HẦM RƯỢU AUERBACH Ở LEIPZIG
CUỘC CHÈ CHÉN VUI VẺ CỦA NHỮNG KẺ BẠN BÈ
FROSCH
Không ai cười ư? Không ai uống sao?
Ta sẽ dạy cho các ngươi biết cười, để coi.
Hôm nay tụi bây trông như đống rơm ướt, thật là tẻ ngắt;
Trong khi thường ngày đứa nào cũng hừng hực lửa.
BRANDER
Đó là lỗi tại anh chứ còn ai; từ anh chúng ta chẳng thấy gì,
Chẳng có chút thú tính nào mà cũng chẳng có tí ngu ngốc nào.
FROSCH
(Hất một ly rượu lên đầu BRANDER.)
Cả hai thứ đó gộp lại đây này!
BRANDER
Đồ heo hai lần heo!
FROSCH
Chính tụi bây đòi mà: Ta đã cho phần của ta rồi đấy.
SIEBEL
Đứa nào gây sự thì cút ra ngoài — xéo ngay cửa!l
Mở họng ra mà hát đồng ca, uống vào và gào lên!
Lên nào! hò dô ta!
ALTMAYER
Khổ thân tôi cái tiếng gầm rú đáng sợ!
Lấy bông nhét tai mau! Gã kia làm điếc cả tai tôi rồi.
SIEBEL
Khi vòm hầm vang dội tiếng ca,
Người ta mới nhận ra tiếng trầm mới sâu và khỏe làm sao.
FROSCH
Nói hay lắm! Và đuổi cổ đứa nào hay hờn dỗi nhất ra ngoài!
À, tara, lara da!
ALTMAYER
À, tara, lara, da!
FROSCH
Giọng đã lên dây rồi, bắt đầu thôi!
(Hát.)
Đế quốc La Mã thánh thiện thân yêu ơi,
Nó còn dính kết với nhau bằng cách nào?
BRANDER
Một bài hát thật đáng ghét! Phủi phu! Một bài hát chính trị —
Một bài hát thật chướng tai! Cảm ơn Chúa vì mỗi buổi sáng,
Rằng anh không phải bận tâm lo lắng cho đế quốc La Mã!
Ít ra, tôi cho đó là một mối lời lớn cho bản thân,
Khi tôi chẳng làm Tể tướng mà cũng chẳng làm Hoàng đế.
Tuy nhiên, ta cũng phải có một kẻ cầm đầu cai trị chứ nhỉ,
Và vì thế chúng ta sẽ tự bầu ra một Đức Giáo Hoàng.
Cậu biết rõ cái phẩm chất nào có thể
Quyết định sự lựa chọn, và nâng tầm con người lên rồi đấy.
FROSCH
(hát)
Bay lên nào, bay lên nào, bà chúa Sơn ca!
Muôn vàn lần chào mừng người tình của ta!
SIEBEL
Không, đừng có chào người tình của tao! Tao bảo trước, tao sẽ gầm lên đấy.
FROSCH
Chào và hôn người tình của ta này! Tao thách mày ngăn cản được đấy!
(Hát.)
Mở then cửa ra! bóng tối đang buông xuống:
Mở then cửa ra! người tình đang thức giấc.
Đóng then cửa ra! trời sắp hừng đông rồi.
SIEBEL
Ừ, cứ hát đi, cứ hát tiếp đi, cứ ca tụng và khoe khoang về ả ta đi!
Rồi tao sẽ đợi đúng thời điểm để mà cười vào mặt chúng mày:
Ả ta từng dắt mũi tao, và giờ Ả cũng sẽ dắt mũi tụi mày theo.
Người tình của ả phải là một con yêu tinh xấu xí,
Ngồi ở ngã tư đường, vui đùa lẳng lơ để gặp ả:
Một con dê đực già, từ núi Blocksberg trở về,
Nên cất tiếng kêu bê bết dâm dục để chào mừng ả!
Một tên đàn ông bằng xương bằng thịt chính hiệu
Thì quá ư là tử tế đối với một con đĩ như thế.
Chào ả ư? Tao không thèm: Trừ khi gặp mặt,
Đập nát cửa sổ nhà ả mới là lời chào hỏi!
BRANDER (đập bàn)
Chú ý! Lắng nghe tôi đây!
