39.

Cha sở địa phận Blackstable không bằng lòng với kế hoạch Philip báo cáo với ông. Ông có một quan niệm rất hay là người ta phải gắn bó với cái gì mà người ta bắt đầu. Như tất cả những kẻ nhu nhược, ông nhấn mạnh quá đáng về việc giữ vững ý kiến của con người.

- Cháu chọn nghề kế toán là do hoàn toàn tự nguyện - Ông nói.

- Đúng là cháu chọn nghề này vì đó là cơ hội duy nhất để cháu dến được thành thị, nhưng cháu đã chán Luân Đôn, chán công việc đó và không có gì khiến cháu quay lại nghề ấy.

Ông bà Carey thật lấy làm đau buồn về ý định của Philip muốn trở thành nghệ sỹ. “Cháu không được quên rằng - Ông bà nói - cha cháu và mẹ cháu đều là những người thuộc gia đình quyền quý, và hội họa không phải là một nghề đứng đắn, mà là một nghề tự do phong túng, đồi bại, làm ô nhục thanh danh. Lại còn Pari nữa chứ”.

- Chừng nào mà bác còn phải nói về vấn đề này thì bác nhất định không cho phép cháu sống ở Pari - Cha sở kiên quyết báo - Đó là một vũng bùn tội lỗi. Con đĩ áo đỏ và người đàn bà thành Babylon phô trương sự hèn hạ của chúng ở đấy. Những đô thị vùng đồng bằng cũng không tệ hại hơn. Đối với bác, cháu được nuôi dưỡng để trở thành con nhà thượng lưu quý phái và tín đồ cơ đốc, và bác sẽ phụ lòng tin cậy của bao mẹ cháu đã qua đời, nếu bác cho phép cháu lao vào một sự cám dỗ như vậy.

- Đúng, cháu biết cháu không phải là một tín đồ cơ đốc, và cháu đang bắt đầu nghi ngờ cháu có phải là người thượng lưu quý phái không? - Philip nói.

Cuộc tranh luận này càng trở nên gay gắt quyết liệt. Còn một năm nữa Philip mới có quyền sở hữu cái gia tài nhỏ bé của mình, trong thời gian này ông Carey đề nghị chỉ gửi phụ cấp cho anh nếu anh còn ở lại làm việc. Thật rõ ràng đối với Philip, nếu không muốn tiếp tục làm nghề kế toán thì phải từ bỏ khoản trợ cấp kia, lại còn một số tiền trả cho thời gian tập sự có thể thu về. Cha sở nhất định không nghe. Philip không giữ gìn gì nữa, nói năng nhiều điều chọc tức và xúc phạm.

- Bác không được quyền lãng phí tiền bạc của cháu, - cuối cùng anh nói - xét cho cùng, đó là tiền của cháu, phải không? Cháu không phải trẻ con. Bác không thể ngăn cháu đi Pari nếu cháu đã quyết. Bác không thể buộc cháu phải trở lại Luân Đôn.

- Mọi việc tôi có thể làm là không gửi tiền cho anh nữa, trừ phi anh làm điều gì đó tôi cho là hợp lý.

- Được, cháu không cần, cháu đã quyết định đi Pari cháu sẽ bán quần áo, sách vở và đồ trang sức của cha cháu.

Bác gái Louisa ngồi bên, yên lặng, lo lắng khổ sở, bác thấy Philip không tự chủ, nếu bà nói gì lúc đó chỉ làm tăng sự tức giận của anh mà thôi. Cuối cùng cha sở nói ông không muốn nghe gì nữa về vấn đề này, và với vẻ mặt trang nghiêm đi ra khỏi phòng. Trong ba ngày tiếp theo cả ông và Philip không nói chuyện với nhau. Philip viết cho Hayward hỏi tin tức tình hình ở Pari và quyết tâm lên đường khi nào nhận được thư trả lời. Bà Carey không ngớt đắn đo trong trí vấn đề này, bà cảm thấy Philip ghét cả bà và chồng bà. Ý nghĩ này giày vò bà. Bà hết lòng yêu quý anh. Bà nói chuyện rất lâu với anh. Bà chăm chú lắng nghe, còn anh thì tuôn ra tất cả sự vỡ mộng của mình đối với thành phố Luân Đôn và lòng hoài bảo thiết tha của mình đối với tương lai.

