Jean phải bắt đầu ngay một bộ phim ở Washington và chúng tôi phải rời Marshalltown ba ngày sau tang lễ. Nhưng cậu em trai bị chết vẫn còn đấy và sẽ còn ở đấy lâu nữa, tôi lại thấy cậu ta xuất hiện trong những dòng lệ bất chợt, nó đánh thức trong tôi cái tình trạng như khi ta tham chiến với nắm tay siết chặt và trống rỗng, cũng giống như những lần tôi vấp phải một tình trạng không thể vãn hồi. Cái anh chàng chuyên đi chống lại bất công với tính cách kiểu con trẻ mà tôi vẫn giấu kín trong mình, cái kẻ muốn bao bọc toàn thế giới, cánh tay phải của thần Công lý, lại thêm một lần nữa đành thúc thủ trong tình trạng âm thầm cuồng nộ, tự càu nhàu và tự căm ghét chính mình, giống hệt như những kẻ nổi loạn khi chúng đành lẩm bẩm một mình: “Nào, mày còn muốn gì nữa, còn có thể làm gì được nữa.” Tôi nắm lấy tay Jean, niềm an ủi cao quý nhất, và hỏi cô tình hình vườn thú của chúng tôi. Tôi biết rằng cậu con trai tôi, chưa trọn năm tuổi đầu, nhưng hẳn là giống bố nó, đã có xu hướng tự quan sát nội tâm và cũng có thể đã nghe theo lời khuyên của Socrate: “Hãy tự biết lấy mình”, đã nuốt một cái thước dây với hy vọng khám phá ra chiều sâu bên trong của chính mình và đã phải nhập viện. Lũ mèo bình an.
- Còn con Batka?
Khuôn mặt Jean tối sầm lại. Cô ấy vẫn giữ được cái lối bộc trực tình cảm và chân thật không che giấu được tâm trạng mình, với cái cách chuyển rất nhanh từ đang cười sang u buồn, nó là dấu vết cuối cùng của tuổi ấu thơ...
- I don’t want to talk about it... Em không muốn nói đến chuyện ấy nữa.
Tôi sững người.
- Keys đã giết nó rồi à?
- Không.
Cô im lặng, nhìn xuống những dãy núi màu xám và đỏ nhấp nhô bên dưới.
- Nghe này, Jean...
- Trước tiên, anh ta đã bỏ đói con chó. Nghĩa là con Batka từ chối thức ăn khi... khi một người da đen mang đến cho nó. Con chó chỉ còn là một bộ xương. Đã có một cuộc to tiếng kinh khủng giữa Jack Carruthers và Keys vì Jack đã tự mình cho con chó ăn... “Nó phải nhận lấy thức ăn từ tay tôi, hoặc nó chẳng được chút gì hết...”, quan điểm của Keys là thế đấy. Carruthers gọi điện cho em, anh ta hét lên trong máy, và em nghe thấy tiếng anh ta đấm ầm ầm trên mặt bàn... Vâng, chính Jack Carruthers, một người từng trải là thế và chẳng bao giờ nổi giận, người ta vẫn bảo thế... anh coi. Anh ta hét lên trong điện thoại, đập bàn ầm! Ầm! Ầm! “Hãy mang cái con vật khốn kiếp này của cô đi cho tôi, nếu không tôi sẽ cho nó một mũi thuốc độc ngay tối nay... Cô hiểu không, Jean, tống khứ cái của này đi cho tôi...”
Tống khứ cái của này đi cho tôi...
Tôi thấy bọn họ đang khốn khổ tống đày mười bảy triệu người da đen về châu Phi.
- Rồi sao nữa?
- Em bảo, đồng ý. Em lấy xe, đi đến trại chó. Chỉ có điều, vậy đó, Keys không muốn cho người ta mang con chó đi.
- Em kể chuyện gì thế?
- Anh ta không chịu trả lại con chó. Lúc em đến, Keys đang vào phòng Jack và em cứ tưởng cả hai bọn họ đều đã phát điên. Jack Carruthers, cái con người sắt đá, lạnh như tiền ấy, chỉ một chút nữa thôi là lên cơn cuồng loạn, anh có tưởng tượng được không? Không chứ gì. Vậy mà em, em đã trông thấy anh ta như thế đấy. Keys cũng chẳng hơn gì. Jack gào lên, khuôn mặt đã bị liệt một nửa của anh ta cứ giật giật thật đáng sợ, còn Keys mỗi lần mở miệng định nói thì thoạt đầu không thốt ra được tiếng nào và đến khi nói được nên lời thì cứ như là vá lại những từ vỡ ra từng mảnh, vậy đấy. “Không có quyền bỏ con vật ấy chết đói, Carruthers thét lên. Không được làm thế ở chỗ tôi. Ở nơi này. Trước hết, tôi không chấp nhận cái lối huấn luyện đó. - Vậy thì ông chấp nhận lối huấn luyện nào? Keys gào lên, khản đặc. Cái kiểu người ta đã áp dụng với con chó này ở miền Nam chăng?” Em cứ tưởng “Noé” Jack sắp lên con đau tim mất. Khuôn mặt đã bị vá víu của anh ta căng lên đến mức em sợ nó rách toạc ra luôn. Đầu anh ta như trở thành một nắm đấm. Anh ta nén giọng lại, anh biết đấy, như khi người ta phải cố gắng kinh khủng để tự kìm mình lại, và khi anh ta nói thì nghe như từ dưới đất sâu mười mét vọng lên.