“Tôi vào được chứ? Mong là tôi không làm phiền anh, người bạn quý mến của tôi,” Bonaparte cất lời vào một đêm muộn, thò chiếc mũi đỏ hỏn vào cửa căn lều nhỏ nơi hai cha con người Đức đang ngồi ăn dở bữa tối.
Đã tròn hai tháng từ ngày hắn được bổ nhiệm làm thầy giáo trong nhà Tant Sannie, và quyền lực của hắn ngày một lớn dần. Hắn chẳng còn lui tới căn lều này nữa, suốt tối chỉ ngồi sát bên Tant Sannie nhâm nhi cà phê, nghênh ngang đi lại với hai tay đút sau vạt chiếc áo khoác đen của người Đức, đến cả một tên da đen ngả mũ chào buổi sáng cung kính mà hắn cũng phớt lờ chẳng thèm ngó ngàng. Thế nên, khi nhìn thấy chiếc mũi đỏ của Bonaparte xuất hiện ở cửa, người Đức không khỏi vô cùng kinh ngạc.
“Vào đi, vào đi chứ,” ông vui mừng lên tiếng. “Này con, con xem trong ấm còn chút cà phê nào không. À, hết rồi đấy à. Nhóm lửa đi cháu. Chúng ta ăn tối xong rồi, nhưng mà—”
“Bạn thân mến của tôi,” Bonaparte vừa nói vừa cởi mũ, “tôi đến đây không phải để ăn tối, cũng chẳng vì chút tiện nghi vật chất tầm thường, mà là để có một giờ đồng hồ sẻ chia tâm sự huynh đệ với một tâm hồn đồng điệu. Bận rộn trăm bề và bao nỗi suy tư nặng trĩu, chỉ vì những điều đó đôi khi khiến tôi không thể giãi bày tâm can với người mà tôi vô cùng đồng cảm. Chắc anh đang tự hỏi bao giờ tôi mới trả lại hai bảng Anh—”
“Ồ, không, không! Nhóm lửa đi con, nhóm lửa đi. Lát nữa chúng ta sẽ có một ấm cà phê nóng,” người Đức xoa xoa hai tay, nhìn quanh quẩn như thể không biết phải bày tỏ niềm vui sướng trước chuyến viếng thăm bất ngờ này thế nào cho trọn vẹn.
Đã ba tuần nay, câu chào “Buổi tối tốt lành” đầy rụt rè của người Đức chỉ nhận lại một cái cúi đầu kiêu kỳ; cái cằm của Bonaparte mỗi ngày một hếch lên cao hơn; và bóng dáng hắn chưa từng bén mảng tới ngưỡng cửa căn lều này kể từ hôm hắn sang vay hai bảng Anh. Người Đức bước đến đầu giường và lấy xuống một chiếc túi vải màu xanh treo ở đó. Những chiếc túi vải xanh vốn là món đồ đặc trưng của ông. Ông cất giữ hơn năm mươi chiếc như vậy ở các góc phòng khác nhau — chiếc đựng những viên đá kỳ lạ, chiếc đựng đám hạt giống đã để dành từ mười lăm năm trước, chiếc đựng đinh rỉ, khóa cài và những mảnh dây cương cũ — nói chung là một bộ sưu tập vô cùng phong phú, và được ông hết sức trân niêm.
“Chúng ta có thứ này không đến nỗi nào đâu,” người Đức mỉm cười đầy ẩn ý, thò tay vào túi bốc ra một nắm hạnh nhân và nho khô; “Tôi mua mấy thứ này cho lũ gà đấy. Chúng lớn cả rồi, nhưng vẫn cứ nghĩ ông già lúc nào cũng có quà ngon cho chúng. Còn ông già này — chà, đôi khi một cậu thanh niên to xác cũng thích ăn đồ ngọt chứ bộ, phải không nào? Ha, ha!” người Đức vừa cười khúc khích trước trò đùa của chính mình, vừa vun đầy hạt nhân lên đĩa. “Đây là hòn đá — hai hòn đá để đập vỏ — chẳng có kiểu cải tiến phát minh thời thượng nào đâu — chà, đồ kẹp hạt của Adam đấy; ha, ha! Nhưng tôi nghĩ thế này là dùng được rồi. Chúng ta sẽ không để chúng nguyên vỏ đâu. Cứ nhấm nháp vài hạt theo cách truyền thống chẳng cần cải tiến chiêm tinh gì sất.”
