Tôi trở về Beverly Hills, trong ngôi nhà ở Arden vài tuần sau đó. Tôi không thể sống xa nước Mỹ lâu ngày, bởi vì tôi chưa đủ già để không còn quan tâm tới tương lai, tới những gì sẽ xảy đến với mình. Nước Mỹ đang sống cuộc sống của chúng ta một cách dữ dội, mãnh liệt, đôi lúc đê tiện, nhưng đối mặt với những sự cứng nhắc to lớn không khác gì xác chết của phương Đông, đấy là một lục địa ở tình trạng kịch phát... Bên ấy, một cái gì đó đang tìm cách nảy sinh, một cách đau đớn. Đấy là siêu cường duy nhất trong Lịch sử đã tự đặt vấn đề về những tội ác của mình. Điều đó chưa từng bao giờ xảy ra. Cho nên, ở tận cùng nỗi tuyệt vọng của nó, đó là một đất nước không cho phép ta tuyệt vọng...
Tôi đã gặp lại Chó Trắng. Tôi sẽ phải sống thọ lắm mới có thể quên được cuộc tái ngộ của chúng tôi. Phải đến lúc con trai tôi lớn lên, trở thành một con người giữa bao nhiêu con người khác, cuối cùng cũng xứng đáng với tên gọi đó. Phải đến lúc nước Mỹ thoát ra khỏi thời tiền sử của mình và một thế giới mới cho phép tôi cuối cùng cũng được chết trong niềm an ủi và lòng biết ơn đã được hé nhìn thấy nó.
Từ ngày trở về, tôi đã nhiều lần cố bắt liên lạc điện thoại với Keys. Nhưng tổng đài cứ lặp đi lặp lại mãi cái câu vô vị này: ”You have reached a disconnected number”. ”Số điện thoại bạn vừa gọi đã ngừng kết nối!” Mỗi lần nghe câu đó, tôi lại nghĩ đến cả một thời thanh xuân, và không chỉ riêng ở Mỹ, đã bị tha hóa, “ngừng kết nối”.
Tôi gọi về nhà Jack Carruthers, nhưng Keys không làm việc chỗ anh ấy nữa.
- He is in business for himself... Anh ta đã lập cơ sở riêng. Tôi có địa chỉ của anh ta ở bàn giấy... Chờ một chút nhé... Phố Corinne, sau sân bóng đá, một ngôi nhà sơn xanh, ở Cranton. Phố thứ ba bên phải, ở đại lộ Florence...
Lloyd Katzenelenbogen đến bàn việc với Jean, không thấy cô ấy ở nhà, sẵn sàng đưa tôi đi, anh ta biết khu phố đó. Chúng tôi xuống phía La Brea, chạy theo đường Crenshaw...
- Tôi đã ghé qua đó vài tuần trước để xem một bộ phim Ý, Trận chiến Alger, Lloyd bảo tôi. Trên đám đất, ngoài kia...
Anh ta chỉ cho tôi một khu đất bỏ không đang chờ thời lên giá, phía tay phải...
- ... Hôm đó có chừng hai chục thằng bé da đen mặc quân phục đeo súng gỗ đang tập chiến đấu đường phố dưới sự chỉ huy của một người huấn luyện. Chắc hẳn là một cựu chiến binh Mỹ từ Việt Nam về... Trong khi tôi đang xem phim - phim bị cấm ở Pháp, hình như thế, kể lại cuộc chiến đấu anh dũng của những người Ả Rập chống lại bọn Pháp áp bức, theo phong cách chủ nghĩa tân hiện thực...
Tôi nhăn mặt. Chẳng có lý do gì để những từ “bọn Pháp áp bức” khiến tôi phải nhăn mặt, nhưng cứ nghe kèn kẹt đâu đó bên trong. Phản xạ Pavlov. Tôi đã được huấn luyện tốt.
- ... Trong khi tôi đang xem phim, cái đám trẻ ấy ồn ào ùa vào phòng. Chúng đến đấy để học. Khi những chiến sĩ Algérie bắn hạ một lính Pháp trên đường phố, người huấn luyện lại lớn tiếng giải thích cho chúng về kỹ thuật... Mỗi lần một người Pháp ngã xuống, lại nghe tiếng cười và tiếng vỗ tay... Anh nghĩ thế nào về chuyện đó?
