59.

Philip trải qua một đêm thật là tồi tệ khốn khổ. Anh đã nói anh không ở nhà, nên bà chủ nhà không chuẩn bị bữa và anh phải đi ăn ở nhà hàng Gatti. Sau đó anh trở về nhà; ở gác trên Griffiths đang hội họp bạn bè, cuộc vui chơi náo nhiệt đó làm cho nỗi đau riêng của anh càng thêm không chịu nổi. Anh đến Nhà hát ca múa nhạc, nhưng vì là tối thứ bảy nên ở đây chỉ còn chỗ đứng; sau nửa giờ buồn chán, chân mỏi, anh trở về nhà. Anh cố đọc sách nhưng không thể tập trung tư tưởng, vậy mà anh đang cần phải làm việc nhiều. Còn khoảng hôn hai tuần lể nữa, anh phải thi môn sinh vật, tuy môn này dễ, nhưng gần đây anh đã bỏ bê những buổi lên lớn nên anh thấy rõ là mình chẳng biết gì. Tuy là thi vấn đáp, nhưng anh chắc rằng thời gian hai tuần có thể đủ cho anh tìm hiểu tiếp thu và qua được môn này. Anh tin vào trí thông minh của mình. Anh vứt sách sang một bên, đầu óc lại đắm chìm vào vấn đề lúc nào cũng ám ảnh tâm trí anh.

Anh đắng cay tự trách mình về cách đối xử tối hôm nọ. Vì sao anh để nàng lựa chọn, hoặc phải đi ăn tối với anh, hoặc không gặp lại anh nữa. Dĩ nhiên là nàng từ chối. Lẽ ra anh phải lưu tâm đến lòng tự trọng của nàng. Cầu sau lưng anh đã đốt cháy mất rồi! Giá mà anh nghĩ được rằng nàng đang đau khổ thì nỗi niềm anh phải chịu đựng sẽ vớt phần khó khăn, đằng này anh lại hiểu nàng quá rõ: nàng hoàn toàn hờ hững với anh. Nếu anh không ngu xuẩn, anh đã phải vờ tin chuyện nàng, phải cố sức mà che dấu sự chán ngán và chế ngự cơn tức giận của mình. Anh đã đọc được những lý thuyết về việc người ta cứ hay lý tưởng hóa tình yêu, nhưng anh hiểu đúng bản chất nàng. Nàng không vui tính hoặc thông minh, đầu óc nàng tầm thường, nàng sắc sảo thô bỉ làm cho anh chán ghét, nàng không hiền lành cũng không dịu dàng. Như nàng thường tự nói ra, nàng thích làm giàu. Điều làm cho nàng thích thú là trò đùa quỷ quyệt với những người cả tin, nàng thường lấy làm toại ý khi đánh lừa được ai. Nghĩ đến kiểu cách hào hoa, vẻ tinh tế của nàng trong khi ăn uống, Philip cười vang man rợ; nàng không chịu được một lời nói thô lỗ, và trong khuôn khổ của vốn từ vựng hạn chế của mình, nàng thích dùng uyển ngữ, bất cứ ở đâu nàng cũng phát hiện được những chuyện sỗ sàng, nàng không bao giờ nói đến cái quần mà gọi là “cái bọc ngoài bên dưới”, nàng cho hỉ mũi là việc làm có phần khiếm nhã và khi buộc phải làm thì miễn cưỡng như có lỗi. Nàng hết sức xanh xa vì thiếu máu và còn kèm theo cả chứng khó tiêu. Philip cảm thấy khó mà chịu nổi bộ ngực lép cùng cặp hông thẳng đuột, còn kiểu làm đầu thô kệch của nàng thì anh ghét thậm tệ. Anh khinh bỉ mình đã yêu nàng.

