Lady Esmondet, Vaura và Robert Douglas cùng nhau dùng bữa tối Giáng sinh một cách lặng lẽ. Vị linh mục chào tạm biệt họ đầy ấm áp rồi nói:

– Tôi sẽ thấy cô đơn khi các vị rời khỏi Rome.

– Dĩ nhiên là ông sẽ nhớ chúng tôi; chúng tôi gần như đã trở thành một phần trong ngôi nhà cũ của ông rồi, – Lady Esmondet đáp.

– Ta chắc chắn rằng nhà Marchmont sẽ đối xử rất tử tế với Roberto khi chúng ta đi vắng, – Vaura mỉm cười nói.

– Vâng, cô ấy sẽ đối xử tốt với một linh mục cô độc, – chàng đáp lại với vẻ đãng trí; rồi chợt định thần lại, – nhưng tôi không nên nói là cô độc; chẳng phải tôi vẫn có Giáo hội đó sao.

Khi một tên đầy tớ khép lại cửa lớn sau khi Mục sư Robert đã rời đi, Vaura liền cất tiếng:

– Sớm muộn gì Giáo hội cũng không đủ để lấp đầy cuộc đời anh ấy nữa; ít nhất thì nhà tự nhiên học kia cũng sẽ khiến anh ấy cảm thấy như vậy.

– Cher Roland mà ở vào hoàn cảnh đó thì sẽ xử sự khác biết mấy, – Lady Esmondet vừa nghĩ đến mối tình đơn phương tuyệt vọng mà chàng dành cho Vaura vừa nói, – cô gái với mấy con côn trùng bọ cánh cứng, mái tóc ngả vàng cùng đôi khuỷu tay nhọn hoắt ấy chắc sẽ làm anh ta phát điên lên mất. Ta tự hỏi không biết Robert có điểm chung gì với một người như thế nhỉ.

– Tại sao chàng lại yêu nàng? "Hỡi kẻ khờ tò mò, hãy lặng yên; liệu tình người có phải do ý người sinh ra?" nhà thơ đã viết thế đấy. Cho nên, mẹ đỡ đầu thân mến ạ, dẫu chúng ta có nói sao đi nữa, thì họ chắc hẳn vẫn phải gia nhập vào cái quân đoàn những cuộc tình bất thành ấy thôi. Nhưng cả hai chúng ta đều đã mệt mỏi rồi, tốt hơn là nên đi ngủ để chìm vào giấc ngủ hay những giấc mơ.

– Đúng vậy, trời đã muộn; chúc ngủ ngon, con yêu; hôm nay cả hai chúng ta đều nhớ Lionel.

– Vâng; anh ấy chẳng thể ngờ được là chúng ta nhớ đến nhường nào.

Và khi những lớp áo của Vaura được cởi ra, trong lúc những ngón tay khéo léo của người hầu gái giúp nàng thoải mái để chợp mắt, một dáng người cao lớn cùng gương mặt đẹp trai, bộ ria mép màu nâu sẫm che khuất đôi môi tuy ngọt ngào nhưng mang nét kiên quyết, cùng đôi mắt mệt mỏi vốn thường ngày trầm tĩnh nhưng có thể bừng sáng hoặc tràn ngập vẻ âu yếm dịu dàng, bỗng hiện lên trước mắt nàng.

– Mới tối qua thôi, – nàng thầm nghĩ khi áp má mềm mại lên chiếc gối, – anh ấy còn ở bên chúng ta, vậy mà ta có cảm giác như thể chúng ta đã xa cách nhau từ cả thế kỷ nay; và anh ấy phải chịu đựng tất cả những lời đồn đại ấy; rồi người thân yêu nhất của ta đang vướng vào một lưới bòng bong khó khăn mà ta lại chẳng ở gần để sẻ chia sự đồng cảm với cậu/anh ấy, người chú đáng thương cũng chẳng được hạnh phúc; dẫu đó là việc của phụ nữ, nhưng việc than van thế này không phải bản tính của ta; ta phải làm cho thời gian trôi thật mau, và một khi đã đặt chân đến nước Anh, mục tiêu của ta sẽ là khiến hai người đàn ông ấy tìm lại được niềm hạnh phúc xưa cũ; chúc ngủ ngon, Lionel, em rất mệt mỏi vì muốn được nhìn thấy gương mặt anh lần nữa, được nghe những lời yêu thương của anh và cảm nhận vòng tay anh ôm lấy em, bởi cảm giác ngọt ngào rằng em thuộc về anh dường như chỉ là một giấc mơ; hãy quay về đi, hãy về đi.