Tôi nhằm vào đúng giữa hai mắt anh ta:
- Vậy sẽ ra làm sao nếu như phim kể về cuộc chiến đấu anh dũng của người Palestine chống lại bọn “áp bức” Israel?...
Anh ta nhăn mặt.
Chúng tôi tiếp tục phóng xe một lúc trong sự im lặng thù nghịch.
- Tôi nghĩ là đây rồi, Lloyd nói.
Dẫu sao đây cũng là ngôi nhà sơn xanh duy nhất trong phố, và đúng là gần đấy có một sân bóng. Bọn trẻ con da đen ngồi trên vỉa hè nhìn chúng tôi. Lúc đó tôi nhận ra một ngôi nhà sơn xanh khác, bên kia đường, hơi lui về phía sau. Chúng tôi xuống xe.
- Hỏi thử có phải Keys ở đó không. Còn tôi sang xem nhà bên kia...
Tôi băng qua đường.
Tôi quay lưng lại phía ngôi nhà thứ nhất. Tôi không biết vì sao khi viết đoạn này tôi thấy cần nói rõ là lúc đó tôi mặc một bộ quần áo vải lanh trắng. Có thể là do câu thơ của Victor Hugo đã từng khiến bao học sinh trung học phì cười:
Khoác trên mình lòng trung thực ngây thơ và bộ quần áo vải lanh trắng...
Tôi bước mấy bước trên bãi cỏ, dưới hàng cây tiêu huyền. Đột nhiên, tôi nghe thấy một tiếng thét kinh hoàng, rồi một tiếng gầm của loài thú, những tiếng sủa ngắn, hung tợn, giận dữ, bị những khoảng lặng ngắt quãng, hẳn vì mồm con chó đã ngập đầy...
Tôi quay người và chạy về phía ngôi nhà.
Không có ai trên khoảng sân nhỏ cả, nhưng cửa nhà để mở và giờ thì tôi nghe thấy tiếng kêu của trẻ con và tiếng gầm từ trong cổ họng của con chó đang lao vào mồi...
Lloyd đang nằm dưói đất, mặt và hai bàn tay bê bết máu, cố sức đẩy lùi con Batka đang dùng các móng vuốt tìm cổ họng anh ta. Trong phòng có nhiều trẻ con, và đứa lớn nhất, chắc chưa đến năm tuổi, ra sức nắm đuôi con chó mà kéo lại, trong khi một đứa khác đang khóc ỉ eo. Còn những đứa khác thì đứng nhìn, bất động. Tôi lao vào con Batka, tôi nhận được những cú nanh sắc như dao, tôi vừa chửi, vừa đổ cả người lên con vật, nó cắn sâu vào bụng tôi... Tôi lăn trên sàn nhà, tay nắm chặt lông con chó vẫn đang cố tìm cổ họng Lloyd và tôi nhìn thấy Keys, mặc xi líp, đang đứng ở cầu thang... Anh ta đang cười.
... Anh ta đúng như vậy bao nhiêu lâu, miệng mỉm cười, tay chống nạnh, tư thế của kẻ chiến thắng, thưởng thức sự bình đẳng của mình?
- Black dog! Chó Đen!
Lúc này đây, khi ngồi viết, ở Andraitx, một mình đối diện với chân trời, tôi vẫn còn nghe thấy giọng nói giận dữ của mình, bây giờ tôi đã nhận ra trong đó tiếng vọng lại của một niềm vui nào tôi không hiểu nổi, của một sự giải phóng nào tôi không hiểu nổi, cứ như thể cuối cùng tôi cũng tuyệt vọng được...
- Anh đã thắng rồi đấy... bây giờ, nó đã là Chó Đen!
Batka quay về phía tôi. Nó đã cắn tôi nhiều lần, nhưng là mù quáng, trong lúc quần lộn, trong khi tôi cố kéo nó ra.
Lloyd thậm chí không còn chống cự nữa. Anh ta nằm ngửa, bất động, hai cánh tay co lại để che lấy mặt.
Trong một giây, con chó đã phủ lên người tôi. Tôi nhận một cú đóp vào cổ tay và ngã ra sau, gáy đập vào tường...
Tôi chờ, đầu cúi xuống, hai nắm tay đưa tới trước...
Chẳng có chuyện gì xảy ra cả.
Tôi ngẩng đầu lên.
