Chầm chậm trên vùng đất phẳng, một cỗ xe bò tiến lại. Ngồi trên chiếc ghế sau là Gregory, hai tay khoanh trước ngực, vành mũ sụp xuống tận mắt. Một cậu nhóc người Kaffir ngồi ghế trước cầm cương, còn ngay dưới chân cậu là con Doss; chốc chốc, nó lại nhô mũi và mắt qua khỏi tấm chắn bùn để quan sát cảnh vật xung quanh, rồi nháy mắt trái đầy vẻ ranh mãnh với những người đồng hành, ngầm ra hiệu rằng nó biết rõ mình đang ở đâu. Không một ai để ý thấy chiếc xe đang đến gần. Waldo, lúc bấy giờ đang cặm cụi làm việc bên chiếc bàn thợ mộc ở nhà để xe, hoàn toàn không hay biết gì cho đến khi tình cờ ngước nhìn xuống và nhận ra con Doss đang đứng trước mặt, đôi chân run rẩy, chiếc mũi nhỏ nhăn lại, cùng những tiếng sủa ngắn đến hụt hơi bày tỏ niềm vui sướng vì ngày đoàn tụ.
Em, người có đôi mắt đã mỏi nhừ vì ngóng trông ra tận khoảng đồng bằng rộng lớn, lúc này đang làm việc trong một căn phòng phía sau và chẳng hề hay biết gì, cho đến khi ngẩng đầu lên và nhìn thấy Gregory với chiếc mũ rơm cùng đôi mắt xanh đang đứng ngay ngưỡng cửa. Anh chào cô một cách điềm tĩnh, treo chiếc mũ lên vị trí quen thuộc sau cửa, và với bất kỳ sự thay đổi nào trong tác phong hay ngoại hình, trông anh có vẻ như chỉ mới rời đi từ hôm trước để lấy thư từ thị trấn. Chỉ có bộ râu của anh đã sạch bóng và khuôn mặt thì gầy đi trông thấy. Anh cởi đôi bã chằng da, bảo rằng buổi chiều hôm nay trời thật oi bức và đường sá thì đầy bụi bặm, rồi xin một ít trà. Họ nói chuyện về len, về gia súc, về bầy cừu, và Em đưa cho anh chồng thư đã gửi đến trong những tháng ngày anh vắng nhà; thế nhưng, về điều đang khắc sâu trong tâm can mỗi người thì chẳng ai thốt lên lời. Sau đó, anh đi ra ngoài để xem mấy cái chuồng gia súc, rồi đến bữa tối, Em dọn cho anh những chiếc bánh ngọt nóng hổi cùng cà phê. Họ trò chuyện về những người hầu, rồi lặng lẽ dùng bữa. Cô không gặng hỏi một câu nào. Khi bữa ăn kết thúc, Gregory bước vào gian phòng phía trước và nằm vật xuống chiếc ghế dài trong bóng tối.
“Anh không muốn thắp đèn sao?” Em cất tiếng hỏi, rụt rè ngó vào trong.
“Không,” anh đáp; rồi một lát sau lại gọi cô, “Em lại đây ngồi đi; anh muốn nói chuyện với em.”
Cô bước đến và ngồi xuống chiếc đôn thấp gần anh.
“Em có muốn nghe điều gì không?” anh hỏi.
Cô thì thầm:
“Vâng, nếu điều đó không làm anh đau lòng.”
“Nó mang lại sự khác biệt gì cho anh chứ?” anh nói. “Dù anh nói hay im lặng, thì có gì thay đổi được đâu?”
Thế nhưng anh vẫn nằm im lặng suốt một hồi lâu. Ánh sáng lọt qua cánh cửa mở hé soi bóng anh cho cô thấy, khi anh đang nằm với cánh tay vắt ngang qua đôi mắt. Cuối cùng anh cũng lên tiếng. Có lẽ việc được nói ra đã phần nào giúp lòng anh nhẹ nhõm hơn.
Gregory đã đi đến Bloemfontein thuộc bang Free State, nơi qua một người môi giới, anh đã lần ra dấu vết của họ. Tại khách sạn nơi Lyndall và người lạ mặt từng trọ, anh đã dừng chân; người ta còn chỉ cho anh chính căn phòng mà họ từng ngủ. Cậu thiếu niên da màu từng đánh xe đưa họ đến thị trấn kế tiếp đã kể cho anh nghe họ từng trọ ở ngôi nhà nào, và Gregory lại tiếp tục lên đường. Tại thị trấn đó, họ đã bỏ xe bò để mua một chiếc xe ngựa nhẹ bốn bánh cùng bốn con ngựa xám, và lòng Gregory khấp khởi mừng vui. Giờ đây quả thực việc truy dấu hành trình của họ sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều. Và anh quay gót hướng về phương bắc.
Tại những trang trại nơi anh dừng chân, các cụ ông cụ bà vẫn nhớ như in chiếc xe ngựa nhẹ bốn bánh cùng bốn con ngựa xám. Ở một nơi, người vợ của bác nông dân Boer kể lại rằng người đàn ông Anh cao gầy, mắt xanh đã mua sữa và hỏi đường đến trang trại kế tiếp. Đến trang trại tiếp theo, người đàn ông Anh đã mua một bó hoa và gửi tặng cô con gái nhỏ nửa đồng mi-rê. Chuyện đó hoàn toàn có thật; người mẹ người Boer đã bắt cô bé lấy nó ra từ trong chiếc hộp để khoe. Ở điểm dừng chân kế tiếp, họ đã qua đêm ở đó. Tại đây, họ kể cho anh nghe rằng con chó bò to lớn, vốn rất ghét mọi người lạ, đã bước vào nhà vào buổi chiều hôm tà và đặt đầu lên lòng người phụ nữ. Cứ thế, ở bất cứ nơi đâu anh cũng thu thập được dăm ba tin tức và lần theo dấu vết họ từng bước một.
Tại một trang trại hẻo lánh nọ, người chủ đất người Boer có khá nhiều chuyện để kể. Người phụ nữ đã nói rằng cô thích chiếc xe bò đang đậu trước cửa. Chẳng thèm hỏi giá, người đàn ông Anh đã vung ra một trăm rưỡi bảng Anh để mua cái món đồ cũ kỹ ấy, rồi mua những con bò trị giá mười bảng với giá tận mười sáu bảng. Lão người Hà Lan cười khà khà thích thú, bởi vì tiền của vụ mua bán ấy đang nằm trong chiếc hộp dưới gầm giường của lão. Gregory cũng mờ ảo cười thầm trong dạ; giờ thì anh không thể mất dấu họ được nữa, vì với chiếc xe bò cồng kềnh đó, họ chắc chắn phải di chuyển vô cùng chậm chạp. Thế nhưng, khi chiều buông xuống và anh đến được một quán trọ nhỏ bên đường, chẳng một ai có thể cung cấp cho anh bất kỳ thông tin nào về những vị lữ khách.
Lão chủ quán, một kẻ cục cằn, lờ đờ vì hơi men của thứ rượu brandy xứ Boer, đang ngồi ngậm tẩu thuốc trên chiếc ghế băng trước cửa. Gregory ngồi bên cạnh, dò hỏi, nhưng lão cứ mịt mù nhả khói. Lão chẳng nhớ gì về những vị khách lạ như thế. Làm sao lão có thể biết được những kẻ đã ghé qua từ bao nhiêu tháng trước chứ? Lão lại tiếp tục nhả khói. Gregory vô cùng mệt mỏi, cố gắng đánh thức trí nhớ của lão, bèn miêu tả rằng người phụ nữ mà anh đang tìm kiếm rất xinh đẹp, sở hữu chiếc miệng nhỏ nhắn cùng đôi bàn chân vô cùng, vô cùng nhỏ. Lão ta vẫn dửng dưng nhả khói với vẻ lầm lì y như lúc đầu. Những cái miệng và đôi bàn chân nhỏ xíu hay cực kỳ nhỏ ấy thì dính dáng gì đến lão cơ chứ. Thế nhưng cô con gái của lão lại đang ngó ra từ ô cửa sổ trên lầu. Cô nàng vừa lười nhác vừa bẩn thỉu, rất thích thò đầu ra ngắm nghía mỗi khi có lữ khách ghé qua để nghe đàn ông bu chuyện, nhưng ngực dạ lại rất mềm yếu. Chợt một bàn tay chìa ra từ khung cửa sổ, và một đôi giày nhung chạm vào vai anh, đôi giày thêu những bông hoa nhỏ xíu bằng chỉ đen. Anh giật phắt chúng ra khỏi bàn tay ấy. Anh thừa biết chỉ có đôi bàn chân của duy nhất một người phụ nữ mới từng xỏ vào chúng.
“Bỏ lại đây vào mùa hè năm ngoái bởi một người phụ nữ,” cô gái nói; “có lẽ chính là người anh đang tìm kiếm đấy. Chưa từng thấy đôi chân nào lại nhỏ đến thế.”
Gregory đứng dậy và gặng hỏi cô nàng.
Họ có thể đã đến bằng xe bò và xe ngựa nhẹ, cô ta không chắc lắm. Nhưng người đàn ông thì vô cùng khôi ngô, dáng người cao ráo, đẹp đẽ, đôi mắt xanh, lúc nào ra ngoài cũng đeo găng tay. Có lẽ là một sĩ quan Anh; chắc chắn không phải người gốc Phi.
Gregory ra hiệu cho cô dừng lại.
Còn người phụ nữ thì sao? À, cô ta cũng khá xinh đẹp, cô gái nọ bảo vậy; phong thái rất lạnh lùng, tẻ nhạt, ít nói. Họ ở lại chừng năm ngày; ngủ ở căn phòng phụ đối diện hiên nhà; thỉnh thoảng cô ta nghĩ họ có cãi cọ nhau—người phụ nữ ấy. Cô đã chứng kiến tất cả khi vào phòng dọn dẹp. Có hôm người đàn ông chạm vào mái tóc cô; cô liền rụt người lại như thể những ngón tay ấy đang tẩm thuốc độc. Lại còn sang tận đầu bên kia căn phòng nếu hắn đến ngồi gần mình. Thường hay thui thủi đi dạo một mình. Cô gái nghĩ đó là một người vợ lạnh lùng đối với một người chồng quá đỗi khôi ngô; rõ ràng nàng thấy thương hại anh ta, bởi anh ta là một người đàn ông đẹp đẽ nhường ấy. Họ rời đi từ sáng sớm tinh sương của một ngày nọ, đi bằng cách nào hay theo hướng nào thì cô ta không tài nào biết được.
