào ra từ cả hai bên lỗ mũi; nó ngã quỵ xuống đất, và chiếc xe trôi ngược lại. Gã đàn ông bước tới gần.
“‘Mày định nằm lì ra đấy hả, con quỷ? Để tao xem mày có dám giở trò lười biếng nữa không.’
“Con vật đang hấp hối. Hắn mở con dao bỏ túi và cúi người xuống sát nó. Tôi không biết lúc đó mình đã làm gì. Nhưng sau đó tôi biết chắc mình đã đè hắn xuống đống đá, và đang quỳ lên người hắn. Đám nhỏ lôi tôi ra. Giá như chúng đừng làm thế. Tôi mặc kệ hắn đứng sủi bọt tức tối giữa đường cát, rồi lủi thủi đi bộ về thị trấn. Tôi chẳng mang theo thứ gì từ cỗ xe bị nguyền rủa đó, nên trong người chỉ vỏn vẹn hai xu. Nhưng điều đó chẳng hề gì. Ngày hôm sau tôi xin được việc ở một cửa hàng bán buôn. Công việc của tôi là đóng gói và mở kiện hàng, bê vác các thùng các-tông, phải làm việc từ sáu giờ sáng đến sáu giờ tối; nên tôi có rất nhiều thời gian.
“Tôi thuê một căn phòng nhỏ, đăng ký thẻ thư viện, thế là tôi có đủ mọi thứ mình cần; và vào tuần nghỉ lễ Giáng sinh, tôi đi ngắm biển. Tôi đi bộ suốt đêm, hỡi Lyndall, để tránh cái nóng, và một lát sau bình minh tôi lên đến đỉnh một ngọn đồi cao. Trước mặt tôi là một dãy núi dài, thấp, mang một màu xanh đơn điệu. Tôi vừa đi vừa ngắm nó, nhưng trong đầu lại nghĩ về biển cả mà tôi hằng mong muốn được chiêm ngưỡng. Cuối cùng, tôi tự hỏi thứ màu xanh kỳ lạ kia là gì nhỉ; rồi tôi sực nhớ ra đó chính là biển! Lẽ ra tôi đã quay gót trở về, chỉ tiếc là tôi quá mệt. Tôi tự hỏi liệu tất cả những gì chúng ta hằng ao ước được thấy — những nhà thờ, những bức tranh, con người ở châu Âu — có làm chúng ta thất vọng đến thế không! Bạn thấy đấy, tôi đã mơ về nó quá lâu rồi. Hồi còn là một cậu bé chăn cừu sau sườn gò, tôi thường ngắm những con sóng trải dài tít tắp đến tận chân trời trong ánh nắng. Biển của tôi! Phải chăng ý niệm trong đầu luôn đẹp đẽ hơn thực tế?
“Tôi ra đến bãi biển vào chiều hôm đó, nhìn thấy làn nước xô bờ rồi rút ra trên cát, nhìn thấy những ngọn sóng bạc đầu; chúng khá đẹp, nhưng tôi nghĩ ngày mai mình sẽ quay về. Đó không phải là biển của tôi.
“Nhưng tôi bắt đầu yêu nó khi ngồi bên bờ biển vào đêm đó dưới ánh trăng; và ngày hôm sau tôi càng yêu nó hơn; để rồi trước khi rời đi, tôi đã thực sự đắm say nó. Nó không giống bầu trời hay các vì sao, những thứ vốn kể về những điều không có khởi đầu cũng chẳng có kết thúc; mà nó rất đỗi con người. Trong tất cả những gì tôi từng thấy, chỉ có biển cả là giống con người nhất; bầu trời không phải, và mặt đất cũng vậy. Nhưng biển cả thì luôn chuyển động, luôn có một điều gì đó sâu thẳm bên trong đang khuấy động nó. Nó chẳng bao giờ ngơi nghỉ. Nó luôn khát khao, khát khao, và khát khao. Nó hối hả lao đi; rồi lại lê bước bò chậm rãi trở lại mà chẳng chạm tới đích, cất tiếng rên rỉ. Nó luôn đặt ra một câu hỏi, và chẳng bao giờ nhận được câu trả lời. Tôi có thể nghe thấy tiếng sóng vào ban ngày và ban đêm; những ngọn sóng bạc đầu đang thầm thì đúng những điều tôi đang nghĩ. Tôi đi dạo một mình cùng chúng khi không có ai nhìn thấy, và tôi cất tiếng hát cùng chúng. Tôi nằm dài trên cát và ngắm nhìn chúng với đôi mắt khép hờ. Bầu trời có lẽ cao cả hơn, nhưng nó lại ở quá cao trên đầu chúng ta. Tôi yêu biển cả. Đôi khi chúng ta cũng cần phải nhìn xuống mặt đất. Sau năm ngày, tôi quay trở lại Grahamstown.
