Ngày lễ Giáng sinh, ngày sinh của Chúa, rạng rỡ, đẹp đẽ và bừng sáng, được chào đón bằng những hồi chuông ngân vang ngọt ngào.

Phương đông chói ngời ánh thiên đường khi thần Sol dâng cao, khiến bao người sùng đạo La Mã (trên bước đường hành hương chiêm bái Đấng Tạo Hóa trước bàn thờ tại ngôi đền này hay ngôi đền khác có cánh cửa rộng mở, để ánh dương rọi vào hình hài Chúa Hài Đồng đang say ngủ cùng nét mặt tôn kính của các tín đồ) bỗng tưởng tượng, khi ngắm nhìn trời cao, rằng chính các Đạo Binh Thiên quốc đã tạo nên cả dòng thác ánh sáng rực rỡ và ấm áp ấy ở phương đông bằng những nụ cười tán thưởng trước tấm lòng tôn kính của con người.

Vaura tỉnh giấc muộn sau tiếng gõ cửa của Saunders; giấc ngủ chỉ đến với cô từng chập chập ngọt ngào trong suốt đêm thâu; nhưng cô vẫn nằm đó, hạnh phúc trong sự tĩnh lặng mơ màng; và dung mạo người đàn ông cô yêu luôn hiện diện trước mắt. Khi thức dậy, nghe tiếng hầu gái gõ cửa, cảm giác đầu tiên của cô là thiếu vắng một điều gì đó, như thể một phần đời thường đã trôi đi, và cô khẽ thở dài một hơi dài sâu thẳm. Rồi cảm giác ngọt ngào rằng mình được yêu thương chợt ùa về; không phải đến lúc này cô mới biết tấm lòng của chàng — cô đã biết từ lâu, nhưng cả hai đã bước đến giai đoạn mà những lời thề nguyện lứa đôi trở thành niềm khát khao, và để lấp đầy toàn bộ tâm hồn bằng sự mãn nguyện trọn vẹn, bằng niềm hạnh phúc viên mãn, điều đó đã trở thành một nhu cầu thiết yếu.

Đập vào mắt cô đầu tiên khi vừa chợp mắt thức dậy là vài bông hoa bị giập nát trên chiếc ghế yêu thích của cô. Buộc quanh cuống hoa là một chiếc khăn tay ren mỏng mảnh; trên ô vải mỏng manh ấy đề dòng chữ bằng nét quen thuộc thân thương: Vaura Vernon; giữa những cánh hoa là đôi lời nhắn gửi:

"Lòng anh quặn thắt khi phải rời xa em mà không kịp nói lời chào tạm biệt. Đầu óc anh rối bời. Anh cảm thấy như phát điên nếu em trao tình yêu cho người khác; hãy cứu rỗi anh bằng cách viết thư cho anh. Viết thư ư! Thật lạnh lùng làm sao. Chúa cứu con! — LIONEL của em."

Đại úy Trevalyon, không nghĩ sẽ gặp lại Vaura, nên trước khi ra vườn đã ghé qua phòng riêng của cô và để lại lời từ biệt thầm lặng này trên ghế.

"Giờ thì người thương của anh đã rõ," cô thầm nghĩ khi áp chặt những bông hoa lên đôi môi.

Những lời chúc Giáng sinh ấm áp được trao đổi giữa hai người phụ nữ khi họ gặp nhau trong phòng ăn sáng. Khi các gia nhân lui ra, phu nhân Esmondet cất lời:

"Lionel thân yêu đã để lại cho chúng ta một kỷ vật, ít nhất là cho ngày hôm nay, Vaura ma chere, em xem này," và bà giơ lên hai chiếc hộp đựng dầu thơm mà bà vừa xuýt xoa ngắm nghía; trên nắp đậy của một chiếc khắc tên "Alice Esmondet," chiếc kia khắc "Vaura Vernon." Cả hai chiếc lọ đều nhỏ và bằng vàng; trên một mặt chiếc lọ của Vaura là dòng chữ "Tôi mòn mỏi chờ mong, L.T.," được khắc bằng những chữ cái rất nhỏ, vây quanh là một vòng hoa lưu ly li ti; những viên đá xanh khảm chìm tạo thành hình những bông hoa; quanh mỗi chiếc lọ có đính một mảnh giấy nhỏ ghi dòng chữ: "Gửi kèm tình yêu và những lời chúc Giáng sinh từ Lionel Trevalyon. Dành cho cảnh chen chúc tại thánh đường St. Peter."

"Thật chu đáo và tinh tế, vì món quà của cậu ấy sẽ giúp chúng ta thấy dễ chịu hơn giữa chốn đông người," phu nhân Esmondet nói.

"Tội nghiệp anh ấy, nay đã ở chốn xa xôi; chúng ta sẽ nhớ anh ấy biết bao trong buổi sáng Giáng sinh rực rỡ này," Vaura nói khi đọc dòng chữ "Tôi mòn mỏi chờ mong."