Gregory gặng hỏi những người hầu, nhưng chẳng thể khai thác thêm được gì; thế là sáng hôm sau, anh lại lên yên ngựa tiếp tục hành trình. Tại những trang trại mà anh ghé qua, các cụ ông cụ bà tốt bụng thường mời anh dùng cà phê, và mấy đứa trẻ đi chân trần lấp ló sau những chiếc lò nướng cùng đầu hồi nhà để ngắm nhìn vị khách lạ; thế nhưng chẳng ai trông thấy bóng dáng người mà anh đang tìm kiếm. Anh dong ngựa hết đường này sang ngả khác để nhặt lại sợi chỉ mà mình đã tuột mất, thế nhưng chiếc xe ngựa nhẹ và xe bò, người phụ nữ nhỏ nhắn cùng người đàn ông khôi ngô, chẳng một ai nhìn thấy. Khi vào đến các thị trấn, tình hình của anh thậm chí còn tồi tệ hơn.
Quả có lúc niềm hi vọng đã ló dạng với anh. Trên hiên một khách sạn nơi anh trọ qua đêm tại một ngôi làng nọ, có một người đàn ông đang thong thả bước đi với vẻ mặt trang nghiêm và đôn hậu. Thật chẳng khó khăn gì để bắt chuyện với ông ta về thời tiết, rồi sau đó—Ông đã từng thấy những con người như thế này bao giờ chưa, một người đàn ông và một người phụ nữ, một chiếc xe ngựa nhẹ và xe bò, đến nơi này chưa? Người đàn ông đôn hậu lắc đầu. Người phụ nữ trông như thế nào thế, ông gặng hỏi.
Gregory bắt đầu miêu tả. Mái tóc tựa tơ tằm, chiếc miệng nhỏ, môi dưới rất đầy đặn và hồng hào, môi trên màu hồng nhưng rất mỏng và cong lên; trên móng ngón trỏ bàn tay phải có bốn đốm trắng, và đôi lông mày thì uốn cong một cách vô cùng thanh tú.
“Và vâng; có sắc hồng phớt trên má; đôi bàn tay tựa hoa huệ, và nụ cười đẹp như thiên thần.”
“Đúng là nàng rồi! Chính là nàng rồi!” Gregory kêu lên.
Còn có thể là ai vào đây nữa chứ? Anh hỏi nàng đã đi đâu về đâu. Người đàn ông đôn hậu đăm chiêu vuốt râu.
Ông ta sẽ cố gắng nhớ lại xem sao. Không biết đôi tai của nàng có—. Đúng lúc ấy, một cơn ho dữ dội bất chợt ập đến khiến ông ta co rúm người chạy vụt vào nhà. Một tên nhân viên gầy guộc và một tên pha chế bẩn thỉu đang đứng ngoài cửa lớn tiếng cười phá lên. Gregory tự hỏi không biết bọn chúng đang cười cái cơn ho của ông già kia, hay là vì điều gì khác, rồi anh nghe thấy tiếng cười vọng ra từ căn phòng mà ông ta vừa bước vào. Anh phải đuổi theo ông ta để dò la thêm tin tức; thế nhưng anh nhanh chóng nhận ra chẳng còn gì để mà tìm hiểu ở nơi này nữa. Tội nghiệp Gregory thay!
Hết đi ngược lại về xuôi, hết từ quán trọ tồi tàn nơi anh để tuột mất dấu vết cho đến trang trại này rồi trang trại khác, Gregory cứ thế dong ngựa mải miết cho đến khi tâm can mệt mỏi và kiệt quệ. Việc chiếc xe bò có thể rẽ sang một hướng của riêng nó còn chiếc xe ngựa nhẹ đi một ngả khác là một ý niệm chưa từng xuất hiện trong đầu anh. Cuối cùng, anh nhận ra việc cứ lảng vảng mãi ở vùng đất đó chẳng để làm gì, bèn thúc giục bản thân tiến về phía trước.
Một ngày nọ, khi đặt chân đến một thị trấn nhỏ, bầy ngựa của anh đã rũ mỏi, và anh quyết định dừng chân ở đó để chúng nghỉ ngơi. Khách sạn nhỏ của thị trấn là một nơi rực rỡ và ngập tràn ánh nắng, giống như khuôn mặt hào hiệp của người phụ nữ tươm tất làm chủ quán, người cứ thoăn thoắt đi lại và luôn miệng trò chuyện—nói chuyện với những khách hàng trong quán rượu, với mấy cô hầu bếp trong gian bếp, rồi với cả những người qua đường bất cứ khi nào bà có thể với giọng gọi với từ khung cửa sổ; cứ huyên thuyên không ngớt, đúng như bản tính của những người phụ nữ tốt bụng có cái miệng rộng và chiếcếc mũi nhỏ, chẳng bao giờ biết chọn thời điểm hay hoàn cảnh.
Khách sạn có một phòng khách nhỏ phía trước, được dành riêng cho những vị khách muốn có không gian riêng tư. Gregory ngồi ở đó để ăn điểm tâm, trong khi bà chủ quán vừa phủi bụi dọn dẹp căn phòng vừa huyên thuyên về những vụ khai thác kim cương lớn ở vùng Diamond Fields, về thói hư tật xấu của đám đầy tớ gái, và về hành vi đáng hổ thẹn của vị mục sư người Hà Lan trong thị trấn đối với những cư dân gốc Anh. Gregory ăn điểm tâm và chẳng màng bận tâm đến những lời tai bay vách gió ấy. Anh đã đặt câu hỏi của mình và cũng đã nhận được câu trả lời; giờ thì bà ta cứ việc tha hồ nói tiếp.
Chợt cánh cửa ở góc phòng bật mở và một người phụ nữ bước ra—một người gốc Mozambique, với chiếc khăn đỏ quấn quanh đầu. Trên tay bà ta bưng một chiếc khay đựng một lát bánh mì nướng bẻ vụn, nửa tách cà phê, và một quả trứng đã đập vỏ nhưng chưa hề được ăn. Khuôn mặt đen như gỗ mun nở nụ cười mãn nguyện khi bà khép nhẹ cửa lại và cất tiếng, “Chào buổi sáng.”
Bà chủ quán bèn bắt chuyện với bà ta.
“Bà định bỏ đi thật đấy à, Ayah?” bà ta nói. “Mấy đứa hầu cứ xì xào thế; nhưng tôi chắc là bà sẽ chẳng làm chuyện đó đâu.”
Người phụ nữ Mozambique nhe răng cười.
“Chồng tôi bảo tôi phải về nhà.”
“Nhưng cô ấy chẳng có ai khác bên cạnh cả, và cũng chẳng chịu nhận ai khác đâu. Nào,” bà chủ quán nói, “tôi chẳng có thời gian lúc nào cũng kè kè ngồi trong phòng bệnh đâu, cho dù có trả công hậu hĩnh đi chăng nữa.”
Người phụ nữ Mozambique chỉ thân thiện nhe hàm răng trắng phau ra thay cho câu trả lời, rồi bước đi, và bà chủ quán lật đật bước theo sau.
Gregory, cảm thấy vô cùng dễ chịu khi được ở một mình, ngắm nhìn ánh nắng rọi qua khóm hoa lồng đèn bên khung cửa sổ, hắt lên những mảng ván ốp ở góc phòng rồi chạy nhảy khắp nơi. Người phụ nữ Mozambique khi nãy đã khép hờ cửa sau lưng, và chẳng mấy chốc có thứ gì đó từ bên trong chạm vào nó. Cánh cửa dịch chuyển một chút, rồi đứng im, rồi lại dịch chuyển; sau đó, qua khe hở, một chiếc chiếc mũi nhỏ xíu xuất hiện, cùng chiếc tai vàng cụp che khuất một bên mắt; rồi toàn bộ cái đầu thò hẳn ra, nghiêng ngó đầy săm soi, nhăn cái mũi nhỏ xíu tỏ vẻ không hài lòng với Gregory, rồi rụt lại. Thoảng qua cánh cửa hé mở là một mùi giấm nhè nhẹ, còn căn phòng bên trong thì tối tăm và tịch mịch.
Lát sau, bà chủ quán quay trở lại.
“Lại để ngỏ cửa rồi,” bà vừa tất bật xông vào đóng cửa vừa làu bàu; “đúng là lũ da đen muôn đời vẫn hoàn da đen, chẳng bao giờ biết cẩn trọng giữ gìn như người ta cả. Chắc ngài không bị ốm đau gì chứ, thưa ngài?” bà hỏi, liếc nhìn Gregory khi đã khép cửa phòng ngủ lại.
“Không,” Gregory đáp, “không.”
Bà chủ quán bắt đầu thu dọn đồ đạc trên bàn.
“Ai,” Gregory cất tiếng hỏi, “đang ở trong căn phòng đó vậy?”
Vui mừng vì có được một mẩu chuyện phiếm vô hại để kể lể và lại có người sẵn sàng lắng nghe, bà chủ quán liền thêu dệt câu chuyện thêm phần mùi mẫn trong lúc dọn dẹp bàn ăn. Sáu tháng trước, một người phụ nữ đã một mình đến khách sạn này trên một chiếc xe bò, chỉ đi cùng một cậu thiếu niên dẫn đường và một người đánh xe. Tám ngày sau, một sinh linh bé bỏng cất tiếng khóc chào đời.