“Tôi có những cuốn sách tuyệt vời, và vào ban đêm tôi có thể ngồi trong căn phòng nhỏ của mình để đọc chúng; nhưng tôi cô đơn. Sách vở không còn mang ý nghĩa như cũ khi bạn phải sống giữa dòng người qua lại. Tôi không tài nào cắt nghĩa được, nhưng chúng trở nên vô tri. Ở nông trại, chúng sẽ là những sinh thể sống động đối với tôi; nhưng ở đây, nơi có quá nhiều người vây quanh, tôi lại thèm khát có ai đó thuộc về mình. Tôi thấy cô đơn. Tôi khao khát một thứ gì đó bằng da bằng thịt. Có một lần trên nông trại này, một người lạ đã xuất hiện; tôi không hỏi tên anh ta, nhưng anh ta đã ngồi giữa đám bụi karoo và trò chuyện cùng tôi. Giờ đây, bất cứ nơi nào đặt chân tới, tôi đều tìm kiếm anh ta — trong các quán trọ, trên đường phố, trong những chiếc xe khách lao vút qua, qua những ô cửa sổ mở toang của những ngôi nhà, tôi đã tìm kiếm anh ta, nhưng không thấy — chưa từng nghe thấy một giọng nói nào giống như anh ta. Một ngày nọ, tôi đến Vườn Bách thảo. Hôm đó là buổi chiều được nghỉ nửa ngày, và ban nhạc sẽ biểu diễn. Tôi đứng trên đại lộ dài trải nhựa cao hơn mặt đất và nhìn xuống. Có rất nhiều loài hoa, các quý bà và trẻ em đang dạo bước trong những bộ trang phục lộng lẫy. Cuối cùng bản nhạc cũng cất lên. Tôi chưa từng được nghe thứ âm nhạc nào như thế trước đây.
“Lúc đầu nó chậm rãi và đều đặn, giống như nhịp sống thường ngày, khi chúng ta bước qua mà chẳng mảy mang theo suy nghĩ hay cảm xúc nào; rồi nó nhanh dần, rồi chựng lại, ngập ngừng, rồi im bặt hoàn toàn trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, rồi bùng nổ. Hỡi Lyndall, thượng đế đã tạo ra thiên đường thật đúng đắn khi biến nơi ấy thành một cõi ngập tràn âm thanh. Nó nâng bổng bạn lên và cuốn bạn đi, đi mãi, cho đến khi bạn chạm tới những gì hằng khao khát, bạn được đến sát rạt bên chúng. Bạn đã bước ra một không gian khoáng đạt, tự do và rộng mở. Tôi chẳng thể thấy gì trong suốt bản nhạc vang lên; tôi đứng áp đầu vào thân cây của mình; nhưng khi nó dứt hẳn, tôi thấy những quý bà đang ngồi sát cạnh tôi trên một chiếc ghế gỗ, và người lạ từng trò chuyện với tôi ngày hôm ấy giữa vùng karoo đang ngồi giữa họ. Các quý bà trông rất xinh đẹp, và váy áo của họ thì tuyệt mỹ. Tôi không nghĩ họ đã lắng nghe âm nhạc, bởi vì họ cứ trò chuyện và cười khẽ với nhau. Tôi nghe thấy tất cả những gì họ nói, thậm chí còn ngửi thấy mùi hoa hồng cài trước ngực một người. Tôi sợ anh ta nhận ra mình; bèn lẩn sang phía bên kia thân cây, và chẳng mấy chốc họ đứng dậy, bắt đầu tản bộ dọc theo đại lộ.
