Mặc dù đã hàng ngàn, hàng ngàn năm trôi qua kể từ khi người Kiến, do liên tục tiếp xúc với ánh chớp và luồng sáng chói lòa của khí đốt mà tổ tiên họ đã khám phá và sử dụng để chiếu sáng thế giới ngầm, dần dần mất đi thị giác, rồi sau đó, vì sự im lặng sâu thẳm và đáng sợ luôn bao trùm lấy họ, họ cũng mất luôn cả thính giác và theo lẽ tự nhiên là mất luôn cả khả năng nói, nhưng thật kỳ diệu thay, họ vẫn lưu giữ trong tâm trí những truyền thuyết mờ nhạt và huyền ảo về thế giới bên trên, và về "chiếc đèn vĩ đại", theo cách họ gọi mặt trời, thứ cháy sáng suốt mười hai giờ rồi tắt ngấm, để lại thế giới trong bóng tối cho đến khi những linh hồn của không trung có thể thắp sáng nó lần nữa. Và lạ thay, nhiều điều hư ảo của thế giới bên trên đã được tâm trí họ biến hóa thành hiện thực, trong khi những thực tế lại trở thành những mạng nhện trong trí não. Chẳng hạn, những cái bóng do cơ thể chúng ta đổ xuống dưới ánh mặt trời và luôn bám theo gót chân, họ lại nghĩ là những sinh vật thực sự, hay có thể nói là bản sao của chúng ta, và chính vì những "bóng ma khiêu vũ" này, theo cách họ gọi, vốn bám riết lấy bước chân chúng ta suốt đời, ngồi như những kẻ phá bĩnh tại các bữa tiệc của chúng ta, nên người dân ở thế giới bên trên không thể nào hoàn toàn hạnh phúc được. Họ ngay lập tức nghĩ rằng tôi chắc hẳn cũng có một bản sao như vậy bám theo gót chân mình, nên vài lần họ đột nhiên nắm tay nhau, tạo thành một vòng tròn quanh tôi, rồi dần dần khép vòng vây với ý định bắt lấy bóng ma khiêu vũ. Họ làm vậy, ngay cả sau khi tôi đã đảm bảo với họ rằng thứ mà họ đang nghĩ đến chỉ đơn thuần là cái bóng do một người đổ xuống khi đi trong ánh sáng. Nhưng vì họ hoàn toàn không có khái niệm gì về bản chất của ánh sáng, tôi chỉ phí công vô ích mà thôi.

Họ cũng không từ bỏ những nỗ lực điên cuồng và buồn cười để bắt lấy vị quý ông khiêu vũ nhỏ bé, kẻ mà họ tin chắc đang lầm lũi theo sát gót chân tôi, nhưng theo lời họ kể thì hắn lại nhanh nhẹn hơn bất kỳ dòng nước chảy hay vật thể rơi nào. Cuối cùng, họ tổ chức một trong những cuộc hội ý im lặng nhưng vô cùng náo nhiệt, trong đó hàng ngàn cái chạm và vỗ nhanh như chớp mà họ thực hiện lên cơ thể nhau khiến người quan sát có cảm giác như đây là ba cậu học trò câm điếc đang vật lộn tranh giành một túi bi. Sau đó, họ thông báo với tôi rằng họ đã quyết định cho phép Bulger và tôi vào thành phố của họ, với điều kiện tôi phải dùng danh dự của một quý tộc để hứa rằng tôi sẽ kiềm chế không để bản sao nhanh nhẹn của mình gây ra bất kỳ tổn hại nào cho họ.

Tôi đã đưa ra một lời hứa trang trọng nhất rằng nó sẽ cư xử đúng mực. Ngay lập tức, họ chào đón cả Bulger và tôi như những người anh em, vuốt ve mái tóc, vỗ đầu chúng tôi và hôn lên má tôi. Hơn thế nữa, họ còn cho chúng tôi biết tên của họ, là Long Thumbs, Square Nose, và Shaggy Brows.

Suốt thời gian đó, thỉnh thoảng tôi vẫn liếc nhìn đầy lo âu về phía trước, vì tôi đang nóng lòng đến mức sắp chết được để bước vào thành phố kỳ diệu của Người Kiến.