Nếu Gregory đứng lên và nhìn ra khung cửa sổ, anh sẽ trông thấy một cây khuynh diệp ở khu nghĩa trang; ngay sát bên cạnh đó là một nấm mồ nhỏ xíu. Đứa bé đã được chôn cất ở đó. Một sinh linh bé bỏng—chỉ sống được vẹn vẹn hai tiếng đồng hồ, và người mẹ suýt chút nữa cũng theo con mà đi. Một thời gian sau, sức khỏe cô ấy khá hơn; nhưng rồi có một ngày, cô đột ngột rời giường, tự mặc quần áo mà chẳng hé răng nói với ai nửa lời, rồi lặng lẽ bước ra ngoài. Hôm đó là một ngày mưa phùn lất phất; lát sau, người ta nhìn thấy cô đang ngồi trên nền đất ướt sũng dưới gốc cây khuynh diệp, với những giọt mưa rỉ rả nhỏ xuống từ vành mũ và chiếc khăn choàng. Họ đến để dìu cô về, nhưng cô kiên quyết không chịu bước đi cho đến khi tự mình muốn thế. Khi trở về phòng, côổ đã ngã bệnh nằm liệt giường và không bao giờ gượng dậy được nữa; bác sĩ bảo rằng cô sẽ mãi mãi chẳng thể qua khỏi.
Cô ấy rất kiên nhẫn, tội nghiệp làm sao. Khi có ai bước vào hỏi thăm xem sức khỏe thế nào, cô luôn đáp rằng “Tôi đỡ hơn rồi,” hoặc “Gần như khỏi hẳn rồi!” rồi cứ thế nằm lặng thinh trong căn phòng tranh tối tranh sáng, chẳng làm phiền đến bất kỳ ai. Người phụ nữ Mozambique là người chăm sóc cho cô, và cô kiên quyết không cho bất cứ ai khác chạm vào người mình; thậm chí không cho phép bất kỳ ai nhìn thấy bàn chân để trần của cô. Cô có những biểu hiện rất lạ lùng ở nhiều phương diện, nhưng bù lại cô trả tiền rất hậu hĩnh, thật tội nghiệp; và giờ đây khi người phụ nữ Mozambique sắp sửa rời đi, cô sẽ buộc phải nhờ cậy vào một người khác.
Bà chủ quán cứ huyên thuyên kể mãi đầy hào hứng, rồi bưng chiếc khay đựng đồ ăn điểm tâm rời đi. Khi bóng bà vừa khuất, Gregory gục đầu lên đôi bàn tay, nhưng anh không phải suy nghĩ lâu.
Trước bữa trưa, anh đã phi ngựa ra khỏi thị trấn đến khoảng đất cao nơi có rất nhiều chiếc xe vận tải đang tháo ách dừng nghỉ. Người đánh xe người Hà Lan của một chiếc xe tỏ vẻ ngạc nhiên trước sự vội vã muốn tống khứ bầy ngựa của vị khách lạ. Chắc là ngựa trộm chứ gì; nhưng dẫu sao việc mua lại chúng với giá hời như thế cũng rất đáng tiền. Thế là bầy ngựa đã đổi chủ, và Gregory rảo bước đi đi với chiếc túi yên ngựa vắt ngang qua cánh tay. Khi đã khuất hẳn tầm mắt khỏi những chiếc xe tải, anh rẽ khỏi con đường lớn và băng qua vùng đồng cỏ veld, nơi những thảm cỏ khô trổ bông đang dập dờn vẫy gọi khắp mọi hướng; đi được nửa quãng đường qua khoảng đồng bằng, anh bắt gặp một khe xói sâu do dòng nước lũ sau những trận mưa khoét rãnh, nhưng hiện tại đã khô cạn lòng. Gregory nhảy thốc xuống lớp đáy đỏ rực của nó. Đó là một nơi an toàn và vắng lặng. Sau khi quan sát xung quanh, anh ngồi xuống dưới bóng râm của một bờ đất nhô ra và dùng chiếc mũ để quạt mát, bởi buổi chiều trời rất oi bức và anh đã phải rảo bước rất nhanh. Dưới chân anh, những con kiến mang đầy bụi bặm đang bận rộn bò qua bò lại, còn bờ đất đỏ cao ngất trước mặt thì được phủ kín bởi một mạng lưới rễ cây và sợi xơ bị những trận mưa xói mòn trơ trụi. Phía trên đầu anh là bầu trời châu Phi xanh ngắt một màu; bên cạnh là chiếc túi yên ngựa trĩu nặng quần áo phụ nữ. Gregory ngước nhìn lên bầu trời xanh thẳm với vẻ nửa oán trách.
“Có phải ta, có phải ta chính là Gregory Nazianzen Rose không hả?” anh tự hỏi.
Thật là kỳ lạ làm sao, khi anh lại ngồi ở cái khe xói trên vùng đồng bằng hẻo lánh ấy!—kỳ lạ tựa như những hình thù biến ảo khôn lường của đám mây mùa hè. Cuối cùng, vì quá kiệt sức, anh thiếp đi lúc nào không hay với cái đầu tựa vào bờ đất. Khi tỉnh dậy, bóng râm đã phủ dài qua khe xói, và mặt trời đã chạm đến ranh giới của vùng đồng bằng. Giờ thì anh phải đứng dậy và hành động thôi. Anh rút từ túi ngực ra một chiếc gương soi nhỏ bằng đồng xu sáu xu, rồi treo nó lên một trong những rễ cây chìa ra từ vách đất. Sau đó, anh mặc vào người một trong những chiếc váy theo lối cổ cùng chiếc cổ áo lớn có viền ren khoét lỗ tinh xảo. Tiếp đến, anh lấy ra một lưỡi dao cạo. Từng cụm bím râu nâu mềm mại cứ thế rơi lả tả xuống lớp cát, và những con kiến nhỏ xíu liền tha chúng đi để lót ổ. Lúc này, chiếc gương phản chiếu một khuôn mặt được viền quanh bởi chiếc mũ nhún bèo, trắng trẻo hệt như của một người phụ nữ, với cái miệng chúm chím, môi trên rất ngắn và chiếc cằm lẹm.
Chẳng mấy chốc, bóng dáng của một người phụ nữ với chiều cao tương đối đang lầm lũi băng qua vùng đồng cỏ veld. Khi đi ngang qua một tổ mối khoét rỗng, “cô ta” quỳ thụp xuống, nhét cuộn túi yên ngựa chứa quần áo đàn ông vào trong, rồi lấp miệng tổ mối lại bằng những nhúm đất sao cho trông tự nhiên nhất có thể. Giống như một kẻ tội đồ đang che giấu hành vi tội lỗi của mình, người hành động giật mình ngoái lại nhìn quanh, nhưng xung quanh hoàn toàn trống vắng, ngoại trừ một con chồn meerkat đã nhô người lên khỏi hang và đứng bằng hai chân sau để chăm chú quan sát. Anh thậm chí còn không muốn để mặc cho ngay cả con vật ấy nhìn thấy, và khi anh đứng lên, nó liền lẩn khuất mất tăm vào trong hang. Sau đó, anh thong thả cất bước, để khi bước chân vào các con phố của làng thì trời đã nhá nhem tối. Ngôi nhà đầu tiên là của người thợ rèn, và trước cửa nhà đang mở rộng có hai đứa trẻ lười biếng đang ngả ngớn đùa giỡn. Khi anh rảo bước hối hả qua con phố trong màn sương chiều đang buông xuống, anh nghe tiếng chúng cười vang dội và kéo dài sau lưng mình. Anh hoảng hốt ngoái lại nhìn, suýt chút nữa thì cắm cổ chạy tháo thân, nhưng vướng víu vì những lớp váy lạ lẫm cứ quấn chặt lấy đôi chân. Và hóa ra chẳng có gì ghê gớm, đó chỉ là một đốm tàn lửa bay đậu lên đầu một trong hai đứa trẻ chứ không phải bọn chúng đang cười nhạo dáng vẻ kỳ quặc của anh.
Cửa khách sạn mở toang, ánh đèn rọi hắt ra cả ngoài đường phố. Anh gõ cửa, và bà chủ quán bước ra. Bà ngóng cổ nhìn ra ngoài để tìm chiếc xe ngựa vừa chở vị khách đến; thế nhưng trái tim Gregory lúc này đã can đảm hơn rất nhiều vì anh đang ở rất gần căn phòng yên tĩnh ấy. Anh nói với bà rằng mình đi cùng những chiếc xe vận tải đang đậu ngoài thị trấn.
Anh đã đi bộ vào và muốn thuê phòng trọ qua đêm.
Đó là một lời nói dối rành rành, được thốt ra một cách trôi chảy và trơn tru; anh sẵn sàng thốt ra năm mươi lời dối trá như thế, dẫu cho thiên sứ ghi chép tội phước có đang đứng ở căn phòng bên cạnh với ngòi bút đã thấm đẫm mực. Điều đó thì có xá gì với anh? Anh chỉ nhớ rằng cô đang nằm ở căn phòng đó và lúc nào cũng nói: “Tôi đỡ hơn rồi.”
Bà chủ quán dọn bữa tối cho anh vào căn phòng khách nhỏ nơi anh từng ngồi vào buổi sáng. Khi thức ăn đã được bày biện lên bàn, bà kéo chiếc ghế bập bênh ngồi xuống theo thói quen vừa đan len vừa trò chuyện, để có thể thu lượm dăm ba tin tức mang vào quán rượu kể cho khách hàng nghe. Dưới khuôn mặt trắng trẻo ẩn khuất sau chiếc mũ vành sâu viền ren kỳ quặc, bà chẳng hề nhận ra vị khách của buổi sáng ngày hôm nay. Người mới đến tỏ ra rất cởi mở. Cô ta nói mình hành nghề y tá; đến Transvaal vì nghe tin vùng này đang cần những y tá giỏi. Cô vẫn chưa tìm được việc làm. Không biết bà chủ quán có hay ở thị trấn này có công việc nào dành cho cô hay không?
Bà chủ quán đặt cuộn đan xuống và vỗ hai bàn tay đẫy đà vào nhau cái đét.
Nếu đây không phải là ngón tay của sự quan phòng từ Chúa trời, hệt như thể bạn đang tận mắt nhìn thấy nó thòng xuống từ bầu trời ấy, bà nói. Ở đây đang có một người phụ nữ ngã bệnh cần tìm y tá ngay trong ngày hôm nay, mà mãi vẫn không tìm được ai vừa ý, và giờ thì—chà, nếu chuyện này vẫn chưa đủ để cải đạo toàn bộ những kẻ vô thần và tự do tư tưởng ở Transvaal, thì bà chịu thua luôn đấy!
