Tôi thấy họ đi bộ ở Venise và tôi đi theo sau hoặc tiến lại gần để quan sát họ dễ hơn, để tận dụng tốt hơn cơ hội này, vì cả hai cô thật đẹp và bao phủ lên buổi chiều mùa thu bằng vẻ đẹp đặc biệt mà các cô đạt tới ở tuổi bốn mươi lăm, một vẻ đẹp chín muồi của thú vui và những cú đánh, của ái tình đã uống đến giọt cuối cùng và của sự giận dữ chưa bao giờ vơi tắt.

Hai cô biết nhau không phải trong một công viên hay một buổi vũ hội, mà trong phòng giam của một khu nhà thê lương có cái tên Villa Grimaldi, mà danh tính được ghi vào địa danh học toàn cầu của nỗi kinh hoàng và sự bỉ ổi.

Đang là đêm ở thành phố Santiago de Chile khi cô gái tóc nâu bị lôi khỏi nhà mình, tách khỏi con trai cô bằng vũ lực, đẩy thô bạo lên một chiếc xe không biển số và cắt rời khỏi thế giới bằng dải băng keo dính lên mắt.

Hôm nay, hai mươi lăm năm sau, cô nhìn ánh mặt trời phản chiếu trên những dòng kênh và mỉm cười.

Đang là đêm ở thành phố Santiago de Chile khi cô gái tóc vàng bị lôi khỏi nhà mình, tách khỏi con trai cô và khỏi bức chân dung người chồng bị sát hại bằng vũ lực, lôi về phía một chiếc xe không biển số và cắt rời khỏi thế giới bang dải băng keo dính lên mắt.

Hôm nay, hai mươi lăm năm sau, cô nhìn những con bồ câu trên quảng trường Saint-Marc và mỉm cười.

Trời không ra đêm không ra ngày khi cô gái tóc nâu, trần truồng và run rẩy sau những đợt hỏi cung đầu tiên, gỡ nhẹ dải băng keo che mắt. Thời gian chết. Thời gian không hạn định. Cô gái tóc nâu thấy mình mẩy bẩn những bọc máu do những cú đấm đá, những vết bỏng do những cú chọc điện. Rồi cô cắn chặt môi và, với tất cả tình yêu trên thế giới, cô thì thầm: “Mình đã không mở miệng, mình đã không nói gì với chúng, chúng đã không khuất phục được mình.”

Trời không ra đêm không ra ngày khi cô gái tóc vàng, trần truồng và run rẩy sau những đợt hỏi cung đầu tiên, gỡ nhẹ dải băng keo che mắt. Thời gian treo lơ lửng. Thời gian không cơ chế điều chỉnh. Cô gái tóc vàng thấy mình mẩy bẩn những vết giây ủng, vết picana điện còn hằn trên làn da cô. Rồi cô cắn chặt môi và, với tất cả tình yêu trên thế giới, cô thì thầm: “Mình đã không mở miệng, mình đã không nói gì với chúng, chúng đã không khuất phục được mình.”

Các cô đã khóc, điều đó là chắc chắn, nhưng ít thôi, vì những người phụ nữ vinh quang thế hệ tôi và trong câu chuyện của tôi không để cho cái đau chiếm chỗ của nghĩa vụ, đó là: giữ im lặng, đánh lừa bọn khốn mặc quân phục, kháng cự.

Khi các cô gặp nhau lần đầu dưới ánh mặt trời nhỏ bé hai mươi lăm oát chiếu sáng chập chờn phòng giam, các cô tìm nhau để trao nhau hơi ấm, hơi ấm nhỏ bé của Chile, nhân tính và bí mật, chút hơi ấm hiệu quả của những người chiến sĩ vừa băng bó cho nhau vừa trao đổi những thông tin về một số ít ỏi những điều họ quan sát được.