Sự thật là anh vẫn bất lực. Anh cảm thấy đúng như ngày xưa ở nhà trường lắm lúc bị ở trong tay một cậu học trò to lớn hơn. Anh vùng vẫy chốn lại một sức mạnh trội hơn cho đến lúc kiệt sức, khiến anh hoàn toàn bất lực. Anh nhớ lại tình trạng suy nhược khác thường ở chân tay, hầu như tê liệt - đến nỗi anh không còn đứng nổi nữa. Anh có thể chết đi được. Giờ đây anh cảm thấy đúng như tình trạng yếu đuối ngày ấy. Anh yêu người đàn bà này đến mức anh hiểu rằng trước đây anh chưa từng yêu bao giờ. Nàng có những khuyết tật ư? Anh cần gì, anh nghĩ rằng anh sẽ yêu chúng, cả những khuyết tật trong con người, cả những khuyết tật trong tính cách nàng, dù thế nào chúng cũng chẳng có ý nghĩa gì đối với anh. Điều đó dường như chẳng liên quan đến anh; anh thấy như bị một sức mạnh kỳ lạ nào đó xâm chiếm toàn thân, thúc đẩy anh chống lại ý muốn của chính anh, trái với lợi ích của anh; và bởi vì anh yêu tự do, nên anh ghét những xích xiềng trói buộc, anh cười giễu mình cưa nay vẫn thường tha thiết mong ước được biết đến một thứ tình yêu say đắm mà dập vùi như vậy. Anh tự nguyền rủa mình đã chịu khuất phục. Anh hồi tưởng những giây phút khởi đầu nếu như anh đừng vào cửa hàng với Dunsford thì đã hoàn toàn chẳng có việc gì xảy ra.

Tất cả việc này là do lỗi lầm của chính anh. Nếu không do cái tính hợm mình lố bịch thì anh không bao giờ phải buồn phiền lo lắng vì cô gái thô lỗ này.

Dù thế nào thì mọi việc xảy ra tối hôm ấy cũng đã kết thúc toàn bộ câu chuyện. Anh không thể nào trở lại trừ phi anh không còn mảy may liêm sỉ. Anh thiết tha muốn rũ bỏ mối tình đang ám ảnh anh. Thật hèn hạ và thật đáng ghét. Anh phải tự giữ mình không phải nghĩ đến nàng. Nỗi đau khổ trong anh rồi đây sẽ phải dần dần nguôi ngoai. Tâm trí anh trở về quá khứ. Liệu Emily Willkinson và Fanny Price đã có phải vì anh mà cam chịu một điều gì tương tự như nỗi đâu của anh hôm nay? Anh cảm thấy lòng day dứt hối hận.

- Mình không thể hiểu nổi tâm trạng này là thế nào - anh tự nhủ.

Anh không ngủ được. Ngày hôm sau là chủ nhật, anh học môn sinh vật. Anh ngồi với quyển sách trước mặt, miệng nhẩm đọc để tập trung tư tưởng, nhưng rồi anh chẳng nhớ được gì. Hình ảnh Mildred từng giây từng phút lại hiện về trong trí anh, và anh thầm nhắc lại từng câu của cuộc cãi vã giữa họ với nhau. Anh phải buộc mình trở về với quyển sách. Rồi anh ra ngoài đi dạo. Vào những ngày thường trong tuần, phố xá bên bờ phía nam con sông khá bẩn thỉu, nhưng ồn ào náo nhiệt, kẻ đến người đi, nhộn nhịp hỗn độn, nhưng vào những ngày chủ nhật, các nhà hàng đóng cửa, trên đường không có xe cộ, thì vắng vẻ, buồn bã thê lương không sao tả xiết. Những ngày như thế, Philip tưởng không bao giờ kết thúc. Anh quá chán chường nên giấc ngủ nặng nề, nhưng ngày thứ hai anh lại quyết tâm bắt đầu cuộc sống. Lễ Noel đang đang đến gần. Khá nhiều sinh viên về nông thôn nghỉ phép ngắn ngày giữa hai kỳ mùa đông, nhưng Philip thì từ chối lời mời về Blackstable của bác trai. Anh lấy cớ thi cử đã gần hết, nhưng thực ra anh không muốn rồi Luân Đôn và Mildred. Anh quá xao lãng học hành đến nỗi bây giờ chỉ còn hai tuần dành cho chương trình học quy định cho ba tháng. Anh bắt đầu nghiêm túc lao vào học tập. Mỗi ngày anh thấy dễ dàng quên Mildred hơn. Anh mừng cho sức mạnh nghị lực của mình. Nỗi đau giờ đây không còn nhưng thay thế là một thứ nhức nhối tương tự như cảm giác của người bị ngã ngựa, tuy không gãy xương nhưng khắp mình mẩy thâm tím, và bàng hoàng. Lúc này Philip thấy mình có thể tìm hiểu với ý thức hiếu kỳ tâm trạng của mình trong mấy tuần qua. Anh cố phân tích tình cảm bản thân và anh cảm thấy có phần thích thú. Một điều làm anh đặc biệt chú ý là trong hoàn cảnh như thế những điều anh suy nghĩ chẳng còn ý nghĩa, cái thứ triết lý tự anh nghĩ ra mà anh đã có lần hết sức hài lòng rốt cuộc là vô tích sự. Vấn đề này làm lòng anh bối rối.