"Nhưng ta lại quên mất món quà dành cho cháu, cùng món quà từ người cậu Eric thân quý," và Vaura lấy ra từ chiếc hộp nhỏ một mặt dây chuyền xinh xắn, một mặt khắc bức chân dung thu nhỏ của Haughton; mặt kia là khuôn mặt khả ái của người tặng. "Và đây là món quà của cậu gửi cho dì đã đến tay cháu vào ngày hôm qua;" Vaura đưa ra bức ảnh của đại tá Haughton.

"Thật ngọt ngào làm sao khi được nhớ đến, Vaura, và đây là bức chân dung rất giống vị đại tá thân yêu của cháu. Còn đây là món quà của ta, chỉ là một chút mọn thôi, nhưng ta hy vọng cháu sẽ thích," bà trao cho Vaura một giấy xác nhận đơn đặt hàng từ tiệm Worth cho một chiếc váy dạ hội, sẽ được giao đến Haughton Hall vào ngày 5 tháng 1 năm 1878.

"Cảm ơn mẹ đỡ đầu của cháu, lúc nào mẹ cũng nghĩ cho người khác thay vì nghĩ cho chính Alice Esmondet."

"Đâu có thế, con yêu."

"Giờ thì cháu rất vui được trở về nước Anh," ánh lên trong mắt Vaura một tia dịu dàng; "đó là khi, thưa mẹ đỡ đầu, mẹ đã tích lũy đủ sức khỏe cho mình."

"Ta có rồi, ma chere, và nếu những cuộc vui ở Haughton không quá sức, ta không chỉ đứng vững mà còn tận hưởng trọn vẹn mùa lễ hội này; ta cảm thấy rất khỏe, và giả sử ta có một cuộc đời hạnh phúc — ý ta là, con yêu, giả sử ta kết hôn với người mà trái tim ta hướng về — thì mọi chuyện đã khác; cái cảnh 'tự gặm nhấm cô đơn trong lòng' này chẳng tốt đẹp gì cho cam. Ta đã chơi tất cả những quân bài mình có và tận dụng tối đa những gì trong tay, nhưng chúng lại chẳng vừa ý ta."

"Trái tim cháu hướng về đâu, tay cháu sẽ đi theo đó," Vaura kiên quyết nói; "cháu ước gì tim mẹ cũng thế, thưa mẹ."

"Đúng vậy, mọi chuyện thật khó khăn với ta; nhưng Định Mệnh, kẻ chia bài, lại đang trao cho cháu những quân bài đẹp."

"Mẹ nghĩ sao, mẹ đỡ đầu; chúng ta sẽ thắng ván bài này chứ?"

"Cháu sẽ thắng."

"Sao mẹ biết được ạ?" cô dịu dàng hỏi, bước đến bên phu nhân Esmondet và cúi xuống hôn bà.

"Bởi ánh sáng rực rỡ trong mắt cậu ta khi từ biệt ta, và ánh sáng phát ra từ chính trái tim cháu; đó cũng là ước nguyện bấy lâu trong đời ta; Chúa đang ban cho cháu một thiên đường trần thế, con yêu."

"Vâng, thưa mẹ."

"Âm mưu bôi nhọ danh dự của Lionel này quả là quá đỗi hèn hạ," phu nhân Esmondet giận dữ nói; "trong bức thư gửi cho ta gần đây nhất, bà Clayton bảo ta 'hãy từ chối tiếp đón cậu ta, trừ khi cậu ta công khai thừa nhận người vợ ẩn giấu của mình'; bà ấy nói mặc dù 'phụ nữ vẫn cưng chiều cậu ta, nhưng chồng của họ thì đang quay lưng lại'; bà ấy còn bảo rằng 'Clayton nói cậu ta không có quyền nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật khi đang giấu vợ ở đâu đó'; bà ấy bảo chuyện này đã lên hai ba tờ báo rồi. Ta tuyên bố thế này, Vaura, nếu không vì cảm giác chúng ta sẽ là chỗ dựa an ủi cho cậu của cháu, thì ta chẳng thèm đến Haughton làm gì."

"Tội nghiệp Lionel," Vaura trầm ngâm nói, "anh ấy đã tự chọc vào tổ tò vò rồi. Hay là chúng ta đừng ở lại Haughton, ngoại trừ buổi tiệc khiêu vũ, rồi lặng lẽ về căn nhà của mẹ ở thành phố?"

"Được chứ con, khi đi ngang qua Luân Đôn ta sẽ dặn dò để nhà cửa sẵn sàng đón chúng ta bất cứ ngày nào; thế nên con yêu, nếu sau một chuyến thăm ngắn mà chúng ta thấy chán ngấy, ta sẽ lên thành phố."

"Và bị coi là bọn rợ Goth với Vandal vì dám ló mặt về trước khi mùa hội bắt đầu; còn phu nhân Grundy thì phán rằng 'Hãy đến đi' — chúng ta đúng là những kẻ nô lệ!" Vaura thốt lên.

Lúc đó có tiếng gõ cửa, và một người hầu bước vào mang theo thư từ mới nhận.

"Thưa phu nhân có sai bảo gì không ạ?"