- Có thể cháu không tài giỏi gì nhưng ít nhất cứ để cháu thử một chuyến xem sao. Cháu không thể là người thất bại tồi tệ hơn lúc cháu còn làm việc trong cái sở đáng tởm kia. Cháu nhận thấy cháu có thể theo đuổi nghề hội họa. Cháu biết cháu có năng khiếu đó.

Bà không tin chắc như chồng là họ đã hành động đúng khi ngăn trở kiên quyết như vậy một sở thích. Bà đã xem lịch sử, những nhà danh họa, cha mẹ họ điều phản đối nguyện vọng học tập của họ, và kết quả đã chứng minh rằng ý nghĩ đó điên rồ biết bao nhiêu; và xét cho cùng một họa sĩ cũng có thể đưa cuộc đời đoan chính đến vinh quan của Chúa như một nhân viên kế toán làm thuê.

- Bác rất ngại cháu đi Pari - Bà nói một cách thảm thương - Giá mà cháu học ở Luân Đôn thì chẳng có gì hại lắm.

- Nếu cháu theo nghề hội họa thì cháu phải ra sức và chỉ ở Pari người ta có mới thể tìm thấy đúng nghề hội họa chân chính.

Theo ý anh, bà Carey viết thư cho vị cố vấn pháp luật nói rằng Philip không vừa lòng công việc ở Luân Đôn và xin thay đổi. Ông Nixon trả lời như sau:

Kính thưa bà Carey:

Tôi đã gặp ông Herbert Carter và tôi lấy làm lo ngại phải báo cho bà biết Philip không cư xử tốt như người ta mong đợi. Nếu cậu ấy khăng khăng không muốn làm việc đó thì có lẽ tốt nhất là cần phải nắm lấy cơ hội này để ngừng hợp đồng tập sự. Dĩ nhiên là tôi rất thất vọng, nhưng như bà biết người ta có thể dắt ngựa đến dòng sông nhưng không thể bắt nó uống nước được.

Bạn chân thành của bà

Albert Nixon

Bức thư này được đưa cha sở xem, nhưng chỉ làm tăng thêm tính ngoan cố của ông. Tuy vậy ông cũng đành để cho Philip chọn một nghề nào khác, ông gợi ý nghề y là ngành của cha anh nhưng không được buộc ông phải trả trợ cấp nếu Philip đi Pari.

- Đó chỉ là lời bào chữa cho sự bê tha và tính ham khoái lạc dâm dục mà thôi - Ông bảo.

- Cháu thích thú nghe bác đổ tội bê tha lên đầu kẻ khác - Philip đáp lại gay gắt.

Trong khi đó thư trả lời của Hayward cho biết tên một khách sạn Philip có thể thuê một buồng ở đó ba chục quan mỗi tháng. Hayward còn kèm theo trong bức thư đó một tờ giấy giới thiệu Philip tới gặp một nữ sinh thu tiền góp của một trường học. Philip đọc thư cho bác gái nghe và báo với bác là anh dự định khởi hành vào ngày mồng một tháng Chín.

- Nhưng cháu không có một xu nào - Bà nói.

- Chiều nay cháu đi Tercanbury bán đồ trang sức.

Anh thừa hưởng của cha để lại một đồng hồ đeo tay vàng với dây chuyền vàng, mấy chiếc nhẫn, vài cúc áo măng set và hai ghim cà vạt mà một cái bằng ngọc trai có thể bán được nhiều tiền.

- Giá trị của cải thế nào, bán được bao nhiêu đó là việc hoàn toàn khác nhau - Bác gái Louisa nói.

Philip mỉm cười vì đó là một trong những ngôn từ của bác trai.

- Cháu biết lắm nhưng tệ nhất cháu cũng có thể bán được một trăm bảng, tất cả vốn liếng đó, cháu có thể sống tới năm hai mươi tuổi.

Bà Carey không trả lời, bà lên gác, đội mũ phụ nữ đen và đi ra ngân hàng. Một giờ sau bà trở về, bà đến gặp Philip đang đọc sách trong phòng khách và đưa một phong bì cho anh.

- Cái gì đây bác - Philip hỏi.

- Đây là món quà mọn cho cháu - bà mỉm cười e thẹn đáp.

Anh mở phong bì, thấy tờ giấy bạc năm bảng, và một gói nhỏ bằng giấy phồng lên những đồng xê-vê-rin vàng.