Nhưng có một đôi lần anh gặp trên đường một thiếu nữ giống Mildred đến nỗi tim anh tưởng chừng như ngưng đập. Thế là anh không ghìm nổi mình vội vàng đuổi cho kịp, lòng rộn ràng mà lo lắng để rồi nhận ra đó chỉ là một người hoàn toàn xa lạ. Mọi người đã từ vùng quê trở về, anh anh cùng Dunsford đi uốn trà ở cửa hàng ABC.

Bộ đồn phục quá quen thuộc của các cô hầu bàn làm anh khổ sở đến nỗi anh không thốt nổi một lời. Anh chợt nghĩ có lẽ nàng đã chuyển sang làm việc tại một cơ sở kinh doanh khác của hãng này, và có thể anh sẽ bất ngờ mặt đối mặt với nàng. Ý nghĩ này làm anh kinh hoàng đến nỗi anh sợ Dunsford sẽ nhận thấy anh có vấn đề: anh không nghĩ ra được điều gì để nói; câu chuyện làm anh muốn phát điên, và phải cố hết sức anh mới ghìm được mình không thốt lên với Dunsford: “Cậu im đi! Trời đất ơi!”.

Rồi ngày thi đến. Đến lượt mình Philip bước tới bàn thấy giáo chấm thi, lòng hết sức tự tin. Anh trả lời hai ba câu hỏi. Sau đó người ta đưa cho anh mẫu để xét nghiệm; vì anh rất ít dự những buổi lên lớp nên ngay khi bị hỏi về những điều không học được qua sách vở, anh đời người cứng họng. Anh cố che giấu sự dốt nát của mình, thầy giáo chấm thi cũng không ép, và cũng chẳng mấy chốc mà đã qua được mười phút. Anh cảm thấy chắc hẳn là đỗ, nhưng ngày hôm sau, khi đến để xem kết quả thông báo ngoài cửa tòa nhà dùng cho thi cử, anh sững sờ không thấy số báo danh của mình trong những người trúng tuyển. Anh kinh ngạc đọc danh sách đó đến ba lượt. Dunsford cùng đi với anh.

- Này, tôi hết sức buồn là anh bị đánh trượt - hắn nói.

Hắn vừa mới hỏi số báo danh của Philip. Anh quay lại và qua nét mặt rạng rỡ của Dunsford, anh hiểu rằng hắn đỗ.

- Ồ, không sao hết, - Philip nói. Tôi rất vui mừng, cậu thế là ổn rồi. Mình sẽ thi lại vào tháng bảy.