Rồi bà chủ quán tiếp tục tuôn ra một tràng chi tiết cụ thể.
“Tôi chắc chắn cô sẽ hợp với cô ấy thôi,” bà nói thêm; “cô chính xác là kiểu người mà người ta đang tìm. Cô ấy có đống tiền để trả công cho cô; có mọi thứ mà tiền bạc có thể mua được. Và tôi mới nhận được một bức thư kèm theo tấm séc trị giá năm mươi bảng vào hôm trước từ một người nào đó, bảo tôi hãy dùng số tiền ấy chi tiêu cho cô ấy và tuyệt đối không để cô ấy biết. Cô ấy hiện đang ngủ, nhưng tôi sẽ dẫn cô vào để thăm chừng cô ấy một lát.”
Bà chủ quán đẩy cửa căn phòng bên cạnh bước vào, và Gregory lầm lũi bước theo sau. Gần chiếc giường đặt một chiếc bàn nhỏ, trên đó có cây đèn đang vặn nhỏ ngọn; chiếc giường là một loại giường bốn cọc lớn với rèm trắng, và chiếc chăn đắp làm bằng sa-tanh màu đỏ thẫm sang trọng. Thế nhưng Gregory chỉ đứng ngay sát phía trong cửa với cái đầu cúi thật thấp, chẳng thèm nhìn xa hơn thế.
“Lại gần đây xem nào! Để tôi vặn to ngọn đèn lên một chút cho cô ngắm kỹ cô ấy. Trông đáng yêu lắm phải không?” bà chủ quán nói.
Gần phía cuối giường có một vết lõm trên chiếc chăn sa-tanh đỏ thẫm, và từ đó cái đầu nhỏ cùng đôi mắt sáng rực của con Doss đang ngước lên nhìn đầy ranh mãnh.
Bấy giờ Gregory mới ngước nhìn sinh linh đang nằm trên chiếc gối. Một khuôn mặt trắng ngần, trắng bệch, trong suốt tựa thiên thần với một dải khăn băng quanh trán, và mái tóc mềm mại xõa tung trên gối.
“Chúng tôi buộc phải cắt phăng nó đi,” người phụ nữ vừa nói vừa dùng ngón trỏ chạm vào mái tóc ấy. “Mềm như tơ vậy, hệt như tóc của búp bê sáp.”
Nhưng trái tim Gregory lúc này đang rỉ máu.
“Bác sĩ bảo rằng cô ấy sẽ chẳng bao giờ gượng dậy được nữa,” bà chủ quán nói.
Gregory thốt lên một tiếng duy nhất. Ngay lập tức, đôi mắt đẹp đẽ mở trừng trừng, đảo quanh căn phòng rồi dừng lại ở những góc tối.
“Ai ở đây thế? Ai vừa mới nói chuyện vậy?”
Gregory đã thụt lùi ra sau tấm rèm; bà chủ quán liền kéo rèm sang một bên và lôi xềnh xệch anh lên phía trước.
“Chỉ là vị cô đây thôi, thưa cô—một y tá chuyên nghiệp. Cô ấy sẵn lòng ở lại chăm sóc cho cô, nếu cô thấy thỏa thuận được các điều kiện.”
Lyndall chống người nhổm dậy trên khuỷu tay, ném một cái nhìn sắc lẹm và dò xét về phía anh.
“Trước đây tôi chưa từng gặp cô bao giờ sao?” cô hỏi.
“Chưa.”
Cô mệt mỏi ngả người ngã quỵ xuống gối.
“Có lẽ hai người tự bàn bạc các điều kiện với nhau thì hơn,” bà chủ quán nói. “Ở đây có một chiếc ghế này. Tôi sẽ quay lại ngay đây.”
Gregory ngồi xuống, đầu cúi thấp và hơi thở dồn dập. Cô không nói gì cả, cứ thế nằm với đôi mắt nhắm hờ, dường như đã quên bẵng sự hiện diện của anh.
“Cô vặn nhỏ ngọn đèn lại một chút được không?” cuối cùng cô lên tiếng; “tôi không chịu được ánh sáng.”
Lúc này trái tim anh bỗng trở nên can đảm hơn trong bóng râm, và anh cất lời. Đối với anh, nghề điều dưỡng chính là công việc trọn đời mà anh đã nguyện lựa chọn. Anh chẳng cần tiền bạc nếu như— Cô cắt ngang lời anh.
“Tôi không nhận sự phục vụ nào mà không trả công,” cô nói. “Tôi từng trả bao nhiêu cho người y tá trước, tôi sẽ trả cho cô bấy nhiêu; nếu cô không thích thì có thể rời đi.”
Và Gregory lí nhí đáp lại một cách khiêm nhường rằng anh sẽ nhận công việc đó.
Sau đó, cô cố gắng xoay người lại. Anh liền đỡ lấy cô! Ôi chao! một thân hình nhỏ bé gầy gò teo tóp, anh có thể cảm nhận rõ sự yếu ớt của nó khi chạm vào. Đôi bàn tay của anh bỗng trở nên vô cùng vinh quang vì những gì chúng vừa làm được.
“Cảm ơn cô! Thật dễ chịu làm sao. Những người khác khi chạm vào cứ làm tôi đau đớn,” cô nói. “Cảm ơn cô!” Rồi một lát sau, cô lại khiêm nhường lặp lại, “Cảm ơn cô; họ làm tôi đau lắm.”
Gregory ngồi xuống trong sự run rẩy. Con cừu cái bé bỏng của anh, họ lại có thể làm nó đau đớn ư?
Bốn ngày sau, vị bác sĩ đã nhận xét về Gregory rằng: “Cô ấy là người y tá giàu kinh nghiệm nhất mà tôi từng tiếp xúc.”
Gregory đứng ở hành lang nghe thấy thế và thầm cười trong dạ. Anh cần gì đến kinh nghiệm cơ chứ? Kinh nghiệm dạy chúng ta trong cả một thiên niên kỷ những điều mà niềm đam mê chỉ dạy ta trong vòng một tiếng đồng hồ. Một người Kaffir dành cả cuộc đời để học cách phân biệt những âm thanh ở chốn xa xôi; thế nhưng hắn sẽ chẳng bao giờ nghe được tiếng bước chân của tôi, mỗi khi người tôi yêu nghe thấy tiếng tôi đang đến bên cửa sổ của nàng giữa đêm đen băng qua thảm cỏ ngắn.
Ban đầu, trái tim Gregory quặn thắt mỗi khi ngày qua ngày, thân thể ấy lại càng gầy gò nhẹ bẫng, và thứ nước cháo anh đút cho miệng nàng ăn ngày càng ít đi; thế nhưng dần dần rồi anh cũng quen với điều đó, và cảm thấy hạnh phúc. Bởi vì đam mê chỉ có một tiếng khóc, duy nhất một tiếng khóc—“Ôi, được chạm vào em, Người Hỡi!”
Trong căn phòng tĩnh mịch ấy, Lyndall nằm trên giường với con chó nhỏ cuộn tròn dưới chân, còn Gregory ngồi ở góc tối của mình để lặng lẽ canh chừng.
Nàng rất ít khi ngủ, và suốt những ngày dài đằng đẵng ấy, nàng cứ nằm đăm đăm nhìn vệt nắng tròn xoe rọi qua mắt cáo trên tấm chớp cửa, hoặc nhìn khối móng sư tử chạm trổ khổng lồ dưới chân chiếc tủ quần áo. Những suy nghĩ gì đang ẩn chứa trong đôi mắt ấy nhỉ? Gregory thắc mắc; anh không dám cất lời hỏi.
Thỉnh thoảng, con Doss nằm ngủ dưới chân nàng lại mơ thấy cả hai đang ngồi trên chiếc xe ngựa, lao vút đi giữa vùng đồng cỏ veld, với những con ngựa đen khịt mũi phì phò và ngọn gió thốc thẳng vào mặt; thế là nó giật mình choàng tỉnh trong giấc ngủ và sủa vang lên. Rồi khi bừng tỉnh, nó lại liếm tay chủ nhân gần như với vẻ ân hận, và lủi thủi rúc nhẹ về chỗ cũ của mình.
Gregory đinh ninh rằng nàng không hề bị đau đớn gì, bởi nàng chưa từng rên rỉ; chỉ là thỉnh thoảng, khi ánh đèn rọi lại gần, anh tưởng như mình nhìn thấy những nét co rút quanh đôi môi và hàng lông mày của nàng.
Anh ngủ trên chiếc ghế dài đặt ngay bên ngoài cửa phòng nàng.
Có một đêm, anh thoáng nghe thấy một âm thanh phát ra, bèn rón rén đẩy cửa hé nhìn vào. Nàng đang cất tiếng khóc oà lên, hệt như thể chỉ có nàng và nỗi đau đớn của nàng đang cô độc giữa cõi đời này. Ánh đèn rọi hắt lên chiếc chăn đỏ thẫm, và đôi bàn tay nhỏ bé đang đan chặt ôm lấy đầu. Đôi mắt mở trừng trừng ngước lên trần nhà, và những giọt nước mắt nặng nề từ từ tuôn rơi.
“Tôi không thể chịu đựng thêm được nữa, không thể chịu thêm chút nào nữa,” nàng cất giọng trầm đục nói. “Ôi, Chúa ơi, Chúa tôi! Chẳng phải tôi đã nhẫn nại chịu đựng trong im lặng đó sao? Chẳng phải tôi đã chắt chiu qua bao tháng ngày dài đằng đẵng này sao? Nhưng giờ đây, giờ đây, ôi Chúa ơi, tôi không thể nào chịu nổi nữa rồi!”
Gregory quỳ rạp xuống thềm cửa, lín thở lắng nghe.