Ngày hôm sau, chương trình mà Vaura từng nói với Castenelli đã được tiến hành. Nhưng vì lúc này Vaura mong sao cho những ngày tháng mau chóng chìm vào dĩ vãng vĩ đại, chúng ta sẽ không nán lại lâu; mà chỉ xin nói rằng, khi đến gần bức tranh tả cảnh Chúa biến hình, một bóng người lọt vào mắt nàng, đó là chàng thanh niên người Ý Castenelli. Với làn da ngăm đen quý phái, những đường nét thanh tú cùng đôi mắt nâu dịu dàng mà dòng máu Rome ban tặng, chàng trông cứ như thể vừa bước ra từ bức tranh trên vách tường vậy.

Vẻ đẹp huy hoàng của bức tranh đã khiến họ đứng lặng ngắm nhìn trong sự thán khốc đầy ngưỡng mộ một hồi lâu. Vaura thở dài một hơi khi quay bước đi, nàng nói:

– Người đã vẽ nên hình tượng Chúa Kitô với vẻ thánh thiện tựa thần linh trong từng biểu cảm chắc chắn phải được ơn linh hứng. Bức tranh ấy thuyết giảng biết bao bài giảng đạo làm sao!

Vì chàng thanh niên người Ý có vé vào cửa Tháp St. Peter, Vaura liền quyết định leo lên đó. Cả hai nhanh chóng vượt qua những bức tường kép của mái vòm, bởi thời gian của Vaura không còn nhiều. Nhưng khung cảnh nhìn từ đỉnh tháp kìa! ai có thể diễn tả được cơ chứ? Chẳng phải tôi; cây bút trong tay tôi bỗng trở nên vô hồn; phải là một Moore mới ca tụng nổi; một Byron mới làm cho bất tử; một Longfellow, một Whittier hay một Tennyson mới có thể dệt thành một khúc ca điền viên; nó từng làm cho bao nghệ sĩ phải ngây dại; ánh mắt tha thiết dừng lại trên những đỉnh đồi Sabine, Volscian và Albano ở phía bên này, rồi chuyển hướng về thành phố với những đền đài, cung điện, nơi quá khứ lịch sử hiện hữu trong từng hòn đá. Kế đến là Đấu trường Colosseum và Quảng trường Forum, mỗi nơi lại kể một câu chuyện của riêng mình; rồi ánh mắt hướng về dòng Tiber quanh co; và cuối cùng dừng lại ở làn nước sâu thẳm, phẳng lặng của vùng Địa Trung Hải ánh sắc tím ở tận chân trời xa thẳm.

– Ôi, Signor Castenelli, mọi thứ thật quá choáng ngợp trong một ngày; chẳng trách người Ý lại là những thi sĩ. Các vị đang sống giữa một mê cung tuyệt mỹ của thiên nhiên và nghệ thuật.

Mẹ thiên nhiên nơi các vị khoác lên mình tấm áo rực rỡ và ấm áp biết bao; bảo sao những bức tranh canvas của các vị, à không, ngay cả gương mặt của các vị cũng phô bày những sắc thái ấm nồng ánh nắng.

– Các vị nên ở lại đây cùng chúng tôi, Signora ạ; cô cảm nhận được chất thơ của xứ sở chúng tôi.

Khi chia tay người thanh niên Ý, chàng đã ngỏ ý nhường lại lô ghế của mình tại nhà hát cho Vaura và Lady Esmondet, cho rằng vị trí đó đắc địa hơn chiếc duy nhất mà Đại úy Trevalyon có thể mua được. Theo lời mời của Vaura, buổi tối chàng đã dùng bữa tại biệt thự Iberia, sau đó hộ họ đi thưởng thức giọng ca tuyệt diệu của Patti.

Vào buổi sáng ngày 28, một bức điện tín từ Lionel được gửi đến với nội dung như sau:

– Gửi Lady Esmondet.

– Biệt thự Iberia, Rome, Ý.

– Ngài Sir Vincent Trevalyon đã qua đời vào lúc 11 giờ đêm ngày 27 hiện tại. Sẽ viết thư trong hôm nay.

– LIONEL TREVALYON,

– Khách sạn The Langham, London, Anh.

– Ngày 28 tháng 12 năm 1877.

– Sir Vincent tội nghiệp đã ra đi. Và các thế hệ cứ thế qua đi. Khi tử thần loại một người ra khỏi cuộc chơi thì sẽ có người khác bước lên cầm gậy; thế nên giờ đây Đại úy đã trở thành Sir Lionel Trevalyon, – Lady Esmondet vừa đọc bức điện tín vừa nói.