"Có, xe landau sẽ đợi sẵn ở cửa để đưa chúng ta đến thánh đường St. Peter sau một tiếng nữa; khi lễ tan, chúng ta sẽ lái xe đến phủ nữ công tước Wyesdale để ăn trưa; những mệnh lệnh khác sẽ tính tiếp ở đó. Này Barnes," phu nhân Esmondet tiếp lời, rút ví ra, "hãy phân phát số tiền vàng này cho người hầu trong nhà, trừ Somers và Saunders ra, hai người đó ta sẽ tự tay lo liệu; và hãy đảm bảo không có người nghèo nào phải ra về tay không khỏi biệt thự này trong Ngày trọng đại này."

"Cảm ơn phu nhân, ngài thật tốt bụng, và tất cả chúng tôi xin chúc phu nhân cùng tiểu thư một mùa Giáng sinh an lành."

"Cảm ơn anh, Barnes."

"Gã hầu mặc y phục xanh thẫm đang tiến về cửa kìa," Vaura nói khi rời khỏi bàn ăn sáng, "đó là người hầu của người bạn Ireland chúng ta."

Chỉ một lát sau, Saunders mang vào cho cô chủ một bó hoa tuyệt đẹp kèm theo danh thiếp của ngài Dennis, trên đó viết: "Chúc cô Vernon một Giáng sinh vui vẻ."

"Cháu nghĩ sao về chàng trai người Ireland ấy?" phu nhân Esmondet hỏi.

"Ồ, cháu cũng chẳng biết nữa; anh ta là một người bản tính tốt bụng và hào phóng; nếu trái tim anh ta cũng rộng lượng tương xứng với vóc dáng kia, thì vị phu nhân O'Gormon tương lai chắc chắn sẽ phải là một người cực kỳ đáng yêu."

"Những tấm thiệp năm nay quả thật rất nghệ thuật," phu nhân Esmondet nhận xét; "nhưng trong số thiệp của cháu, ta thấy tấm của tội nghiệp Marie Perrault là tinh tế nhất."

"Cô ấy gửi kèm cho cháu vài dòng; tội nghiệp cô ấy, lại làm quá lên vì mấy đồng vàng cháu gửi cho cô ấy. Cháu vừa đọc được bức thư từ bà Wingfield; sau một hồi trò chuyện linh tinh, bà ấy viết: Chúng tôi đang ở dinh thự của lãnh chúa Elton tại Surrey, và đang bàn tán rôm rả về câu chuyện 'Người vợ ẩn giấu' của Trevalyon; mấy ông chồng đang nổi điên lên vì anh ta thì được tự do lang thang, trong khi bản thân họ lại bị trói buộc bởi những xiềng xích mà đáng lẽ anh ta cũng phải mang. Mẹ đỡ đầu thân mến ơi, người ta dễ có cảm giác lòng đố kỵ chính là động lực chi phối cả loài người."

"Đúng vậy thật; ghen tị, căm thù và ác ý là một công ty làm ăn phát đạt chẳng bao giờ sợ phá sản vì thiếu vốn."

"Viên thiếu tá Delrose này, người mà gia đình Marchmont nhắc đến, chắc hẳn phải là kẻ thù không đội trời chung với tội nghiệp Lionel rồi?"

"Đúng vậy, và là kẻ thù từ nhiều năm nay."

"À! Trực giác đã mách bảo cháu điều đó; và ngôi nhà Rose Cottage cùng khu rừng ở rìa khu đất của chúng ta đã che khuất nó khỏi dinh thự Hall; một nam một nữ hoàn toàn có thể gặp nhau và mưu tính mà không bị ai phát hiện; nhưng thưa mẹ đỡ đầu, chúng ta hãy đi thay đồ thôi; những hồi chuông đầu tiên đang ngân lên lời mời gọi đầy âm nhạc, và cháu sẽ cố quên đi bà Haughton; bởi vì trong số những món quà Chúa ban cho loài người, có lẽ cháu chưa trân trọng đúng mức món quà cao quý nhất là lòng bác ái."

Vaura đã trang điểm xong trước, nhưng chỉ chốc lát sau phu nhân Esmondet từ phòng riêng cũng bước ra sảnh. Giờ đây cả hai đã ngồi trên xe landau, nhanh chóng phóng đến ngôi thánh đường nguy nga bậc nhất thời hiện đại — một công trình với kiến trúc và sức mạnh tráng lệ tượng trưng cho niềm kiêu hãnh, sự giàu có và tính thống nhất của hệ thống kỳ diệu mà nó đại diện.

Vaura mặc chiếc áo choàng bằng nhung màu nâu hải cẩu cùng chiếc áo khoác ôm sát bằng lông hải cẩu, đội chiếc mũ nhung màu kem nhỏ nhắn cài những bông hoa phong lữ đỏ thắm giữa lớp ren.