“Tôi không cầu xin sự khôn ngoan, không cầu tình yêu nhân thế, không cầu công việc, không cầu tri thức, không cầu tất cả những gì tôi từng khao khát,” nàng khóc nấc lên; “chỉ xin một chút thảnh thơi khỏi những cơn đau đớn! Chỉ xin vỏn vẹn một tiếng đồng hồ không đau đớn! Rồi sau đó tôi có phải chịu đựng đớn đau thế nào cũng được.”
Nàng ngồi phắt dậy, cắn ngập hàm răng vào bàn tay nhỏ bé mà Gregory hằng yêu quý.
Anh rón rén lui ra cửa trước, đứng ngẩn ngơ ngắm nhìn bầu trời đầy sao tĩnh lặng. Khi anh quay trở lại, nàng đã nằm tư thế như cũ, đôi mắt bình thản nhìn chằm chằm vào móng vuốt sư tử. Anh bước đến sát bên giường.
“Đêm nay cô thấy đau nhiều lắm phải không?” anh hỏi nàng.
“Không, không đau mấy.”
“Tôi có thể làm gì cho cô không?”
“Không, chẳng có gì cả.”
Nàng vẫn mím chặt đôi môi, dùng ngón tay ra hiệu về phía con chó đang nằm ngủ say dưới chân mình. Gregory bế nó lên và đặt nằm sát bên người nàng. Nàng ra hiệu cho Gregory vạch rộng vạt cổ chiếc áo ngủ ra, để con chó có thể rúc chiếc mõm đen của nó vào giữa hai bầu ngực nàng. Nàng đan chặt hai tay qua lưng nó. Gregory lững thững bước ra, để mặc chúng nằm đó bên nhau.
Hôm sau, khi người ta hỏi thăm tình hình sức khỏe của nàng, nàng đáp “Tôi đỡ hơn rồi.”
“Phải có ai đó nói cho cô ấy biết sự thật mới được,” bà chủ quán lên tiếng; “chúng ta không thể để linh hồn cô ấy bước sang cõi vĩnh hằng mà chẳng hay biết gì, nhất là khi tôi thấy mọi chuyện về đứa trẻ hình như vẫn chưa được rõ ràng cho lắm. Ông phải vào nói cho cô ấy biết đi, thưa bác sĩ.”
Thế là vị bác sĩ nhỏ con, bị thúc ép hết lần này đến lần khác, cuối cùng cũng đành bước vào trong. Khi bước ra khỏi phòng, ông ta giơ nắm đấm dọa ngay vào mặt bà chủ quán.
“Lần tới nếu cô còn muốn dở mấy cái trò quỷ quái gì, thì tự mà làm lấy đi,” ông nói, rồi lại giơ nắm đấm lắc lư trước mặt bà ta một lần nữa trước khi hậm hực bỏ đi với những tiếng chửi thề.
Khi Gregory bước vào phòng ngủ, anh chỉ thấy nàng đã đổi tư thế, toàn bộ cơ thể co quắp lại và nép sát vào vách tường. Anh không dám làm phiền nàng. Cuối cùng, sau một hồi lâu, nàng xoay người lại.
“Mang thức ăn lại đây cho tôi,” nàng bảo, “tôi muốn ăn. Hai quả trứng, bánh mì nướng, và thịt—xin hãy cho hai lát bánh mì nướng thật lớn.”
Đầy ngạc nhiên, Gregory mang vào một chiếc khay đựng tất cả những gì nàng vừa đòi hỏi.
“Đỡ tôi ngồi dậy, và đặt nó lại gần tôi,” nàng nói; “tôi sẽ ăn sạch chúng.” Nàng cố gắng dùng các ngón tay kéo mấy món ăn lại gần mình, rồi sắp xếp lại đĩa thức ăn. Nàng cắt bánh mì nướng thành những dải dài, đập vỡ cả hai quả trứng, tự tay đút một mẩu bánh mì nhỏ xíu vào miệng mình, và đút từng miếng thịt được bón tận răng cho con chó bằng chính đôi tay nàng.
“Đã mười hai giờ chưa vậy?” nàng cất tiếng hỏi; “hình như tôi thường không ăn sớm thế này đâu. Hãy mang nó đi cất đi—không, đừng mang đi đâu cả—cứ để ở trên bàn ấy. Khi đồng hồ điểm mười hai giờ, tôi sẽ ăn.”
Nàng run rẩy ngả người nằm xuống. Lát sau, nàng lại cất lời:
“Đưa quần áo cho tôi.”
Anh ngước nhìn nàng.
“Phải; ngày mai tôi sẽ mặc đồ vào để đứng lên. Lẽ ra tôi nên dậy ngay bây giờ, nhưng có vẻ hơi muộn rồi. Đặt chúng lên chiếc ghế kia kìa. Mấy cái cổ áo của tôi nằm trong chiếc hộp nhỏ, còn đôi bốt thì ở đằng sau cửa.”
Đôi mắt nàng chăm chú dõi theo từng cử động của anh khi anh lần lượt gom từng món đồ lại và đặt lên chiếc ghế theo đúng chỉ dẫn của nàng.
“Đặt nó lại gần hơn nữa xem nào,” nàng nói; “tôi không nhìn rõ;” và nàng cứ thế nằm ngắm nghía đống quần áo với bàn tay kê dưới má.
“Giờ thì mở rộng tấm chớp cửa ra đi,” nàng bảo; “tôi chuẩn bị đọc sách đây.”
Giọng nói ngọt ngào ấy nay lại mang âm hưởng của ngày xưa cũ. Anh vâng lời nàng; bật mở tấm chớp cửa, rồi xốc gối đỡ nàng ngồi dậy giữa lớp đệm.
“Bây giờ mang sách lại đây cho tôi,” nàng nói, các ngón tay nôn nóng ra hiệu; “cuốn sách dày, cả mấy cuốn tạp chí và kịch nữa—tôi muốn đọc tất cả.”
Anh chồng chất chúng vây quanh nàng trên giường; nàng thèm thuồng kéo sát chúng lại gần, đôi mắt sáng rực lên nhưng khuôn mặt thì trắng bệch tựa đóa hoa huệ mọc trên đỉnh núi.
“Lấy cả cuốn to ở trên tủ đựng đồ kia nữa. Không, anh không cần phải giúp tôi cầm sách đâu,” nàng nói; “tôi có thể tự cầm lấy được cơ mà.”
Gregory lủi thủi quay về góc phòng, và trong chốc lát, âm thanh sột soạt lật giở từng trang sách lại vang lên.
“Anh ra mở hộ tôi cửa sổ đi,” nàng nói, giọng gần như có vẻ hờn dỗi, “rồi ném quách cuốn sách này ra ngoài đi. Nó ngớ ngẩn làm sao ấy. Tôi cứ ngỡ đó là một cuốn sách giá trị cơ chứ; thế nhưng các câu chữ chỉ được xâu chuỗi lại một cách nhạt nhếch, chẳng có chút ý nghĩa nào cả. Đúng vậy—ném như thế đấy!” nàng lên tiếng tỏ vẻ hài lòng khi thấy anh tung nó văng ra tận ngoài đường phố. “Chắc lúc trước đầu óc tôi có vấn đề lắm mới nghĩ cuốn sách đó hay ho cơ chứ.”
Rồi nàng quay sang đọc sách, kiên quyết tì đôi khuỷu tay nhỏ bé lên cuốn sách dày cộp và nhíu chặt mày lại. Đây là tác phẩm của Shakespeare—chắc chắn nó phải hàm chứa ý nghĩa gì đó.
“Tôi ước gì anh lấy chiếc khăn tay buộc thật chặt quanh đầu hộ tôi, đầu tôi đau quá.”
Anh vừa ngồi xuống ghế chưa bao lâu thì đã trông thấy những giọt nước mắt rỉ ra từ bên dưới đôi bàn tay đang che khuất đôi mắt, rơi tí tách xuống trang sách.
“Tôi không quen với ánh sáng chói chang thế này, nó làm đầu tôi hơi quay cuồng,” nàng nói. “Ra ngoài đóng tấm chớp cửa lại đi.”
Khi anh quay trở lại, nàng đã co ro quắt quéo giữa lớp đệm.
Anh chẳng nghe thấy chút âm thanh khóc lóc nào phát ra, chỉ thấy đôi vai đang run lên bần bật. Anh kéo rèm che tối mịt căn phòng lại.
Khi Gregory bước về chiếc ghế dài của mình đêm hôm đó, nàng dặn anh hãy gọi cô dậy thật sớm; cô sẽ thay quần áo trước giờ điểm tâm. Thế nhưng, khi sáng hôm sau vừa đến, nàng lại bảo trời hơi lạnh, và cứ nằm thừ ra cả ngày để ngắm nghía đống quần áo đang vắt trên chiếc ghế. Mặc dù vậy, nàng vẫn sai người đi gọi mấy con bò cộ của mình ở vùng quê về; họ sẽ khởi hành vào ngày Thứ Hai để đi xuống vùng Colony.
Đến buổi chiều, nàng bảo anh mở toang cửa sổ và kéo chiếc giường áp sát lại đó.
Đó là một buổi chiều xám xịt nặng nề, những đám mây mưa đục ngầu sà thấp sát những mái nhà, còn con phố nhỏ thì vắng ngắt lạnh tanh. Thỉnh thoảng, một cơn gió thốc tháo lướt qua lại cuốn theo những chiếc lá khô, xoay tít chúng vòng quanh dưới những gốc cây rồi thả rơi phịch xuống rãnh nước; sau đó mọi thứ lại chìm vào tĩnh mịch. Nàng nằm đó đăm đăm hướng ánh nhìn ra ngoài.
Chợt tiếng chuông nhà thờ bắt đầu ngân vang đìu hiu, và một đám tang nối dài lầm lũi tiến lên con phố nhỏ trong làng. Người ta đang khiêng một cụ già đến nơi an nghỉ cuối cùng. Nàng dõi theo bóng họ cho đến khi đoàn người rẽ khuất vào hàng cây bên cổng.
“Đó là ai thế?” nàng cất tiếng hỏi.
“Một cụ già,” anh đáp, “một cụ già rất lớn tuổi; người ta bảo ông ấy đã chín mươi tư rồi; còn tên họ thì tôi không biết.”