Thú thật đi các ngài, tôi biết cách tận hưởng cuộc đời.
Ở đây chúng ta có những kẻ đang say đắm vì tình,
Và tôi, đúng như phẩm giá của họ,
Phải mang đến một cái gì đó mới mẻ để làm vui lòng họ.
Hãy chú ý! Khúc ca của tôi là kiểu mới nhất đây,
Và tất cả hãy cùng hòa giọng vào mỗi đoạn điệp khúc nhé!
(Hát.)
Có một con chuột trong xó hầm rượu,
Được mỡ và bơ nuôi cho béo múp míp:
Nó có một cái bụng phệ dưới lớp áo gile
Giống hệt như bụng của Tiến sĩ Luther.
Mụ đầu bếp ranh mãnh bèn bỏ bả,
Và rồi nó thấy đau quặn thắt ruột gan
Tựa như đang vương vấn mối tình trong lồng ngực.
ĐỒNG CA (hét lớn)
Tựa như đang vương vấn mối tình trong lồng ngực!
BRANDER
Nó chạy ngược chạy xuôi, nó chạy đông chạy tây,
Giải tỏa cơn khát bằng cách uống nước đọng vũng lầy;
Nó cắn phá và cào khắp căn nhà,
Nhưng chẳng thứ gì chữa nổi cơn cuồng loạn của nó.
Nó quay cuồng và nhảy tưng lên, điên cuồng vì dằn vặt,
Và chẳng mấy chốc con vật tội nghiệp đã thấy,
Tựa như đang vương vấn mối tình trong lồng ngực.
ĐỒNG CA
Tựa như đang vương vấn mối tình trong lồng ngực!
BRANDER
Và cuối cùng, bị dồn đuổi giữa ban ngày,
Nó chạy ào vào trong gian bếp,
Ngã quỵ xuống lò sưởi, và oằn oại nằm đó,
Co giật trong cơn hấp hối cuối cùng.
Rồi mụ mụ sát nhân cười hả hê:
“Ha! ha! nó sắp thở những hơi cuối rồi,” mụ ta nói,
“Tựa như đang vương vấn mối tình trong lồng ngực!”
ĐỒNG CA
Tựa như đang vương vấn mối tình trong lồng ngực!
SIEBEL
Mấy tên ngốc đần độn thưởng thức câu chuyện kìa!
Đối với tao, rải bả cho những con chuột nhắt như thế
Mới là một nghệ thuật chân chính.
BRANDER
Biết đâu cậu lại hăng hái đứng về phía chúng nó đấy nhỉ?
ALTMAYER
Tôi đã để ý cái gã trọc đầu bụng phệ đó rồi:
Bất hạnh thuần hóa hắn ta từng chút một;
Bởi vì trong con chuột trúng độc phình trướng kia
Hắn nhìn thấy chính hình hài đích thực của mình.
FAUST VÀ MEPHISTOPHELES
MEPHISTOPHELES
Trước hết, ta đưa ngươi đến chốn này,
Nơi những kẻ bạn tri kỷ hội ngộ bên nhau,
Để cho ngươi thấy cuộc đời trôi qua êm ả nhường nào.
Ở đây, đối với dân gian, ngày nào cũng là ngày hội:
Với chút ít trí khôn, và sự thảnh thơi vừa vặn với họ,
Họ quay cuồng trong những vòng tròn chật hẹp,
Giống như những con mèo con đang đùa giỡn với cái đuôi của chính mình?
Và miễn là không bị những cơn đau đầu hành hạ,
Chừng nào chủ quán còn cho thiếu nợ,
Họ vẫn sống vui vẻ và vô tư lự.
BRANDER
Sự tình dễ hiểu thôi mà,
Trông phong thái họ lạ lẫm thế kia, chắc họ vừa đi du lịch về rồi:
Họ đặt chân đến đây chưa nổi một tiếng đồng hồ đâu.
FROSCH
Cậu nói đúng phóc! Leipzig đối với tôi thật thân thương:
Paris thu nhỏ, cách nó làm cho con người trở nên tao nhã làm sao!
SIEBEL
Đoán xem mấy kẻ lạ mặt này là ai nào?
