Tôi ghét nói về mình vì tôi chưa bao giờ thích làm một nhân vật, nhưng quái quỷ gì chứ, tôi giả định rằng một nhà văn phải đối mặt với cuộc sống riêng của mình.

Một ngày năm 1997, tôi quyết định rời Paris - ồ, Paris! - tới định cư ở nơi duy nhất trên thế giới tôi từng cảm thấy an toàn: vùng Asturias. Đó là lựa chọn không mấy khó khăn.

Ở vùng phía Bắc Tây Ban Nha trông ra biển Cantabrian này, những kẻ ngoài lề đòi quyền ở bên lề như tôi được chào đón. Và không có nơi nào bên lề hơn Asturias. Không có vùng đất nào chịu đau đớn hơn Asturias, và để hiểu nó, chỉ cần đến Gijón, Langreo, Avilés hay Mieres khi những hồi còi báo động hầm mỏ vang lên. Vẫn xảy tới việc - và xảy ra giữa thời đại của sự tiện nghi và trật tự quốc tế mới - hầm mỏ nuốt chửng một hoặc nhiều người khi những thung lũng yên bình của Asturias rung chuyển từ một cái nhăn mặt của vũ trụ. Nhưng những người dân Asturias - những người tôi đã học hỏi được thật nhiều - họ cứng rắn và dịu dàng, nóng nảy và hòa hảo, đặt lên trên nỗi tức giận chính đáng, thiện chí và sức chịu đựng dẻo dai của mình, hai đặc điểm nhận dạng đáng quý.

Mới đây, một kẻ bên lề như tôi được nhận tước hiệu Hiệp sĩ Nghệ thuật và Văn chương tại Pháp, và vùng Asturias đã bày tỏ với tôi tất cả tấm chân tình của họ. Sau đó, ở Paris, người ta hỏi tôi câu hỏi không thể tránh được: Sao anh lại sống ở đó mà không phải ở đây, hay Barcelona, Madrid, Rome, Strasbourg?

Để trả lời, tôi nhớ lại định nghĩa đơn giản và phức tạp về nhân tính mà những người Asturias đã dạy cho tôi: “Hoặc anh là của những người khác, hoặc anh là người của chúng tôi.” Và người của chúng tôi là ai? Họ là những người bị hà hiếp, chịu mất mát mà người ta không hỏi họ có muốn bị mất mát hay không. Họ là những người cho đi cái tốt đẹp nhất của mình mà không đợi tưởng thưởng hay được trả ơn.

Năm 1966, thợ mỏ than của Lota, ở Chile, đình công mười một tháng và chỉ có thể chống chịu được nhờ sự ủng hộ của thợ mỏ Asturias, lúc đó dù đang ở giữa chế độ độc tài Franco vẫn tìm được phương cách giúp đỡ những đồng nghiệp Chile xa xôi. Chỉ vừa cách đây hai năm, những chiếc xe tải chở hàng hỗ trợ nhân đạo khởi phát từ Asturias là một trong những chuyến xe đầu tiên tới Mostar và Sarajevo, vượt qua, trong nhiều lần, những quyết định của một châu Âu bàng hoàng và lệ thuộc.

Việc Tây Ban Nha gia nhập Cộng đồng châu Âu áp đặt cho Asturias một cái giá đắt, có cái tên là chuyển đổi nền công nghiệp, nạn thất nghiệp, sự bấp bênh, nhưng lòng tự tôn không thể giải thích hết trước những kẻ quan liêu đắc thắng đã cho phép họ đối mặt với tình huống một cách sáng tạo, vì không thể chuyển đổi những xã hội đoàn kết trong sự ích kỷ.

Sự quạnh hiu giá lạnh của mũi Peñas là một cái cớ cho tính hiếu khách trong những trường trung học công nhân nam. Cái tự mục đích gì thế! những nhà tiên tri của nền hiện đại sẽ nói vậy. Nhưng ở vùng Asturias, nếu truyền thống chìa tay về phía văn hóa toàn cầu, ý tưởng về sự tiến bộ có kèm theo những nạn nhân là việc không thể tưởng tượng được.

Để đến được mảnh đất Asturias thì dễ thôi, chỉ cần vượt qua vòm cung vàng óng của rượu táo mà người rót rượu tạo ra. Và sau đó bắt đầu một thế giới với cả một cương lĩnh: sống và để người khác sống, không trừng phạt hình sự các nạn nhân, làm sao để chủ nghĩa địa vị, thân hào chính trị vỡ tan thành nghìn mảnh, tin tưởng vào tương lai, nhưng là một tương lai mà mỗi cá nhân giữ một vai trò, hát, uống, đọc, làm việc, suy nghĩ.

Tôi đã biết nhiều nước trên thế giới và đã bắt đầu sống ở Asturias được ba năm, tưởng tượng ở đó những cuốn sách của mình, hòa nhập vào đám người bên lề trong một câu chuyện sẽ không bao giờ được viết ra, nhưng điều đó đâu quan trọng vì tôi đã học được ở người Asturias rằng cuộc sống là một chuỗi khôn cùng những chiến thẳng nhỏ bé và những thất bại lớn lao.

Để hạnh phúc không khó, người Asturias nói trong sự ngoài lề vinh quang của họ làm họ nhớ đến năm 1934, hoặc sự ngoài lề khốc liệt khi họ nghĩ đến những chuyến khám xét của Franco và bà Carmen cướp phá những cửa hàng của người thua trận. Và tôi, như họ, tôi biết ta hạnh phúc “khi ta nghe tiếng kèn túi gaita và khi có rượu táo trong xưởng ép”.