Điều làm ta chịu đựng nổi việc bị chậm chuyến bay chính là nhờ những hành khách trên sân bay, cái đám người lạ lùng ngẫu nhiên tụ tập lại do cáu giận và bất lực sau những giờ đầu tiên tuyệt vọng cuối cùng cũng buông lơi, thở dài chấp nhận lấy vui chống lại nỗi rủi ro này và mở lòng trao đổi những chuyện riêng tư của mình.

Trong một lần chậm chuyến bay giờ đã thành chuyện cơm bữa ở sân bay Madrid, sau khi trấn áp thành công ý muốn khơi mào một vụ tai tiếng vô ích, tôi quyết định ngủ một giấc trên một trong những chiếc ghế cứng do những tên tội phạm thời hiện đại vẽ vời ra ở đó. Chỉ vừa chợp mắt tôi cảm thấy một cú huých nhẹ bằng cùi tay làm tôi tỉnh dậy.

- Làm một ngụm nhé? một người đàn ông trạc tuổi tôi vừa nói vừa chìa sang cho tôi một chai lùn dẹt quấn da màu nâu.

Tôi đồng ý. Từ lâu rồi tôi không ngửi thấy mùi vị caña, thứ rượu của người vô sản vốn không có hương thơm của rượu orujo cũng không đậm mạnh như rượu cachaça nhưng tôi luôn thấy tuyệt diệu đến thế trong những ngày mưa gió ở Montevideo.

Tôi đưa lại anh cái chai và chúng tôi lập tức bắt tay nhau.

- Duarte, anh nói, và tới lượt tôi cho anh biết tên mình.

Anh người Uruguay, chặng đầu bay tới Frankfurt để từ đó bắt chuyến bay tiếp tới Moscow nơi anh tính mua một số dụng cụ biểu diễn xiếc.

- Người Nga ấy, họ đã từng có những đoàn xiếc đâu ra đấy, nhưng rồi họ mổ xẻ tơi tả ra, tư nhân hóa rồi gửi cho ma quỷ hết rồi. Ngay cả trường dạy xiếc họ cũng đóng cửa. Thật ngu ngốc! Duarte than phiền.

Tôi thật tình không biết gì nhiều về những rạp xiếc, và hẳn anh nhận ra vẻ lúng túng của tôi nên lấy cho tôi xem một bức ảnh chụp hai người làm trò đu bay giống nhau như hai giọt nước.

- Chúng tôi là cặp song sinh nhà Duarte. Anh hẳn đã từng nghe nói. Chúng tôi từng đi biểu diễn khắp châu Mỹ cùng đoàn xiếc Les Aigles Humains. Chính là chúng tôi đấy, cặp song sinh nhà Duarte.

Chúng tôi uống một ngụm nữa. Với một người diễn trò đu bay, ta phải nói gì nhỉ?

- Anh cố nhớ lại đi nào. Cặp song sinh nhà Duarte. Dạo đó chúng tôi đến nước anh biểu diễn thường xuyên lắm, cái thời Cappi lừng lẫy còn là ngôi sao của rạp ấy.

Thế là trong ký ức tôi trở về mùi bắp rang bơ, mùi mùn cưa, và những kỷ niệm tuổi thơ đã xa xăm rọi ra hình ảnh cái vòng quay khổng lồ, làm bằng những lưới sắt và tôn miếng, bên trong một người chơi mô tô bay đang thách thức định luật vạn vật hấp dẫn trong một hành trình vòng tròn vun vút vô cùng tận.

- Người chơi mô tô bay phải không?

- Thấy chưa, anh vẫn nhớ chúng tôi mà!

Vâng. Nói chuyện gì đây với một người diễn trò đu bay? Tôi hỏi anh người còn lại trên tấm ảnh giờ ra sao.

- Không ai biết được. Có thể là mất rồi. Có thể chưa. Một ngày năm 1974, chúng tôi đang biểu diễn ở Colonia, rồi binh lính đến phá tan tành tất cả. Chúng bắt đi tuốt tuột, những anh hề, người làm trò nhào lộn, người huấn luyện hổ, nhà ảo thuật và cánh nhạc công. Tất cả về trại để tra hỏi, ngay khi nào xong thì chúng tôi được thả về, cho tới khi một tên nói rằng anh Telmo song sinh với tôi không phải người Uruguay cũng chẳng phải người diễn trò đu bay mà là người Argentina và là quân du kích. Chúng tôi bào chữa bằng đủ mọi cách, cho xem giấy khai sinh, những bài cắt từ báo chí quốc tế, chúng tôi năn nỉ chúng nhìn chúng tôi cho kỹ xem, rằng chúng tôi giống nhau đến thế, nhưng chúng chẳng muốn biết gì hết và mang anh ấy đi về phía bên kia bờ cửa sông Rio de la Plata. Từ đó tôi chưa từng có tin tức gì của anh ấy.

Nó trở nên đắng ngắt, thứ rượu caña này, như dòng lịch sử nhỏ từng giọt trên một vùng biển mà ta vẫn muốn cho rằng luôn hiền hòa.

Sau khi người anh em của mình bị bắt đi, Duarte không rời bỏ rạp xiếc. Anh tiếp tục treo mình trên xà, tưởng tượng rằng đôi tay chắc khỏe nắm lấy tay anh sau cú lộn ba vòng chết người là đôi tay bản sao của anh. Cuộc sống cứ tiếp tục như vậy, trên không cũng như trên mặt đất, vì anh đã lập gia đình và - vinh quang thay định luật di truyền - vợ anh đã sinh hạ một cặp song sinh giống nhau một cách kỳ lạ.

- Đứa này tên Telmo, giống anh tôi, đứa kia là Rolo, giống tên tôi. Cặp song sinh nhà Duarte, anh nói một cách hãnh diện khi cho tôi xem chương trình biểu diễn của rạp xiếc trên đó ta thấy họ mặc trang phục bó nhiều màu đang vẫy bàn tay dính nhựa của mình chào khán giả.

Cuối cùng loa cũng gọi báo lên máy bay và tôi từ biệt Duarte trong phòng đợi sân bay. Tôi chúc anh may mắn: mong anh tìm thấy xà treo ở Moscow, mong những tấm bùa hộ mệnh sẽ không bao giờ rời bỏ anh và muốn anh chào cặp song sinh Duarte giúp tôi, quý ngài của khoảng không tự do và vô tội của những rạp xiếc.