Nàng trầm ngâm suy tư một lúc, đôi mắt nhìn đăm đăm bất động.
“Đó là lý do vì sao tiếng chuông lại reo vui đến thế,” nàng nói. “Khi người già qua đời, đó là một điều may mắn; họ đã sống trọn vẹn quãng đời của mình rồi. Chỉ khi người trẻ tuổi ngã xuống, những quả chuông mới rơi ra những giọt máu.”
“Nhưng người già vẫn tha thiết yêu cuộc sống chứ?” anh hỏi; bởi vì được nghe nàng cất lời nói chuyện là một điều ngọt ngào biết bao.
Nàng chống người nhổm dậy trên khuỷu tay.
“Họ yêu cuộc sống, họ chẳng muốn chết đâu,” nàng đáp, “nhưng điều đó thì có nghĩa lý gì chứ? Họ đã sống trọn quãng đời của mình rồi. Họ thừa biết đời người chỉ có bảy mươi năm, nếu tính cả sức khỏe là tám mươi; đáng lẽ họ phải tự lên kế hoạch cho cuộc đời mình từ trước chứ!”
“Nhưng còn người trẻ,” nàng nói tiếp, “những người trẻ tuổi, bị đốn ngã một cách tàn nhẫn khi chưa kịp nhìn ngắm, khi chưa kịp trải đời—khi chưa kịp tìm thấy—chính vì họ mà những giọt chuông đang nhỏ máu. Tôi vừa nghe tiếng chuông ngân lên và biết đó là một cụ già. Khi người già khuất núi— Hãy lắng nghe tiếng chuông kìa! Nó đang cười đấy—‘Thật phải lẽ, thật phải lẽ; ông ta đã sống trọn vẹn đời mình rồi.’ Chúng không bao giờ có thể đổ chuông hoan hỉ thế này cho người trẻ được đâu.”
Nàng kiệt sức ngã quỵ xuống gối; ánh sáng hừng hực trong đôi mắt vụt tắt, và nàng nằm đó đờ đẫn nhìn ra ngoài phố. Chốc chốc, những người tham gia đám tang bắt đầu tản mác quay về và khuất dạng sau những ngôi nhà; rồi mọi thứ lại chìm vào tĩnh mịch, và màn đêm bắt đầu buông xuống trùm lên con phố nhỏ của làng. Sau đó, khi căn phòng đã chìm trong bóng tối mờ mịt đến mức họ chẳng thể nhìn rõ khuôn mặt nhau, nàng cất tiếng, “Đêm nay trời sẽ mưa đấy;” rồi bồn chồn cựa quậy trên gối. “Thật khủng khiếp làm sao khi những hạt mưa lạnh lẽo trút xuống người bạn.”
Anh ngẩn ngơ tự hỏi ý nàng là gì, và họ cứ thế ngồi lặng im trong căn phòng đang sẫm tối dần. Nàng lại cựa quậy.
“Anh ra lấy chiếc áo choàng của tôi đi—chiếc áo choàng xám mới treo sau cửa—rồi mang nó ra ngoài nhé. Anh sẽ tìm thấy một nấm mồ nhỏ dưới gốc cây khuynh diệp cao; nước mưa đang nhỏ giọt từ những chiếc lá dài nhọn hoắt xuống đấy; hãy dùng chiếc áo đó phủ lên trên đi.”
Nàng cựa quậy đầy bứt rứt hệt như đang oằn mình trong cơn đau.
Gregory vâng lời và căn phòng lại chìm trong tĩnh lặng. Đây là lần đầu tiên nàng nhắc đến đứa con của mình.
“Nó bé xíu à,” nàng nói; “nó sống ngắn ngủi lắm—chỉ vọn vẹn ba tiếng đồng hồ. Người ta đặt nó nằm sát bên tôi, nhưng tôi chẳng mảy may nhìn thấy mặt nó; tôi chỉ có thể cảm nhận sự hiện diện của nó bên cạnh mình.” Nàng ngập ngừng; “chân nó lạnh ngắt hà; tôi phải cầm lấy đôi bàn chân ấy trong lòng bàn tay để ủ ấm, và bàn tay tôi khum lại bao trùm lấy chúng vì chúng quá đỗi bé bỏng.” Giọng nói thoáng chút run rẩy đứt quãng. “Nó rúc sát vào người tôi; nó muốn bú mút, nó muốn được sưởi ấm.” Nàng bỗng trở nên cứng cỏi—“Tôi chẳng yêu thương gì nó; bố nó không phải là hoàng tử của tôi; tôi chẳng màng đến nó; nhưng mà nó bé bỏng quá.” Nàng khẽ cử động bàn tay. “Đáng lẽ họ phải hôn nó một cái, một trong số họ, trước khi đem nó đi chôn cất. Trong suốt cuộc đời ngắn ngủi bé tí tẹo ấy, nó chưa từng làm hại bất kỳ ai. Đáng lẽ họ phải hôn nó chứ, ít ra là một trong số họ.”
Gregory cảm nhận hình như có ai đó trong phòng đang nghẹn ngào bật khóc.
Đêm muộn hôm đó, khi tấm chớp cửa đã được cài then, ngọn đèn đã được thắp sáng và những hạt mưa đang tí tách quất vào mái nhà, anh lấy chiếc áo choàng treo sau cửa rồi lặng lẽ bước ra ngoài. Trên đường quay về, anh ghé qua bưu điện của làng và mang về một bức thư. Đứng ở hiên nhà, anh săm soi nhìn dòng địa chỉ người nhận. Làm sao anh có thể không nhận ra nét chữ của ai được cơ chứ? Chẳng phải từ lâu lắm rồi anh đã từng săm soi nghiên cứu những ký tự đó trên mấy mảnh giấy vụn trong phòng khách cũ hay sao? Một nỗi đau đớn như thiêu như đốt đang cào xé lồng ngực Gregory. Nếu giờ đây, vào giờ phút chót này, lại có kẻ bước đến, chen chân vào giữa hai người bọn họ thì sao! Anh mang bức thư vào phòng ngủ và trao tận tay nàng. “Mang ngọn đèn lại gần đây hơn xem nào,” nàng nói. Khi đọc xong bức thư, cô cất tiếng đòi lấy hộp đựng viết.
Thế rồi Gregory ngồi xuống bên ánh đèn ở phía bên kia tấm rèm, nghe tiếng ngòi bút chì sột soạt di chuyển trên mặt giấy. Khi anh hé rèm nhìn sang, nàng đang nằm ngẩn ngơ suy tư trên gối. Bức thư mở rộng nằm vắt vẻo bên người; nàng khẽ liếc nhìn nó bằng đôi mắt dịu dàng. Người đàn ông với đôi mi rủ buông hững hờ ấy hẳn đã phải chịu đựng những đả kích vô cùng lớn lao trước khi đặt bút viết ra những dòng chữ này:
“Hãy để anh quay về bên em nhé! Em yêu ơi, hãy để đôi tay anh ôm trọn lấy em và che chở cho em khỏi cả thế giới này. Khi đã là vợ anh, sẽ không một ai dám mạo phạm đến em. Anh đã học được cách yêu em một cách khôn ngoan hơn, dịu dàng hơn ngày trước; em sẽ được hưởng sự tự do tuyệt đối. Lyndall, người phụ nữ vĩ đại nhỏ bé của anh, vì chính bản thân em, hãy làm vợ anh nhé!
“Tại sao em lại gửi trả số tiền đó về cho anh? Em thật tàn nhẫn với anh; làm như thế là không phải phép đâu.”
Nàng khẽ vênh chiếc bút chì màu đỏ nhỏ xíu giữa những ngón tay, và khuôn mặt bỗng trở nên vô cùng dịu dàng. Thế nhưng:
“Không thể được đâu,” nàng viết; “tôi vô cùng cảm kích tình cảm mà anh đã dành cho tôi; nhưng tôi không thể chấp nhận được. Anh sẽ gọi tôi là điên rồ, ngốc nghếch—thiên hạ ngoài kia cũng sẽ nghĩ thế; thế nhưng tôi thừa biết bản thân mình cần gì và con đường nào tôi buộc phải bước đi. Tôi không thể kết hôn với anh được. Tôi sẽ mãi mãi yêu anh vì kỷ niệm của sinh linh từng nằm bên tôi suốt ba tiếng đồng hồ ấy; nhưng mọi chuyện chỉ dừng lại ở đó mà thôi. Tôi cần phải thấu hiểu và nhìn nhận rõ ràng, tôi không thể bị ràng buộc vào một người mà tôi yêu thương hệt như cách tôi yêu anh. Tôi chẳng hề sợ hãi thế giới này—tôi sẽ chiến đấu với cả thế giới. Sẽ có một ngày—có lẽ còn rất xa xôi—tôi sẽ tìm thấy thứ mà tôi hằng khao khát suốt cả cuộc đời; một điều gì đó cao cả hơn, mạnh mẽ hơn tôi, trước đấng ấy tôi có thể quỳ rạp xuống. Anh chẳng hề mất mát gì khi không có được tôi lúc này; tôi chỉ là một người phụ nữ yếu đuối, ích kỷ và lầm lạc. Sẽ có một ngày tôi tìm thấy một chốn để tôn thờ, và khi đó tôi sẽ—”
“Y tá,” nàng cất tiếng gọi; “cất hộ tôi chiếc hộp đựng viết đi; tự dưng tôi thấy buồn ngủ quá; ngày mai tôi sẽ viết tiếp.” Nàng quay mặt vào gối; đó là cơn buồn ngủ ập đến bất chợt của một cơ thể đã kiệt quệ sức lực. Nàng đã chìm vào giấc ngủ chỉ trong tích tắc, và Gregory nhẹ nhàng cất hộp viết đi, rồi ngồi lặng thặng trên ghế canh chừng. Hết giờ này sang giờ khác trôi qua, nhưng anh chẳng hề có ý định nghỉ ngơi, cứ thế ngồi nghe tiếng mưa ngớt hạt và màn đêm tĩnh mịch trùm lấp vạn vật. Quá mười hai giờ mười lăm phút, anh đứng dậy, liếc nhìn lần cuối chiếc giường nơi nàng đang say ngủ vô cùng bình yên; rồi quay người bước về phía chiếc giường gấp của mình. Chưa kịp chạm tay tới cửa, nàng đã giật mình chồm dậy và gọi giật anh quay lại.