Anh làm ra vẻ như mình không hề bận tâm. Trên đường về, dọc theo đường đê, anh nói đi nói lại những chuyện vô thưởng vô phạt. Dunsford vốn tốt bụng muốn trao đổi về nguyên nhân anh thi hỏng, nhưng Philip nhất định ra chiều hờ hững. Anh cảm thấy vô cùng xấu hổ; sự việc anh chàng Dunsford mà anh xem như một con người rất vui vẻ mà khá ngu đần này lại trúng tuyển, làm cho sự thất bại bất ngờ của anh càng thêm khó chịu đựng hơn. Anh thường tự hào mình thông minh, và giờ đây, anh thất vọng tự hồi bởi không biết anh có đánh giá đúng mình không. Trong ba tháng học kỳ mùa đông, những sinh viên gặp nhau vào tháng mười, đã tách rời ra từng nhóm rõ ràng: nhóm thì xuất sắc, nhóm thì thông minh hoặc cần cù và nhóm thì “vô tích sự”. Philip biết rằng việc mình thi hỏng chẳng làm ai ngạc nhiên trừ chính mình. Đã đến giờ uống trà, anh biết một số đông thường uống trà dưới tầng hầm y khoa, những ai không ưa anh sẽ nhìn anh thỏa mãn, còn những kẻ đáng thương vô phúc thi hỏng thì sẽ có thiện cảm với anh, để tranh thủ sự đồng tình. Anh dự định trong một tuần lễ sẽ không lai vãng đến gần bệnh viện, cho tới khi sự việc này chẳng còn ai nhớ tới, nhưng cũng chỉ vì anh rất ghét đi đến đó, rốt cuộc anh cứ đến: anh muốn bắt mình phải chịu đau khổ. Trong phút chốc, anh hăng hái và quên hẳn phương châm sống của mình là cứ việc chiều theo đúng sở thích của chính mình và cũng lưu tâm thích đáng đến với nhân viên cảnh sát chung quanh, hoặc nếu như anh hàng động đúng theo điều đó, thì chắc hẳn trong con người anh phải có một thứ bệnh hoạn kỳ lạ nào đó khiến anh phải tự hành hạ mình và coi đó như là một thú vui tàn nhẫn.

Nhưng sau đó, khi đã bắt mình chịu đựng thử thách, sau câu chuyện ồn ào trong phòng hút thuốc, anh bước ra ngoài đi vào đêm tối, và một cảm giác cô đơn trống vắng tràn ngập tâm hồn. Anh cảm thấy mình vô lý và vô ích. Anh cần biết bao một niềm an ủi và anh không thể cưỡng lại ý muốn cản dở đi tìm gặp Mildred. Anh cần phải gặp nàng dù anh không được cùng nàng trò chuyện; dù sao nàng cũng là người hầu bàn, nàng sẽ phải phục vụ anh. Nàng là người duy nhất trên thế gian này mà anh cần đến. Che giấu sự thật với chính mình chẳng lợi ích gì. Dĩ nhiên, trở lại cửa hàng này, xem như không có việc gì xảy ra thì thật nhục; nhưng anh đâu còn tự trọng. Dù anh không dám tự thú nhận điều đó với mình, ngày nào anh cũng hy vọng nàng sẽ viết cho anh, nàng đã biết rằng một lá thư gửi đến bệnh viện nhất định sẽ đến tay anh, nhưng nàng không biết. Rõ ràng là gặp hay không gặp anh đối với nàng chẳng có gì quan trọng và anh cứ lải nhải tự nhủ.

- Ta phải gặp nàng. Ta phải gặp nàng.

Anh khát khao mong muốn đến nỗi anh không thể bố trí thì giờ cần thiết để đi bộ, mà anh phải nhảy lên xe ngựa. Anh quá tiết kiệm không dùng riêng một chiếc khi điều đó có thể tránh được. Anh đứng ngoài cửa hàng mấy phút, anh chợt nghĩ có lẽ nàng ra về, nên anh lo sợ hối hả bước vào. Anh trông ngay thấy nàng. Anh ngồi xuống và nàng bước tới.

- Cô làm ơn cho tôi một tách trà và một bánh nướng xốp - anh gọi.

Anh nói nàng khó khăn. Trong giây phút anh đã lo rằng anh sắp phát khóc.

- Tôi cứ tưởng anh chết rồi - nàng nói.

Nàng mỉm cười. Chao ôi, nàng mỉm cười. Dường như nàng đã hoàn toàn quên hẳn trận cãi nhau vừa qua mà Philip cứ nhắc lại với mình hàng trăm lần.

- Tôi nghĩ nếu cô muốn gặp tôi thì tôi đã viết thư cho tôi rồi - anh đáp.

- Tôi bận bù đầu đâu còn thời gian để nghĩ đến chuyện thư từ.

Dường như nàng không thể nói được một điều gì dịu dàng. Philip nguyền rủa số phần đã buộc chặt anh vào một người đàn bà như vậy. Nàng bỏ đi lấy trà cho anh.

- Anh có muốn tôi ngồi đây với anh vài phút không? - nàng hỏi khi bưng trà đến.

- Có chứ!

- Anh đi đâu suốt trong thời gian qua?