– Vâng. Chẳng ai có thể đắc thắng suốt cả cuộc đời, bởi tử thần chỉ có một mà các Nữ thần Vận mệnh thì có tới ba, – Vaura đáp.

Đến ngày 30, Lionel gửi tới hai bức thư, và chúng ta sẽ trích dẫn một số đoạn từ đó.

– Mọi khoảnh khắc của anh đều bận rộn, nhưng anh biết em sẽ quan tâm đến những gì anh đang làm nên mới gửi vài dòng cho em. Người họ hàng cùng luật sư của anh và chính anh đã cùng nhau đọc di chúc. Theo đó, người chú để lại cho anh 500.000 đô-la vàng. Anh rất bất ngờ trước sự hào phóng của ông. Toàn bộ gia tài của ông sẽ thuộc về anh nếu anh và Judith có thể kết hôn; điều đó sẽ chẳng thích hợp với cả hai chúng tôi vì chúng tôi hoàn toàn không hợp nhau chút nào. Judith sẽ rời đi bằng tàu thủy The Queen để đến New York vào ngày 1 tháng Giêng. Người chú tội nghiệp của anh đã sống thêm được ba tiếng đồng hồ sau khi anh đến nơi. Ông chịu đựng cơn đau đớn dữ dội do bệnh viêm thận hạt gây ra, nhưng trí óc vẫn rất minh mẫn; dường như ông rất lưu tâm đến anh; ông bảo với anh rằng ông ước gì anh có thể thuyết phục Judith kết hôn với mình rồi cố gắng uốn nắn cô ấy trở nên nữ tính hơn và đến sống tại điền trang của anh ở miền bắc; nhưng xin Chúa đừng để cuộc đời chúng tôi gắn liền với nhau. Cô ta mới trái ngược làm sao khi đặt cạnh Vaura. Nếu Judith có bao giờ phạm phải sai lầm là từ bỏ sự tự do của mình, thì đó sẽ là vì một kẻ ngưỡng mộ mốt váy chia đôi, vân vân và vân vân...