“Anh chắc chắn là đã cài then chưa đấy?” nàng cất tiếng hỏi, ánh mắt đầy vẻ kinh hoàng chết lặng nhìn ra khung cửa sổ. “Nó sẽ không bị bật tung ra vào nửa đêm chứ, tấm chớp cửa ấy—anh chắc chắn chứ?”
Anh dịu dàng dỗ dành cô. Vâng, nó đã được chốt chặt rồi.
“Cho dù đã đóng chặt đi chăng nữa,” nàng thì thầm, “anh cũng không thể ngăn cản nó được đâu! Em cảm giác nó đang len lỏi bò vào lúc bốn giờ sáng đấy, cứ rón rén bò lên, bò lên mãi; lạnh buốt thấu xương!” Nàng rùng mình run rẩy.
Anh đinh ninh là nàng đang mê sảng, bèn nhẹ nhàng đặt thân hình nhỏ bé đang run rẩy ấy nằm xuống giữa lớp chăn ấm áp.
“Ban nãy em mơ thấy nó chưa được cài then,” nàng nói, nhìn thẳng vào đôi mắt anh; “và nó cứ thế luồn hẳn vào trong, thế là em chỉ có một mình đối diện với nó.”
“Em đang sợ hãi điều gì thế?” anh ân cần hỏi.
“Bình Minh Xám,” nàng đáp, ngoái nhìn ra cửa sổ. “Em chưa từng sợ hãi bất cứ thứ gì, chưa từng, ngay cả khi còn là một đứa trẻ bé xíu, nhưng lúc nào em cũng khiếp sợ điều đó. Anh sẽ không để nó mò vào với em chứ?”
“Không, không đâu; anh sẽ ở lại với em,” anh tiếp tục trấn an.
Nhưng nàng đang dần bình tâm trở lại. “Không, anh phải đi ngủ đi chứ. Em chỉ giật mình tỉnh giấc thôi; chắc anh mệt mỏi lắm rồi. Em cứ như trẻ con ấy mà, có gì đâu;” thế nhưng nàng lại run lên bần bật.
Anh ngồi xuống bên cạnh nàng, một lát sau nàng cất tiếng: “Anh xoa bóp đôi chân hộ em được không?”
Anh quỳ rạp xuống cuối giường và nâng niu đôi bàn chân bé xíu trong lòng bàn tay; giờ đây chúng đã sưng phồng và trông không còn đẹp đẽ gì nữa, thế nhưng khi chạm vào, anh vẫn cúi đầu đặt lên đó những nụ hôn trân trọng.
“Được anh hôn lên thấy dễ chịu hơn hẳn; cảm ơn anh. Sao mọi người lại cứ yêu quý em nhiều đến thế nhỉ?” Rồi nàng lơ mơ lẩm bẩm một mình: “Mình không hẳn là kẻ xấu xa tột cùng, không phải người xấu hoàn toàn—điều gì khiến tất cả bọn họ đều yêu quý mình đến vậy cơ chứ?”
Quỳ ở đó, vừa xoa bóp nhè nhẹ vừa áp má vào bàn chân nhỏ bé, cuối cùng Gregory cũng thiếp đi lúc nào không hay. Anh không thể biết mình đã quỳ ở đó bao lâu; nhưng khi giật mình choàng tỉnh, nàng không hề nhìn anh. Đôi mắt nàng đang hướng trân trân về phía góc phòng xa xăm, mở trừng trừng đầy tập trung, ánh lên một thứ ánh sáng kì lạ phi trần thế.
Anh hoảng hốt ngoái nhìn quanh. Nàng đang nhìn thấy thứ gì ở đó vậy? Thiên sứ của Chúa đến để gọi nàng đi ư? Hay một điều gì đó đáng sợ? Anh chỉ nhìn thấy tấm rèm màu tía cùng những bóng râm đổ xuống từ đó. Anh rón rén thì thầm, gặng hỏi nàng đang nhìn thấy gì ở đó.
Và nàng cất tiếng, bằng một giọng nói lạ lẫm không giống chút nào ngày thường: “Em nhìn thấy khải huyền về một tâm hồn nghèo khổ, yếu đuối đang oằn mình vươn tới sự thiện lương. Nó không bị đứt đoạn giữa chừng, và cuối cùng nó đã thấu hiểu, qua những giọt nước mắt và vô vàn đớn đau, rằng sự thánh thiện chính là lòng trắc ẩn bao la dành cho người khác; rằng sự vĩ đại là biết đón nhận những điều bình dị của cuộc đời và bước đi một cách chân chính giữa chúng; rằng”—Nàng khẽ cử động bàn tay trắng trẻo đặt lên trán mình—“hạnh phúc chính là một tình yêu cao cả và sự phục vụ tận tụy. Nó không bị đứt đoạn giữa chừng; và nó đã yêu những gì nó đã thấu hiểu—nó đã yêu và—”
Hóa ra chỉ có thế thôi sao? Chỉ có ngần ấy thứ nàng nhìn thấy ở góc phòng đó thôi ư?
Sáng hôm sau, Gregory thông báo với bà chủ quán rằng nàng đã mê sảng suốt cả đêm. Thế nhưng, khi anh bước vào để đút điểm tâm, nàng đã ngồi nhổm dậy tựa lưng vào gối, với một phong thái mà anh chưa từng thấy trước đây.
“Đặt nó lại gần đây cho tôi, và sau khi ăn điểm tâm xong tôi sẽ thay quần áo,” nàng nói.
Nàng hăm hở ăn sạch tất cả những gì anh mang tới.
“Tôi đang tự ngồi dậy một mình đấy thôi,” nàng bảo. “Đưa thịt của nó đây nào;” và nàng tự tay đút thức ăn cho con chó, cẩn thận cắt nhỏ từng miếng cho nó.
“Bây giờ thì kéo chiếc ghế lại đây và mặc quần áo giúp tôi đi. Cứ bắt tôi nằm lì trong căn phòng này quá lâu, ngắm nhìn mãi cái vệt nắng khốn khổ rọi qua tấm chớp cửa ấy, chính nó đang làm tôi ngã bệnh đấy. Lúc nào cũng chỉ cái móng sư tử chết tiệt đó!” nàng nói với vẻ ghê tởm hướng về phía chân tủ. “Lại đây mặc quần áo cho tôi nào.” Gregory quỳ rạp xuống sàn nhà trước mặt nàng, cố gắng xỏ chiếc vớ vào một bên chân, nhưng đôi bàn chân sưng phồng nhỏ bé ấy kiên quyết không chịu chui vào.
“Thật buồn cười làm sao khi từ ngày ngã bệnh tôi lại trở nên béo tốt thế này nhỉ,” nàng vừa cúi xuống săm soi đầy tò mò vừa lẩm bẩm. “Có lẽ là do thiếu vận động chăng.” Nàng tỏ vẻ đăm chiêu và lặp lại, “Có lẽ là do thiếu vận động.” Nàng muốn Gregory cũng phải hùa theo ý kiến đó. Nhưng anh chỉ tìm một đôi giày rộng hơn; rồi tìm cách nhét đôi giày vào, ôi chao, vô cùng dịu dàng, nâng niu đôi bàn chân bé xíu.
“Đấy,” nàng cúi đầu ngắm nhìn chúng khi đã đi giày vào xong, nở nụ cười rạng rỡ hệt như một đứa trẻ thơ ngắm nghía đôi giày mới tinh của mình, “giờ thì tôi có thể đi dạo một quãng xa rồi đấy. Trông đẹp làm sao!”
“Không,” nàng thốt lên khi nhìn thấy chiếc váy mềm mại mà anh đã chuẩn bị sẵn, “tôi sẽ không mặc bộ đó đâu. Hãy lấy cho tôi một trong những chiếc váy trắng—chiếc có đính nơ hồng ấy. Thậm chí tôi chẳng buồn nghĩ rằng mình từng ngã bệnh nữa cơ. Chính cái thói cứ miên man suy nghĩ mãi về mọi thứ mới biến chúng thành sự thật,” nàng nói. “Khi bạn thu gom tâm trí lại, và quyết tâm rằng một điều gì đó sẽ không tồn tại, thì nó sẽ tự khắc lùi bước trước bạn; nó hoàn toàn không có thật. Mọi thứ đều có thể xảy ra nếu người ta kiên quyết,” nàng nói. Nàng mím chặt đôi môi nhỏ bé lại, và Gregory răm rắp vâng lời; lúc này nàng quá đỗi nhỏ bé và mỏng manh, mặc quần áo cho nàng chẳng khác nào đang diện đồ cho một con búp bê nhỏ. Khi đã mặc xong, anh định bồng nàng bước xuống giường, nhưng nàng đẩy thốc anh ra, bật cười vô cùng khẽ khàng. Đó là lần đầu tiên nàng cất tiếng cười trong suốt những tháng ngày ảm đạm thê lương ấy.
“Không, không; tôi có thể tự leo xuống được,” nàng nói, cẩn thận trượt người xuống sàn nhà. “Anh thấy chưa!” Nàng ném một cái nhìn thách thức đầy đắc thắng khi đứng vững ở đó. “Giữ cao tấm rèm lên xem nào, tôi muốn ngắm mình trong gương.”
Anh bèn xốc rèm lên và đứng giữ lấy. Nàng đăm đăm nhìn vào chiếc gương soi gắn trên bức tường đối diện.
Một bóng hình nhỏ nhắn kiêu kỳ trong bộ cánh hồng trắng. Một khuôn mặt nhỏ bé trong suốt, được tôi luyện qua những đớn đau trở nên đẹp đẽ tựa một vị thiên thần. Khuôn mặt ấy đang ngắm nhìn chính mình; và nàng nhìn lại, khẽ bật cười khúc khích. Con Doss phấn khích run lẩy bẩy, cứ chạy vòng quanh người nàng sủa vang. Nàng bước một bước về phía cửa, dang rộng hai tay để giữ thăng bằng.