Tôi nói là kỳ diệu, những người bạn thân mến ạ, bởi lẽ dù tôi đã từng chứng kiến biết bao điều tuyệt vời trong suốt cuộc đời mình ở những góc xa xôi của thế giới bên trên, nhưng cảnh tượng trước mắt tôi lúc này, khi dần dần mở ra, đã giam cầm lấy trái tim tôi và khiến tôi phải nghẹt thở. Ngay từ đầu, tôi đã vô cùng ngạc nhiên khi phát hiện ra những bức tường và sàn nhà của lối đi tuyệt đẹp mà những người Soodopsy đang dẫn Bulger và tôi đi qua đều làm bằng bạc nguyên chất. Các bức tường được ghép từ những tấm ván đánh bóng, trang trí bằng những nét chạm khắc tinh xảo, còn sàn nhà, cũng như tất cả sàn nhà, đường phố và lối đi của thành phố này, đều có những ký tự hơi nổi lên trên bề mặt bóng loáng mà tôi sẽ giải thích sau. Nhưng khi lối đi này mở ra lối đi khác, rồi bốn lối đi hoặc hơn cùng hội tụ về một căn phòng hình tròn rộng lớn mà chúng tôi băng qua cùng ba người dẫn đường im lặng, để rồi lại bước vào những căn phòng và hành lang lớn hơn và đẹp đẽ hơn, tất cả đều được thắp sáng rực rỡ bởi những hàng đèn chùm huy hoàng nâng đỡ những chùm ngọn lửa—tôi không thể so sánh cảnh tượng này với bất cứ thứ gì ngoài một loạt những phòng khiêu vũ và sảnh tiệc tráng lệ, nơi những vị khách hạnh phúc đã đột ngột bỏ chạy vì tiếng ầm ầm sâu thẳm và khủng khiếp của một trận động đất, để lại những ngọn đèn vẫn đang cháy sáng.

Giờ đây, cảnh tượng bắt đầu thay đổi. Long Thumbs, người đang dẫn đường và trong lòng bàn tay to lớn của hắn, bàn tay nhỏ bé của tôi hoàn toàn lọt thỏm, đột nhiên rẽ phải và dẫn tôi lên một lối đi có mái vòm. Tôi nhận ra chúng tôi đang băng qua một cây cầu bắc ngang qua dòng suối đen ngòm và lờ đờ như chính dòng Lethe.

Nhưng đó là một cây cầu như thế nào! Mắt tôi chưa bao giờ nhìn thấy một nhịp cầu nhẹ nhàng và thanh thoát đến thế, vươn mình từ bờ bên này sang bờ bên kia; không phải là công trình thô cứng và đơn giản của người thợ xây đá, mà là kết quả tuyệt diệu và khéo léo từ tài nghệ của người thợ kim hoàn, như một tác phẩm của tình yêu, tinh xảo nhưng bền chắc, và đẹp đẽ đến mức gần như không thể dùng được.

Hai hàng đèn bạc với tay nghề tinh xảo tô điểm cho những sườn cầu uốn cong duyên dáng, và khi chúng tôi đứng trên điểm cao nhất của cây cầu, Long Thumbs dừng lại và viết trên bảng của mình: "Giờ đây, nam tước nhỏ, chúng ta sắp bước vào nơi ở của dân tộc mình. Đầu ngươi to lớn, và không nghi ngờ gì, có rất nhiều trí tuệ được cất giữ trong bộ não của ngươi. Hãy sử dụng nó sao cho không làm xáo trộn hạnh phúc hoàn hảo của dân tộc chúng ta, vì chắc chắn rằng nhiều người trong chúng ta sẽ nghi ngờ ngươi, và lần đầu tiên sau hàng ngàn năm, một Soodopsy sẽ nằm xuống để ngủ, và trong những giấc mơ của mình, cảm nhận được sự chạm vào của bóng ma khiêu vũ từ thế giới bên trên." Tôi hứa với Long Thumbs rằng hắn sẽ không có lý do gì để không hài lòng với tôi, rồi viện cớ rằng mình đã mệt mỏi, tôi tận hưởng những giây phút đắm mình vào cảnh tượng huy hoàng bày ra trước mắt.

Đó là thành phố của người Kiến trong tất cả sự lộng lẫy của nó—một sự lộng lẫy, than ôi, không bao giờ được nhìn thấy, không bao giờ được biết đến bởi chính những người dân đang sống trong đó, bởi đối với họ, những bức tường và vòm bạc, những hàng đèn chùm huy hoàng bất tận nâng đỡ vô số cụm ngọn lửa không bao giờ tắt, những cổng và cửa ra vào được chạm khắc và đục đẽo tinh xảo, những chiếc ghế, ghế dài, giường, trường kỷ, bàn, đèn, chậu, bình và hàng ngàn vật dụng nội thất đều bằng bạc nguyên chất, được đập hoặc rèn bởi đôi bàn tay khéo léo của tổ tiên họ khi họ còn có thị giác, tất cả chỉ có thể được những hậu duệ này cảm nhận bằng duy nhất giác quan xúc giác.

Từ những trần nhà cao vút của các hành lang và lối đi vòm, từ những món đồ trang trí nhô ra của mặt tiền ngôi nhà, từ những đường gờ và viền mái, từ bốn phía của các cột trụ, và từ các góc của những mái vòm và tháp nhỏ, ở đây, ở đó và khắp mọi nơi đều treo những chiếc đèn bạc với hình dáng và độ hoàn thiện mang vẻ đẹp vượt cả phương Đông, tất cả với những lưỡi lửa không bao giờ tắt tỏa ra thứ ánh sáng dịu nhẹ dù không ổn định để chiếu xuống những đôi mắt không còn nhìn thấy gì!