“Suốt thời gian bản nhạc diễn ra họ cứ rúc rích trò chuyện, và anh ta cầm trên tay chiếc khăn choàng của người quý bà đẹp nhất. Tôi chẳng còn nghe thấy tiếng nhạc nữa; tôi cố gắng bắt lấy âm thanh giọng nói của anh ta mỗi khi anh ta đi ngang qua. Khi đang đắm chìm trong âm nhạc, tôi đâu biết mình ăn mặc tồi tàn ra sao; thế mà giờ đây tôi lại thấy xấu hổ về bản thân đến thế. Trước đây tôi chưa từng nhận ra mình thấp kém và ghê tởm nhường nào trong bộ độ vải thô. Ngày hôm ấy trên nông trại, khi chúng ta ngồi bết dưới những tán cây gai, tôi cứ ngỡ anh ta hoàn toàn thuộc về mình; còn bây giờ, tôi nhận ra anh ta không phải của tôi. Nhưng anh ta vẫn đẹp đẽ biết bao. Đôi mắt nâu của anh ta đẹp hơn bất kỳ ai, ngoại trừ đôi mắt của bạn.
“Cuối cùng họ quay người bước đi, và tôi lủi thủi đi theo sau. Khi họ ra tới cổng, anh ta đỡ các quý bà lên chiếc xe ngựa nhẹ, rồi đứng lại một lúc đặt một chân lên bậc xe để trò chuyện với họ. Trên tay anh ta cầm một chiếc gậy nhỏ, và một con chó săn Ý chạy theo sau anh ta. Đúng lúc xe lăn bánh rời đi, một vị quý bà đánh rơi chiếc roi da.
‘Nhặt nó lên đi, anh chàng kia,’ cô ta nói; và khi tôi mang lại cho cô ta, cô ta ném một đồng sáu xu xuống đất. Lẽ ra lúc đó tôi có thể quay lại khu vườn; nhưng tôi chẳng thiết tha âm nhạc nữa; tôi muốn quần áo đẹp, muốn được hợp thời trang và sang trọng. Tôi cảm thấy đôi bàn tay mình thật thô kệch, và bản thân mình thật dung tục. Tôi không bao giờ tìm gặp anh ta thêm lần nào nữa.
“Tôi ở lại chỗ làm cũ thêm bốn tháng sau đó, nhưng tôi chẳng hạnh phúc. Tôi không có lấy một phút bình yên. Những con người quanh tôi cứ bủa vây lấy tôi, khiến tôi bất mãn. Tôi không thể quên họ. Ngay cả khi không nhìn thấy họ, họ vẫn đè nặng lên tôi, khiến tôi khốn khổ. Tôi không còn thiết tha sách vở; tôi thèm khát con người. Khi tôi đi bộ về nhà dưới những tán cây râm mát trên phố, tôi không tài nào vui nổi, bởi vì khi đi qua những ngôi nhà, tôi nghe thấy tiếng nhạc, và nhìn thấy những gương mặt thấp thoáng sau tấm rèm cửa. Tôi chẳng cần bất kỳ ai trong số họ, nhưng tôi muốn có một người thuộc về tôi, cho riêng tôi. Tôi không thể kìm nôn nổi. Tôi khao khát một cuộc sống tốt đẹp hơn.
“Chỉ có một ngày nọ có điều gì đó khiến tôi vui vẻ. Một người vú em đến cửa hàng cùng một bé gái là con của một nhân viên chúng tôi. Trong lúc cô bảo mẫu bước vào văn phòng để nhắn tin cho bố đứa trẻ, đứa bé đứng nhìn tôi. Chẳng mấy chốc nó đến gần tôi và ngước lên nhìn thẳng vào mặt tôi.