“Tôi sắp đi đến nơi rồi này,” nàng nói.
Rồi nàng bắt đầu quờ quạng trong vô thức.
“Ôi, tôi không nhìn thấy gì cả! Tôi không nhìn thấy gì nữa rồi! Tôi đang ở đâu thế này?” nàng hét lên.
Khi Gregory chạy đến đỡ thì nàng đã ngã quỵ với khuôn mặt đập vào chân góc tủ quần áo sắc nhọn, làm trán rách một đường dài tuươm máu. Anh vô cùng xót xa nâng bọc musơ-lin và dải lụa dập nát bé nhỏ ấy lên rồi đặt dịu dàng lên giường. Con Doss trèo lên, ngồi thừ ra ngắm nhìn bọc nhỏ. Đôi bàn tay Gregory vô cùng nhẹ nhàng cởi bỏ xiêm y trên người nàng.
“Ngày mai em sẽ khỏe hơn thôi, và khi đó chúng ta sẽ thử lại nhé,” anh nói, nhưng nàng chẳng buồn liếc nhìn anh lấy một cái hay cựa quậy.hơi thở.
Khi đã thay đồ ngủ và đặt nàng nằm lên giường, con Doss trườn người nằm dài ngang qua đôi bàn chân nàng và rên rỉ nho nhỏ.
Nàng cứ nằm im lìm như thế suốt cả buổi sáng, rồi kéo dài sang tận buổi chiều.
Hết lần này đến lần khác, Gregory rón rén đến sát mép giường ngắm nhìn nàng; thế nhưng nàng chẳng thèm cất lời với anh. Đó là trạng thái hôn mê hay chỉ là giấc ngủ say đang ẩn giấu dưới hàng mi khép hờ kia. Gregory không tài nào phân biệt nổi.
Cuối cùng vào buổi tối, anh cúi người xuống sát bên nàng.
“Bầy bò cộ đã về rồi,” anh nói; “chúng ta có thể khởi hành vào ngày mai nếu em muốn. Anh có nên chuẩn bị sẵn chiếc xe bò ngay tối nay không?”
Anh lặp lại câu hỏi ấy hai lần. Bấy giờ nàng mới ngước nhìn anh, và Gregory bàng hoàng nhận ra mọi hy vọng đã vụt tắt hoàn toàn trong đôi mắt đẹp đẽ ấy. Thứ ánh lên trong đó không phải trạng thái hôn mê, mà chính là sự tuyệt vọng.
“Được, chúng ta đi thôi,” nàng nói.
“Mọi chuyện chẳng còn khác biệt gì nữa rồi,” vị bác sĩ lẩm bẩm; “dù ở lại hay đi chăng nữa; mọi thứ đã đến sát nút lắm rồi.”
Thế là ngày hôm sau, Gregory bế thốc nàng trên tay ra chiếc xe bò đang đậu mở ách trước cửa. Khi anh đặt nàng nằm xuống tấm thảm kartel, nàng phóng tầm mắt nhìn xa xăm ra tận cuối chân trời vùng đồng bằng. Đó là câu nói duy nhất trong ngày hôm nay của nàng.
“Ngọn núi màu xanh lam kia, ở tít đằng xa ấy; chúng ta hãy dừng lại khi đến đó, đừng dừng trước đó nhé.” Nàng lại nhắm nghiền đôi mắt lại. Anh hạ thấp các tấm bạt che trước và sau xe xuống, rồi cỗ xe kèn kẹt chuyển bánh từ từ lăn đi. Bà chủ quán và đám người da đen đứng lặng trên hiên nhà dõi theo bóng xe.
Cỗ xe lớn lầm lũi lăn bánh một cách vô cùng tĩnh lặng trên vùng đồng cỏ xanh ngút ngàn. Người đánh xe trên chiếc ghế phía trước không hề vung roi đánh hay hò hét giục giã bầy bò, còn Gregory ngồi cạnh với hai tay khoanh trước ngực. Phía sau họ, trong chiếc xe đóng kín bưng, nàng đang nằm cùng con Doss dưới chân, vô cùng tĩnh mịch với đôi bàn tay đan chặt. Bản thân anh, Gregory, không dám bước vào trong đó. Giống như Hagar khi đặt đứa con báu vật của mình xuống chốn hoang mạc, anh ngồi ở một khoảng trời xa xăm:—“Bởi Hagar đã nói rằng: Ta không đành lòng chứng kiến cái chết của đứa trẻ.”
Chiều buông xuống, vậy mà ngọn núi xanh lam vẫn chưa tới, và suốt cả ngày hôm sau họ vẫn tiếp tục chầm chậm hành trình, nhưng nó vẫn còn ở rất tít tắp phía xa. Phải đến tận chiều tối họ mới tới nơi; ngọn núi giờ đây không còn mang một màu xanh lam nữa, mà trở thành một dải thấp tè và nâu sẫm, phủ đầy những thảm cỏ dài phất phơ và những hòn đá gồ ghề. Họ cho xe tiến sát chân núi để dừng chân qua đêm. Đó là một khoảng không gian kín gió và ấm áp.
Khi màn đêm buông xuống, khi những con bò kiệt sức đã được buộc vào bánh xe, và người đánh xe cùng cậu thiếu niên dẫn đường đã cuộn mình trong mấy chiếc chăn nằm dài bên đống lửa rồi chìm vào giấc ngủ, Gregory mới cẩn thận cài chốt cố định các tấm bạt che xe. Anh thắp một cây nến dài gần đầu giường, rồi tự mình nằm xuống sàn xe ở phía cuối. Anh tựa đầu vào tấm kartel, lắng nghe tiếng nhai cỏ tóp tép của bầy bò mỏi mệt cùng tiếng lửa nổ lách tách, cho đến khi cơn buồn ngủ ập đến đè bẹp, anh chìm sâu vào giấc ngủ mê mệt. Khi ấy, vạn vật trong chiếc xe bỗng chốc trở nên vô cùng tĩnh mịch. Con Doss ngủ say dưới chân chủ nhân, và chỉ có hai con muỗi luồn lách qua khe hở của tấm bạt trước đang bay vo ve đầy ảm đạm.
Màn đêm đã về khuya khi Lyndall bừng tỉnh sau một giấc ngủ dài yên bình. Cây nến vẫn đang cháy bập bùng ở đầu giường, con chó vẫn nằm cuộn tròn dưới chân nàng; thế nhưng nó đang run bần bật; có lẽ cái giá lạnh từ nơi nó đang nằm đang thấm ngược lên cơ thể. Nàng nằm đó với đôi bàn tay đan chặt, hướng ánh mắt ngược lên trần xe; nàng nghe tiếng bò nhai cỏ và nhìn thấy hai con muỗi đang vo ve ảm đạm hết vòng này đến vòng khác, còn tâm trí nàng—tâm trí nàng ngược dòng thời gian trôi tuột về quá khứ xa xăm.
Suốt những tháng ngày đau đớn oằn mình đó, một lớp sương mù đã bao phủ lấy tâm trí nàng; giờ đây nó đã được cuộn tròn lại, và trí tuệ minh mẫn ngày nào đã bừng tỉnh sau cơn mê sảng dài đằng đẵng. Nó nhìn ngược về quá khứ, nó nhận thức rõ hiện tại; và giờ đây chẳng còn một tương lai nào nữa cả. Linh hồn kiêu hãnh mạnh mẽ ngày nào đã tụ họp lại lần cuối cùng; nó biết rõ mình đang đứng ở chốn nào.
Chầm chậm chống người nhổm dậy trên khuỷu tay, nàng lấy từ tấm bạt một chiếc gương được ghim treo ở đó. Những ngón tay của nàng đã tê cứng và lạnh ngắt. Nàng đặt chiếc gối trước ngực, rồi dựng chiếc gương tựa vào đó. Thế rồi khuôn mặt trắng bệch trên chiếc gối đối diện với khuôn mặt trắng bệch trong tấm gương. Bọn chúng đã từng ngắm nhìn nhau như thế biết bao lần trước kia. Đó từng là khuôn mặt của một đứa trẻ, ngó ra từ bên dưới chiếc tạp dề xanh; đó từng là khuôn mặt của một thiếu nữ, với bóng chiều vương vấn trong đôi mắt, cùng điều gì đó từng cất lời rằng: “Chúng ta nào có sợ hãi gì đâu, anh và em; chúng ta đang ở bên nhau; chúng ta sẽ chiến đấu, anh và em.” Giờ đây vào đêm nay, mọi chuyện lại kết thúc thế này đây.
Đôi mắt đang lịm dần trên gối đăm đăm nhìn vào đôi mắt đang lịm dần trong gương; chúng thừa hiểu giờ phút của mình đã điểm. Nàng nhấc một bàn tay lên, ấn những ngón tay tê cứng của mình vào mặt kính. Chúng đang dần trở nên cứng đờ. Nàng cố gắng cất tiếng nói với nó, nhưng sẽ chẳng bao giờ có thể thốt lên lời được nữa. Chỉ có ánh sáng khao khát kỳ diệu vẫn ngời sáng trong đôi mắt ấy. Thân xác giờ đây đã lịm tắt, thế nhưng linh hồn, trong trẻo và không một chút vẩn đục, vẫn đang hướng ra ngoài nhìn ngắm.
Thế rồi chầm chậm, không một tiếng động, đôi mắt đẹp đẽ khép lại. Gương mặt bất động mà tấm gương phản chiếu mang một vẻ đẹp và sự bình yên kỳ diệu đến ngỡ ngàng. Bình Minh Xám khẽ khàng len lỏi trùm lên nó và ngắm nhìn cảnh tượng ấy.
Liệu nàng đã tìm thấy thứ mình hằng mỏi mòn kiếm tìm—một đấng tối cao để tôn thờ chưa? Liệu nàng đã thực sự chấm dứt sự tồn tại của mình chưa? Nào ai có thể trả lời cho chúng ta? Có một bức màn sương mù đáng sợ đang bao trùm lên gương mặt của Cõi Vĩnh Hằng.