– ....Đúng vậy, người anh yêu, những lời anh viết ra thì có nghĩa lý gì trong việc bày tỏ tình yêu to lớn của anh dành cho em chứ! Em không biết anh khao khát đến nhường nào được ngắm nhìn lại đôi mắt nồng nàn, biểu cảm của em, được ôm chặt em vào lòng. Giá như em đang ở bên anh, tình yêu của sự, anh sẽ uống cạn nguồn nước từ sự đồng cảm dịu dàng của em, dùng nó làm liều thuốc bổ cho trái tim đang mệt mỏi chờ đợi này, để anh có thể dấn thân vào chốn đưa chuyện, vào cái tổ ong vò vẽ ấy, để rồi chiến thắng và tháo gỡ mớ bòng bong khó khăn chỉ trong vài ngày ngắn ngủi. Nhưng ngỡ đâu em lại ở quá xa, và anh chỉ có thể hoài niệm về vài phút giây hạnh phúc trong quá khứ khi anh được hôn lên đôi môi ngọt ngào của em, khi em biến cuộc đời này thành cõi thiên đường bằng cách tựa đầu thân ái lên ngực anh. Tình yêu của anh, tình yêu của anh ơi, anh không thể sống thiếu em lâu được. Em phải đến bên anh, bất chấp việc anh có thể chứng minh cho xã hội đầy giả tạo này thấy rằng mụ hàng xóm đa sự Mrs. Grundy đã bịa đặt về việc anh có một người vợ giấu giếm hay không; em phải đến để làm người yêu bé bỏng của anh, mặc cho ai nói lời từ chối. Trái tim anh ơi, em là của anh; là của anh theo quyền của sự phục tùng và những xiềng xích mà em đã giăng ra và dệt nên cho anh. Là của anh theo lẽ phải, bởi em đã tước đoạt đi sức mạnh từng khiến anh tự hào. Của anh, là của anh, mặc cho thế giới có nói gì đi nữa. Cuộc đời anh, tình yêu của anh, hãy viết thư cho anh nhé; anh sắp phát điên đến nơi rồi. Anh đang chìm trong sự tra tấn; đầy rẫy những nỗi sợ ghen tuông vì sợ em có thể quên mất anh. Anh hết lần này đến lần khác hối hận vì đã rời xa em. Hãy nhớ rằng, cưng ơi, anh sẽ luôn ghen tuông đấy, bởi anh biết sức hút mãnh liệt từ vẻ quyến rũ của em. Anh phát điên mất thôi, anh biết mình đang như thế khi nghĩ rằng em ở quá xa, cách anh tới "cả dặm dài" đường sá. Hãy xin Lady Esmondet lên đường ngay lập tức và ở lại nhà bà ấy ở đây vài ngày (nhà đã được sưởi ấm đàng hoàng – anh đã qua xem rồi) để rủ lòng thương xót cho kẻ đã gục ngã vì em, kẻ yêu em vượt quá mọi điều em có thể biết; tình yêu ơi, hãy đến đây. Anh đang làm tất cả mọi thứ có thể, người anh yêu dấu, để vượt qua khó khăn; anh đã đến các văn phòng của tờ nhật báo lớn của chúng ta, và một biên tập viên đã nói lời xin lỗi, rằng tin tức về "người vợ bí mật" của anh chỉ là một chiêu trò câu khách cám dỗ hắn vào "mùa khan hiếm tin tức". Vì Chúa, người thương trong tim anh ơi, đừng để bất cứ điều gì em nghe được chống lại anh mà làm lung lay trái tim em dành cho anh. Chỉ nghĩ đến viễn cảnh mụ Mrs. Grundy đạt được thắng lợi đó trong vai trò một nhà thiên văn xã hội, khi mụ ngồi trên đài quan sát với chiếc kính viễn vọng trên tay, cũng đủ khiến anh phát điên lên được. Trái tim anh khắc khoải mong chờ một bức thư, bởi dẫu những con chữ anh viết có vẻ lạnh lùng đối với anh; anh vẫn sẽ ngấu nghiến những bức thư của em, đơn giản vì chúng xuất phát từ ngòi bút của em. Hãy đến với anh thật nhanh, tình yêu của anh; anh phải có một lá thư và anh phải có được em. Hôm nay trong một tiệm bán đồ văn phòng phẩm, anh đã nhìn thấy bức ảnh của em được lồng trong khung kính đặt cạnh ảnh của bà Cornwallis West, Langtry và Wheeler, đúng bốn bức tất cả; tất cả các em đều bán rất chạy, người yêu dấu của anh ạ, với giá năm shilling một bức. Người bán hàng đã nói với vẻ trịch thượng rằng "tất cả các vị đều có thể bán được giá cao hơn, nhưng ông ta chỉ đơn giản muốn giáo dục quần chúng vươn tới một tiêu chuẩn thẩm mỹ cao. Lợi ích tiền tài đối với ông ta chỉ là chuyện nhỏ." Thái độ của gã đó khiến anh buồn cười; nhưng em thấy đấy tình yêu ơi, rằng vị phu nhân tương lai nhà Trevalyon khi giáo dục quần chúng như thế cũng đang ngự trị trong trái tim của nhân loại, chứ không chỉ trong trái tim của người đàn ông chỉ biết sống vì tình yêu của nàng...

– Ta vô cùng mừng rỡ, Vaura, ma chere, khi Nữ thần Vận mệnh lại đang mỉm cười hậu thuẫn cho Lionel thân yêu đến thế, – Lady Esmondet vừa lớn tiếng đọc bức thư nhận được từ Trevalyon vào buổi sáng ngày 30 vừa nói. Phải, mừng hơn cả thế nữa, bởi khoản tiền thừa kế 500.000 đô-la cùng tước hiệu cao quý ấy sẽ có tác dụng bịt kín đôi mắt đang há hốc của giới thượng lưu và cái miệng của mụ thị phi hơn bất kỳ thứ thủ tục rườm rà nào dưới hình thức kiện tụng phỉ báng; hay những bằng chứng sống từ những đôi môi thật thà.

– Đúng vậy, mẹ đỡ đầu thân mến, và thật may là chúng ta đều là những người phụ nữ của thời đại này, bằng không thì sự thật rằng một người đàn ông hoàn toàn có thể sống cuộc đời của một tín đồ phái Mặc-môn ở Utah một cách kín đáo; và nếu hắn ta dâng hiến một người vợ được dát vàng óng ả cùng một tước hiệu cho xã hội; xã hội sẽ lập tức phủ phục dưới chân; kiến thức ấy có lẽ đã khiến chúng ta phải bối rối rồi.

– Đúng thế, chúng ta đã nếm trái cấm từ cây tri thức rồi, Vaura con yêu; chúng ta hiểu rõ cách chơi của xã hội và những quân bài mà nó bắt chúng ta phải đánh; dẫu cho chúng ta chẳng hề thích bộ bài trong tay mình chút nào.

– Lionel tội nghiệp hẳn không mấy thích thú với ván bài lúc này đâu, dẫu cho anh ấy là một người đàn ông dũng cảm, kiên cường và chân thành biết bao, – Vaura nói với giọng đầy xót xa.