Tôi thấy trước mặt đôi mắt của mẹ tôi, đôi mắt chó trung thành.
Con Batka nhìn tôi.
Tôi từng thấy những đồng đội bị bắn gục hấp hối cạnh tôi, nhưng cứ mỗi khi muốn nhớ lại thế nào là một biểu hiện tuyệt vọng, bế tắc và đau khổ, thì tôi lại đi tìm điều đó trong cái nhìn của con chó ấy.
Nó đột ngột hất mõm và rống lên một tiếng kêu xé, thăm thẳm một nỗi buồn của những đêm đen.
Lát sau, nó đã phóng ra ngoài...
Lloyd bất tỉnh. Người ta sẽ phái khâu cho anh ta mười bốn mũi và chỗ bị cắn sâu nhất chỉ cách động mạch cảnh có vài mi li mét.
Keys vẫn đứng lặng phía bên trên chúng tôi, giữa cầu thang, và trần trụi, trông anh ta giống như hình nhân ở mũi một con tàu buôn nô lệ da đen.
- ... Đây là điều anh đã muốn, là điều anh tìm kiếm từ đầu phải không? Rằng con Chó Trắng trở thành Chó Đen? Anh đã thắng, hoan hô! Và cảm ơn... Như thế này, ít ra, chúng tôi không phải là những người duy nhất bị ô danh nữa!
- Yeah, we’we leamed a few things from you alright, anh ta bảo. Đúng, chúng tôi đã học được ở các ông khối chuyện. Noiv, we can even do the teaching... Bây giờ, thậm chí chúng tôi có thể dạy lại các ông một số bài học...
Cú sốc và sự mệt mỏi về tinh thần trong tôi chuyển thành nỗi hờn giận trẻ con quá khổ. Tôi còn nhớ điều tôi đã nhủ thầm lúc đó, khi nhìn con người da đen ấy: chính chúng ta, chính chúng ta, chính chúng ta... Tôi cũng không biết là ý mình định nói gì nữa. Có lẽ là: chính chúng ta đã huấn luyện ra hắn...
Nhưng tuyệt nhiên đó không phải là điều tôi nói với anh ta. Cái đó cứ thế buột ra, từ tận đáy nỗi oán hờn của tôi, và cái tên ranh ma ấy không để lỡ cơ hội nhận ra tính cường điệu trong câu nói sau đây, câu nói dẫu sao vẫn chứng minh toàn bộ sự thành thật của tôi...
- Nghe này, Keys... Những người da đen như anh, phản bội lại những người anh em của mình bằng cách bắt kịp chúng tôi trong thói hận thù, đã làm thất bại cuộc chiến đấu duy nhất đáng bỏ công mà thắng... Anh ta cười lặng lẽ.
- Tôi biết ông là một nhà văn nổi tiếng, thưa ông.
- Ô, được rồi. Chó Trắng, Chó Đen, đấy là tất cả những gì anh biết chăng?
- Well, we’ve got to begin someiuhere, anh ta bảo. Thì cũng phải bắt đầu từ đâu đó chứ...
- Từ sự bình đẳng trong tính chó má?
- Tự vệ chính đáng, người ta gọi cái này như thế đấy...
- Dẫu sao cũng buồn khi những người Do Thái đi mơ ước một tổ chức Gestapo[1] Do Thái và những người Da đen một tổ chức Ku-Klux-Klan[2] da đen...
Khuôn mặt anh ta mang vẻ kiêu hãnh kỳ lạ. Giọng anh ta được giải phóng, ồ ồ lên, gầm gừ, tôi không còn nhận ra được nữa. Đây là lần đầu tiên tôi thấy anh ta không tự gò mình lại nữa, đột ngột bộc lộ bao thế kỷ oán hờn chất chứa...
- Chúng đã giết hai mươi người anh em của chúng tôi trong năm nay. Chúng ta tự vệ, vậy thôi. Công việc của tôi, là huấn luyện những con chó cho chúng tôi. Không phải chó giữ nhà. Những con chó tấn công. Rồi ông sẽ thấy...
Tôi nghe thấy tiếng còi hú của xe cảnh sát và xe cứu thương, và tôi còn thấy lại khuôn mặt Lloyd đang nằm trên băng ca, đôi mắt sững sờ của anh ta, mở to kinh hoàng và tôi nhìn Keys lần cuối cùng...