Phu nhân Esmondet ước gì Lionel có thể nhìn thấy khuôn mặt dịu dàng ấy cùng ánh nhìn xa xăm trong đôi mắt to biểu cảm. Ngôi thánh đường rộng lớn đông nghẹt người đến tận cửa; tiếng hát lễ hùng tráng đến mức siêu phàm, và "âm thanh cuồn cuộn của cây đại phong cầm thánh thiện dội vang qua từng mái vòm và nền nhà," từng rung động của nó làm thổn thức trái tim các tín đồ. Sự uy nghi tráng lệ bên trong tòa thánh đường với vô số bàn thờ, trong dịp đại lễ này, càng được tôn lên nhờ những vật trang trí tuyệt đẹp, thiết kế tao nhã và có giá trị đắt đỏ. Những viên ngọc quý hiếm, những bình vàng và bình bạc, món quà từ các bậc vương tôn công tử, lấp lánh trên những bàn thờ được chế tác hoàn hảo, trong khi những bông hoa kiều diễm vươn cao từ những chiếc bình vô giá, vô vọng dùng hương thơm ngọt ngào của mình để át đi làn khói hương tỏa ra từ chiếc lư xông khói trong tay các tu sĩ tập sự.

Khi thánh lễ trọng thể kết thúc, phu nhân Esmondet cùng Vaura từ từ bước ra khỏi chốn linh thiêng. O'Gormon và một thanh niên người Ý làm việc tại cung điện Quirinal đang đợi họ ở cửa đã dẫn họ ra xe landau, rồi sau những lời chúc Giáng sinh nồng nhiệt, họ tạm biệt nhau để đến dự bữa trưa với nữ công tước Wyesdale. Khi đến nơi, họ thấy nữ chủ nhà thắt đáy lưng ong cùng con gái là tiểu thư Eveline Northingdon và một vài nhân vật nổi tiếng người Anh, người Ý đã tề tựu đông đủ trong các phòng khách. Nữ công tước lộ vẻ thất vọng khi thấy đại Thủy sư Đại úy Trevalyon không tháp tùng; bởi nói thật lòng, bà chỉ mời phu nhân Esmondet và tiểu thư Vernon vì bà không thể đành lòng mời Trevalyon đến ăn trưa mà lại phớt lờ người bảo trợ của anh.

Bởi dù anh chỉ dành cho bà dăm câu nịnh hót bâng quơ, chúng lại chính là nguồn dưỡng chất cho bà; dẫu sao anh cũng từng nhìn vào mắt bà và mỉm cười. Đó chỉ là thói quen của anh, nhưng bà lại là một người phụ nữ ngốc nghếch và kiêu ngạo, tự huyễn hoặc rằng trong những ngày tháng cũ, chắc chắn anh đã yêu bà đến quên cả lối về, nhưng ngặt nỗi lúc đó Công tước vẫn còn sống và luật pháp Anh quốc ngáng đường, một người phụ nữ không thể kết hôn với nhiều hơn một người chồng cùng một lúc. Bà nào đâu biết rằng chú đại bàng dũng mãnh khi bay lượn về tổ trên đỉnh núi cao, với ánh mắt kiêu hãnh hướng về mặt trời, thà yêu một con chim diêm cát còm cõi còn hơn là để Lionel Trevalyon lãng phí những tình cảm sâu kín nhất của trái tim mình cho một con bướm mỏng manh phù phiếm như Posey Wyesdale.

Thế nên lúc này, khi các vị khách của chúng ta bước vào mà thiếu vắng Trevalyon, nữ công tước vừa chào đón vừa cất giọng lanh lảnh:

"Kỵ sĩ lang thang của tôi đâu rồi? Sao các người lại dám đến mà không có cậu ấy? Thật quá nhẫn tâm."

Vaura đáp: "Chúng tôi đến thế đấy; đơn giản vì cậu ấy đã rời Roma và nước Ý rồi."

Posey hét lên: "Rời Roma mà không thèm chào từ biệt tôi ư, thật tàn nhẫn làm sao! Eveline, bấm chuông gọi thuốc nhỏ tim cho mẹ mau; cú sốc này làm mẹ thấy hơi choáng váng rồi đấy. Hãy nói cho mẹ nghe thế nào và tại sao đi, phu nhân Esmondet?"

"Cội nguồn sự việc là người cậu của cậu ấy, ngài Vincent đang hấp hối — và giờ có lẽ đã qua đời rồi."

Đến bên giường bệnh! Thật bất hạnh quá! Tôi phải làm sao đây khi vắng bóng cậu ấy trong các màn kịch câm của tôi?" bà xúc động đến phát khóc — tất cả chỉ vì kịch câm.

Phu nhân Esmondet mỉm cười đầy mai mỉa: "Thật tiếc làm sao khi vị Thiên thần Tử thần dũng mãnh lại không chịu dừng tay ngay cả vì một vở kịch câm của nữ công tước người Anh!"

Nữ công tước sụt sùi: "Đúng vậy, tôi nghĩ ngài ấy thật quá nhẫn tâm."

Eveline lên tiếng an ủi: "Thôi nào mẹ, người khác có thể thay thế vị trí của cậu ấy mà, và có lẽ giờ đây đại úy Trevalyon sẽ trở thành một nam tước, điều đó thật tuyệt vời biết bao. Mẹ quý cậu ấy cơ mà, thế thì mọi chuyện sẽ ổn thôi."

Posey vừa lau nước mắt vừa nói: "Đúng thế nhỉ, nếu sự thật là vậy, thưa phu nhân Esmondet?"

"Vâng, thưa nữ công tước Wyesdale, đại úy Trevalyon sẽ kế 𠄡 tước hiệu nam tước."