FROSCH
Cứ để mặc tôi! Đầu tiên tôi sẽ chuốc cho chúng say mềm,
Và rồi, khéo léo như cách người ta nhổ chiếc răng sữa của trẻ con,
Tôi sẽ moi được bí mật của chúng ra cho mà xem.
Chúng thuộc dòng dõi quý tộc, điều đó rõ mười mươi:
Trông chúng có vẻ kiêu ngạo và khó chịu.
BRANDER
Chúng là mấy tên bịp bợm đang đi ăn chơi trác táng.
ALTMAYER
Có lẽ vậy.
FROSCH
Cứ chờ đấy, tôi sẽ cho chúng "hít khói" ngay đây!
MEPHISTOPHELES (nói với FAUST)
Dù có tóm được cổ chúng đi nữa, ta dám cá rằng,
Lũ người này cũng chẳng bao giờ ngửi ra mùi của Quỷ dữ!
FAUST
Kính chào các ngài!
SIEBEL
Xin tạ ơn: chúng tôi cũng xin kính chào lại.
(Lầm bầm, liếc mắt săm soi MEPHISTOPHELES.)
Có phải gã này bị thọt một chân không nhỉ?
MEPHISTOPHELES
Liệu chúng tôi có được phép chia sẻ chút thời gian rảnh rỗi cùng các ngài không?
Thay vì thứ đồ uống khích lệ tinh thần mà người ta tìm kiếm hoài công ở đây,
Sự hiện diện của các ngài sẽ mang lại niềm vui cho chúng tôi.
ALTMAYER
Trông anh có vẻ là một kẻ vô cùng khó tính đấy.
FROSCH
Chắc hẳn các anh xuất phát từ Rippach lúc muộn màng lắm phải không?
Và dừng chân ăn tối ở chỗ gã Hans nên mới bị chậm trễ thế chứ?
MEPHISTOPHELES
Hôm nay chúng tôi đi ngang qua mà không ghé vào.
Lần gặp gỡ trước, trước lúc chia tay,
Hắn đã nhắc đến mấy người họ hàng của mình rất nhiều, và nài nỉ rằng
Chúng tôi phải gửi lời chào ân cần đến từng người bọn họ.
(Ông cúi đầu chào FROSCH.)
ALTMAYER (nói riêng)
Dính đòn chưa! Gã này bắt bài nhanh lắm.
SIEBEL
Đúng là một tên đểu cáng sắc sảo!
FROSCH
Cứ chờ đấy: rồi tao sẽ tóm được mày thôi.
MEPHISTOPHELES
Nếu tôi nghe không nhầm, chúng ta vừa nghe thấy âm thanh
Của những giọng ca được luyện tập bài bản, đang hát đồng ca;
Và quả thực, tiếng hát ở đây hẳn phải vang vọng
Một cách tuyệt vời từ những vòm trần bên trên chúng ta.
FROSCH
Anh có lẽ là một nghệ sĩ biểu diễn bậc thầy chăng?
MEPHISTOPHELES
Ồ không! Ước nguyện của tôi thì lớn, nhưng khả năng chỉ làng nhàng thôi.
ALTMAYER
Hát tặng chúng tôi một bài đi!
MEPHISTOPHELES
Nếu các ngài muốn, vài bài cũng được.
SIEBEL
Miễn là một khúc ca mới toanh nhé!
MEPHISTOPHELES
Chúng tôi vừa mới quay trở lại từ Tây Ban Nha,
Vùng đất xinh đẹp của rượu vang, ca khúc và những giấc mơ.
(Hát.)
Từng có một vị vua trị vì,
Lão nuôi một con bọ chét đen sì to lớn —
FROSCH
Nghe đây, nghe đây! Bọ chét kìa! Các cậu đã bắt kịp trò đùa chưa?
Tôi thì gọi con bọ chét là một vị khách lịch sự đấy.
MEPHISTOPHELES (hát)
Từng có một vị vua trị vì,
Lão nuôi một con bọ chét đen sì to lớn,
Và cưng chiều nó vượt quá sức tưởng tượng,
Tựa như nó là con ruột của mình vậy.
Lão gọi thợ may riêng của triều đình;
Tên thợ may liền bước đến ngay:
Này, hãy đo quần cho tiểu quý tử nhà ta,
Và đo cả áo cho nó nữa, ta bảo thế!