“Tôi nghĩ chúng ta đang ở địa điểm này.” “Có một thẳng đĩ bợm tên Kraff Marchenko và đó là một trong những tên khốn nhất.” “Tôi thấy chúng đưa ra hai phụ nữ không còn động đậy nữa.” “Không bao giờ nhận uống nước sau khi bị chọc picana điện.”

Qua lỗ nhìn trên cửa, những tên đao phủ quan sát họ, bị đốn gục, theo đánh giá của chúng, bị khuất phục, theo đánh giá của chúng. Khốn khổ cho chúng! Chúng không thể hiểu được rằng hai thân thể này là một tế bào của cuộc Kháng chiến.

Ngày hôm nay, hai mươi lăm năm sau, các cô nhớ đã nói với nhau về những điều khác nữa: “Chì đánh mắt của cậu lem rồi kìa”, cô tóc nâu vừa nói vừa xoa đôi mắt bầm tím của cô tóc vàng. “Màu son gì mà xấu thế kia”, cô tóc vàng vừa nói vừa xoa đôi môi sưng phồng của cô tóc nâu.

Các cô đã cùng đi du lịch trong phòng giam của họ, giữa hai đợt tra tấn các cô đã tới thăm Rome, Luân Đôn, Toledo, São Paolo. Các cô hát những bài ca của Serrat và Violeta Parra. Các cô đọc những bài thơ của Neruda và Antonio Machado. Các cô nấu ăn với gia vị là những kỷ niệm hạnh phúc. Cô gái tóc nâu từng là nhà thơ và muốn trở thành một nhà thơ lớn. Cô gái tóc vàng từng là nhà báo và muốn trở thành một nhà báo nổi danh.

Ngày hôm nay, hai mươi lăm năm sau, Carmen Yañez, cô gái tóc nâu, có những bài thơ được xuất bản ở Tây Ban Nha, Đức, Thụy Điển và Ý. Marcia Scantlebury, cô gái tóc vàng, có những bài báo xuất bản bằng nhiều thứ tiếng.

Tôi ngắm các cô bước đi. Các cô thật đẹp! Dù tôi đi chậm lại sau hay tiến gần hơn, các cô mỗi lần lại có vẻ đẹp hơn, những con chim bồ câu bay lên khi các cô đi qua và viết lên bầu trời “Xin chào đồng chí!” và một du khách Nhật Bản, một anh người Ý cùng một người không quốc tịch đẹp hoàn hảo đưa ánh mắt quyến rũ về phía các cô. Các cô mỉm cười và nhớ có một tên bạo ngược mặc quân phục ở Villa Grimaldi đã gọi các cô là bọn “điếm cực tả” khi hắn không còn từ nào trong danh mục những câu chửi thề khốn khổ của đám binh lính.

Cô gái tóc nâu và cô gái tóc vàng. Carmen và Marcia. Các cô đang bước đi với dáng vẻ tự tin và niềm tự hào của những cô gái đã dám thử thách tất cả mọi điều. Những thân thể gợi mở tình yêu này chứa đựng tình yêu của những người đã ngã xuống. Những đôi môi gọi mời một nụ hôn này đã từng kêu than nhưng chưa bao giờ từng nói một tên người, cây cối, dòng sông, ngọn núi, cánh rừng, loài hoa, con phố nào. Các cô chưa từng nói điều gì có thể dùng làm dấu hiệu chỉ báo cho bọn đao phủ. Và những đôi mắt tràn ngập ánh sáng và đang tỏa sáng này đã khóc một cách kính cẩn những người đã mất.

Những thiếu nữ cài hoa và mặc váy ngắn của những năm 70, nổi dậy trong giảng đường, phẫn nộ chống lại những phong hóa xã hội trong tình yêu và tư tưởng, những người đồng chí của trái tim và niềm hy vọng, tôi chiêm ngưỡng họ với niềm tự hào to lớn biết bao, những cô gái trẻ bất diệt của tôi!