Lời nói của phu nhân Esmondet được truyền đi với nhiều phiên bản khác nhau đến tận cuối phòng khách, nơi Vaura đang ngồi. Cô lập tức bị vây kín bởi vô số câu hỏi.

Một người Anh hỏi: "Tin đồn này là thế nào vậy cô Vernon; có phải Trevalyon sắp được phong tước quý tộc không?"

Một người reo lên: "Chắc là vì vẻ ngoài tựa Adonis cùng vô số nét quyến rũ của anh ta."

Một người khác cười phá lên: "Không, vì mấy vụ lùm xùm tình ái của anh ta chứ."

Một quý ông Luân Đôn chuyên đọc tin tức nói: "Hoặc là vì 'người vợ ẩn giấu' của anh ta sắp lộ diện."

Một người Ý cất giọng mềm mại họa theo: "Cũng có thể là vì một chiến công hiệp sĩ nào đó được Nữ hoàng ban thưởng."

Quý ông Luân Đôn tiếp lời: "Hoặc phiếu bầu của anh ta đã được hứa hẹn cho khoản chi phí chiến tranh."

Vaura vừa cười vừa nói: "Carita, carita! Ông Howard, ông quên mất châm ngôn của đảng phái là 'không hối lộ' rồi đấy, và nếu tất cả các ông chịu lắng nghe, tôi xin bật mí rằng thay vì tước hiệu quý tộc, bạn của chúng tôi, theo như tôi được biết, vẫn chỉ là một đại úy Trevalyon bình thường thôi."

"Thật là dị giáo, thưa cô Vernon, vì anh ấy đâu có 'bình thường', và các cô cứ khăng khăng anh ấy chính là một bậc quý tộc trong thời đại chúng ta."

Vaura cười ngất: "Quả là một cách ví von vô song, thưa ông Howard."

Quản gia bước đến thưa: "Thưa phu nhân, bữa trưa đã dọn."

Nữ công tước nói: "Mọi người tự tìm cặp vào bàn tiệc nhé. Chúng ta luôn dùng bữa trưa sans ceremonie mà."

Và thế là định mệnh đã sắp đặt ngài Castenelli (chàng thanh niên người Ý từng tháp tùng họ ra xe) ngồi cạnh Vaura. Bàn ăn rực rỡ với đồ sứ Sèvres và đồ sành sứ Majolica, nhưng các món ăn lại đạm bạc và ít ỏi, khoảng cách giữa các món thì xa vời vợi. Chỉ cần một người có sức ăn bình thường cũng có thể quét sạch những đĩa thức ăn vốn được chuẩn bị cho bảy người, nhất là khi có năm vị khách ghé thăm buổi sáng được mời ở lại, khiến phần ăn của mỗi thực khách càng thêm teo tóp. Nữ công tước vì trót quyết định sắm toàn bộ tủ quần áo từ những chiếc kéo thần kỳ của tiệm Worth nên đành phải thắt lưng buộc bụng khoản rượu chè, bà chẳng mớ gì tin vào câu cửa miệng rằng "đường ngắn nhất đi đến trái tim đàn ông là đi qua dạ dày."

Bà thường bảo những người bạn phù phiếm của mình rằng: "Tin tôi đi, tôi hiểu khẩu vị đàn ông lắm, họ thà được mãn nhãn còn hơn là no bụng."

Posey Wyesdale ạ, bà có thể rất khôn ngoan, nhưng xin thưa với bà rằng chẳng có người đàn ông nào thèm liếc nhìn bà hay chiếc váy của bà đâu, nếu sau một chuyến cưỡi ngựa dài hay đi giao thiệp mệt mỏi mà vào một giờ khắc xui xẻo nào đó, anh ta trót mềm lòng nhận lời mời ăn trưa của bà để rồi chỉ nhận lại một miếng gà bé xíu cùng một lát bánh mì phết bơ mỏng như tờ giấy lụa, và toàn bộ bữa ăn được chiêu xuống bằng một tách trà loãng hoặc ly rượu vang nhạt nhẽo; thà rằng anh ta (dù có là một cậu ấm được cưng chiều đi chăng nữa) quay về với tập tục nguyên thủy của tổ tiên, nạp năng lượng vào bữa trưa bị hắt hủi bằng những lát thịt bò hay thịt nai bốc nghi ngút khói, rồi giải khát bằng cả vại bia Anh quốc đích thực. Nhưng như O'Gormon đã nói với Castenelli khi dùng bữa tối cùng hắn vào tối hôm đó: "Chúa ơi, toàn bộ đồ ăn trên bàn nhà nữ công tước Wyesdale chắc chẳng đủ nhét kẽ răng cho một con châu chấu."

Castenelli cười lớn: "Đúng thế, nếu du lịch bằng chế độ ăn của nữ công tước Anh quốc nhà cậu thì chẳng cần phải áp dụng phương pháp giảm cân nào để đạt được vóc dáng chuẩn khiêu vũ cả."

Nhưng chúng ta hãy quay lại với nữ công tước Wyesdale và các vị khách của bà.