BRANDER
Nhưng nhớ dặn dò, đừng để tên thợ may giở chứng linh tinh nhé:
Hãy cảnh cáo hắn, tính mạng hắn đang ngàn cân treo sợi tóc đấy,
Phải đo đạc, cắt may thật hoàn toàn chuẩn xác,
Sao cho chiếc quần không được có một nếp nhăn nào!
MEPHISTOPHELES
Khoác lụa là nhung lụa sáng ngời
Giờ đây nó ăn vận tươm tất từ đầu đến chân —
Khoác chiếc áo khoác với ruy băng tung bay phấp phới,
Mang huy hiệu chữ thập trước ngực.
Nó nắm giữ địa vị cao nhất triều,
Mang tước hiệu và ngôi sao của một vị bộ trưởng;
Và thế là tất cả họ hàng thân thích của nó
Cũng trở thành những ông lớn chốn hoàng cung.
Và các vị bá tước cùng các phu nhân danh giá
Bị chúng hành hạ đến mức thức lẫn ngủ không yên;
Hoàng hậu bị chúng bò lên người cắn xé,
Các cung tần mỹ nữ thì bị đốt cho rớm máu.
Và họ chẳng dám phủi chúng đi,
Hay gãi ngứa, dù là ngày hay đêm:
Còn chúng ta, ta bóp nát và nghiền nát chúng ngay,
Tức khắc, bất cứ khi nào chúng cắn!
ĐỒNG CA (hét lớn)
Chúng ta bóp nát và nghiền nát chúng ngay,
Tức khắc, bất cứ khi nào chúng cắn!
FROSCH
Hoan hô! Hoan hô! Bài hát hay tuyệt.
SIEBEL
Mong cho mọi con bọ chét đều chịu chung số phận như thế!
BRANDER
Đưa ngón tay lên và tóm gọn tất cả chúng lại!
ALTMAYER
Muôn năm Tự do! Muôn năm rượu vang!
MEPHISTOPHELES
Tôi rất sẵn lòng uống cùng các ngài, cạn ly vì Tự do,
Nếu thứ rượu mà các ngài đang uống ở đây là một loại ngon hơn.
SIEBEL
Đừng có thốt ra cái điều đó thêm lần nào nữa nhé!
MEPHISTOPHELES
Nếu tôi không sợ chủ quán phàn nàn,
Tôi rất sẵn lòng thết đãi những vị khách quý này đây,
Bằng một ít rượu lấy từ kho báu dưới hầm của chúng tôi.
SIEBEL
Cứ việc thết đãi đi, cứ để chủ quán kiện tôi!
FROSCH
Và nếu rượu ngon, chúng tôi sẽ khen ngợi hết lời.
Nhưng đừng có rót mẫu thử nhỏ quá đấy nhé;
Bởi vì, để tôi có thể đánh giá đúng chất lượng của nó,
Tôi phải được nếm một ngụm cho ra ngô ra khoai.
ALTMAYER (nói riêng)
Rượu đến từ vùng Rhine rồi! Tôi đoán trúng phóc từ trước mà.
MEPHISTOPHELES
Mang cho ta một cái khoan tới đây!
BRANDER
Dùng cái đó để làm gì cơ chứ?
Chẳng lẽ anh đã đặt mấy thùng rượu ngay ngoài cửa rồi à?
ALTMAYER
Đằng kia kìa, trong hộp dụng cụ của lão chủ quán có một cái đấy!
MEPHISTOPHELES (cầm lấy cái khoan)
(Nói với FROSCH.)
Bây giờ, hãy cho tôi biết trước khẩu vị của anh xem nào.
FROSCH
Ý anh là sao? Anh có nhiều loại rượu lắm à?
MEPHISTOPHELES
Tùy các anh lựa chọn: cứ quyết định đi.
ALTMAYER (nói với FROSCH)
Aha! Cậu đang thèm rỏ dãi ra rồi kìa, chỉ vì nghĩ tới thôi phải không.
FROSCH
Được rồi! Nếu tôi được chọn, vậy hãy cho rượu vùng Rhenish đi!
Quê hương chúng ta làm sao sánh bằng ly rượu vang sủi tăm này chứ.
MEPHISTOPHELES
(Khoan một lỗ ở mép bàn, ngay chỗ
FROSCH đang ngồi.)