Nói đoạn, người Đức ngồi xuống một bên bàn, Bonaparte ngồi bên đối diện; trước mặt mỗi người là dặt dẹo vài hòn đá dẹt, và chiếc đĩa đặt ở giữa.
“Đừng ngại, cứ tự nhiên,” người Đức nói, “đừng ngại nhé. Tôi không quên cậu thanh niên bên đống lửa đâu; tôi đập phần cho nó đấy. Túi vẫn còn đầy mà. Ơ, lạ thật,” ông thốt lên bất ngờ khi đập vỡ một hạt dẻ to; “ba nhân lận! Trước giờ tôi chưa từng thấy hạt nào thế này. Phải giữ lại mới được. Quý hiếm lắm đấy.” Ông cẩn thận bọc hạt dẻ vào một mẩu giấy, rồi trân trọng đút vào túi áo ghi-lê. “Quý giá, quả là rất quý giá!” ông vừa lẩm bẩm vừa lắc đầu.
“Ôi, bạn tôi ơi,” Bonaparte cất lời, “thật là niềm hạnh phúc biết bao khi được lần nữa ngồi lại bên anh.”
Mắt người Đức rưng rưng, còn Bonaparte chộp lấy tay ông siết chặt đầy ấm áp. Thế là họ tiếp tục công việc đập hạt và ăn. Một lát sau, vừa nhét một nắm nho khô đầy ụ vào miệng, Bonaparte vừa nói:
“Tôi vô cùng đau lòng, bạn thân mến ạ, khi biết anh và Tant Sannie đã có đôi chút lời qua tiếng lại vào chiều nay.”
“Ồ, không, không có gì đâu,” người Đức đáp; “mọi chuyện ổn cả rồi mà. Chỉ mất vài con cừu thôi; nhưng tôi sẽ tự đền bù. Tôi giao mười hai con cừu của mình, và sẽ làm bù phần của tám con kia.”
“Việc anh phải tự bỏ ra đền bù số cừu bị mất xem ra có phần bất công đấy chứ,” Bonaparte nói; “đâu phải lỗi do anh.”
“Thì thế này,” người Đức giải thích. “Chiều tối qua tôi ra chuồng đếm cừu — thấy thiếu mất hai mươi con. Tôi hỏi người chăn cừu; cậu ta bảo chúng đang nhập chung với đàn khác; cậu ta khẳng định chắc nịch như vậy; sao tôi có thể nghĩ là nó nói dối cơ chứ? Chiều nay tôi sang đếm đàn bên kia. Cơn cừu nào ở đó đâu. Tôi quay về đây: người chăn cừu đã biến mất; đàn cừu cũng không còn. Nhưng tôi không thể — không, tôi quyết không — tin là nó ăn cắp,” người Đức bỗng trở nên kích động. “Có thể là kẻ khác, nhưng tuyệt đối không phải nó. Tôi hiểu rõ cậu nhóc đó. Tôi biết nó ba năm nay rồi. Nó là đứa trẻ ngoan. Tôi từng chứng kiến nó vô cùng xúc động đến tận tâm can vì phần hồn của mình. Thế mà mụ ta lại định gọi cảnh sát bắt nó ư! Tôi bảo thà tôi tự chịu mất mát còn hơn. Tôi không đời nào để chuyện đó xảy ra; nó đã hoảng sợ mà bỏ trốn rồi. Tôi thấu hiểu tấm lòng nó. Chính là,” người Đức ngập ngừng dịu dàng, “nhờ những lời của tôi mà lần đầu tiên nó cảm nhận được nhu cầu cần có một Đấng Cứu Thế.”