Với phu nhân Esmondet, người ngồi gần nữ chủ nhà — kẻ liên tục nã vào bà những câu hỏi về tung tích hiện tại cũng như những việc làm có thể có của đại úy Trevalyon — việc có mặt ở đó quả là một sự tra tấn không tài nào chịu nổi. Còn với Vaura, người có vị trí ngồi dễ chịu hơn, lại thấy mọi chuyện diễn ra tựa như chỉ vừa vài câu trò chuyện, vài miếng ăn qua loa là bữa tiệc đã chấm dứt.

Vaura hỏi: "Vị vua cao quý của các ngài dạo này thế nào, thưa ngài Castenelli?"

"Những bông hoa kiều diễm của chúng tôi sẽ không nở, và những chú chim họa mi ngọt ngào sẽ không cất tiếng ca cho ngài ấy vào mùa hè tới nữa đâu; lòng tôi quặn thắt khi phải thốt ra điều này, thưa phu nhân."

"Đúng vậy; ngài là một vị vua xứng đáng với một vùng đất tươi đẹp nhường ấy, và tôi thành tâm cầu mong vì lợi ích của các ngài và nước Ý, những lo sợ của các ngài sẽ không thành sự thật. Đức Giáo hoàng Pius IX hiền từ cũng đang lâm trọng bệnh."

"Vâng, thưa phu nhân, nhưng sự mất mát của Đức Thánh Cha còn dễ bề thay thế hơn là vị quân vương thế tục kính yêu của chúng tôi."

"Đúng thế; chỉ cần vài lần hội kín của các Hồng y, vài lá phiếu được bỏ, vài cột khói bay lên là vị Giáo hoàng mới lại xuất hiện."

"Ngài thích thành phố của tôi chứ, thưa phu nhân?"

"Tôi yêu nó vô cùng. Ôi! Các ngài có biết bao nhiêu thứ để tôn vinh, để thanh lọc, để giáo dục nơi đây; biết bao tâm hồn lớn đã vươn lên trong bầu không khí đượm hương thơm từ một dòng dõi bất tận những nhà thơ, nhà hùng biện, nhà điêu khắc và họa sĩ. Vâng, thưa ngài Castenelli, được sinh ra trên đất La Mã chính là một di sản cao quý."

"Xin cảm ơn tiểu thư Vernon vì những lời ca tụng đầy ân huệ dành cho đất nước tôi. Nhưng khốn nỗi, chúng tôi đang dần bị tiêm nhiễm cái tinh thần tiến bộ của thời đại này; người Mỹ đã xuất hiện giữa lòng chúng tôi rồi."

Vaura nói khi nhận lấy tay anh để cùng những người khác rời khỏi bàn tiệc tiến về phòng khách: "Ngài nên ca tụng họ chứ, thưa ngài Castenelli, bởi chào đón họ, cùng cuốn sổ tay và những túi vàng của họ đang là mốt thời thượng của chúng tôi mà."

"Họ quá xốc nổi đối với tôi," viên người Ý nói.

"Họ là con người của thời đại; cả tôi và ngài, thưa ngài Castenelli, đều là những kẻ lỗi thời khi tiếc nuối việc nhiều di tích cổ sắp bị xóa sổ; tinh thần của thời đại là thứ không bao giờ thấy thỏa mãn và những tín đồ của nó chẳng màng ngơi nghỉ để tế lễ cho nó, và nếu muốn hạnh phúc thì chúng ta đừng khóc thương. Phải thú nhận rằng tôi cảm thấy tiếc khi khu ổ chuột Ghetto mang dấu ấn lịch sử, dẫu không sạch sẽ gì cho lắm nhưng lại rất nên thơ của các ngài, sắp phải nhường chỗ cho cung điện công lý mới; với tôi, việc nó mọc lên như thể từ tro tàn của những mái ấm ngày xưa — nơi từng chứng kiến những con người không bao giờ nhận được công lý trọn vẹn — là một sự khập khiễng đến kỳ lạ."

"Đúng vậy, đúng vậy, thưa tiểu thư Vernon, và bản thân tôi cũng không muốn thấy tất cả chúng biến mất, sự đồng cảm của cô thật đáng quý. Người Mỹ là những gã khổng lồ của thời đại họ; nhưng chúng ta không giống họ, anh ta thực sự là con người của hiện tại; anh ta luôn phải vội vã để khẳng định tên tuổi. Chúng ta đã làm tất cả những điều đó rồi, nhưng họ thật sai lầm khi gọi chúng ta là những kẻ mộng mơ," đôi mắt anh bỗng lóe lên; "dòng máu trong người chúng tôi vẫn sục sôi ngọn lửa như thời của anh em nhà Gracchi hay các hoàng đế Caesar."

Cô vui vẻ tiếp lời: "Thời đại của họ thật vĩ đại, nhưng thời đại của chúng ta lại rực rỡ sắc màu, và nếu bắt chúng ta phải quay ngược thời gian, tôi e rằng," cô cười rạng rỡ nói thêm, "chúng ta sẽ lại nhớ nhung chiếc điện thoại, ánh sáng điện, những tiểu thuyết gia, cuộc sống câu lạc bộ, tiệm may Worth lừng danh, những chiếc ghế dài thư giãn cùng bao món xa xỉ phẩm cưng chiều khác."