Kiếm cho ta một ít sáp để làm nút đậy mau lên!
ALTMAYER
À! Tôi nhận ra trò bịp bợm của ảo thuật gia rồi đấy.
MEPHISTOPHELES (nói với BRANDER)
Còn anh thì sao?
BRANDER
Rượu Champagne sẽ là lựa chọn của tôi,
Và hãy để nó sủi tăm thật tươi mới và tuyệt vời nhé!
MEPHISTOPHELES
(Khoan lỗ: trong lúc đó người ta đã làm những nút sáp, và
bịt kín các lỗ khoan lại.)
BRANDER
Đôi khi người ta không thể hoàn toàn tránh xa những thứ ngoại lai,
Bởi vì những thứ tốt lành thường chẳng ở đâu xa;
Một người Đức không thể chịu nổi khi nhìn thấy hay nghe đến người Pháp,
Vậy mà vẫn uống rượu của họ với một niềm hân hoan rộn rã.
SIEBEL
(Khi MEPHISTOPHELES tiến lại chỗ ngồi của mình)
Còn tôi, phải thừa nhận là rượu chua không hợp với tôi đâu;
Rót đầy ly tôi bằng thứ rượu ngọt nhất đi, được chứ?
MEPHISTOPHELES (vừa khoan vừa nói)
Rượu Tokay sẽ tuôn trào ngay lập tức để làm đầy ly cho anh!
ALTMAYER
Không — hãy nhìn thẳng vào mặt tôi đây này, các ngài!
Tôi thấy các anh đang đùa cợt trên sự tốn kém của chúng tôi đấy nhé.
MEPHISTOPHELES
Ồ không! Với những vị quý ông đường đường chính chính thế này,
Làm như thế thì quá là liều lĩnh rồi.
Hãy nói ra và chọn lựa cho nhanh đi! Tôi có thể phục vụ các anh loại rượu nho nào đây?
ALTMAYER
Loại nào cũng được — miễn là làm thỏa mãn cơn khát của chúng tôi.
(Sau khi các lỗ đã được khoan và nút lại)
MEPHISTOPHELES (với những điệu bộ kỳ lạ)
Cây nho sinh ra chùm quả ngọt,
Con dê đực mang cặp sừng trên đầu!
Những quả nho thì mọng nước, thân dây nho bằng gỗ,
Cái bàn gỗ này cũng cho ra thứ rượu ngon lành như thế!
Hãy nhìn thấu vào tận những bí ẩn của Tự nhiên,
Chỉ cần tin rằng có một phép màu ở đây!
Bây giờ hãy rút các nút sáp ra, và uống cho thỏa thích đi!
TẤT CẢ
(Khi họ rút các nút sáp ra, và thứ rượu vang được thèm muốn tuôn chảy vào ly của mỗi người)
Ôi dòng suối tuyệt vời, cứ tuôn trào theo ý muốn!
MEPHISTOPHELES
Nhưng hãy cẩn thận để đừng làm tràn ra ngoài nhé!
(Họ uống liên tục.)
TẤT CẢ (hát)
Tựa như năm trăm con lợn vậy, chúng ta cảm thấy
Vui vẻ dại dột làm sao!
MEPHISTOPHELES
Giờ thì nhìn xem, đám đông đang hạnh phúc — họ thật tự do!
FAUST
Tôi có ý định rời khỏi đây rồi.
MEPHISTOPHELES
Hãy chú ý quan sát trước đã! Bản chất thú tính của họ
Sẽ tạo ra một màn trình diễn vô cùng rực rỡ cho mà xem.
SIEBEL
(Uống bất cẩn: rượu tràn ra mặt đất, và hóa thành ngọn lửa)
Cứu với! Cháy rồi! Cứu với! Lửa địa ngục phả tới rồi!
MEPHISTOPHELES (dùng phép thuật dập tắt ngọn lửa)
Bình tĩnh nào, nguyên tố thân thiện!
(Nói với đám người đang chè chén)
Lần này chỉ là một chút lửa luyện ngục mà thôi, các cậu ạ.
SIEBEL
Ý mày là gì hả? Cứ chờ đấy! — mày sẽ phải trả giá đắt cho việc này!
Mày sẽ biết tay tụi tao để thấy rằng gây sự với tụi tao là sai lầm.