- Đáng tiếc thật. Các anh đang đánh mất cơ hội thực sự duy nhất của nhân dân da đen: cơ hội là những người khác chúng tôi. Các anh tốn quá nhiều công sức để giống chúng tôi. Các anh làm vinh hạnh cho chúng tôi quá nhiều. Chúng tôi đã làm tốt công việc của mình đến mức giá nòi giống chúng tôi biến mất đi hoàn toàn, thì thế giới này cũng chẳng có gì thay đổi cả...
Anh ta cười phá lên. Ôi cái hàm răng!
- That may well be, but let it not stop you from vanishing, anh ta bảo tôi. Có thể thế lắm, nhưng mong sao cái đó đừng ngăn các anh biến mất đi...
Đám cảnh sát đứng nghe chúng tôi nói mà chẳng hiểu gì cả. Họ muốn biết con chó đã được tiêm vắc xin phòng dại chưa. Tôi bảo họ rằng chưa có thứ vắc xin ngừa thứ bệnh ấy...
Nó chạy băng qua thành phố và trên đường chạy của nó các xe cảnh sát truyền tin cho nhau: “Watch out for a mad dog”. “Coi chừng! Chó dại...” Trong đôi mắt nó chất chứa tất cả nỗi bế tắc và tuyệt vọng của kẻ tín đồ bị vị Chúa tình yêu của mình phản bội. Ở góc phố La Cienega và Santa Monica, chiếc xe của viên trung sĩ John L. Sallem cố chẹt nó, nhưng hụt mất. Lúc đó nó đã gần đêh đích. Chỉ còn phải chạy hai trăm mét nữa là tới Arden...
Tôi tìm thấy nó trong vòng tay của Jean, hai mươi phút sau. Trên cơ thể nó không hề có vết thương. Nó nằm cuộn tròn trước cửa nhà tôi và nó đã chết.
Tôi nằm viện mười lăm ngày, trong đó có hai ngày và ba đêm tôi ngủ do thuốc.
Tuy vậy vẫn có những khoảnh khắc mờ ảo khi các ý tưởng lại hình thành trong đầu tôi và liền đó trỗi dậy lấn át trong tôi là niềm hy vọng không gì thắng nổi giục tôi nhìn thấy trong những trận chiến thất bại hôm nay cái giá phải trả cho những thắng lợi mai sau.
Tôi không nản lòng. Nhưng tình yêu cuộc sống quá mức của tôi khiến những mối quan hệ của tôi với cuộc sống trở nên rất khó khăn, cũng như rất khó khi yêu một người phụ nữ mà ta chẳng giúp đỡ gì được, cũng chẳng thay đổi, chẳng rời bỏ được.
Khi tỉnh dậy lần đầu, tôi nhìn thấy Jean - nhưng tôi vẫn thường nhìn thấy cô cả khi cô không có mặt ở đấy - và rồi chỉ kịp một nụ cười, sau đó tất cả lại chìm vào quên lãng.
Sáng hôm sau, vẫn là Jean ở đấy, nhưng còn có thêm Madeleine, cùng với con cô: François, Gaston, Claude. Tôi không biết ở Mỹ cái tên ấy sẽ dịch ra thế nào.
- Ballard thế nào?
- Bác biết anh ấy đã tự nộp mình rồi chứ.
- Tôi biết.
- Anh ấy sẽ bị đưa ra xử nay mai... Anh ấy có thể bị năm năm tù.
- Còn cô, Madeleine?
- Rồi đến một ngày họ sẽ phải trả anh ấy lại cho cháu... Giọng nói bình tĩnh, tin tưởng. Tiếng nói của niềm tin. Tôi nghĩ đến nhà thờ Chartres, tôi không hiểu vì sao.
- Cháu sẽ tìm việc làm...
Cô mỉm cười. Tôi cũng vậy, tôi cũng mỉm cười. Sự dễ dãi...
Nhưng thật khuây khỏa biết bao khi cuối cùng cũng có thể tôn trọng được một con người...
- Cháu chỉ còn chờ xem ở thành phố nào đây, để được gần anh ấy. Cháu được phép thăm anh ấy mỗi tuần hai lần...
❀ ❀ ❀
[1] Tổ chức mật thám của phát xít Đức.
[2] Tên của hội kín tại Mỹ với chủ trương đề cao thuyết người da trắng thượng đẳng.