- Tôi ở Luân Đôn.

- Tôi cứ ngỡ anh đi nghỉ hè. Vậy tại sao anh không đến đây?

Philip đờ đẫn say đắm nhìn nàng.

- Cô không nhớ rằng tôi đã nói tôi sẽ chẳng bao giờ gặp lại cô nữa sao?

- Vậy anh đang làm gì đây?

Nàng như muốn cho anh nếm mùi sỉ nhục nhưng anh biết nàng khá rõ nên hiểu rằng nàng nói năng không hề suy nghĩ; nàng xúc phạm anh quá lắm, nhưng thậm chí nàng chẳng bao giờ nghĩ là mình làm như vậy. Anh không đáp.

- Anh rình mò tôi như thế thì đó là một trò đùa xấu xa. Tôi luôn luôn nghĩ rằng anh là con người quân tử.

- Này, Mildred, đừng có ác với tôi như thế, tôi không chịu được đâu.

- Anh thật buồn cười. Tôi không hiểu được anh.

- Rất đơn giản. Tôi như một thằng khờ dại đáng nguyền rủa đến nổi đem hết tâm hồn và thể xác ra yêu cô, và tôi hiểu rằng cô không cần gì tôi.

- Nếu anh là người quân tử, tôi nghĩ rằng ngày hôm sau đó anh đã đến xin lỗi tôi rồi.

Nàng tỏ ra tàn nhẫn. Anh nhìn cổ nàng. Anh những muốn cầm ngay dao đang dùng cắt bánh này mà thọc mạnh vào cái cổ ấy. Anh biết kha khá về cơ thể học để tìm ra đúng động mạch cảnh. Nhưng đồng thời, anh lại muốn hôn tới tấp lên cái khuôn mặt xanh xao gầy gò này.

- Giá mà tôi làm cô hiểu được rằng tôi yêu cô mãnh liệt biết chừng nào!

- Vậy mà anh vẫn chưa xin lỗi tôi.

Mặt anh dần dần tái mét. Giờ phút này nàng cảm thấy mình không hề làm điều gì sai trái. Bây giờ nàng muốn anh tự hạ mình. Nhưng anh lại rất kiêu ngạo, trong phút chuốc anh đã định bảo nàng: “Cô cút ngay đi cho khuất mắt tôi!” nhưng anh không dám. Tình yêu đã làm cho anh thấp hèn. Anh muốn thà rằng cam chịu đủ điều còn hơn là không được gặp nàng.

- Mildred ạ, tôi rất ân hận. Tôi xin lỗi cô.

Anh đã cố gắng lắm mới nói ra lời. Thật là một cố gắng khủng khiếp.

- Bây giờ anh đã nói vậy thì tôi cũng không ngại gì mà bảo anh rằng tôi rất lấy làm tiếc đã không đi chơi với anh tối hôm ấy. Tôi tưởng Miller là con người quân tử, nhưng hôm nay tôi đã nhận ra là mình lầm. Tôi đã tống cổ nó đi rồi.

Philip khẽ giật mình.

- Mildred, cô có muốn tối nay đi chơi với tôi không? Chúng ta cùng đi ăn ở một nơi nào đó.

- Ồ, tôi không đi được. Cô tôi đợi tôi ở nhà.

- Tôi sẽ đánh điện cho bà. Cô có thể nói cô bị giữ lại ở nhà hàng, bà sẽ tin. Ồ, nên đi đi thể theo ý trời. Lâu quá tôi không gặp cô, tôi cần nói chuyện với cô.

Nàng nhìn xuống quần áo.

- Không sao cả. Chúng ta sẽ đến một nơi nào đó mà cô ăn mặc thế nào cũng được. Và sau đó chúng ta sẽ đi xem ca múa nhạc. Cô đồng ý đi. Điều đó làm tôi vui rất nhiều.

Nàng lưỡng lự một lúc; anh nhìn nàng bằng con mắt can lơn đáng thương hại.

- Được, tôi đi cũng được. Không rõ từ bao nhiêu lâu rồi tôi chưa hề đi chơi đâu.

Phải hết sức khó khăn anh mới khăn được mình không nắm ngay lấy tay nàng để mà hôn tới tấp.