“Listen to me. Hãy nghe đây, Keys. Anh cứ kết tội tôi phân biệt chủng tộc đi, tôi sẽ cho là anh nói có lý đấy.” Keys đứng đấy, há miệng sửng sốt. “Tôi là kẻ phân biệt chủng tộc. Chỉ có điều không phải như các anh, da trắng hay da đen. Tôi là kẻ phân biệt chủng tộc bởi vì từ lâu rồi cái giống người điếm nhục các anh đã rặn ra tôi từ cái lỗ l. của họ, dẫu họ là vàng, hay xanh, hay lục, hay màu sô cô la. Tôi làm công việc chọn súc vật từ ba mươi năm nay rồi.” Cả hai đã hơi bình tĩnh lại đôi chút. “Ông không thể thả con chó đó ra sống bình thường bây giờ được, Keys nói. Phải chữa chạy cho nó đã. - Đấy là một con chó đã hư hỏng, bệnh hoạn, Keys ạ, và anh hiểu rõ điều đó quá đi rồi. Nó không còn chạy chữa gì được nữa. Không thể vãn hồi được nữa. - Hãy cứ để tôi làm xem. - Anh bỏ đói, bỏ khát nó. Đó là lối tàn bạo. Anh đang thông qua nó trả thù bọn chủ của nó...” Keys tái người đi vì tức giận. “Trả thù bọn chúng ư... tôi không đi tìm con chó của chúng để trả thù bọn chúng đâu... tôi sẽ đi tìm đích thân bọn chúng. Với khẩu súng lục của tôi.” Em định can thiệp, nhưng anh nghĩ xem... Jack đã chỉ ngón tay vào em. “Tôi muốn quý bà mang con vật này đi. Trước hết, con chó sẽ chết đói. Rồi mọi người sẽ biết. Người ta sẽ bảo rằng Jack Carruthers huấn luyện loài vật bằng cách tra tấn. Hội bảo vệ động vật sẽ nhảy xổ vào tôi. Viên thanh tra ở đó đã hỏi tôi chuyện này rồi. Tôi đã phải nói dối. Tôi bảo là con chó bị ốm, nó chẳng ăn uống gì cả. Chuyện này rồi đến chôn vùi cả thanh danh tôi mất.” Đấy là một lý lẽ mà có lẽ Keys hiểu được - it’s bad for business, ảnh hưởng xấu đến công việc làm ăn - bởi anh ta phác một cử chỉ đồng tình. “Tôi biết. Tất cả những gì tôi đề nghị ông là hãy để cho tôi làm thêm mười lăm ngày nữa. Con chó sẽ không chết đâu. Nó khỏe tợn mà.” Lúc đó Keys nói ra một điều thật lạ. Anh ta nói: “Con chó rất đẹp.” Câu nói thành thật đến nỗi rõ ràng là Jack không còn biết trả lời ra sao nữa. Anh ta bảo: “Được rồi.” Đến đó, Keys bỏ đi, và Jack quay lại phía em: “Cô có hiểu ra chút gì không? Anh ta thật sự tha thiết với con chó. Vì sao? Vì sao anh ta lại tha thiết muốn chạy chữa cho nó đến thế? Keys là một anh chàng Hồi giáo da đen. Hình như ở quê anh ta kẻ nào mang về được năm mảng da đầu của người da trắng thì sẽ được thưởng một chuyến du lịch đến Mecca. Lòng căm thù ở trạng thái thuần khiết, phải không? Rất tốt. Vậy thì anh ta muốn chứng minh điều gì, với con chó này? Rằng người ta có thể chữa được lòng căm thù chăng? Rằng đó chỉ là kết quả của một quá trình huấn luyện, và cái ấy có thể chữa được? Được rồi, nhưng vậy thì tại sao anh ta không tự chữa lấy mình đi, anh chàng Keys ấy?” Em đã nói với anh ta rằng, em nghĩ từ “căm thù” chỉ đúng với những dấu hiệu lâm sàng, còn chính căn bệnh là một chứng loạn thần kinh sâu xa hơn, hay lây và... nhưng, anh biết đấy, Jack không nghe em nói. Anh ta bảo: “Con chó này biến mọi người thành điên hết, thế đấy.”
Tôi thấy mình hoàn toàn đứng về phía Keys.
- Anh tin rằng con chó có thể chạy chữa được.
Tôi ngỡ rằng tôi ít khi nhầm đến vậy về một con người. Tôi gán cho Keys những chút xao động lý tưởng chủ nghĩa và não nuột của chính tôi, những rung vê rưng lệ của một kẻ “thương người như thể thương thân” vốn không loại trừ cả những con chó lẫn những con bọ ngựa bị ngã ngửa ra và được ta lật lại giúp, cái thứ bài kinh “Ave Maria” vĩnh cửu của lòng đồng cảm, hữu ái và thánh thiện. Khi tôi nghĩ sẽ cho xuất bản câu chuyện này và người ta sẽ đọc thấy từ ngòi bút tôi những từ sướt mướt ấy, tôi đã nghe thấy tiếng cười mỉa mai của các nhà duy lý chủ nghĩa triệt để, không chừa lề, không chút trang sức nhân đạo chủ nghĩa, những người cứng rắn thật sự, những người thật sự trong những người thật sự, những người đã xây đắp nên thế giới, bởi vì, chớ quên, chính những người mạnh mẽ đã xây đắp nên thế giới, còn ngỡ rằng sự cứu rỗi thì chỉ có thể đến từ tính nữ...
