Vào một ngày như mọi ngày ở thành phố Resistencia, tỉnh Chaco, người ta thấy đi trên phố nóng và ẩm một người lạ mang một cây đàn và nói chuyện thân mật với một chú chó dòng giống xa lạ đang đi cùng anh trung thành như một cái bóng. Người lạ gõ cửa một quán trọ, sau khi tự giới thiệu là nghệ sĩ đường phố, cụ thể là ca sĩ hát nhạc bolero, anh hỏi anh và con chó của mình có thể ngụ lại đó không.
- Với điều kiện các anh tôn trọng giờ nghỉ trưa. Anh không hát và con chó không sủa, họ trả lời anh.
Ở Chaco, giờ nghỉ trưa thật dài. Những giờ nghỉ trôi qua chậm chạp và yên bình như những con nước dòng Parana. Dưới cái nóng khắc nghiệt đầu hè, những cơn gió nhẹ bay xa về phía những miền đất không ai biết tới, bếp lò không reo, cá surubi [1] khép đôi mắt ngủ tận đáy sông và mọi người thả mình vào trạng thái ngủ gà sâu và an lành.
Vài ngày sau, trong một giấc ngủ trưa, người ca sĩ đã thiếp đi mãi mãi. Khi biết sự việc đau buồn này, ông chủ nhà trọ và hàng xóm láng giềng nhận ra rằng họ biết rất ít, thậm chí không chút nào về người đàn ông này.
Một trong hai trả lời có tên là Fernando, nhưng tôi không biết đó là anh ta hay tên con chó, ai đó giải thích.
Sau khi chôn cất người ca sĩ, những người dân ở Resistencia, để tỏ lòng tôn trọng tưởng nhớ anh, quyết định nhận nuôi con chó, họ đặt tên nó là Fernando và sắp xếp cuộc sống cho nó: ông chủ một quán ăn cam kết cho nó mỗi sáng một bát sữa và hai bánh sừng bò. Thế là trong suốt mười hai năm chú chó Fernando luôn ăn sáng tại cùng một bàn ở cùng một quán ăn. Một thợ giết mổ ở lò mổ quyết định mỗi trưa cho nó một miếng thịt với nguyên xương. Chú chó Fernando luôn đúng hẹn ăn trưa trong suốt cuộc đời mình. Những nghệ sĩ của Hội quán Những người dắt la, một ngôi nhà không có cửa và luôn có chỗ nghỉ cùng trà cho khách bộ hành, nhận Fernando là hội viên, nơi nó tỏ rõ là một nhà phê bình âm nhạc khắt khe. Có thể được thừa hưởng từ người chủ, chú chó có giác quan mẫn cảm về sự hài hòa, và mỗi lần một nhạc sĩ chơi sai, anh sẽ phải chịu nghe những tiếng tru quở trách của Fernando.
Mempo Giardinelli đã kể tôi nghe rằng vào một buổi hòa nhạc của một nghệ sĩ violon danh giá người Ba Lan trong chuyến lưu diễn vùng Đông Bắc Argentina, chú chó Fernando, ngồi ở hàng ghế đầu, nghe chăm chú, hai mắt nhắm và đôi tai vểnh lên, cho tới khi một tiếng nhạc lạc điệu của người nghệ sĩ làm nó bật ra một tiếng tru xé ruột. Người nghệ sĩ dừng biểu diễn và yêu cầu đưa con chó ra khỏi phòng. Người dân Chaco trả lời dứt khoát:
- Fernando biết việc nó làm. Hoặc anh chơi tốt hoặc anh là người đi ra.
Trong mười hai năm, chú chó Fernando được tự do làm gì mình thích ở Resistancia. Không có tiệc cưới nào vắng tiếng sủa vui vẻ của Fernando trong khi cô dâu chú rể nhảy điệu chamamé. Fernando thử vắng mặt trong một buổi túc trực đêm bên người quá cố, đó sẽ là sự mất tín nhiệm với người đã mất và gia đình anh ta.
Bất hạnh thay cuộc sống của những con chó thật ngắn ngủi và Fernando không nằm trong ngoại lệ. Lễ chôn cất nó là sự kiện thu hút đông đảo dân chúng nhất mà người ta nhớ đến ở Resistencia. Trên các báo địa phương kín những tiểu truyện buồn về kẻ đã mất, một số đông không đếm xuể người Paraguay vượt biên giới để bày tỏ nỗi đau khổ sâu sắc của họ, những tù trưởng giới chính trị hát lời ca ngợi những phẩm chất công dân của Fernando, những thi sĩ đọc những vần thơ ca tụng và một cuộc quyên góp tập thể được tổ chức để tài trợ xây dựng đài tưởng niệm Fernando ở ngay đối diện tòa thị chính, nhưng quay lưng về phía đó, nghĩa là chổng đít vào chính quyền.
Cách đây vài tuần, cùng với con trai Sébastián, cháu bắt đầu đi vào những hành trình mà tôi ưa thích, chúng tôi rời Resistencia để đi qua Chaco Bất Khả Xâm Nhập. Ở lối ra của thành phố, chúng tôi đọc lần cuối tấm biển trên đó có ghi: “Chào mừng tới Resistencia, thành phố của chú chó Fernando.”
--------------------------------
❀ ❀ ❀
[1] 19*Một loài cá nước ngọt có kích thước khổng lồ, thịt cá rất được ưa thích. (Chú thích của bản tiếng Pháp)