FROSCH
Đừng có giở cái trò đó ra với tụi tao lần thứ hai nhé!
ALTMAYER
Tôi nghĩ tốt nhất là chúng ta nên tống cổ gã này ra khỏi đây một cách êm thấm.
SIEBEL
Cái gì, đồ khốn! Mày dám cả gan làm càn,
Và giở mấy trò phù phép ma mãnh lên tụi tao à!
MEPHISTOPHELES
Câm miệng lại đi, cái thùng rượu di động.
SIEBEL
Đồ chổi cùn giẻ rách kia! Mày vẫn còn già mồm, láo khoáo và ngang bướng lắm hả?
BRANDER
Cứ chờ đấy! Một trận đòn nhừ tử đang chuẩn bị giáng xuống đầu mày đấy.
ALTMAYER
(Rút một nút sáp ra khỏi mặt bàn: lửa xẹt thẳng vào mặt hắn.)
Tôi cháy mất! Tôi cháy mất rồi!
SIEBEL
Đúng là ma thuật! Đánh nó đi —
Tên đểu cáng này ngoài vòng pháp luật rồi! Cứ xăm lăng xử đẹp nó đi!
(Chúng rút dao ra, và lao vào MEPHISTOPHELES.)
MEPHISTOPHELES (với những điệu bộ trang nghiêm)
Lời nói dối gian và thể xác bằng không khí,
Hãy hoán đổi vị trí, và đánh lừa các giác quan đi!
Hãy hiện ở đây — và ở đằng đó!
(Chúng đứng sững sờ ngạc nhiên và nhìn nhau.)
ALTMAYER
Mình đang ở đâu thế này? Thật là một vùng đất tươi đẹp!
FROSCH
Dây nho ư? Mình có thể tin vào mắt mình được không đây?
SIEBEL
Và ngay cạnh đây là những chùm nho chín mọng sắc tím!
BRANDER
Nhìn kìa, vắt vẻo trên giàn cây xanh tươi này,
Thật là một dây nho tuyệt mỹ! Những chùm nho trĩu quả làm sao!
(Hắn chộp lấy mũi của SIEBEL: những kẻ khác cũng làm y hệt với nhau như vậy,
và giơ cao những con dao trên tay.)
MEPHISTOPHELES (như trên)
Hỡi Ảo tưởng, hãy tháo dải băng bị mắt chúng ra,
Và giờ hãy để chúng ngộ ra cách Quỷ dữ đùa giỡn là thế nào!
(Ông biến mất cùng với FAUST: đám người chè chén giật mình và tản ra.)
SIEBEL
Chuyện gì đã xảy ra vậy?
ALTMAYER
Sao cơ?
FROSCH
Có phải tao vừa bóp mạnh mũi của mày không?
BRANDER (nói với SIEBEL)
Và có phải tao vẫn đang cầm cái mũi của mày trên tay không thế này?
ALTMAYER
Đó là một cú sốc chạy dọc khắp mọi thớ thịt trong người!
Cho tôi một chiếc ghế đi! Tôi ngã quỵ mất! Các giác quan của tôi đang quay cuồng.
FROSCH
Nhưng rốt cuộc chuyện gì đã xảy ra, nói cho tao nghe xem nào?
SIEBEL
Hắn ta đâu rồi? Nếu tao tóm được tên khốn đang trốn tránh đó,
Tao thề là hắn sẽ không sống sót mà rời khỏi đây đâu.
ALTMAYER
Chính mắt tôi vừa nhìn thấy hắn cưỡi trên một thùng rượu
Phi thẳng ra cửa hầm lúc nãy đấy.
Cảm giác hoảng sợ vẫn còn nặng trĩu trong đôi chân tôi đây này.
(Hắn quay người về phía chiếc bàn.)
Ơ kìa! Chẳng lẽ dòng suối rượu vẫn đang tuôn chảy sao?
SIEBEL
Tất cả chỉ là lừa đảo, dối trá, một âm mưu xảo trá!
FROSCH
Và vậy mà lúc nãy cứ như thể tao đang uống rượu thật vậy.
BRANDER
Nhưng còn những chùm nho thì sao chứ, xin hãy giải thích xem nào?
ALTMAYER
Nói nghe coi, chẳng lẽ người ta không thể tin vào những phép màu nữa hay sao!
