[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: MỘT TƯỜNG TRÌNH NGẮN GỌN VỀ NHỮNG CUỘC TRÒ CHUYỆN CỦA TÔI VỚI BÁC SĨ NEBULOSUS, QUÝ ÔNG AMBER O’PAKE, VÀ LÃNH CHÚA CORNUCORE, NHỮNG NGƯỜI ĐÃ KỂ CHO TÔI NGHE NHIỀU ĐIỀU MÀ TRƯỚC ĐÂY TÔI CHƯA TỪNG BIẾT, VÀ TÔI VÔ CÙNG BIẾT ƠN HỌ vì điều đó.

Lãnh chúa Bulger và tôi vô cùng hài lòng với những người bạn mới của mình, đó là bác sĩ Nebulosus, quý ông Amber O’Pake, và lãnh chúa Cornucore. Mặc dù vậy, vì quá nhiệt tình muốn chúng tôi được hoàn toàn thoải mái, đôi khi họ hơi chu đáo thái quá, khiến tôi hầu như chẳng có chút thời gian riêng tư nào để ghi chép vào sổ tay. Họ vô cùng lo lắng, sợ rằng do sự thiếu hiểu biết của mình, tôi sẽ ghi lại những điều sai lệch về họ.

“Bởi vì,” quý ông Amber O’Pake nói, “giờ đây khi ngài đã tìm được đường đến thế giới ngầm này của chúng tôi, hỡi vị nam tước nhỏ bé, tôi tin chắc rằng cứ mỗi năm hoặc lâu hơn, chúng ta sẽ đón tiếp một lượng khách từ xứ sở của ngài ghé thăm; và tôi đã ra lệnh chuẩn bị thêm giường ngủ ngay khi người ta có thể khai thác thêm gỗ.”

Bác sĩ Nebulosus đã kể cho tôi nghe một cách rất thú vị về những căn bệnh khác nhau mà người Mikkamenky thường mắc phải. “Tất cả các loại bệnh tật trong thần dân của chúng tôi, hỡi vị nam tước nhỏ bé,” ông nói, “hoàn toàn mang tính tinh thần hoặc cảm xúc; nghĩa là xuất phát từ tâm trí hoặc tình cảm. Ở xứ sở chúng tôi không hề có khái niệm bệnh tật thể xác. Rượu và đồ uống có cồn là những thứ hoàn toàn xa lạ, còn thức ăn chúng tôi dùng thì thanh đạm và rất dễ tiêu hóa. Chúng tôi không bao giờ phải đối mặt với nguy cơ hít phải bầu không khí đầy bụi bặm; và dẫu chúng tôi là một dân tộc siêng năng, năng động, chúng tôi lại ngủ rất nhiều. Vì theo luật pháp của chúng tôi, ngoại trừ những người lao động trong các căn phòng tối, không ai được phép sử dụng đèn hay đuốc, nên chúng tôi hoàn toàn không thể hủy hoại sức khỏe của mình bằng cách biến đêm thành ngày. Chúng tôi lên giường đi ngủ ngay khoảnh khắc Dòng Sông Ánh Sáng ngừng chảy. Căn bệnh duy nhất đôi khi gây cho tôi chút phiền phức chính là iburyufrosnia.”

“Xin ngài cho biết bản chất của căn bệnh đó là gì ạ?” tôi hỏi.

“Đó là xu hướng trở nên quá hạnh phúc,” bác sĩ Nebulosus nghiêm trang đáp, “và tôi rất tiếc phải nói rằng một số người trong chúng tôi khi mắc bệnh này đã tự rút ngắn tuổi thọ của mình bằng cách từ chối dùng thuốc do tôi kê đơn. Nó thường phát triển rất chậm, bắt đầu bằng việc thích khúc khích cười, rồi chẳng mấy chốc lại chuyển thành những cơn cười dữ dội.

“Chẳng hạn, hỡi vị nam tước nhỏ bé, khi ngài vừa đến với chúng tôi, rất nhiều người dân của chúng tôi đã mắc phải chứng iburyufrosnia ở thể nặng; và mặc dù Ngài Linh Hồn Lạnh, Quan Trấn Tĩnh Triều Đình, đã nỗ lực hết sức để kìm hãm nó, nhưng ông ấy hoàn toàn bất lực. Căn bệnh lan rộng khắp thành phố với tốc độ đáng kinh ngạc. Chẳng vì lý do gì cả, những người thợ đang làm việc, lũ trẻ đang đùa giỡn, người lớn trong nhà lẫn ngoài ngõ, tất cả đều bắt đầu cười cợt và trở nên hạnh phúc một cách nguy hiểm. Tôi đã khám nghiệm một số trường hợp nặng nhất và phát hiện ra rằng với nhịp đập ấy, trái tim của phần lớn bọn họ sẽ kiệt sức chỉ trong vòng một tuần. Thật là kinh khủng. Một hội đồng đã được gấp rút triệu tập, và người ta quyết định phải giấu ngài cùng lãnh chúa Bulger khỏi tầm mắt công chúng; nhưng thật may mắn, tài nghệ của tôi đã chế ngự được đợt bùng phát đó.”