Nhưng dẫu vậy, vô số ngọn lửa này, nhờ vào chúng mà tôi có thể ngắm nhìn sự lộng lẫy của thành phố cung điện bạc này, lại là sự sống nếu không muốn nói là ánh sáng đối với người Soodopsy, vì chúng làm ấm những tầng sâu dưới lòng đất này và lấp đầy chúng bằng một bầu không khí dịu nhẹ đến lạ lùng và mang hương vị kỳ lạ.

Vậy mà, hãy nghĩ xem, Bulger và tôi là hai sinh vật sống duy nhất có khả năng nhìn thấy cảnh tượng đẹp đẽ và rạng rỡ gần như thiên đường này!

Điều đó làm tôi buồn, và nhấn chìm tôi vào một trạng thái trầm tư sâu sắc đến mức phải cần đến cái kéo tay nhẹ nhàng thứ hai của Long Thumbs mới đưa tôi trở lại với thực tại.

Khi chúng tôi băng qua cây cầu và tiến vào trung tâm thành phố, tôi vui mừng nhận thấy các đường phố và quảng trường công cộng được trang trí bằng hàng trăm bức tượng đều bằng bạc nguyên khối, và chúng đại diện cho những cá thể của một chủng tộc có vẻ ngoài vô cùng xinh đẹp; và rồi tôi nghĩ đến việc thật may mắn biết bao khi những người Soodopsy không thể nhìn thấy những hình ảnh này của tổ tiên họ để rồi trở thành những nhân chứng sống cho sự sa sút đáng thương của chính họ so với vẻ duyên dáng thể chất trước kia của chủng tộc mình.

Giờ đây, giống như những con kiến người, người Kiến bắt đầu tràn ra từ nhà của họ ở khắp mọi phía của thành phố, và đôi tai nhạy bén của tôi bắt được âm thanh sột soạt thấp bé từ đôi chân trần của họ trên những con phố bằng bạc khi họ vây quanh chúng tôi, đôi tay họ lấp lánh trong ánh sáng và gương mặt họ hằn lên những cảm xúc lạ lùng khi biết về sự xuất hiện giữa họ của hai sinh vật từ thế giới bên trên. Tất cả họ, cả nam lẫn nữ, đều mặc những bộ quần áo lụa màu nâu hạt dẻ, và tôi lập tức kết luận rằng họ lấy chất liệu này từ cùng một nguồn với người Mikkamenkies, vì, những người bạn thân mến ạ, các bạn đừng nghĩ rằng người Kiến không xứng đáng với cái tên mà Don Fum đã ban tặng cho họ. Họ là những con kiến người thực thụ và, trừ lúc ngủ, lúc nào cũng làm việc.

Đúng là kể từ khi họ bị mù, họ không thể thêm dù chỉ một cột trụ hay một lối đi vòm nào vào Thành phố Bạc, nhưng trong tất cả những công việc thường nhật của cuộc sống, họ vẫn cần mẫn như xưa, đục đẽo, chạm khắc, điêu khắc, trồng trọt, dệt vải, đan lát và làm một ngàn lẻ một thứ mà bạn và tôi, với đôi mắt sáng của mình, có lẽ sẽ thấy khó mà thực hiện được.

Tôi đã bày tỏ với Long Thumbs rằng Bulger và tôi đều rất mệt mỏi và rã rời sau chuyến đi bộ dài dằng dặc, và rằng chúng tôi mong muốn có chút đồ giải khát, rồi được phép đi nghỉ ngay lập tức, hứa rằng sau khi đã có vài giờ ngủ ngon, chúng tôi sẽ rất vui lòng được ra mắt những cư dân đáng kính của Thành phố Bạc.

Thật đáng kinh ngạc với tốc độ mà yêu cầu này của tôi lan truyền từ người này sang người khác. Long Thumbs truyền đạt cho hai người cùng một lúc, rồi hai người này truyền cho bốn, bốn người truyền cho tám, tám truyền cho mười sáu, và cứ thế tiếp tục. Bạn thấy đấy, với tốc độ đó, sẽ chẳng mất bao lâu để thông báo cho một triệu người.

Như có phép thuật, người Kiến biến mất khỏi đường phố, và trong một kiểu hỗn loạn có trật tự, họ mờ dần khỏi tầm mắt tôi. Bulger và tôi vô cùng vui mừng khi được dẫn đến một phòng ngủ bằng bạc, nơi mọi nhu cầu của du khách dường như đều được lường trước. Điều duy nhất làm chúng tôi bận tâm là, chúng tôi không quen để đèn cháy khi đi ngủ, và điều này khiến cả hai chúng tôi hơi khó ngủ lúc ban đầu; nhưng chúng tôi quá mệt mỏi để để điều đó ngăn cản mình chìm vào giấc ngủ chỉ sau vài phút, vì tấm nệm êm ái và đàn hồi đủ để làm hài lòng bất cứ ai, và tôi chắc chắn rằng không ai có thể phàn nàn rằng ngôi nhà không đủ yên tĩnh.