Castenelli cũng đáp lại bằng giọng điệu ấy: "Quả thật vậy, thưa phu nhân, và tôi xin cam đoan với cô; nếu một mỹ nhân của thời đại trước bước ra từ bức tranh vẽ để chờ đợi sự chuẩn thuận của tôi, tôi sẽ bảo cô ấy cứ tiếp tục ngủ say để nhường chỗ cho người chị em xinh đẹp và rạng rỡ hơn của thời đại tôi ngày nay."

Vaura tươi cười nói: "Thay mặt cho những cánh bướm của thời hiện đại, tôi xin cảm ơn ngài."

"Cô sẽ ban vinh dự lưu lại Roma trong bao lâu?"

"Thêm một tuần ngắn ngủi và một ngày nữa thôi, thưa ngài; và tôi sẽ không rời khỏi bán đảo Italia ngập tràn ánh dương này mà không mang theo nỗi tiếc nuối, bởi nơi đây tràn ngập biết bao điều làm say đắm tâm trí và giác quan, chắc chẳng có ai vô cảm đến mức không cảm thấy giống như tôi khi phải cất lời từ biệt một trong những khu vườn tuyệt diệu nhất mà Mẹ Thiên nhiên từng ban phát."

"Sao cô lại rời bỏ chúng tôi sớm thế?"

"Định mệnh đã định đoạt thế, và ở quê nhà đang có những buổi tiệc tùng vẫy gọi, tiếp đó là chuỗi ngày chen chúc trong mùa hội, nơi chúng ta chỉ thấy đôi cánh của mình lấp lánh dưới ánh đèn Edison hoặc thứ ánh sáng ga sắp bị khai tử, bởi sương mù ngự trị suốt ban ngày và phu nhân mặt trời tội nghiệp đã bị che khuất khỏi chúng tôi mất rồi."

"Những mỹ nhân Luân Đôn vẫn sẽ tỏa sáng bằng chính vẻ đẹp của họ ngay cả trong bóng tối Ai Cập."

Bởi viên sĩ quan người Ý đang đắm chìm trong vẻ đẹp của người phụ nữ kiều diễm bên cạnh, khuôn mặt biểu cảm của cô thay đổi theo từng lời nói chạm đến trái tim, lúc lại vui tươi phản chiếu một bản tính luôn sẵn sàng đồng điệu với cảm xúc của những người làm cô vừa lòng.

Lấy từ trong túi ra một bức thư, anh nói: "Một đồng hương của cô viết cho tôi từ kinh đô của các cô đây; tôi xin đọc cho cô nghe vài dòng nhé: 'Thành phố của chúng ta chẳng mấy chốc sẽ rực rỡ bởi vẻ đẹp của những người phụ nữ kiều diễm, những chàng trai khôi ngô, những bộ xiêm y lộng lẫy, những cỗ xe ngựa kiêu sa cùng những tuấn mã phi nước đại. Tin đồn rằng một trong những mỹ nhân được yêu thích nhất của chúng ta đang tắm mình trong ánh dương ở xứ sở của các anh. Xin đừng làm lu mờ vẻ đẹp chòm sao của chúng tôi bằng cách giữ cô ấy lại sau khi mùa hội khởi tranh, bởi chúng ta phải có la belle Vernon.' Tôi đã thầm nghĩ ước gì mình có được quyền năng ấy khi đọc những dòng này."

"Bạn của ngài đã phóng đại vẻ đẹp tầm thường của tôi rồi, thưa ngài."

"Với ngồn ngộn những giai nhân để lựa chọn, tiểu thư à, giới thượng lưu Luân Đôn vốn rất khắt khe, và bạn tôi chỉ đang xác nhận lại phán quyết của họ mà thôi."

Vaura mỉm cười đáp: "Thôi nào thưa ngài, mùa tới đây Luân Đôn sẽ phải quyết định những vấn đề trọng đại hơn nhiều so với nhan sắc thoảng qua của phụ nữ. Nghị viện của chúng tôi sẽ bỏ phiếu về ngân sách chiến tranh, và vì Beaconsfield không thể bước vào cuộc chiến với hai bàn tay trắng nên số phận của biết bao sinh mạng đều đang treo lơ lửng trên kết quả lá phiếu đó."

"Cô có nghĩ phe của Bright hay phe chủ hòa sẽ đủ mạnh để giành phần thắng không?"

"Không; những người con nước Anh luôn giữ gìn danh dự quốc gia hơn hết thảy. Đang có một làn sóng phẫn nộ trong quần chúng chống lại mọi hành vi xâm lấn của Con gấu Nga. Các sĩ quan trẻ của chúng tôi luôn khao khát cơ hội để khẳng định tên tuổi, và trai tráng nước ta," cô vui vẻ nói thêm, "luôn sẵn sàng những nắm đấm với các khớp xương cứng ngắc, lúc nào cũng chực chờ để giáng những cú trời giáng."

"Chà, đối với tôi thì đây có vẻ là một canh bạc tốn kém mà những người đồng hương táo bạo của cô đang mưu tính. Thổ Nhĩ Kỳ vốn lười biếng và ưa hưởng lạc cơ mà."