“Ngài có tăng liều thuốc phải uống lên không ạ?” tôi hỏi.

“Không, hỡi vị nam tước nhỏ bé,” bác sĩ Nebulosus nói; “tôi tăng kích thước của chúng lên và phủ bên ngoài một lớp bột khô, khiến chúng vô cùng khó nuốt, và bằng cách này, tôi buộc những ai uống thuốc phải ngừng cười lại. Thế nhưng có những trường hợp quá dữ dội đến mức không thể chữa khỏi bằng cách đó. Với họ, tôi ra lệnh dùng dây đai bản rộng nịt chặt vòng eo lại, đồng thời dùng nêm gỗ banh miệng họ ra. Như ngài có thể hiểu được, việc này khiến việc cười trở nên khó khăn đến nỗi họ nhanh chóng từ bỏ hẳn thói quen ấy.

“Ồ, vị nam tước nhỏ bé,” vị bác sĩ thông thái tiếp lời với một tiếng thở dài, “đó là một ngày đáng buồn cho nhân loại khi nó học được cách cười. Theo ý kiến của tôi, chúng ta phải gánh chịu sự kích động vô bổ này của cơ thể là do chính cư dân thế giới bên trên các ngài. Phải đối mặt với những cơn gió buốt giá và cái lạnh cắt da, các ngài đã nhiễm phải thói quen run rẩy để giữ ấm; và cứ thế, thói quen run rẩy ấy lớn dần lên trong các ngài, đến mức các ngài cứ tiếp tục run rẩy dù bản thân có thấy lạnh hay không, chỉ là các ngài gọi nó bằng một cái tên khác. Giờ đây, sự hiểu biết của tôi về cơ thể con người cho thấy rằng sự run rẩy này của da thịt thực ra là một cơ chế vô cùng khôn ngoan của tự nhiên nhằm giữ cho máu lưu thông, và nhờ đó cứu cơ thể con người khỏi bị chết cóng; thế nhưng, hỡi vị nam tước nhỏ bé, tại sao chúng ta lại phải run rẩy khi chúng ta đang hạnh phúc? Mọi niềm vui vốn dĩ chỉ là một trạng thái suy nghĩ của tâm trí, thế mà ngay tại thời điểm chúng ta nên giữ cho cơ thể được tĩnh lặng hoàn toàn nhất có thể, chúng ta lại bắt đầu cái trò run rẩy nực cười này. Liệu chúng ta có run rẩy khi ngắm nhìn vẻ đẹp của Dòng Sông Ánh Sáng, hay khi lắng nghe những giai điệu ngọt ngào, hay khi chiêm ngưỡng nét mặt đầy trìu mến của Nữ hoàng nhân từ Galaxa của chúng ta hay không? Nhưng tồi tệ hơn tất cả, hỡi vị nam tước nhỏ bé, sự run rẩy vô nghĩa mà chúng ta gọi là tiếng cười ấy—khác với những tiếng thở dài thật sâu, kéo dài và bổ ích—lại làm cạn sạch không khí trong phổi mà không hề nạp đầy lại; và vì thế, chúng ta thường thấy những kẻ khúc khích cười cợt ấy ngã lăn ra ngất xỉu, hoàn toàn ngạt thở vì chính hành động điên cuồng, vô lý của bản thân. Tôi vẫn luôn cho rằng, hỡi vị nam tước nhỏ bé, rằng trong số muôn loài, chỉ có chúng ta mới mắc phải thói quen cười cợt đó, và giờ đây tôi vô cùng vui mừng khi quan điểm của mình được củng cố nhờ sự quen biết với vị lãnh chúa Bulger thông thái và đường hoàng. Hãy quan sát ông ấy kìa. Ông ấy hiểu rõ chẳng kém gì chúng ta thế nào là được làm cho hài lòng, được giải trí, được vui sướng, nhưng ông ấy không hề nghĩ rằng mình phải viện đến những cơn run rẩy và rùng mình. Qua ánh mắt bừng sáng—cửa sổ đích thực của tâm hồn—tôi có thể thấy ông ấy hạnh phúc biết bao. Tôi có thể đo lường niềm vui của ông; tôi có thể ghi nhận sự mãn nguyện của ông.”

Tôi vô cùng thích thú trước bài thuyết giảng uyên bác của vị bác sĩ dịu dàng Nebulosus, và đã ghi chép lại cẩn thận kẻo những luận điểm của ông bay biến khỏi trí nhớ; tôi lại càng vui mừng hơn khi ông đã chứng minh rằng người trung thực Bulger của tôi được tạo hóa cấu trúc và điều tiết một cách vô cùng khôn ngoan.

Tôi đã đặc biệt dò hỏi những người bạn của mình là quý ông Amber O’Pake và lãnh chúa Cornucore xem Nữ hoàng Galaxa có bao giờ gặp chút khó khăn nào trong việc cai trị thần dân của mình hay không.