Bonaparte đập thêm vài hạt hạnh nhân, đoạn ngáp dài, ra vẻ hỏi han chỉ để có chuyện trò cho đỡ buồn miệng hơn là thực sự quan tâm đến câu chuyện:
“Thế còn vợ của tên chăn cừu thì sao rồi?”
Người Đức lại bừng bừng nhiệt huyết ngay lập tức.
“Ừ; vợ nó chứ sao. Ả ta vừa sinh con được sáu ngày, thế mà Tant Sannie lại nhẫn tâm đuổi mẹ con họ ra đồng vào giữa đêm nay. Hành động đó,” người Đức đứng phắt dậy, “tôi gọi đó là sự tàn nhẫn — tàn nhẫn đến mức ma quỷ. Tâm hồn tôi căm ghét hành vi ấy tột cùng. Kẻ nào có thể làm ra chuyện nhẫn tâm nhường này, tôi sẵn sàng dùng dao đâm chết hắn!” người Đức nói, đôi mắt xám lóe lên giận dữ, bộ râu đen rậm rạp càng làm tăng thêm vẻ hung bạo sát khí trên khuôn mặt. Nhưng rồi dịu lại ngay lập tức, ông tiếp tục: “Tuy nhiên giờ thì mọi chuyện ổn thỏa rồi; Tant Sannie đã hứa cho phép cô con mụ ở lại vài ngày nữa. Ngày mai tôi sẽ sang chỗ Oom Muller để dò xem đàn cừu có ở bên đó không. Nếu không có, tôi sẽ quay về. Mất thì thôi, có gì đâu. Tôi sẽ tự đền.”
“Tant Sannie quả là một người phụ nữ kỳ lạ,” Bonaparte nói, tay đón lấy túi thuốc lá mà người Đức đưa qua.
“Kỳ lạ ư! Đúng vậy,” người Đức đáp; “nhưng tấm lòng mụ ấy rất nhân hậu. Tôi đã sống ngần ấy năm với mụ, và có thể nói, tôi dành cho mụ một tình cảm chân thành, và mụ ấy cũng đối xử lại như vậy. Tôi dám chắc,” người Đức nói thêm đầy nhiệt tình, “tôi dám chắc rằng không có lấy một linh hồn nào trên trang trại này mà tôi không dành cho họ tình cảm yêu thương.”
“Ôi, bạn của tôi ơi,” Bonaparte cất lời, “khi ơn phu phước của Chúa ngự trị trong tâm hồn, chẳng phải nó hiện diện ở tất cả chúng ta sao? Chẳng phải chúng ta yêu thương cả con giun nhỏ bé dưới gót giày, ngay trong khoảnh khắc ta dẫm lên nó sao? Nào ta có phân biệt giống nòi, giới tính hay màu da đâu? Không hề!
‘Tình yêu kỳ diệu thánh thiêng,
Lấp đầy tâm trí, đời riêng, muôn phần.’”
Một lúc sau, tâm trạng hắn lắng xuống bớt phần nồng nhiệt, rồi hắn nhận xét:
“Người đàn bà da màu phục vụ Tant Sannie xem chừng có bản tính đoan trang, một con người mà—”
“Đoan trang chứ!” người Đức ngắt lời; “Tôi hoàn toàn tin tưởng cô ấy. Trong con người ấy có sự thanh cao, có phẩm giá ngời ngời. Những kẻ giàu sang quyền quý bước đi trên cõi đời này với ánh mắt cao ngạo hẳn cũng phải ước gì đổi được như cô ấy.”
Đến đây người Đức đứng dậy lấy hòn than hồng châm tẩu cho Bonaparte, và họ ngồi bên nhau trò chuyện một hồi lâu. Cuối cùng Bonaparte gõ gõ tẩu thuốc cho rới tàn.