“‘Lọn tóc đẹp quá, lọn tóc xinh quá,’ nó nói; ‘tôi thích lọn tóc này.’
“Nó dùng đôi bàn tay nhỏ xíu sờ khắp mái tóc tôi. Khi tôi dang tay ra, nó để tôi bế lên đặt vào lòng. Nó hôn tôi bằng chiếc miệng mềm mại. Chúng tôi đã rất hạnh phúc cho đến khi cô vú em quay lại lay nó dậy, hỏi nó có thấy xấu hổ không khi ngồi vào lòng của một kẻ xa lạ như thế. Nhưng tôi nghĩ đứa nhỏ chẳng bận tâm đâu. Nó vẫn ngoái lại cười với tôi lúc bước ra ngoài.
“Nếu thế giới này toàn là trẻ con thì tôi có thể yêu mến nó; nhưng đàn ông và phụ nữ cứ cuốn hút tôi một cách kỳ lạ, rồi lại đẩy tôi ra xa, cho đến khi tôi chìm trong dằn vặt. Tôi vốn không sinh ra để sống giữa loài người. Có lẽ một ngày nào đó, khi tôi già đi, tôi sẽ có thể đến sống giữa họ và ngắm nhìn họ như cách tôi nhìn những hòn đá, những bụi cây, mà không để họ làm tôi xáo trộn, không để họ tước đoạt đi chính mình; nhưng không phải bây giờ. Thế là tôi đâm ra khốn khổ; một thứ cơn sốt tựa như gặm nhấm tâm can tôi; tôi không thể nghỉ ngơi, đọc sách hay suy nghĩ; thế nên tôi đã quay trở lại đây. Tôi biết bạn không có ở đây nhưng có cảm giác như mình sẽ được ở gần bạn hơn; và chính bạn là người tôi khao khát — chính bạn là hình bóng mà những con người kia gợi nhắc trong tôi, nhưng lại chẳng thể mang lại.”
Anh đã viết kín tất cả những tờ giấy mình mang theo, và giờ nhấc nốt tờ cuối cùng từ bệ lò sưởi xuống. Em đã thiếp đi, nằm ngủ yên bình trên tấm da cừu trước lò sưởi. Bên ngoài, cơn bão vẫn gào thét; nhưng với một âm điệu ngắt quãng, cứ như thể đang trở nên mệt mỏi với chính sự cuồng nộ của mình. Anh lại cúi đầu xuống trang giấy, với đôi gò má đỏ bừng đầy háo hức, và tiếp tục viết.
“Đó là một hành trình thú vị, hành trình trở về nhà này. Tôi đã đi bộ. Buổi chiều hôm trước, khi vừa đúng lúc mặt trời lặn, chân tôi hơi đau nhức và khát nước, tôi bèn rời khỏi đường cái để tìm nước uống. Tôi đi xuống một cái khe núi sâu thẳm. Có vài hàng cây chạy dọc theo đáy khe, và tôi nghĩ mình sẽ tìm thấy nước ở đó. Mặt trời đã khuất hẳn khi tôi đặt chân xuống tận đáy. Nơi đó tĩnh lặng vô cùng — chẳng một chiếc lá nào lay động. Dưới lòng suối cạn trên núi, tôi nghĩ mình có thể tìm thấy nước. Tôi tới bờ suối, và nhảy phốc xuống lòng suối khô cạn. Nền đất tôi đứng là cát trắng mịn, và hai bên bờ dựng đứng lên như những bức tường của một căn phòng.