- Bác không thể chịu để cháu đi bán đồ kỷ niệm của cha. Đây là tiền của bác gửi ngân hàng. Món này suýt soát một trăm bảng Anh.

Philip đỏ mặt và không hiểu vì sao nước mắt ràn rụa.

- Bác yêu quý, cháu không thể nhận cái này - Anh nói - Bác hết sức rộng lượng, nhưng cháu không thể nhận.

Khi lấy chồng, bà Carey có ba trăm bảng, số tiền này bà giữ gìn cẩn thận, chỉ trang trải một vài khoản chi bất thường, một khoản cứu tế khẩn cấp nào đó hoặc mua quà Noel, sinh nhật cho chồng và Philip. Trong những năm đó, số tiền này có vơi dần, nhưng với cha sở, vẫn là vấn đề để đùa cợt. Ông nói đến vợ như một bà già giàu và ông không ngớt nhắc đến “số bạc dự trữ này”.

- Này, cất đi cháu ạ, bác rất tiếc là đã phung phí, nay chỉ còn chừng đó. Nhưng bác sẽ lấy làm sung sướng nếu cháu nhận lấy.

- Nhưng bác cần số tiền đó - Philip nói.

- Không, bác không cho là bác sẽ cần tới đâu. Bác đã giữ gìn nó phòng khi nếu bác trai chết trước bác. Bác cho là cần có cái vốn nho nhỏ bất cứ khi nào cần thì có ngay thì thật là ích lợi, nhưng bác không nghĩ rằng bác còn sống lâu hơn nữa.

- Bác yêu quý, bác đừng nói thế. Vì sao, dĩ nhiên là bác sẽ sống mãi. Cháu rất cần có bác.

- Ô, bác không buồn đâu. Bà nghẹn ngào lấy khăn lau nước mắt một lúc và mỉm cười rạng rỡ - Trước hết bác cầu Chúa đừng có bắt bác đi sớm, bác không muốn bỏ bác trai lại một mình. Bác không muốn bác trai phải đau khổ nhiều, nhưng bây giờ thì điều đó chẳng đáng kể lắm đối với bác trai cũng như đối với bác. Bác trai muốn sống lâu hơn bác, bác không phải là người vợ cần thiết cho bác trai, và bác dám chắc rằng nếu bác có điều gì thì bác trai sẽ lấy vợ khác. Vì thế mà bác muốn đi trước. Đừng cho bác là ít kỷ nghe cháu. Bác không thể nào chịu nỗi nếu bác trai chết đi.

Philip hôn lên gò má nhăn nheo, gầy guộc của bà. Anh không hiểu vì sao anh ấy hổ thẹn lạ lùng trước một tấm lòng yêu thương chan chứa như vậy. Thật khó hiểu, bà săn sóc ân cần đến thế một con người thờ ơ như vậy, ích kỷ như vậy, hết sức bê tha như vậy, và anh đoán lờ mờ rằng trong thâm tâm, bà hiểu rõ sự lãnh đạm, tính ích kỷ của chồng, biết tất cả những điều đó mà vẫn khúm núm yêu thương chồng, không có gì khác.

- Cháu hãy nhận số tiền này, Philip - Bà bảo, dịu dàng vuốt ve tay anh - Bác biết không có tiền đó, cháu cũng xoay xở được, nhưng cháu nhận cho bác vui lòng. Bác luôn luôn muốn làm một cái gì đó cho cháu. Cháu biết đấy, bác không con, nên bác yêu quý cháu như con trai bác. Khi cháu còn bé, - dù bác biết đây là điều tội lỗi - bác thường mong cháu ốm đau để bác có dịp ngày đêm săn sóc cháu. Nhưng cháu ốm có một lần và về sau thì ốm ở trường. Bác hằng mong mỏi giúp đỡ cháu như thế. Đây là cơ hội duy nhất từ trước tới nay bác có được. Có thể một ngày nào đây, khi cháu là một nghệ sĩ lớn, thì đừng quên bác, nhưng cháu phải nhớ rằng bác đã tác thành cho cháu bước đầu.

- Bác quý hóa quá! - Philip nói - Cháu vô cùng biết ơn bác.

Một nụ cười tươi ánh lên trong đôi mắt mệt mỏi của bà, nụ cười của một niềm vui trong sáng.

- Chao ôi, bác sung sướng quá chừng!