“Đã đến lúc tôi phải cáo từ rồi, bạn thân mến,” hắn nói; “nhưng trước khi đi, chúng ta hãy khép lại buổi tối hiệp thông ngọt ngào và tình huynh đệ này bằng vài lời cầu nguyện, được chứ? Ồ, thật là tốt đẹp và vui thú biết bao khi các anh em được cùng nhau sống trong sự hòa thuận! Nó tựa như giọt sương trên những ngọn núi Héc-môn; bởi chính nơi ấy Chúa đã ban phước lành, tức là sự sống đời đời.”
“Ở lại uống chút cà phê đã chứ,” người Đức níu kéo.
“Không, cảm ơn anh nhé; tôi có việc bận phải làm tối nay,” Bonaparte từ chối. “Cậu con trai quý tử của anh xem chừng đã buồn ngủ rồi kìa. Ngày mai cháu phải đánh xe ra cối xay gió đấy! Quả là một chàng trai nhỏ tuổi lanh lợi.”
“Một đứa trẻ ngoan.”
Nhưng dẫu cậu nhóc có cứ gật gà gật gù trước đống lửa thì chú bé vẫn chưa chợp mắt; và tất cả cùng quỳ xuống cầu nguyện.
Khi đứng dậy sau lời cầu kinh, Bonaparte vươn tay ra bắt lấy Waldo và xoa đầu cậu bé.
“Chúc ngủ ngon, cháu trai,” hắn nói. “Ngày mai cháu đi cối xay gió nên vài ngày nữa chúng ta mới gặp lại. Chúc ngủ ngon nhé! Tạm biệt cháu! Nguyện Chúa ban phước và dẫn dắt cháu; và mong Ngài đưa cháu bình an trở lại với chúng ta, để khi cháu về mọi thứ vẫn nguyên vẹn như lúc cháu đi!” Hắn nhấn mạnh đôi chút ở những từ cuối. “Còn anh, người bạn thân mến của tôi,” hắn quay sang người Đức với vẻ nồng nhiệt nhân lên gấp bội, “tôi sẽ mãi, mãi hoài niệm về buổi tối hôm nay như một khoảng thời gian được làm mới lại trong sự hiện diện của Chúa, như một giờ phút giao hảo thiêng liêng với người anh em trong Chúa Giê-su. Mong sao những khoảnh khắc thế này sẽ còn lặp lại nhiều lần. Nguyện Chúa ban phước cho anh,” hắn nói thêm với niềm tha thiết sâu sắc hơn nữa, “thật dồi dào, thật dồi dào.”
Rồi hắn mở cửa bước ra, tan biến vào màn đêm đen thẫm.
“Hê, hê, hê!” Bonaparte cười khúc khích khi lảo đảo bước đi giữa những hòn đá. “Trên cõi đời này khéo chẳng có nơi nào tụ hội lắm kẻ ngốc nghêch đến thế là cùng, từ thuở Chúa Trời sinh ra giống loài có chân. Hê, hê, hê! Chim chóc chỉ chực lúc sâu bọ bò ra là tha hồ rúc rỉa. Ha, ha, ha!” Đoạn hắn ngẩng cao đầu; ngay cả khi chỉ có một mình hắn cũng thích tạo dáng vẻ đường bệ oai phong; đó đã là bản tính thứ hai của hắn.
Hắn ghé mắt nhìn vào cửa nhà bếp. Mụ hầu gái người Hottentot làm nhiệm vụ phiên dịch giữa Tant Sannie và hắn đã đi vắng, còn bản thân Tant Sannie thì đã lên giường đi ngủ.
“Không sao cả, chú em Bon của ta ơi,” hắn lẩm bẩm khi rảo bước về phòng riêng của mình, “ngày mai tính tiếp. Hê, hê, hê!”