“Phía trên là một vách đá cheo leo, và một dòng nước nhỏ rỉ ra từ đó, nhỏ giọt chầm chậm xuống phiến đá phẳng bên dưới. Từng giọt rơi xuống nghe như tiếng chuông bạc nhỏ xíu. Có một cái cây mọc bên bờ in bóng cắt nét trên nền trời trắng xóa. Tất cả những cái cây khác đều im lìm; nhưng riêng cái cây này lại rung rinh và run lập cập trước bầu trời. Vạn vật đều tĩnh lặng; nhưng những chiếc lá ấy cứ rung lên, rung lên mãi. Tôi đứng trên lớp cát; không tài nào bước đi nổi. Khi trời đã hoàn toàn tối mịt, và các vì sao đã mọc lên, tôi mới lầm lũi bò ra. Bạn có thấy lạ không khi điều đó lại khiến tôi hạnh phúc đến thế? Đó là bởi vì tôi không thể diễn tả cho bạn biết tôi cảm thấy mình ở gần biết bao với những thực thể mà chúng ta không thể nhìn thấy nhưng luôn cảm nhận được. Đêm nay là một đêm giông bão cuồng nộ. Tôi đã đi bộ băng qua cánh đồng hoang suốt hàng giờ trong bóng tối. Tôi thích cơn gió này, bởi vì dường như tôi đang cố vẫy vùng rẽ lối để tiến về phía bạn. Tôi thừa biết bạn không có ở đây, nhưng tôi sẽ được nghe ngóng về bạn. Hồi tôi còn ngồi trên cỗ xe vận tải chợp chờn nửa tỉnh nửa mê, tôi vẫn thường giật mình tỉnh giấc vì tưởng như đôi bàn tay bạn đang chạm lên người. Trong căn phòng trọ của mình, nhiều đêm tôi thổi tắt đèn, ngồi trong bóng tối, chỉ để thấy gương mặt bạn hiện lên rõ nét hơn. Đôi khi đó là khuôn mặt của cô bé từng đến bên tôi sau sườn gò lúc tôi chăn cừu, ngồi cạnh tôi trong chiếc tạp dề xanh; đôi khi lại là gương mặt của một người trưởng thành hơn. Tôi yêu cả hai. Tôi thật sự vô tích sự; tôi sẽ chẳng bao giờ làm được trò chiến tích gì; nhưng bạn sẽ lao động, và tôi sẽ coi thành quả của bạn là của chính mình. Đôi khi một niềm hạnh phúc dâng trào tột độ bủa vây lấy tôi khi tôi nhớ ra rằng đâu đó trên thế giới này bạn vẫn đang sống và làm việc. Bạn là của riêng tôi; chẳng có gì trên đời này thuộc về tôi trọn vẹn đến thế. Khi viết xong những dòng này, tôi sẽ đến ngắm nhìn cánh cửa phòng của bạn—”
Anh cứ thế viết; và ngọn cơn gió, sau khi đã trút hết cơn cuồng nộ, lại rên rỉ quanh quẩn khắp ngôi nhà, nghe tựa như một đứa trẻ mệt mỏi vì khóc lóc.
Em bừng tỉnh, ngồi dậy trước lò sưởi, dụi đôi mắt và lắng nghe tiếng gió thổn thức quanh những góc đầu hồi, rồi lan man tản đi xa qua những bức tường đá dài.
“Mới đó mà trời đã yên ắng quá,” cô nói, rồi tự thở dài, một phần vì mệt mỏi và một phần vì đồng cảm với ngọn gió đã kiệt sức. Anh không đáp lại cô; anh đang chìm đắm trong lá thư của mình.
Sau một lúc, cô chầm chậm đứng dậy, đặt tay lên vai anh.
“Anh phải viết nhiều thư lắm đấy,” cô nói.
“Không,” anh đáp; “đó chỉ là một bức thư gửi cho Lyndall mà thôi.”
Cô quay đi, đứng thẫn thờ trước lò sưởi một hồi lâu nhìn vào đống lửa. Nếu bạn có một thứ quả độc phải trao đi, nó sẽ chẳng ngọt ngào hơn dẫu bạn cứ giữ rịt nó lại.
“Waldo yêu dấu,” cô nói, đặt tay lên bàn tay anh, “đừng viết nữa anh.”
Anh hất mái tóc đen lòa xòa trước trán sang một bên và ngước lên nhìn cô.
“Viết nữa cũng chẳng ích gì đâu,” cô nói.
“Sao lại thế?” anh hỏi.
Cô đặt tay che lên những trang giấy anh vừa viết.
“Waldo,” cô nói, “Lyndall đã mất rồi.”