"Đúng vậy; họ không phải là thứ lính gác thích hợp cho một tiền tiêu hiểm trở; dẫu vậy, chúng ta biết phải làm sao đây? Chúng ta đâu thể nhổ tận gốc họ rồi trồng vào đó những người Scotland đáng tin cậy hay người Celt dũng cảm; không, chúng ta đành phải trả lương cao cho những kẻ hầu tồi tệ cho đến khi những cái đầu khôn ngoan hơn chúng ta trong một thế hệ mai sau tìm ra phương kế tốt hơn để bảo vệ các thuộc địa phương đông của mình. Nhưng buổi trò chuyện thú vị của chúng ta đến đây là kết thúc rồi, thưa ngài, phu nhân Esmondet đang đi chào tạm biệt kìa."

"Và cô vội vã rời đi thế sao, thưa phu nhân; tôi đâm ra ghen tị với Luân Đôn mất thôi. Liệu tôi có được gặp lại cô nữa không?"

"Chắc chắn rồi, thưa ngài; chúng tôi sẽ đến rất nhiều nơi để ngắm nhìn những cảnh vật lần cuối với trọn vẹn yêu thương."

"Xin hãy cho tôi một lịch hẹn chính xác, tôi cầu xin cô đấy."

"Vâng, sáng mai tại cung điện Vatican. Tôi phải ngắm lại bức tranh Chúa biến hình thêm lần nữa. Buổi chiều sẽ đi dạo trong khu vườn của biệt thự Borghesian. Buổi tối sẽ tới nhà hát để thưởng thức giọng ca tuyệt diệu của Patti. Và giờ ngài tính sao, thưa vị Tôn sư nghiêm nghị; liệu ngài có nhớ những bài học của mình trong lúc tôi nói lời au revoir không," với một nụ cười rạng rỡ và cái bắt tay ấm áp từ Castenelli, tiểu thư Vernon sau khi chào tạm biệt nữ công tước Wyesdale và con gái đã bước theo mẹ đỡ đầu ra xe landau.

Khi xe bánh lăn bánh rời đi, phu nhân Esmondet cất lời: "Trông có vẻ như cháu rất thích buổi trò chuyện với ngài Castenelli đấy nhỉ"; tiểu thư Vernon chuẩn bị đón cô Marchmont để đi dự buổi kinh chiều tại nhà thờ St. Augustine, còn phu nhân Esmondet thì trở về nhà.

"Vâng, ngài ấy rất thú vị với cháu, giống như phần lớn đồng bào của ngài ấy; dẫu có vẻ lười nhác, ở họ vẫn ngập tràn một nhiệt huyết mang lại cảm giác vô cùng sảng khoái sau những vị người Anh khắc kỷ của chúng ta; ngài hình như không được thoải mái cho lắm, vị nữ công tước nhỏ cứ bám riết lấy ngài thì phải."

"Đúng vậy, bà ta tra tấn ta bằng một màn hỏi cung bất tận về tung tích của Lionel, những việc làm trong quá khứ lẫn hiện tại của cậu ta; dường như bà ta rất sợ người em họ của cậu ta, Judith Trevalyon; thực ra, bà ta bày tỏ rõ ràng niềm si mê cũ vẫn đang rực cháy trong lòng; tha thiết muốn biết làm thế nào chúng ta lại trở nên thân thiết với cậu ta đến vậy; liệu cậu ta có đến Haughton Hall không; người phụ nữ mà cậu của cháu mới cưới có mời cô ta không; bảo rằng bà ta sẽ không rời Roma cho đến giữa tháng Giêng; muốn biết chúng ta có dự tiệc khiêu vũ Đêm thứ mười hai ở đó không; thưa nhận không biết liệu Lionel có lui về ở ẩn sáu tuần để chịu tang theo đúng mốt xã hội không. Bảo rằng đang có tin đồn cậu ta đính ước với nửa tá phụ nữ và đang có vợ con ở đâu đó; phát cuồng lên được (theo cách nói của bà ta) để muốn biết liệu cháu có đang đính hôn với Del Castello như lời đồn đại hay không, v.v., và hỏi thẳng ta rằng ta có quý mến bà Haughton thân yêu không."

Vaura đáp: "Đầu óc của vị nữ công tước thắt đáy lưng ong ấy chắc hẳn đang quay cuồng trong mớ hỗn độn, và bà ta quả là một kẻ phiền phức đối với mẹ; thế ra bà ta cũng đến Haughton cơ à. Thử nghĩ xem, một bên là người cậu, còn bên kia là thiếu tá Delrose, những người ở Rose Cottage, bà Meltonbury, Peter Tedril, Hatherton, v.v.; bà ta thừa sức biết cách pha chế thứ cocktail brandy và bài poker nửa đêm, đi cùng với ván bài whist đứng đắn lúc 9 giờ tối và ly rượu vang đỏ cũ kỹ, nhưng cán cân bên kia xem ra nặng ký hơn nhiều. Nhưng kìa, vị nhà tự nhiên học đang đợi sẵn ở cửa với cuốn sách cầu nguyện trên tay, sẵn sàng cho buổi lễ tôn nghiêm của cô ấy kìa."